- 19 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:26İzlediğiniz için teşekkürler.
00:40İzlediğiniz için teşekkürler.
01:29İzlediğiniz için teşekkürler.
01:38İzlediğiniz için teşekkürler.
01:59İzlediğiniz için teşekkürler.
02:01İzlediğiniz için teşekkürler.
02:03Gelen bilgilere göre ABD'nin bu parayı doğrudan İran'a teslim etmeyi tercih etmediğini anlıyoruz.
02:11Çünkü İran'dan da gelen açıklamalara baktığımız zaman bu 6 milyar dolarlık meblağın aslında İran'ın ihtiyaç duyduğu malzemelerin alınarak karşılanacağı
02:22ve İran'ın da bunu kabul ettiği yönünde bilgiler de geliyor.
02:26En azından tarafların diyaloğu devam ediyor.
02:28Sinan Bey herhalde barış için biraz umut verici değil mi?
02:32Evet barış için umut verici.
02:35Fakat barışı engelleyen, barışı sabote eden pek çok konu söz konusu.
02:40Bunlardan bir tanesi Amerika'nın hala tam olarak bu 14 madde ya da çerçeve hükümlere razı olmayan bazı grupları barındırıyor
02:51olması.
02:51İkinci en kritik ve en önemli konulardan bir tanesi de İran'ın içerisinde, İran parlamentosu içerisinde ve İran siyasal sistemi
02:59içerisinde de başta Kadibah ve Arakçı olmak üzere seçilmiş Cumhurbaşkanı'nın çok ciddi tenkit ediliyor olması.
03:06Yani beklenenin aksine İran toplumunda ve İran parlamentosu içerisinde daha gergin ve daha yoğun bir baskının hissedilmeye başlandığı ve müzakere
03:18zeminin daha çok tartışılmış olduğu bir siyasal kırılma var, bir siyasal kopuş var.
03:23Bu çift yönlü olarak Amerika ve İran bakımından da müzakerelerin önündeki önemli bir engel gibi gözüküyor.
03:30Sinan Bey bir araya gireceğim. Hasan Oktay da yayınımıza dahil oldu. Hasan Bey hoş geldiniz.
03:36Erhan hoş bulduk. Kolay gelsin. Sinan Hocam iyi geceler, iyi yayınlar diliyorum.
03:40Sinan Bey buyurun.
03:41Teşekkür ederim. Hasan Hocam da İran'dan ayağının tozu ile geldi. Ayrıca hoş geldiniz diyelim.
03:48Orada önemli temasları söz konusu oldu. Yakinen takip ettik.
03:54Ben de Şuşa'dayım, Karabağ'dayım. İran sınırına yakın, Vudu'da yakın bir noktadan sizlere hitap etmekten de büyük memnuniyet duyuyorum.
04:02Yani 6 yıl sonra azalttığına kavuşan bir coğrafyadan, bir topraktan, Karabağ'dan.
04:08Erhan Bey bu zorlukları ifade ediyordum.
04:11Hem ABD tarafı bakımından hem de İran içerisindeki müzakereleri engellemeye gayret sarf eden siyasal topluluklar ve siyasal gruplar itibariyle bu
04:21müzakereleri zorlaştırıyor.
04:22Bunun dışında bu 14 madde aynı zamanda üzerinde halen hep uzlaşma sağlanmamış olan ve uzlaşma noktasında mesafe bulunan temel konularla
04:33iç içe.
04:34Örneğin sizin sorunuzun içerisinde bulunuyor da bu 6 milyar dolar Trump'ın veya J.D. Vance'in de ifade ettiği
04:41gibi
04:42Amerika'dan direkt alımlarla mı ilgili olacak, Amerika'dan aynı alımlarla mı ilgili olacak bu konuda İran'ın önemli itirazları söz konusu.
04:49Yani parayı kendi istedikleri gibi kullanma, kendi imarlarında kullanma, savaş sürecinin yaralarını sarmak istikametinde oluşturma gayreti söz konusuyken
04:59Amerikalılar bu paranın Amerika'dan gıda alımlarına veya Amerika'dan önemli alımların yapılmasıyla telafi edilmesi noktasında kazanca çevirme gayreti içerisindeler.
05:10Bu konuda önemli tartışmalar meydana getiriyor ve hala Hürmüz üzerinde bir etki adını meydana getirmek.
05:17Askeri olarak Hürmüz'ün gerçek hakiminin kim olduğunu göstermek noktasında da müzakerelerin son derece kritik bir safhaya sokulduğu ve zorlandığını
05:25görüyoruz.
05:26Ama görülmektedir ki Katar ve Pakistan hiçbir şekilde süreçten kopmuyorlar ve bu anlamıyla ara buluculuk misyonlarını harfiyen yürütüyorlar.
05:35Ve bu anlamıyla her iki ülkede de barışa inanan insanlar var.
05:39ABD ve İran tarafında da barışın kalıcı olması gerektiğine ve bu savaşın devamının bir çılgınlık olduğunu gören topluluklar da bulunuyor.
05:47Bunun da olumlu bir taraf olduğunu ayrıca değerlendirmek gerekiyor.
05:51Ve bunu ifade etmemiz gerekir ki hızlı bir barışa ihtiyaç var Erhan Bey.
05:56Yani kalıcı bir barışa ihtiyaç var.
05:58Bu müzakere süreçleri dondurulmuş olduğunu göz önüne alacak olursak 60 günden ziyade bir an önce net bir barışın ortaya çıkmış
06:07olması gerekiyor.
06:08Ve Hürmüz'deki tanker trafiğinin aksamadan devam etmesi gerekiyor.
06:13Yani bu barışın konuşulduğu ilk günden itibaren sürecin devam ettiğini gördük.
06:18Ama aksamalar söz konusu oldu.
06:21İran tarafı zaman zaman bu güvenli rotayı ilerleden tankerlere müsaade etmedi ve Hürmüz'ü bağladı.
06:28Hürmüz'ü kapattı ve ABD de buna karşı önemli saldırılar gerçekleştirdi.
06:33Geride bıraktığımız 10 gün içerisinde.
06:35Bu sulhün sağlanması gerekiyor.
06:38Ve burada Katar'ın ve Pakistan'ın adımlarını da önemli bulmaktayım.
06:42İnşallah 7 ve 8 Temmuz'da NATO zirvesine ev sahipliği yapacak Ankara'da da bu müzakerelerin yeniden başladığı,
06:51önemli maddelerin geride bırakıldığı, tartışmaların bir anlamıyla somutlaştırıldığı,
06:57belki bu 14 maddenin en kritik ve en zorlayıcı maddelerinin hüküme bağlanabileceği ve
07:03umutlu bir açıklamanın da Ankara'dan yapılabileceği bir dönemle karşı karşıya kalabiliriz.
07:08Fakat hala Lübnan konusunda kesin ve kalıcı bir barışın ortaya çıkmamış olması,
07:14Netanyahu tarafının ve İsrail'in hala Lübnan ve Suriye üzerindeki hak iddiası ve manipülasyonu da
07:20kırılganlığı ve riskleri kendi içerisinde barındırıyor Erhan Bey.
07:24Evet tabii görüşmeye ilişkin İran tarafından yapılan açıklamaya baktığımız zaman
07:29Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi açıklamayı yapmış.
07:37İran heyetinin Katar'da özellikle Lübnan'la ilgili olarak Amerika Birleşik Devletleri ile
07:42mutabakat zaptının uygulanmasını ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını takip etmek amacıyla
07:49Katar ve Pakistan heyetleri ile üçlü görüşme yaptıklarını,
07:52ABD heyeti ile görüşmediklerini özellikle vurgulamış.
07:56Ve tabii burada biraz önce bahsettiğimiz 6 milyar dolarlık varlığın serbest bırakılması öncelikli konulardan biri.
08:07Burada aralarında Merkez Bankası yetkililerinin de olduğu Katarlı heyetle yapılan görüşmelerde
08:14ilk aşamada 6 milyar doların bir bölümünün kullanıma ilişkin, kullanımına ilişkin konular ele alındı.
08:20İhtiyaçlar doğrultusunda gerekli malların satın alınarak İran'ın kullanımına sunulması kararlaştırıldı ifadelerini kullanıyor.
08:29İran tarafından gelen bu açıklama tabii siz biraz önce de belirttiniz.
08:32İran bu parayı nakli bir şekilde almak istiyor.
08:36Ama tabii ki ABD'nin bakış açısı biraz farklı.
08:40Hasan Oktay, ABD'nin İran'a verilecek bu aslında yüksek miktarda paraların ki 6 milyar bir başlangıç.
08:50Onu da söyleyelim 6 milyar dolar.
08:52Bu paraların İran'ın savunmasına harcanmasından endişe duyduğu için mi böyle bir yola gidiyor?
08:57Bu ifade ilginçti çünkü İran'ın ihtiyaç duyduğu gerekli malların satın alınarak İran'a verilmesi.
09:05Yani İran'da satın almayacak belki Katar bu işlemi yapacak aracı ülke olarak ve İran'a gemilerle yollayacak İran'ın ihtiyaç
09:14duyduğu malzemeleri.
09:16Tabii İran'ın savaşla birlikte ekonomik olarak çok sıkıntılı bir dönem yaşadığını biliyoruz.
09:21Önemli ihtiyaçları var ama ABD bu parayı nakit olarak vermemek için herhalde bir hayli titiz davranıyor.
09:28Nasıl bakmak lazım buna?
09:31Evet gerçekten önemli gelişmelerle karşı karşıyayız.
09:34Çünkü Amerika doğrudan bu paranın İran yetkilerine verildiğinde sizin de ifade ettiğiniz gibi savunma sanayinde kullanılacağıyla ilgili bir endişeleri söz
09:42konusu.
09:43Dolayısıyla bunun para olarak değil de İran halkının ihtiyaçlarının acilen karşılanma noktasında ilk etapta lazım olacak malzemelerin İran'a gönderilmesi
09:54konusunda bir tavır ortaya koyması.
09:56Doğrudan Amerika'nın İran halkının gönlünde bir taht kurmak adına bir operasyonu gerçekleştirdi ve kısa orta vadede Amerika'da İran halkıyla
10:09İran sistem arasında var olan gerginliğin daha da fazla suyucuna çıkabilmek adına yönetimi köşeye sıkıştırabilmek için böyle bir adım gerçekleştirdi.
10:18Bu 14 maddelik görüşmeler başlangıcında Amerika ile İran karşılıklı olarak birbirlerine maddeleri sürerken varlıkların dondurulması aslında bu 14 maddenin belki
10:32de sonuncusu arasında yer alması gerekirken
10:35birden 25 milyar dolarlık bir mal varlığının serbest bırakılmasının ilk etapta yarısının serbest acilen bırakılması konusunda bu müzakerelerin ilk önemli
10:47maddesi haline dönüştürüldü.
10:48Bunu belki şu şekilde görmek gerekirdi bunu daha önce sizin programlarınızda da izah ettim.
10:53Devrim muhafızları İran'da yönetimi bir postmodern darbeyle ele geçirdikten sonra yönetim ile halk arasında problemlerin ortaya çıkması ki bunu İran'da
11:07çok açık bir şekilde görmek mümkün.
11:08Gelecek dönemlerde devrim muhafızları varlığını sürdürebilmek adına veya bu görüşmeler neticesinde tasfiye olurlarsa bu varlıkların doğrudan devrim muhafızlarının kontrolüne verilmesi
11:22ve hatta bu varlıkların Moskova'da serbest bırakılması ile ilgili bazı kapalı kapılar ardında görüşmeler gerçekleştirildiği iddiası söz konusu olduğunda
11:32bu varlıkların doğrudan nakdi olarak verilmesi ve bunun Moskova'da serbest bırakılarak devrim muhafızlarının belki de İran'ı terk etmekle karşı
11:41karşıya kaldıklarında
11:42bunu aynen Esad'ın Suriye'yi terk ederek Moskova'ya gitmesi gibi Moskova'da yeni bir mekanizma kurulmasına kullanılmasıyla ilgili bir
11:51durum
11:52bununla karşı karşıya kalınacak.
11:54Böyle olunca Amerika sürecin tamamen devriyetle dışı kalması ve barışın sağlıklı bir şekilde yürüyebilmesi adına
12:00Amerikan açısından meseleye baktıklarında İran halkını muhatap alabilecek ve İran halkıyla şu anda mevcut
12:08askeri yönetim arasındaki krizin biraz daha derinleşmesini belki de tetikleyebilmek adına
12:14bu süreçte varlıkların serbest bırakılması ve Amerika'dan İran'ın ihtiyaçlarını karşılama sürecini ortaya koymuş durumdalar.
12:23Zaten meclis başkanı Kalibaf'ın da o meşhur televizyon konuşmasının birden yarıda kesilmesi de
12:31bu varlıkların nasıl olması gerektiğini açıklarken bir müdahale olmuştu.
12:35Yani İran'da aslında yönetimin içerisinde bazı krizlerin artık kapatılamayacağı tamamen su yüzüne çıktığının
12:45görülmesi açısından da bu varlıklar üzerindeki yapılan tartışmalar son derece önemli.
12:51İran'da halk gerçekten bu savaştan ciddi anlamda etkilenmiş ve bu etkilenmenin toplumsal yansıması olarak
12:59sisteme karşı bir ayaklanma ve hatta kontrollü bir gösteriyle sokaklara çıkması beklenirken
13:06halkın sessizliği gerçekten oldukça önemli.
13:09Çünkü halk şunu söylüyor, Sinan Bey de ifade etti ben dün İran'dan döndüm bir haftaya yakındır İran'daydım.
13:15Halk şunu söylüyor, bu savaşın kazananı halk olacak ve halkı dikkate almayan hiçbir sonuç kesinlikle ve kesinlikle gerçekleşmeyecek.
13:25Böyle olunca da halk sessizliği korumaya devam edecek.
13:28Irak ve Suriye gibi devletlerini bir kargaşaya sürüklememek adına da şu anda sessizliği devam ettirmekte.
13:35Ama halkın temel ihtiyaçlarına ulaşma konusunda şu anda ciddi anlamda bir sıkıntı söz konusu değil.
13:41Oldukça rahat bir şekilde ulaşılabiliyor.
13:43Hatta ben son bu savaştan beri üç sefer İran'da bulunmuştum.
13:47Daha önceki dönemlerde yani geçtiğimiz yıllarda İran'a gittiğinizde yolların köstebek gibi olduğunu
13:53ve ciddi anlamda ulaşımla ilgili sıkıntıları yaşandığı bir noktada
13:56bugün hemen hemen İran'ın bütün yollarının yeni asfaltlama yapıldığını
14:01ve dolayısıyla Mesut Peciksiyani hükümetinin halk üzerindeki olumlu etkisinin devam edebilmesi adına da
14:07müthiş bir altyapı çalışmalarının sürdürüldüğü görülmekte.
14:11Sivil halkın vurulduğu bazı ufak tefek yerler var.
14:14Yani askeri yerler vurulurken sivil halkın etkilendiği yerler var.
14:17Oralarda anında hemen modozların kaldırılması, yeni binaların inşa edilmesiyle ilgili de
14:26halkın ihtiyaçlarının karşılanması açısından da gözle görülü bir hareketlilik söz konusu.
14:32Bu da İran'da belki su yüzüne çıkmasa bile sivil yönetimle askeri yönetim arasındaki ciddi bir kargaşanın
14:40ve bu kargaşaya karşılık da sivil yönetim halkı yanında tutabilmek adına da
14:46halkın ihtiyaçlarının karşılanmasıyla ilgili son derece önemli adımlar atılmış.
14:51İşte Kalibaf'ın özellikle serbest bırakılacak dondurulmuş varlıkların nakdi olarak
14:57veyahut da aynı olarak halkın ihtiyaçlarının karşılanma noktasında
15:01taleplerin karşılanmasıyla ilgili bir hareket içerisinde olduğunu ifade etmesi üzerine
15:07radikal devrim muhafızları tarafından televizyon konuşması kesilerek
15:12bu süreçte devrim muhafızlarının Amerika'nın serbest bırakacağı paraların yönetimiyle ilgili
15:18tavrını açık bir şekilde ortaya koymuş oldu.
15:20Amerika'nın endişeleri son derece haklı çünkü İran'da özellikle iktidarın askeri kanadına yakın birimlerin
15:29bu savaşın devam etmesi gerektiğini hatta bu savaşın barışla taşlandırılmasının mümkün olmadığını
15:36çünkü işte 4 Temmuz'da başlayıp 8 Temmuz'a kadar devam edecek olan şehit liderleri
15:42Alhamene'nin cenaze töreninin daha yapılmadan bir barış görüşmelerinin gerçekleşmiş olması
15:47bu aslında dini rehberlerine de bir saygızlık şeklinde ifade edildiği için
15:52İran'da yönetim ile sivil yönetimli askeri arasında genel yönetimli halk arasında
15:58meselelere bakış açısından ilgili son derece ayrımlar söz konusu işte
16:03Muharrem ayı ile ilgili İran'da 10 gün ciddi kutlamalar veyahut da yaz törenleri gerçekleştiriyor.
16:11Ben de bu törenlerin bir çoğuna katıldım ve orada şunu gördüm.
16:13Daha önceki toplantılarda yani törenlerdeki kalabalığı bu toplantılarda
16:18yani bu son gerçekleştirilen etkinlikleri görmedim.
16:23Hatta Tebriz Cuma Mescidi'nde son Cuma namazını kılmakla ilgili mescidi erken gidelim dedik.
16:29Çünkü İran'da şehirlerde tek camide Cuma namazı kılmıyor ve Cuma namazını büyük bir gösteriye dönüştürüyorlar.
16:37Geçtiğimiz dönemlerdeki Cuma namazlarında caminin dışlarına kadar büyük kalabalıklar oluşurdu.
16:42Ama Tebriz'deki bu Cuma namazında neredeyse mescidin yarısı boştu.
16:49Burada da halkın artık sistemle ilgili yapılan gösterilerde yer almamaya daha fazla dikkat gösterdiği
16:57belki bunu sebepler arasında bir bombalama tehdidi karşısında can güvenliği gerekçesiyle kalabalık yerlere çıkmamak olarak da ifade edilse de
17:09fakat şunu görmek mümkün artık İran'da halk tepkisini sessiz bir şekilde ortaya koyuyor
17:15ve toplumsal olarak sisteme destek olacak hiçbir gösteride bulunmuyor.
17:20Tahran'da o sistemle ilgili yapılan gösterileri genellikle devrim muhafızların ailelere katılıyor
17:28ama eskiden daha fazla olan o kalabalıkları şimdi Tahran sokaklarında da Tebriz sokaklarında da hatta İsvan'da da görmek pek mümkün
17:36değil.
17:37Bu da sessiz bir şekilde İran'da sistemle halk arasındaki uçurumun biraz daha ön plana çıkmaya başladığı açısından
17:46tespit olarak gözlemledik ama şurada bu varlıklar meselesini Amerika çok iyi yönetiyor.
17:55Varlıklar üzerinden sistemin kendi içindeki rekabetini ön plana çıkartarak
18:00belki de devrim muhafızlarının sistemden izol edilerek tasfiye edilme sürecinde başlatacak.
18:06Çünkü gerçekten İran'da halk üzerinde hissedilir bir eskiden var olan baskının biraz daha gevşetildiği
18:14ve dolayısıyla halkın tepkisinden çekinildiği için bir gevşeme söz konusu ve bu gevşemeyi de daha da devam ettirebilmek adına
18:22bu varlıklar meselesini Amerika sessiz bir şekilde yönetmeye çalışıyor.
18:27Hem Meclis Başkanı Kalibaf hem de Cumhurbaşkanı Tezeşkihan bu süreci yöneterek
18:31kendi içlerinde bir değişimin aslında başladığını da ifade etmeye çalışıyor.
18:36Onun için bu gelişmeleri yakından takip etmekte fayda var.
18:40Evet Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki gelişmeleri yakından takip ediyoruz.
18:45En azından taraflar arasındaki diyaloğun kopmaması dünya açısından sevindirici.
18:50Umut ediyoruz ki yeniden taraflar bir araya geldiğinde sorunları çözme konusunda hızlı hareket ederler
18:57ve dünya bir an önce Orta Doğu'da barışın inşa edildiğini görür.
19:01Tabii gündemdeki önemli meselelerden biri Ankara'da 7-8 Temmuz'da gerçekleştirilecek
19:07NATO zirvesi birçok devlet ve hükümet başkanı transatlantik ilişkilerinin oldukça gergin olduğu bu dönemde
19:15Türkiye'de masaya oturup İran'dan Ukrayna'ya kadar birçok konuda görüş alışverişinde bulunacak
19:21ve önemli kararlar verecek.
19:23Uzun bir süredir bu zirvenin önemini konuşuyoruz.
19:26Peki bugün ne konuşacağız?
19:29Bugün Türkiye'nin NATO'ya üye olmasının önemini konuşacağız.
19:33NATO'nun Türkiye'ye ne kattığını değerlendireceğiz konuklarımızla birlikte.
19:38Sinan Bey tabii 1952 yılında Türkiye'ye NATO'ya katıldı ve bugüne kadar özellikle
19:45bugüne geldiğimizde demek daha doğru bir ifade olur.
19:49NATO'nun en güçlü ortaklarından biri haline geldi.
19:53Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra NATO'nun en güçlü ordusu olarak Türk ordusu gösteriliyor.
19:59Ve özellikle Türk savunma sanayinin gelişimiyle birlikte NATO'daki ağırlığı, gücü, fonksiyonu daha da artmaya başladı.
20:08Ve NATO ülkelerinin özellikle Avrupa kanadındaki ülkelerin de Türkiye'ye son dönemde çok fazla önem verdiğini görüyoruz.
20:15Peki Türkiye mi NATO'ya daha çok ihtiyaç duyuyor?
20:21Yoksa NATO mu Türkiye'ye şu noktada daha ihtiyaç duyuyor?
20:241952 yılına girdiğinde Türkiye bambaşka bir noktadaydı.
20:29Şimdi bambaşka bir noktada.
20:30Siz nasıl değerlendirirsiniz?
20:33Bu ortaklık kime daha fazla fayda sağlıyor sizce?
20:38Evet Erhan Bey 1952'den itibaren birkaç ana başlığı bir siyasi tarihçi olarak temelde vurgulamak icap eder.
20:46Bu tabii özellikle Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne karşı, Doğu Blok'una karşı, Varşova Paktı'na karşı bir teşekküldü.
20:55Önemli bir askeri siyasi organizasyondu ve Türkiye Rusya'nın hemen yanı dibinde, Sovyetlerin hemen yanı dibinde en önemli güvenlik duvarlarından
21:06birisini oluşturdu.
21:07Ve bu anlamıyla Varşova Paktı ve NATO arasındaki bu büyük gerilimin, bu büyük kırılmanın da bir takım siyasal bedellerini ödedi
21:16Türkiye.
21:171968-1980 yılları arasında bu büyük gerilimin ve rekabetin siyasal sonuçları oldu.
21:24Türkiye NATO üyeliğinin veyahut da bu büyük kutuplaşmanın taraflarından birisi olmak itibariyle de bir kalkınma sorunu, önemli bir siyasal çatışma,
21:34önemli bir toplumsal bölünmenin de taraflarından birisi oldu.
21:38Fakat Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği aynı zamanda Türkiye üzerinde hak iddiaden, Stalin'den itibaren toprak talep eden bir ülke konumundaydı, bir
21:47devlet konumundaydı.
21:49NATO'ya üyelik aynı zamanda Rusya'nın, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dengelenmesi manasına geliyor.
21:56Bu tek başına Amerika'yla bir müttefiklik kurmak anlamında okunmamalıydı.
22:01NATO üyeliği aynı zamanda Amerika dışındaki Avrupa ülkeleriyle de, Avrupa Birliği'nin bugün başat güçleriyle de bir ortaklığın kurulması manasına
22:10geliyor.
22:11Her zaman söylüyoruz, ifade ediyoruz Erhan Bey, aynı zamanda NATO üyeliği, NATO üyelerine karşı da Türkiye'nin kendisini bir güvenlik
22:19şemsiyesi içerisinde atletmesi manasına geliyor.
22:23Bazen NATO üyeliği, sizi NATO'dan da koruyabilecek olan bir şemsiye manasına geliyor.
22:28Bu 1952 sonrasında ABD'nin biraz tahakkümünü hissetmiş olduğumuz bir ilişki gibi göründü.
22:35Yani Amerika'nın Türkiye'ye karşı askeri yardımlarının ve siyasi yardımlarının sık sık bir dikte gibi görüldüğü ve Türk dış
22:44politikasının Amerika tarafından yönlendirildiği tartışmalarının ve iddialarının ortada olmuş olduğu bir zemindi.
22:50Fakat bugün Türkiye elbette ki 103 yıllık bir cumhuriyet ve önemli bir güç temelküzü ortaya koymuş oldu.
22:57Kendi coğrafyasında belirleyici bir ülke, kendi coğrafyasında Doğu ve Batı arasında bir denge diplomasisi yürütebilecek ve sizin de ifade ettiğiniz
23:06gibi yerli ve milli bir savunma sanayine,
23:09üniversiteleriyle önemli bir bilimsel kalkınmaya, toplumsal kalkınmaya ve ekonomik refahı geride bırakmış olan 103 yıllık bir geleneği temsil ediyor.
23:18Bu da NATO'ya karşı, ABD'ye karşı sesini daha fazla yükseltebilir, daha bağımsız, sözü daha güçlü olan bir bölge
23:27gücü haline gelmesi manasında.
23:30İlk yıllarda NATO'nun elbette ki daha yönlendirici olduğu, NATO'nun ekonomik baskeri gücü itibariyle,
23:36üyeleri ve farklı olarak Türkiye dış politikasında çok tesirli olduğu bir dönemden,
23:41bugün Türkiye'nin NATO dışındaki alternatifleri dünyaya adettiği Şangay İşbirliği Örgütü, NAFTA, İslam İşbirliği Teşkilatı,
23:51Türk Devletleri Teşkilatı gibi farklı farklı kutupların da içerisinde yer almış olduğu pek çok örgütün ana üyesi veya gözlemci üyesi
24:00olması,
24:00NATO dışında da kendisine önemli dış politika alternatifleri, savunma işbirlikleri,
24:06ekonomik ve enerji alanında temel işbirlikleri ve bağlantılar sağlamış bir ülke olması bakımından bugün NATO'yu bir denge aracı olarak
24:15görüyor.
24:15Bugün NATO'yu kendisinin yönlendirebileceği ordusunun, dinamik nüfusunun, etkili jeopratiğinin ve gelişleyebilecek olan,
24:25doğudan batıya gelişleyebilecek olan askeri barış şemsiyesinin yönlendirici olmuş olduğu bir ülke konumunda.
24:32Ben artık etkilenen değil, etkileyebilen bir ülke konumunda olduğu kanaatini taşıyorum.
24:38Elbette ki Türkiye'nin önemli ekonomik sorunları var.
24:43Yani ekonomik kırılganlıkların, ekonomik hatlarını hızlı bir şekilde onarması gereken bir ülke.
24:49Sosyal refahını hızlı bir şekilde yükseltmesi gereken bir ülke.
24:53Ama jeopolitiği, askeri gücü, genç ve dinamik nüfusu ve çok yönlü diplomasi itibariyle de bugün NATO içerisinde yönlendirici ve belirleyici
25:03bir ülke olmuş olma durumunda.
25:05O bakımdan Ankara'da yapılacak zirve benzeri bir zirve bugüne kadar NATO'nun tarihinde pek az yapıldı.
25:12Yani bugün Türkiye'nin ev sahipliği NATO'nun üyeleri tarafından önemseniyor ve NATO'nun genişleme politikası.
25:21NATO 3.0 denilebilecek olan yeni bir sürümün, yeni bir söylemin, yeni bir genişleme dalgasının da Türkiye'nin içerisinde yer
25:30alabileceği bir alanda, bir zeminde konuşulabilecek olmasının da son derece önemli olduğunu göreceğiz.
25:38Bu anlamıyla Türkiye'nin NATO üyeliği, Türkiye içerisinde çok uzun yıllardır siyasi tartışmaları ve gerilimleri beraberinde getiren bir süreçti.
25:49Fakat bugün Türkiye, Kapgasya'dan Hazara, Türkistan'dan Balkanlara kadar önemli bir bölge gücü olması bakımından artık NATO'nun bağımlı bir ülkesi
25:58değil.
25:58NATO'yla eşit şartlar içerisinde, NATO'nun etkili bir söz sahibi olan ülkesi olarak da ön plana çıkıyor ki,
26:06bu aynı zamanda Türkiye'ye çok seçenekli bir dış politika imkanı veriyor.
26:13Yani tekrar söylüyorum, Doğu ve Batı arasında yani Pasifik ile, Güneydoğu Asya ile, Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu gibi
26:21önemli bir ülke ile,
26:23İran gibi bölge güçleri ile, Batı bloğu arasında adeta vekik diplomasisi dokuyabilecek.
26:30Ve kendi milli çıkarlarını, milli menfaatlerini bu denge diplomasisi içerisinde koruyup kollayabilecek olan bir ülke olma imkanını veriyor.
26:38O bakımdan Türkiye, terörle mücadelesini başarıyla sonuçlandıracak.
26:44Terörü, Türkiye sınırları ve kendi coğrafyasından hızlı bir şekilde söküp otabilecek bir potansiyere sahip olması bakımından da,
26:53NATO içerisinde daha fazla önemseniyor Erhan Bey.
26:56Yani bunu çok boyutlu konuşmak gerekiyor.
26:59Yani faktör faktör, başlık başlık tartışmak gerekiyor ki, özellikle NATO'nun doğu sınırını daha da genişletmek istemesi.
27:07Yani Japonya'nın, Güney Kore'nin, belki Pakistan'ın da içerisinde yer alabileceği bir genişleme zemin.
27:15Bunların direkt NATO üyesi olması anlamında ifade etmiyorum ama,
27:19NATO'nun bir pakt olarak bu ülkelerle de ilişki kurmasını belirleyebilecek yeni bir güvenlik zeminin, yeni bir güvenlik kavramsallaştırmasının da
27:29biraz Türkiye merkezde yürümesi mümkün.
27:32Bu anlamıyla NATO'nun yetkisini, NATO'nun güç denklemini Türkiye ile paylaşabileceği bir yeni zeminle karşı karşıya olacağız.
27:40Yani bunu bir bağımlılık ve bağlantısallık değil, belki de NATO içerisinde müstakilliğini, bağımsızlığını daha da arttırmış olabilecek bir yönlendirici güçle
27:51karşı karşıya kalacağız.
27:53Sizinle iki program önce de bunu mütalaa etmiştim.
27:56Türkiye'nin özellikle Türk Devletleri Teşkilatı içerisindeki etkin ve yönlendirici rolü NATO tarafından da önemseniyor.
28:04Bakınız hem Amerika hem de Avrupa Birliği ülkeleri özellikle Türkistan'daki bu devletlerle, bu cumhuriyetlerle önemli enerji anlaşmaları imzalıyorlar.
28:15Amerika ayrıca Avrupa Birliği ayrı ayrı özellikle bu ülkelerin lojistik ve orta koridor üzerindeki etki alanlarını kendi lehlerini çevirebilecek olan
28:25ikili anlaşmaları yapıyorlar.
28:27Türkiye burada kritik bir rol ifade ediyor.
28:29Dünya'nın bugün en elverişli ve en güvenli lojistik hattını, enerji nakil hattını da orta koridor oluşturuyor.
28:38Hem Türk Devletleri hem de bugün Türkiye Cumhuriyeti orta koridor üzerinde bir NATO üyesi olarak da dünyadaki istikrarlı, güvenli enerji
28:47az yollarının ve lojistik yollarının en kritik noktasında bulunuyor.
28:51Türk dış politikasında bunu çok sağlıklı bir şekilde yönettiğini görmek gerekir ki NATO'nun ev sahipliğini Ankara'nın yapıyor olmasıyla
28:59bunun arasında doğrudan bağlantı olduğu kanaatindeyim.
29:02Hasan Oktay, ABD'nin NATO Büyükelçisi bugün Türkiye'ye inanılmaz derecede yetkin bir müttefik.
29:10Tüm müttefiklerimizin Türkiye gibi olmasını istiyoruz dedi.
29:14Tabi NATO Genel Sekreteri de bu zirve öncesinde aslında zirveden önce yıl içinde yaptığı konuşmalarda da yakın zamanda hep Türkiye
29:23'yi öven, örnek gösteren açıklamalar yapıyordu.
29:26Şunu da belirtelim özellikle Türkiye'nin binin üzerinde savunma sanayi şirketiyle birlikte son dönemdeki büyük gelişimi de NATO'nun diğer
29:39müttefiklerine hep örnek gösteriliyor.
29:41Şimdi özellikle Avrupa Birliği ülkeleri İngiltere ve Kanada gibi önemli güçlü ülkelerin varlığını biliyoruz.
29:52NATO'da da ABD'nin bir tarafa koyduğumuz zaman tüm bu ülkelere örnek olarak Türkiye'ye gösterilmeye başladı.
29:58Son dönemde özellikle savunma sanayinde ve tabi ki savunma harcamalarının verimli kullanılmasında Türkiye modeli onların önüne sürekli konuyor.
30:09Hem ABD tarafından hem NATO Genel Sekreterliği tarafından.
30:13Şimdi burada nasıl değerlendirmek gerekiyor?
30:16Avrupa'nın, NATO'nun önde gelen ülkeleri çok mu geride kaldılar?
30:22ABD'nin rahatsızlıklarını sık sık dile getirdiğini biliyoruz.
30:26Hep Türkiye örneğini onların önüne koyuyorlar.
30:29Ve son dönemde de bu bahsettiğimiz Avrupa ülkelerinin Türkiye'nin önemini çok net bir şekilde fark ettiğini
30:35ve stratejilerini, politikalarını Türkiye eksenli yürütmeye başladıklarını da net bir şekilde değerlendiriyoruz.
30:42Siz katılır mısınız bu görüşme?
30:44Evet, NATO kuruluş gayesi Rusya yayılmasına yani Sovyet yayılmasına karşı bir blok oluşturarak
30:52bu yayılmanın önüne geçebilmek adına Avrupa üzerinde Amerika'nın özellikle bir şemsiye,
30:59güvenlik şemsiyesi oluşturması şeklinde kurulduğu günden bu tarafa bir yansımayla karşı karşıya kalındı.
31:04Özellikle Trump miktara geldikten sonra, ikinci dönem miktara geldikten sonra Amerika'nın NATO'daki yükümlüklerini yerine
31:13getirmek konusunda frene basması Avrupa Birliği üzerindeki NATO ve dolayısıyla Amerika'nın güvenlik şemsiyesinde bir tereddüt oluşturdu.
31:23Bu da Avrupa Birliği ülkelerinin konforundan vazgeçerek savunmaya ve NATO'daki yükümlüklerini biraz daha ön plana çıkartmasıyla ilgili bir beklentiyi oluşturdu.
31:36Bu da ister istemez Avrupa'da muazzam bir paniğe sebebiyet verdi.
31:40Çünkü şimdiye kadar Avrupa'daki birçok devlet güvenliğini Amerika üzerinden tanımlıyor, NATO üzerinden tanımlıyordu.
31:47Fakat konforundan vazgeçmeyerek NATO'daki yükümlüklerini yerine getirmek konusunda da adeta tembel davrandığı için
31:55burada Türkiye'nin kendi bağımsız politikaları ön plana çıkmış oldu.
32:00Türkiye NATO ülkesi olmasına rağmen ama aynı zamanda Avrupa Birliği'ne girme konusunda vermiş olduğu mücadelede
32:07NATO ülkesi üyesi olan Avrupa Birliği ülkelerinin Türkiye'ye karşı olumsuz tavırlarıyla bir 30-40 yıla yakındır.
32:15Türkiye'nin Avrupa Birliği mücadelesini hep birlikte yaşadık.
32:18Tabii Ukrayna krizinden sonra Amerika'nın NATO'daki yükümlüklerini gözden geçirince
32:24Avrupa Birliği adeta şemsiyesi yorgan üzerinden alınmış bir pozisyona düşerek arayışlara kalkıştı.
32:31İşte bu arayışların başında da Türkiye'nin NATO'daki pozisyonu ve görevleri veyahut da ağırlığı ön plana çıktı.
32:41Avrupa Birliği Türkiye'yi Avrupa Birliği'ne alma konusundaki tereddütlerin devam ettirirken
32:46ama savunma anlamında Türkiye'nin gücünden istifade etmek bağlamında
32:49Türkiye'nin NATO'daki etkinliği birden beklenene çok daha üzerinde ön plana çıktı.
32:57Türkiye bu durumu çok iyi gördüğü için Sinan Hocam'ı da çok vezir bir şekilde ifade etti.
33:01Sovyetlerin yayılmasına karşı Türkiye cephe ülkesiydi ve NATO üyesi olmanın belki birçok avantajlarını yaşadı
33:09ama bunun yanında Sovyetlere yakın bir blokta olmanın da vermiş olduğu büyük sıkıntılarla Türkiye karşı karşıya kaldı.
33:16Türkiye bu iki blok arasındaki rekabetin olumsuz yansımalarını gözünde bulundurarak
33:21kendi savunma sanayini ve diğer silah sanayini geliştirerek adeta ayaklar üzerinde durabilen bir pozisyonu geliştirdi
33:29ve Türkiye her zaman şu şekilde kendine bir pozisyon oluşturdu.
33:34Evet NATO ülkesiyiz ama NATO'ya hayır diyebilen bir ülkeyiz.
33:37Evet biz Sovyetlere karşı NATO'nun ileri karakolu olarak bloğunda yer alıyoruz
33:43ama aynı zamanda Sovyetlerin devamı olan Rusya'yla da iyi ilişkiler içerisinde olabilen
33:49ender NATO ülkelerinin başında geliyoruz.
33:51Bu Türkiye'nin cephe ülkesi olması anlamıyla hem olumlu hem de olumsuz tarafları söz konusu.
33:58Türkiye 1990'a kadar bu olumsuzluğu bünyesinde oldukça uzun yaşadı
34:04ama bundan sonraki süreçte bunu avantaja çevirmekle ilgili bu gelişmeleri yakından Türkiye'ye değerlendirdi.
34:10Mesela geçtiğimiz haftalarda Hakan Fida'nın Rusya seyahati de aslında bir anlamda
34:15Ankara'da toplanacak olan NATO zirvesi öncesi burada komşumuz olan yani Karadenizlerinden komşumuz olan
34:24Rusya'nın da endişelerini giderebilmek adına bir fikir alışverişine dönüştü ve
34:29hem NATO ülkesi olup hem de Rusya'ya ve ilişkiler içerisinde olmanın da belki avantajını kullanmak adına
34:36biz Rusya'nın da NATO'nun genişlemesi veyahut da Türkiye'nin NATO'da yeni görevler üstlenmesinin doğrudan Rusya'ya karşı değil
34:44ama dengeleyici bir politika olarak da Türkiye'nin NATO'da ağırlığının hissettirilmesi
34:50belki bu Rusya-NATO ilişkilerinin de düzenlenmesi anlamında
34:53Türkiye'nin fonksiyonlarının Rusya'ya ifade edilmesi konusunda Hakan Fida'nın seyahati son derece önemli.
35:00Çünkü Rusya'da hala NATO tamamen Rusya'ya karşı kurulmuş bir organisyon olarak değerlendirildiğinden dolayı
35:07her bir NATO ülkesi otomatik olan Rusya'nın karşısında yer alan bir mekanizma olarak değerlendirildiğinden dolayı
35:14Türkiye'nin bu ince çizgisini yani soğuk savaş döneminde NATO'nun Türkiye algısı
35:21soğuk savaş döneminde Sovyetlerin Rusların Türkiye algısından vazgeçmeleri gerektiği
35:26Türkiye'nin NATO ülkesi olarak aynı zamanda Rusya ile de ilişkilerini sürdürebileceği ince bir çizgiyi
35:33hassas bir şekilde son zamanlardaki politikalarla ortaya koydu ve gerçekten Türkiye önemli bir konuma geldi.
35:41Hatta biz zaman zaman şunu da ifade ediyoruz artık 72 yıldır üyesi olmuş olduğumuz NATO'da bir Türk Genel Sekreteri görmek
35:49arzusundayız.
35:50Çünkü biz sadece istenildiği zaman devreye girecek kara ordusu olan bir ülke olmaktan ziyade
35:57NATO adına da strateji geliştirebilecek bir birikime oldukça sahibiz.
36:01Bu alanda Türkiye NATO'nun genişleyen bir parçası veyahut da NATO'nun zorlandığı alanlarda
36:09bu alanları aşabilecek bir manevila olmaktan öte
36:12NATO'nun genel politikalarını yönlendirme konusunda da artık bir sistemin içerisinde yer almak arzusundayız.
36:19Geçtiğimiz günlerde İran'da bulunduğumda bir toplantıya katıldım.
36:23Orada Türkiye'nin NATO üyesi olmasının ve NATO'da görevlerinin biraz daha ön plana çıkmasının
36:29İran açısından da son derece önemli olduğu ile ilgili İranlı yetkililerin açıklamaları var.
36:34Hatta şunu diyorlar.
36:34Türkiye Trump'ın özellikle NATO'yu Hürmüz Boğaz'ın açmakla ilgili göreve çağırdığında
36:46Türkiye'nin tavrıyla...
36:52Evet Hasan Oktay'la bağlantımızı kaybettik sanıyorum.
36:55Sinan Bey sizinle devam edelim.
36:57Hasan Bey geldiğinde değerlendirmesini tamamlayacaktır.
37:01Tabii burada en çok konuşulan, tartışılan konulardan biridir her zaman için.
37:06Türkiye NATO'da kalmaya devam etmeli mi?
37:101952'de belki de sizlerin de çok net bir şekilde anlattığı gibi bambaşka bir dünya vardı.
37:16İkinci Dünya Savaşı sonrasında özellikle Sovyetler Birliği ideolojik olarak yayılmacı
37:22bir politika izliyordu özellikle ve tabii ki Batı bloğu tarafından önemli bir tehlike
37:28olarak görülmüştü.
37:29Sizin de belirttiğiniz gibi özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında elde ettiği
37:34nüfuz alanlarıyla birlikte kurduğu Varşova Paktı da NATO'nun karşısında net bir blok
37:40oluşturdu ve Türkiye'de kendi güvenliği için bu bloğun içinde yer aldı ve bugüne
37:45kadar önemli faydalar elde etti ama zaman zaman Türkiye'nin üzerine yük oldu mu sizce
37:52NATO?
37:53Yani şu an gelinen noktada tabii ki Sovyetler Birliği tehlikesinden bahsedemeyiz.
37:58Dünya değişti.
37:59Ama yine de Avrupa ülkelerine baktığımız zaman ve NATO'nun öncelikli konularına
38:04baktığımız zaman şu anda Sovyetler Birliği'nin yerini almış Rusya'dan Avrupa üzerinde
38:09bir işgal tehlikesinden bahsediliyor.
38:11Aslında yine konum aynı, tehlike aynı olarak görülüyor.
38:16Ama Türkiye açısından Sovyetler Birliği o zaman bir tehlike olabilir ama Rusya biraz
38:20önce Aslan Akhtar'ın da belirttiği gibi bir tehlike değil.
38:23Şu anda NATO'ya Türkiye mecbur mu sizce?
38:30Yani çıkmak istese ne kaybeder ya da ne kazanır demek gerekiyor.
38:36Tabii bunun çok zor olduğunu da söylemek gerekiyor.
38:39Türkiye'nin önemli faydaları da var.
38:41Artılar eksiler yan yana koyduğumuzda nasıl görünüyor?
38:45Evet tabii Türkiye çıksa çok şey kaybeder mi kaybetmeyecektir.
38:50Fakat elbette ki farklı siyasi tartışmalar var.
38:54Buraya ideolojik anlamlar da yükleniyor.
38:57İnsanlar siyasal fikirlerinin ve Türkiye tasavvurlarının bir parçası olarak
39:02NATO meselesine ya da Atlantik transatlantik ilişkilerini siyasal bir zeminde yorumluyorlar.
39:08Ama Türk devleti ya da Türk diplomasi aklı bunu böyle yorumlamaz.
39:12Bu bizim özellikle 1856'dan itibaren Paris Barış Konferansı'ndan ya da Kırım Harbi'nden
39:18itibaren geliştirmiş olduğumuz bir diplomasi.
39:22Yani biz bir doğu toplumuyuz, bir doğu devletiyiz.
39:24Biz bir ayağı Avrasya'da olan, bir ayağı Türkistan'da olan bir devletiz ama
39:29Batı İttifakı içerisinde de dengeleyici ve köklü bir adım atmamız gerektiğine inanmışızdır.
39:35Özellikle ben 3 döneme atıfta bulunmak gerektiği kanaatindeyim.
39:39Bunlardan bir tanesi Sultan 2. Abdülhamid'in Osmanlı İmparatorluğu'nun son asrındaki
39:44denge diplomasisidir.
39:46Burada Batı ve Doğu dengesi çok doğru arandı.
39:50Osmanlı İmparatorluğu son asrında özellikle İmparatorluğu'nun ayakta kalması noktasında da
39:55bu açıyı değerlendirdi.
39:57Ve yine ikincisi Türkiye Cumhuriyeti'nin bahanesi.
40:00Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün en milli mücadelelerinde Cumhuriyet'in ilk yıllarında
40:04yürütmüş olduğu politika.
40:06Balkan Antantı'nda, Sadabat Paktı'nda bunu Batı ve Doğu arasındaki bir denge arayışı,
40:11barış arayışı gibi görürüz.
40:12Ve bugün Türkiye yine dış politikasında aynı Doğu ve Batı denklemini koruyor.
40:18O bakımdan ben NATO'nun bir araç olduğu kanaatindeyim.
40:21Türkiye'nin bu geleneksel diplomasi hattında, dış politikası esasında denge arayışının
40:28ve çok vektörlülüğünün en önemli aracı.
40:31Yani bu anlamıyla NATO üyeliği aynı zamanda Türkiye'nin Rusya Federasyonu'na
40:36karşı da, Çin'e karşı da, İran'a karşı da, Doğu'daki komşularına karşı da fevkalade
40:42güçlü bir dengeyi meydana getiriyor.
40:44Ve Türkiye'nin Batı İttifakı içerisinde önemli ve kendi kimliğini koruyabilen,
40:49aynı zamanda layıklığı benimsemiş olan bir sosyal hukuk devleti olarak,
40:53aynı zamanda Doğu'daki toplumlarla ilişkisini sürdürebilecek bir ülke olmasını
40:58bence bir zenginlik olarak okuyor.
41:00Yani bugün bu bir bağımlılık ilişkisi değil Erhan Bey, tekrardan ifade ediyor.
41:04Bugün bu bir muhtaçlık ilişkisi değil.
41:07Bugün bir ihtiyaçtan kaynaklanmıyor, bugün bir stratejik akıldan kaynaklanıyor.
41:12Bugün bir politik aktarın ön plana çıkmış olduğu bir denge diplomasisinin en önemli
41:17aracı olarak görülüyor.
41:19Siz de ifade ettiniz çok güzel bir şekilde.
41:21Türkiye, Amerika'yla çok kritik sorunlar yaşadı.
41:24Yani NATO tek başına Amerika demek değil belki ama Amerika'nın tahakkümü NATO üzerinde tartışılmaz.
41:32Ve bu aynı zamanda NATO üzerinden Türkiye'ye bir Amerikan müdahilliği tarihi de meydana getirdi.
41:38Düşününüz, muamele zırhlısının vurulmasından, Ertuğrul zırhlısının vurulmasına,
41:44çekiçüş krizlerinden, ABD'nin PKK'yla münasebetlerine ve uzun yıllar boyunca
41:49katsa yaptırımlarına kadar gelecek olan süreç içerisinde
41:52Türkiye'nin Amerika eliyle kısıtlanmasını hedefleyen temel politikalar
41:57NATO aracı olarak kullanıldı.
41:59NATO'nun araç olarak kullanılmasına vesile oldu.
42:02Türkiye buna boyun eğdi mi Erhan Bey?
42:04Bence eğmedi.
42:06Yani Türkiye'de çok sert NATO karşıtları bulunuyor.
42:09Siyasal zemin içerisinde iddia ettikleri gibi.
42:12Türkiye bir NATO peyki olmadı.
42:14Bir NATO cephe ülkesi olmadı.
42:17Bu noktadaki müdahalelere çok yumuşak cevaplarla, uzun vadeli cevaplar içerisinde
42:23bugün Türkiye'nin nasıl konumlandığını ortaya çıkardı.
42:27Ve bir anlamıyla NATO içerisindeki bu bağımlılık isteyen ilişkiyi
42:30tek taraflı olarak, yönlendirici bir ülke olarak yeniden konumlamayı
42:34başarmış olan bir ülke görüyoruz.
42:37Ve bunu ben tek bir hükümette sınırlamıyorum.
42:40Bunu tek bir dönemde sınırlamıyorum.
42:42Türkiye'nin özellikle Cumhuriyet'in 103 yıllık diplomatik başarısı olarak görüyorum ki
42:48bugün NATO'dan çıksa bile çok şey kaybetmeyecek ama
42:51NATO'dan çıkmayı tercih etmeyecek bir Türkiye'den bahsediyoruz.
42:55Yani neden çıksın ki?
42:56Bugün Rusya-Ukrayna Barışı'nın temel aktörlerinden birisi olmasının arkasında
43:01Türkiye'nin NATO üyeliği yatıyor.
43:03Bugün Rusya-Ukrayna Barışı'nın arkasında Türkiye'nin önemli bir belirleyici ülke olması
43:08hem Zelenski'yi hem Putin'i İstanbul'a davet edebilecek ve Putin'in bile İstanbul
43:13mutabakatına atıf yapmış olduğu bir ülke olmasının arkasında
43:16aynı zamanda Ukrayna'nın ve Rusya'nın dost ülkesi olması,
43:20aynı zamanda İran gibi bir ülkeyle komşu olması,
43:24bütün tahriklere rağmen İran'ın toprak bütünlüğünü muhafaza edebilecek bir kardeşlik
43:29ilkelerini kullanıyor olması Türkiye'yi bir barış ülkesi haline getiriyor.
43:34Diplomasisini akılcı, soğukkanlı, uzun maddeli bir hale getiriyor ki
43:39NATO'dan çıkabilir fakat NATO'dan çıkmayı tercih etmeyen bir ülke olarak
43:43Türkiye'yi konumlamak gerekir.
43:45Evet Hasan Oktay, az önce değerlendirmeniz yarım kalmıştı.
43:49Tabii Sinan Bey de önemli değerlendirmeler yaptı burada.
43:53Tabii NATO'da şu anda Türkiye belki de tarihinin en güçlü konumunda
43:58tabii ki bir tartışmada var demiştik ama
44:02Türkiye'nin NATO ile çok net, çok uzun soluklu yakın ilişkileri de söz konusu
44:08onu da söylemek gerek.
44:09Şu anda NATO'da en güçlü olduğu dönemi geçiriyor.
44:13Bu zaten sizin biraz önceki değerlendirmenizde bahsettiğiniz
44:17artık bir Türk NATO Genel Sekreteri beklentisinin de aslında
44:21dillendirilmesine neden oldu.
44:22Sizin böyle bir beklentiniz mi var?
44:24Bu zirvede buna ilişkin bazı kulisler yapılabileceğini mi düşünüyorsunuz?
44:29NATO'nun geleceğinde Türkiye'nin rolü ne olacak sizce?
44:32Biz daha önce İstanbul'da da böyle bir toplantı olmuştu.
44:36Ondan bu tarafa kesinlikle artık Türkiye'nin NATO'da
44:39bir Türk Genel Sekreter'le temsil edilme noktasına geldiğini ifade et
44:43o gündür bugün bir ifade ediyoruz.
44:45Bugün de bu beklentimizi ve talebimizi yenilemeye çalışıyoruz.
44:49Tabii belki bu olmayabilir ama netice itibariyle
44:52Sinan Bey'in de işte Osmanlı'nın yenileşme hareketlerinden bu tarafa
44:56Türkiye'nin batılaşma politikalarının bir sonucu olarak NATO üyeliğimiz söz konusu.
45:02Buradan çıkmak aslında tartışmalar bile abeste iştikler.
45:05Çünkü Türkiye her yeni ittifaklarda yer alarak,
45:09her yeni oluşan ittifaklarda yer alarak
45:11gücüne güç katan bir dış politika ve siyaset yürüttüğü için
45:15NATO'dan çıkmak değil, NATO'da daha fazla görev almak,
45:18daha fazla rol almak hatta NATO politikalarını yönlendirme konusunda
45:22Türkiye'nin potansiyelini olumlu devreye koymakla ilgili bir süreçle karşı karşıyayız.
45:28Böyle olunca da tabii ki NATO'da stratejisinde önemli roller almak arzusundayız.
45:34Ve tabii ki bunu bir Türk genel sekreterle taşlandırma karusunda.
45:38Şimdiye kadar genel sekreterlik alan devletlerin NATO'daki fonksiyonlara baktığımızda
45:44onlarla mukayesemiz söz konusu olduğunda
45:47artık bir Türk genel sekreteri NATO'da görev yapma zamanı geldi de geçiyor bile.
45:52Bunu özellikle Türkiye-Rusya ilişkilerindeki iyi dönemde göz önünde bulundurulduğunda
45:57karşılıklı olarak NATO ile Rusya arasında
46:01bir görüşme trafiğini de yürütebilecek bir birikime sahip Türkiye.
46:07Dolayısıyla NATO'nun yeni konseptinde yönlendirebilen,
46:10NATO'nun genişlemesi konusunda tereddütleri ortadan kaldırabilecek potansiyeli de
46:15harekette geçirerek biz burada bir görev tanımlamamızı ön plana çıkarmak arzusundayız.
46:22Tabii bir genel sekreterlik olmasını gönlümüzü arzu eder.
46:26Ama NATO'da önümüzdeki günlerde çok daha fazla görev alınacak.
46:31Özellikle Orta Doğu'da Amerika, İran ile İsrail arasındaki,
46:36Amerika arasındaki bu gerginlik devlet açık kalıp barış anlaşması imzalandığında
46:41Türkiye'nin bölge ile ilgili müktesebatları göz önünde bulundurularak
46:46bölgedeki istikrarın sağlanması konusunda hem Türkiye hem de NATO ile birlikte Türkiye
46:52ve hatta Türkiye ile birlikte NATO bölgede önemli bir güce dönüşecek.
46:57Bu da Orta Doğu'da barışın test edilmesi konusunda NATO'ya belki yeni görevler üstlenmesine
47:03vesile olacak.
47:04Bu da Türkiye sayesinde olacak.
47:06İran ile ilgili konuşurken yayın kesildi.
47:09İran da Türkiye'nin NATO'da görev almasını son derece İran açısından da değerli buluyor.
47:14Çünkü dediğim gibi Trump hatırlayalım Hürmüz Boğazı'nın açılması konusunda
47:19NATO'yu göreve çağırdığında Türkiye'nin itirazıyla NATO bu göreve gitmediğini
47:25İran yetkilileri ifade etmişti.
47:26Gerçekten o dönemde hatırlarsak Trump'ın çağrısı havada kalmıştı ve NATO körfez
47:34konusunda istikrarlı bir şekilde tutumunu devam ettirmiş ve NATO bu savaşa karışmamıştı.
47:41Bu da İran'ın geleceği açısından oldukça değerli görüldüğü için Türkiye'nin
47:46NATO'da daha ileri seviyede fonksiyonlar icra etmesiyle ilgili İran'da da bir
47:52beklenti söz konusu.
47:53Çünkü İran şunu görüyor bir barış anlaşması imzalandığında bunun istikrarlı bir
47:57şekilde devam edebilmesi için bir yeni mekanizmaya ihtiyaç var.
48:02Belki bu NATO'nun eklenlenmesi olarak Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır
48:09eklenlenmesi de devreye girerek Orta Doğu'da yeni bir barış atmosferini mimarları
48:16olacak şekilde bir beklenti söz konusu.
48:18Burada NATO'dan çıkmak değil tabii bu lisedeki müsamerelere benziyor işte tartışmalara
48:26Türkiye'nin NATO'dan çıkması değil NATO'da daha üst düzeyde görevler alması
48:32daha üst düzeyde NATO'nun politikaları yönlendirmesi konusunda söyleyecek sözünü
48:37söyleyebilecek bir fırsata dönüştürmesi gerekir.
48:41Bu Rusya'ya karşı değil Rusya'yı da ikna edici Rusya'yı da NATO ilişkilerini düzenleyici
48:46bir fonksiyon Türkiye açısından yerine getirilebilecek bir imkan ortaya çıkacak.
48:51NATO toplantısından sonra gerçekten hem Orta Doğu'da hem de NATO'nun dünya politikalarında
48:56Türkiye'nin etkin görevleri aldığını göreceğiz.
49:00Burada eleştirileri de tabii ki görmek gerekir.
49:03Çünkü NATO konusunda Türkiye'de ciddi anlamda bir eleştiri söz konusu.
49:07İşte Sinan Hoca NATO konseptinde yaşanan gerginliklerden bahsetti.
49:12Evet bu gerginlikler yaşandı.
49:13Hatta 74 Kıbrıs Harekatı'ndan beri bu gerginliklerin devam ettiği göz önünde bulundulursa
49:19bu gerginlikler devam edecek.
49:20Çünkü bunu aile içi bir geçimsizlik şeklinde de değerlendirmek gerekir.
49:26Ama bütün sorunlar tartışılarak konuşularak sonuçlandırıldığı gibi
49:30Türkiye'de hem NATO ile Türkiye'nin itirazları gündeme getirilecek.
49:35Bu konuda Kamil Hanıyan'ın hayır diyebilen Türkiye diye çok güzel bir sözü var.
49:39Onu da rahmetle almak gerekir.
49:42Evet Türkiye NATO ülkesi ama aynı zamanda NATO'ya hayır diyebilen bir tutumu söz konusu.
49:47Türkiye NATO üyesi ama Rusya ile ilişkiler içerisinde olan bir strateji belirlemiş durumda.
49:54Biz hep şunu ifade etmiştik.
49:55Yine de sizin vesilenizle ifade edelim.
49:57Türkiye NATO'ya soğuk savaş döneminde Türkiye algısından vazgeçmesi gerektiğini,
50:04Türkiye Rus Sovyet bloğuna yani Rusya'ya soğuk savaş döneminde Türkiye algısından vazgeçmesi gerektiğini
50:10ve Türkiye'nin bağımsız bağlantısı politikalar yürütebilme imkanını, potansiyelini her alanda gösterdiğini
50:18ve Türkiye'nin bu şartlar altında NATO üyesi olması hem NATO'ya hem de Rusya'ya ciddi alanda güven verecek
50:26bir pozisyona geçtiğini açık bir şekilde söylemek gerekir.
50:30Bu bağlamda Ankara toplantısı son derece önemli.
50:33Ankara toplantısından sonra bu toplantının etkilerini önümüzdeki 10 yıla yayılacak şekilde hep birlikte göreceğiz.
50:41Ve Türkiye burada önemli görevler üstlenecek.
50:44Orta Doğu'daki barış başta olmak üzere ve NATO'nun belki de yeni konseptini yönlendirme konusunda Türkiye'ye ciddi anlamda görevler
50:52düşmekte.
50:53Evet tabii NATO toplantısı 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilecek.
51:01Ve sizin de dediğiniz gibi belki de NATO'nun geleceği açısından çok çok önemli kararların alınacağı, tarihi bir toplantı olacağı
51:12ifade ediliyor.
51:13Tabii Amerikan Başkanı Donald Trump'un da toplantıya katılacak olması çok çok önemli.
51:18Özellikle NATO içinde Amerika Birleşik Devletleri ve özellikle Avrupa ülkeleri arasındaki görüş ayrılıklarının net bir şekilde ortaya çıktığı.
51:27Bu dönemde böylesine bir zirvede neler olacak, neler konuşulacak ve ne gibi kararlar alınacak takip edeceğiz.
51:36Bizler de çok teşekkür ediyoruz.
51:37Sinan Demirtürk ve Hasan Oktay yayına katkılarınızdan dolayı.
51:40Efendim biz teşekkür ederim.
51:42İyi geceler, iyi yayınlar diliyorum.
51:44Noktalıyoruz efendim, iyi geceler.
Yorumlar