00:00İNTRO
00:32Depremlerle birlikte oluşan yeryüzü kırıkları, insar ölçümlerimiz, paleosismik çalışmalarımız, sismik ölçümlerimiz gibi birçok veri,
00:40üniversitelerin çalışmaları bunların hepsi devreye girerek zamanla ve parça parça ilerleyen bir süreçte bulundukça eklenen bir halde devam etti.
00:49Ve bugüne kadar 200 tane diri fayın aslında insanları endişeye düşürecek, büyük depremler üretecek böyle olağanüstü bir buluş ortaya konulmuş
00:58değil.
00:59Bu topraklar tarih boyunca sayısız kez sarsıldı. Anadolu 3 büyük fay sisteminin üzerinde oturuyor.
01:05Kuzey Anadolu payı, Doğu Anadolu payı ve Batı Anadolu Ege fay sistemleri.
01:10Yüz ölçümünün neredeyse tamamı değişen derecelerde deprem tehlikesi altında.
01:15Diri fay şu demek, yaşı Holosen döneme yani 11 bin yıllık süreç içinde bir büyük deprem üretmiş kaydını görebildiğiniz faya
01:24biz diri faylar diyoruz.
01:26İşte bunlar yeni yöntemlerle her fayda çalışmak tabii ki çok zordu.
01:31Artık teknolojinin gelişmesiyle, büyük depremlerden sonra alınan kayıtların işin içine girmesiyle daha ayrıntılı bir hale dönüştü.
01:37Bu onların gelecekte de deprem üretme potansiyeline sahip olduklarını gösteriyor.
01:43Dolayısıyla eğer biz diri fayları yeterince tanırsak depremin nerede olabileceği konusunda da yaklaşımlarda bulunabiliriz.
01:51Hafızalarımızda iki tarih kazılı. Birincisi 17 Ağustos 1999.
01:56Gecenin köründe Kuzey Anadolu fayı kırıldı, Gölcük merkezli deprem Marmara'yı vurdu.
02:02Resmi rakamlara göre 17 binden fazla insan hayatını kaybetti.
02:06Aynı yılın Kasım ayında düzce yeniden sarsıldı.
02:10Türkiye'de büyük deprem üreten 3 tane önemli fay var.
02:14Bir tanesi Kuzey Anadolu fayı, Bingöl Karlova'dan başlar, bütün Anadolu'yu boydan boya kat eder, Kuzey Ege'ye uzanır.
02:21Türkiye'de bugüne kadar olan büyük depremleri hep bu üretmiştir.
02:267'nin üzerinde deprem üretebilecek faylardan bahsetmiyoruz.
02:29215'nin içinde bizim Kuzey Anadolu fay hattı gibi, Doğu Anadolu fay hattı gibi, Batı Anadolu fay hattı gibi büyük
02:35deprem üretmiş ya da üretme ihtimali olan faylarımıza ek olabilecek kılcal damarlar, şehir içine uzanan kollar gibi süreçler varsa ayrıntılanmış,
02:45çözünürlüğü yüksek bir hale dönmüş harita haline dönmüş olduk aslında.
02:48İkincisi 6 Şubat 2023, Doğu Anadolu fay hattı boyunca birkaç saat arayla iki büyük deprem meydana geldi.
02:56Kahramanmaraş merkezli depremler 11 ili yerle bir etti.
03:0050 binden fazla canımızı yitirdik.
03:03Milyonlarca insan evsiz kaldı.
03:05Bu Cumhuriyet tarihinin en büyük afetiydi.
03:08Neslihan Kılıç'ın eniştesi yanımızda.
03:11Yani inanılmaz bir mucizeyi yaşıyoruz değil mi?
03:14Mezarını bile kazdırmıştık.
03:16Gerçekten?
03:16Gerçekten evet.
03:19Bu mucizeyi yaşıyoruz değil mi?
03:21Bu mucizeyi yaşıyoruz değil mi?
03:22Geliyor.
03:23Razı'ya Kılıç geliyor.
03:25Razı'ya Kılıç geliyor.
03:28Herkes ağlıyor.
03:32107 saat sonra çıkıyorlar.
03:35İnanılmaz bir an yaşanıyor.
03:37Eşi alıyor Razı'ya Kılıç.
03:39107 saat enkaz altında hayatı tutundu.
03:42Payın üzerine yapılacak evin kalitesi doğru seçilmiş olması, imarın ve şehirleşmenin doğru yapılmış olması bunların hepsi işte bu fay haritasının
03:51altlığıyla hareket eden ve bu sonuca ulaşan bir süreç.
03:55Dolayısıyla bizler deprem eğitimlerimizi almak zorundayız.
03:59Binalarımızın risk analizlerini yaptırmak zorundayız.
04:02İşte tam da bu yüzden ülkenin altını bilmek hayati.
04:05Maden Tepkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Türkiye Diri Fay Haritasını 13 yıllardan sonra yeniledi.
04:11Yeni sürümün adı Türkiye Diri Fay Haritası 2026.
04:15Ve en çarpıcı rakam şu.
04:172013'de 485 olan diri fay sayısı yeni verilerle 700'e yükseldi.
04:23Sadece fay tek başına depremi göstermez.
04:27Fayların bir takım parametreleri vardır.
04:29Ne zaman en son deprem oldu, kaç yılda bir deprem üretiyor.
04:33Bunları da bu fay kitabı, fayın bir açıklama kitabı var.
04:37Onun içerisinde büyük ölçüde tanımlanıyorlar.
04:40Bu açıdan önemli.
04:41Birkaç bu yerin altında yeni faylar oluştu demek değil.
04:45Bu faylar zaten oradaydı.
04:46Ancak ayrıntılı saha çalışmaları ve akademik araştırmalarla artık daha net görülüp haritaya işlendiler.
04:53Yani risk büyümedi.
04:55Riski görme kabiliyetimiz büyüdü.
04:57Türkiye Deprem Tehlike Haritasının temelidir.
05:00Bu haritada bizim binalarımızı ne kadar sağlam yapacağımızı,
05:05hangi şiddette bir deprema dayanacak şekilde yapacağımızı sağlayan
05:09Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin esasıdır.
05:12Yeni harita yalnızca bir bilim çalışması değil.
05:15İmar planlarından kentsel dönüşüme, köprü ve baraj gibi kritik altyapı yatırımlarından,
05:21sigorta ve risk analizlerine kadar pek çok kararın temel referansı olacak.
05:26Kısacası bu harita nereye ve nasıl inşaat yapılacağını doğrudan ilgilendiriyor.
05:31Peki yeni haritaya göre risk nerede yolunaşıyor?
05:33Kırmızılar 2013 yılında yapılmış olan, yayınlanmış olan yine Mehta tarafından fay hatları.
05:40Maviler ise son 13 yılda bulunan, aranan, üzerinde araştırma yapılan faylar.
05:46Tabii her fay olan yerde deprem olacağı anlamına gelmez.
05:50Evet deprem olacaktır ama ona insan ömrü yeterli olacak mı olmayacak mı onu bilmiyoruz.
05:55İlk sırada yine Marmara var.
05:57Kuzey Anadolu fayının batı uzantıları İstanbul'un hemen güneyinde Marmara Denizi'nin altında uzanıyor.
06:03Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa, Düzce ve Bolu.
06:07En yüksek tehlike grubunda.
06:08Uzmanların uzun zamandır dikkat çektiği, beklenen Büyük İstanbul depremi tartışması,
06:13yeni haritayla birlikte bir kez daha gündemde.
06:16Marmara'da olan olmasını beklediğimiz deprem büyük ölçüde Marmara Denizi'nin içindeki bir fay sisteminden kaynaklanacak.
06:26Bu çalışmada ona yönelik bir araştırma yok.
06:29Burada kullanılan fay haritaları 99 depreminden sonra yapılan çalışmalarla ortaya konan faylardır.
06:36İkinci kritik bölge Ege, İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Muğla ve Balıkesir çevresinde kısa ama çok sayıda fay segmenti yoğun biçimde
06:45haritalandı.
06:46Nitekim son dönemde Balıkesir'in Sındırga ilçesindeki arda arda depremler bu fay yoğunluğunun habercisiydi.
06:53Fay yoğunluğu anlamında Ege bölgesi Türkiye'de en yoğun faylarının olduğu bölge olmakla birlikte.
06:59Büyüklük açısından aynı şey söz konusu değil.
07:04Ege'de olan depremler genellikle 7 ve 6'ndaki depremlerdir.
07:09Üçüncü bölge ise Doğu ve Güneydoğu Anadolu.
07:126 Şubat 2023'den sonra en yakından incelenen Doğu Anadolu fay zonu geniş bir hat boyunca haritaya işlendi.
07:20Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş hattının yanı sıra Bingöl, Muş, Van Gölü çevresi ve Erzurum-Kars hattı da diri fay yoğunluğunun yüksek
07:29olduğu alanlar arasında.
07:30Bu önce olur ya da işte Bingöl'de beklediğimiz potansiyel alan daha sonra olur gibi cümleyi bizim mühendislik olarak hesaplama lüksüne
07:37sahiptiriz.
07:38Deprem böyle çalışmıyor maalesef.
07:39Dolayısıyla bu alanları potansiyel alan deprem olabilir alanlar olarak işaretlemek ve bizim bundan sonraki süreçte yani o deprem ne zaman
07:48olacağıyla ilgilenmek yerine o depremle nasıl mücadele edebiliriz?
07:52Yani evlerimizi yenilemek, şehirleşmeyi doğru yapmak, deprem eğitimleri almak gibi süreçleri tamamlamamız gerektiğini anlamamız gerekiyor.
07:58Çünkü asıl mesele burada düğümleniyor.
08:01Türkiye'nin fay haritasını bilmek tek başına yetmiyor.
08:04Hem 1999'un hem 2023'ün en acı dersi aynıydı.
08:09İnsanları faylar değil çürük binalar öldürdü.
08:11Yeni harita nerede dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor.
08:15Gerisi ise yapı denetimine, kentsel dönüşüme ve her evin kendi deprem hazırlığına kalmış durumda.
08:21Altınızdan fay geçmeyebilir ancak o faya yakınlığınız sizin zemin değerlerinize göre değişir.
08:27İşte Pazarcık depreminde 140 kilometre sonra Hatay'da bir alanın yıkılması gibi.
08:33Sonuç olarak yeni harita bir korku tablosu değil bir yol haritasıdır.
08:37Türkiye'nin gerçeğini değiştirmiyor, o gerçeği daha net görmemizi sağlıyor.
08:42700 diri fayın üzerinde yaşayan bir ülke için asıl soru şu olmalı.
08:46Bir sonraki depreme bu kez hazır mı yakalanacağız?
08:49Eğer çalışırsak, doğru tercihler yaparsak, planlamamızı doğru yaparsak,
08:54örnek ülkeler gibi Japonya var burada.
08:56Bize yakın, en yakın örnek ülke Meksika bizim gibi karasal varlığıyla mücadele ediyor.
09:00Dolayısıyla bunu baz alabiliriz.
09:02Bunlar hazırlandığına göre bizim hazırlanmamamız için de bir sebep yok.
09:06Biraz konuyu ciddiye almak, ne zaman olacağıyla ilgilenmek yerine,
09:09nasıl hazırlanmamız gerektiğini düşünmek gerekiyor.
Yorumlar