00:00Herkese günaydın.
00:03Öncelikle Bloomberg'e çok teşekkür etmek istiyorum.
00:08Gerçekten çok düşünüyorum.
00:11Ve aynı zamanda yatırım ve finans ofisimize de teşekkür etmek istiyorum.
00:16Bugün bizlerle birlikte oldukları için Türkiye'nin enerji dönüşüm yolculuğundan bahsedeceğiz.
00:22Ben Türkiye'nin enerji ve doğal kaynaklar bakanıyım.
00:25Ve sanıyorum işim oldukça zor.
00:29Özellikle şu anda çok çalkantılı günlerden geçiyoruz enerji dünyasında.
00:33Ama sayın kurum benim hayatımı daha da zorlaştırıyor.
00:37Çünkü diyor ki işte %35'e ulaşmamız gerekiyor.
00:412035 senesine kadar elektrifikasyon anlamında.
00:44Yani işin şakası bir yana bu sabah sizlere biraz zorluklardan bahsetmek istiyorum.
00:49Ne gibi zorluklardan karşı karşıya kalıyoruz her gün bundan bahsedeceğim.
00:54Ve bir takım politikalar da tabii ki hayata geçiriyoruz.
00:57Bu güçlükleri bertaraf edebilmek için ve tabii ki bir yatırım ihtiyacı var.
01:02Ve en azından 10 yıl boyunca bu ihtiyaç devam edecek.
01:04Hatta belki daha uzun süre devam edecek.
01:06Biraz bunlardan bahsedeceğim.
01:08Birkaç slidem var.
01:08Bu noktada sıkıcı bir sunum olsun istemiyorum.
01:12Dolayısıyla size bazı ilginç aslında fotoğraflar göstermek istiyorum.
01:16Şimdi isterseniz 3 önemli zorluğa dokunalım.
01:20Bunlardan bir tanesi tedarik güvenliği.
01:23Elbette 85 milyonluk bir ülkeyiz.
01:27Büyük bir nüfusumuz var.
01:29Endüstriyel anlamda kalkınıyoruz.
01:31Çok enerjiye ihtiyacımız var.
01:32Ve enerji talebimiz her yıl artıyor.
01:35Geçtiğimiz yılı 20 yıl içerisinde enerji talebimiz neredeyse 3 kat arttı.
01:39Ve bir kez daha 3 kat artacak diye düşünüyoruz.
01:42Önümüzdeki 30 sene zarfında.
01:44Ve tabii ki bu muhafazakar bir tahmin.
01:46Neden böyle söylüyorum biliyor musunuz?
01:48Maalesef hala daha tam olarak etkiyi anlayabilmiş değiliz.
01:54Yapay zeka, veri merkezleri, soğutma ihtiyaçları, elektrikli otomobiller vs.
02:01Hatta bütün bu faktörlerin ışığında belki enerji talebi çok daha fazla artacak.
02:05Dolayısıyla tedarik güvenliği bizim için en önemli öncelik olarak karşımıza çıkıyor.
02:10Ve maalesef Türkiye ithal kaynaklara bağlı bir ülke ve primer enerjiye ihtiyacı ülkenin karşılanabilmesi için neredeyse 66-67'sini primer enerjimizin
02:23ithalatla karşılamak durumundayız.
02:26İşte petrol, gaz, kömür vs.
02:28Ve tabii ki bunu azaltmak durumundayız.
02:30Çünkü her yıl aslında bu yüzden bir cari açığımız oluyor.
02:39Cari hesap açığımız oluyor.
02:402002 senesinde, COVID pandemisinden sonra enerji fiyatları, MTA fiyatları biliyorsunuz çok hızlı bir şekilde arttı.
02:46Ve Türkiye neredeyse 96 milyar dolar harcada enerji faturası için her yıl 60 milyar, 70 milyar dolar civarında bunları azaltmak
02:58durumundayız.
02:59Bu da bir kırılganlık demek.
03:01Çünkü Türkiye ekonomisi için işte bu yüzden de bir çözüm bulmak durumundayız bu hususta.
03:05Ve bu sayede Türk ekonomisini, Türk enerji piyasasını bağımsız kılmalıyız.
03:11Ve ithalata olan bağımlılığımızı muhakkak suretle azaltmak durumundayız.
03:15Üçüncü önemli hususta ve daha da önemli bir zorluk aslına bakarsanız,
03:19karbon hedeflerimiz, 2053 yılında net sıfıra ulaşmaya umuyoruz.
03:25Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan'ın söylediği gibi,
03:28yani 30 yıldan az bir süre içerisinde bunu başlatmayı umuyoruz.
03:32İşte karşı karşıya kaldığımız en büyük zorluk bu.
03:34Ve bence hayatta geçirmekte en çok zorlanacağımız husus da bu.
03:38Şimdi şunu söylemek istiyorum.
03:40Ne tür politikalar geliştiriyoruz?
03:42Merkezde görüyorsunuz bir sembol var.
03:44Bu size aslında, hepimize şunu söyleyebiliriz.
03:51Elektrifikasyon gerçekten de enerji stratejimizin kalbinde olmalı.
03:55Türkiye'ye elektrifiye edeceğiz.
03:56Binalardan tutun, ulaşıma kadar.
03:58Ya da sanayiden diğer tarım alanlarına kadar her şey elektrifiye olacak.
04:07Bazı alanlarda zaten merhaleler kaydettik.
04:10İşte sanayi binalarda elektrifikasyon oranımız çok yüksek.
04:14Ama mesela ulaşımı düşünecek olursak,
04:17%1'in altında elektrifikasyon var.
04:19Ulaşım sektöründe Türkiye'de.
04:21Bunun altını çizmek gerek.
04:22Dolayısıyla önümüzde çok uzun bir yol var.
04:24Evet, genel bakış bu şekilde enerji piyasasıyla ilgili olarak Türkiye'nin.
04:29Bunları söyleyebilirim.
04:29Peki, biz bu sorunları nasıl masaya yatıracağız?
04:32Tabii, Türkiye'nin potansiyeli muazzam.
04:36Bunu da söylemek lazım.
04:37Yenilenebilir enerji anlamında.
04:39Bu gerçek bir fotoğraf.
04:41En büyük güneş enerjisi projelerinden bir tanesi.
04:45Avrupa'nın, Türkiye'de.
04:47Belki de dünyanın en büyük projelerinden bir tanesi.
04:491.3 gigawatt güneş enerjisi Karapınar bölgesinde.
04:55Türkiye'nin ortasında.
04:58Gerçekten de çok böyle güzel bir operasyon binası var.
05:02Son derece iyi tasarlanmış.
05:04Çok güzel bir proje.
05:05Yani genelde aslında rakamlara bakacak olursak,
05:08kurulu kapasitemiz 32 gigawatta.
05:112002 senesinde şu anda 126 gigawattlara vardık.
05:14Artık 24 sene içerisinde 95 bin gigawatt enerji oluşturdum.
05:20Ve tabii ki bütün bu yatırımlar,
05:22bütün bu yatırımlar bağımsız enerji üreticilerinden geldi.
05:26Yani hepsi özel sektör yatırımı.
05:27Ve burada bazı finansal dünyadan isimler görüyorum.
05:31Tanıdaki yüzler görüyorum.
05:33Uluslararası finans kuruluşlarından.
05:34Hep birlikte yatırım çekebildik Türkiye'ye.
05:37Türkiye enerji piyasasına birçok reformları hayata geçirdik.
05:40Ve bu reformlar sayesinde sermaye çekebildik enerji piyasalarına Türkiye'de.
05:47Ve yenilenebilir kapasiteye bakacak olursak,
05:49bu genel kapasite içerisinde bu %38'den %62'ye çıktı,
05:58%70'e çıkacak 35 senesine geldiğimiz vakit.
06:01Gerçekten potansiyelimiz son derece büyük.
06:03Rüzgarda ve güneşte ve COP28 toplantısına,
06:06Bakü'de Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan da söyledi,
06:10120 gigavatlık güneş ve rüzgar kapasitesi kurulmuş olacak 35 senesine kadar.
06:16Ve 35 senesinde 30 gigavat olacak.
06:20Yani aslında dörde, dört katına çıkartacağız kurulu kapasitemizi.
06:25Ve her yıl 8-9 gigavatlık yatırım yapıyoruz.
06:28Ya da 10 gigavatlık güneş ve rüzgar anlamında.
06:32Ve 120 gigavat hedefimize ulaşacağız.
06:3535 senesine geldiğimizde 5 gigavat offshore rüzgar yapmayı umuyoruz.
06:41Mesela bu yıl ihalesi olacak diye umuyoruz.
06:45Bu offshore enerji tesislerinin.
06:48Bir diğer önemli husus, nükleer.
06:51Biz şöyle düşünüyoruz.
06:53Nükleer enerji olmaksızın neredeyse karbon nötraliteye ulaşmak imkansız Türkiye için.
06:59Ben şahsen şöyle düşünüyorum.
07:01Dünya için de bu geçerli.
07:03Nükleer enerjiye mutlaka ihtiyacımız var.
07:06Yüzyılın ortasında karbon nötralite noktasına ulaşmak istiyorsak.
07:10Akkuyu bölgesinde dört reaktör inşa ediliyor.
07:13Şu anda Rosatom'da 4.8 gigavat.
07:18Bir diğer proje Karadeniz sahilinde Sinop'ta olacak.
07:21Bir tane de Trakya bölgesinde olacak.
07:24Ve bunlar sayesinde 12 büyük konvansiyonel nükleer tesisimiz olacak.
07:30Ve aynı zamanda çok yakın bir şekilde çalışıyoruz.
07:34Birçok ülkeyle, birçok şirketle SMR'lar yani küçük modüler reaktörler konusunda ve burada da Rolls-Royce'un çözümleri var.
07:44Türkiye ile Rolls-Royce'un iş birliği olacak önümüzdeki dönemde.
07:49Ve Sanayi Bakanımız çok önemli bir teşvik mekanizması açıkladı.
07:55Türkiye'deki yatırımcılar için ve yabancı yatırımlar için SMR'ların geleceği son derece parlak.
08:00Totalde 2050 yılında en az 20 gigavat kurulu kapasitemiz olmasını umuyoruz.
08:08Ve %15'i enerji ihtiyacımızın nükleerden gelecek, nükleer enerjiden gelecek.
08:15Böyle öngörüyoruz.
08:16Bu bir zaruret diye düşünüyorum.
08:28Daha dirençli ve güvenilir bir iletim ve dağıtım şebekesine ihtiyacımız var.
08:34İşte bu yüzden de bu alana da yatırım yapıyoruz.
08:38Yani altyapıda da çok ciddi fırsatlar var.
08:40Enerji tarafında şunu söylemek lazım.
08:42Total yatırım 2035 senesine kadar 80 milyar dolar mertebesinde.
08:4830 milyar iletim için işte yeni hatlar döşenecek, binlerce kilometre, gigavatlar vs.
08:56Ama dağıtım düzeyinde de Türkiye çok büyük bir ülke bildiğiniz gibi.
09:00Ve dağıtım düzeyinde 2035 yılına kadar 50 milyar dolarlık bir yatırım gerekecek.
09:06Bu düzenlenmiş bir piyasa tabi bunu da unutmayalım.
09:10Yani finansal kuruluşlar için bu alanda yani sizle yakın ilişki ve işbirliği kurmamız lazım.
09:18Dünya Bankası ile çalışmaya başladık bu iletim projesi için.
09:22Bizim ekonomimizin omurgası bu.
09:24Elektrifikasyon hedefi.
09:25Sayın Bakan 2035 için hedefimizi açıkladınız.
09:29Ve altyapı yatırımları olmadan zaten bunları da hayata geçiremeyiz.
09:32İşte bu yüzden de bu da son derece önemli bir alan.
09:35Bunun üzerine çalışmamız gerekiyor ve yani enerji kapasitemizi artırken altyapıya da yatırımlara devam etmemiz gerekiyor.
09:45Enerji dönüşümünden bahsediyoruz ama çok daha fazla fosil yakıtlardan bahsetmedik.
09:50Ama biraz ufak bir şeyler söylemek istiyorum fosil yakıtlarla ilgili olarak.
09:54Çünkü biz şuna inanıyoruz ki doğalgaz enerji dönüşümümüzde önemli bir rol oynamaya devam edecek.
10:00Sonuçta doğalgaz olmadan bu hedefleri yerine getiremeyiz.
10:04Herkes bana soruyor.
10:06Belki sizler değil ama başka yerlerde hep şöyle soruluyor.
10:09Türkiye kömürden de çok elektrik üretiyor.
10:13Bu konuda ne yapacaksınız?
10:14İki şey söyleyebilirim bununla ilgili olarak.
10:16Bir kere adil bir geçiş olmalı ama iki şey olmalı.
10:19Gaz yani kömürden gaza ve kömürden nükleere geçiş.
10:25Belki SMR'lar bilmiyorum.
10:27Bu küçük modüler reaktörler ama bu konu da çok çok önemli bizim için.
10:32Türkiye gerçekten de gaz, doğalgaza da önem veren, çok önem veren bir ülke.
10:41Ve kısa bir süre içerisinde biz bunu aslında 2016 yılında başlatmıştık.
10:46Ve bütün bu işte gemileri aldık.
10:49Şu anda 6 sondaj, derin deniz sondaj gemimiz var.
10:53Ve Karadeniz'de, Karadeniz sahalarında Sakarya gaz sahası diyoruz.
10:57Çok büyük bir rezerv keşfettik.
10:59Ve 3 yıldan az bir süre içerisinde üretime başlanacak.
11:03Şu anda 9.5 milyon metreküp günde üretiliyor.
11:07Yani 4 milyon haneye Türkiye'de aslında bu gaz kendi sahalarımızdan elde ettiğimiz gaz gidiyor.
11:13Ama bu üretimi bu yılın sonunda 2 misine çıkartacağız.
11:16Ve 2028'de umuyoruz ki 4 misine çıkacak.
11:19Yani 17 milyon hane aslında kendi gazımızı kullanacak.
11:25Bu çok kayda değerli bir şey gerçekten.
11:27Ama sanayi ve binalar anlamında tabii ki yine daha fazla gaza ihtiyacımız var.
11:34Ve enerji üretmek için de ilave ve gaz kaynakları bulmamız gerekiyor.
11:37O yüzden de çok faal bir şekilde çalışıyoruz.
11:40Offshore çalışmalarımız var.
11:42Ve işte Libya'da, Pakistan'da çalışmalarımız, Irak'ta, Orta Asya'da, Hazar Denizi'nde birçok faaliyetler var.
11:51Bu hususla alakalı olarak.
11:52Çünkü doğal gaz da olduğu gibi bu gerçekten de enerji dönüşümüz için çok çok önemli bir adım.
