00:00At kaugnay pa rin ang efekto ng lindol sa Mindanao.
00:03Kumuha tayo ng updates sa efekto ng lindol na ito.
00:05Makakausap po natin si Mayor Salwai D. Sumbo Jr. ng Malapatan Sarangani Province.
00:11Mayor, magandang umaga po. Diane Kerr po ito ng Rise and Shine Pilipinas sa PTV.
00:16Yes po. Magandang umaga po.
00:18Alright Mayor Sumbo, kamustahin lamang po namin ang inyong lugar, ang Malapatan Sarangani.
00:23Alam po namin na isa rin po napuruhan ng inyong lugar.
00:26Kamusta po ngayon ang inyong sinasakupan, sir?
00:30Medyo okay na bumalik na yung kuryente namin, yung signal.
00:36Kasi since from nung Monday, nung lunes after tumama yung 7.8 na lindol, blackout lahat.
00:48Lakas talaga masyado.
00:50Then maraming damage sa mga school, sa yung mga government facilities natin.
00:56Halos hindi na na-occupied as of now.
00:58And nagtemporary kami nag-opisina muna sa mga open area para lang makitanam natin yung mga problema sa mga barangay.
01:08Lalo na ngayon, ang updates ngayon sa mga patay natin dito is umabot na ng 11.
01:16Dalawa pa yung missing, ongoing pa yung retrieval operations natin.
01:21And sa situation, possible naman yung roads natin hanggang sa boundary namin ng the Glan Sarangani province.
01:31Yung munisipal yung katabi natin ng munisipyo ngayon ang ongoing, ang repair ng mga roads.
01:36Kasi ilang araw na hindi na rin na-repride, marami ng pasindi doon na stranded.
01:41Itong samalapatan sa amin dito, ngayon mayroon pa tayo mga almost mga 1,000 na tao pa family na sa
01:51mga evacuation natin sa harap ng munisipyo.
01:53Mas preferred nila mag-stay sa mga open area kasa doon sa mga evacuation center natin.
02:00So, sa ngayon, okay naman yung kuryente.
02:03Yun lang ang needs talaga, yung of course, tubig, medyo hirap pa, and pagkain.
02:10So, medyo okay na rin kasi yung part ng General Santos, naka-open na yung mga tindahan kahapon kaya nakabili
02:17kami ng mga pagkain.
02:17Kasi dito sa lungsod namin sa malapatan, maraming nasira ng mga establishment, dalo na yung mga private, yung mga negosyante,
02:25na until now, hindi pa nag-open.
02:28So, in terms sa pagkain, tumakbo kami pa kami sa dyan saan, doon kami magbili.
02:33Then, of course, salamat din kami, maraming mga private individuals na nakapasok, nakabigay din kahit kunti-kunti.
02:39And, inantay pa rin namin yung response ng DSWD until now, wala pang so far, wala pang communication sa akin.
02:49Ipin ang head ng mga DSWD.
02:53Hindi ko alam kung kailan sila darating o kailan sila makatulong sa amin dito.
02:56But, this time, yung sarili muna namin dito or yung kunting pira namin sa LGU, nag-uutang muna kami para
03:06may pang sustain doon sa mga affected na mga evacuaries natin.
03:11Alright, nabanggit niyo po, Mayor, 11 deaths.
03:15So, ito po mga naitala po ninyo.
03:18Ano po ito, mostly nabagsakan po ng mga debris ng gusali?
03:21Yes po, yung iba natabunan ng lupa.
03:24Yung dalawa doon mag-asawa, while naglalini sila ng mga banga kasi na sa tabing dagat sila.
03:30So, tinamaan sila ng alun.
03:33Then, hindi na sila nakabalik.
03:37Nalunod sa dagat, sa tabing dagat kasi yung bahay nila.
03:40And, yung iba, inatake ng high blood, siguro sobrang takot.
03:46And, yung isa doon, nasa farm niyan, natamaan ng malaking bato.
03:55Alright, yung mentioned po kanina, Mayor, that there are, tama po ba, 1,000 families
04:00ang nandun po nag-stay sa evacuation, pero open area po sa labas po ng munisipalidad.
04:06Kamusta po yung ating mga pagtugon sa kanilang pangailangan?
04:10And, ano po yung maaari pong maging tulong na maibigay po sa inyo pong mga affected pong mga individuals po,
04:17John Mayor?
04:18Yes po, sa ngayon, ang ginawa namin, inisiyatif muna kami, nagluloto kami, parang may kitchen, mobile kitchen kami sa harap
04:25ng munisipyo.
04:26Aside sa harap ng munisipyo, yung munisipyo kasi namin, diyan ang sentro ng barangay poblasyon.
04:32So, may mga bahay, yung iba, yung hindi na magkasya doon, doon sila sa silang bahay nila, yung mga totally
04:39damaged,
04:40o nag-attent na lang sila sa labas ng bahay nila, sa labas ng mga bakanting lote.
04:44So, ang ginagawa namin, mayroon kaming centralized na kitchen doon sa harap ng munisipyo, nagluloto.
04:51Morning, tanghali, hapon, so, hatid yung mga pagkain doon sa mga area.
04:56May mga volunteers na naghahatid na mga pagkain din, centralized yung luto namin, para lang makasurvive, lalo na yung mga
05:04bata, yung mga malilit na bata.
05:06So, yun talaga ang isa sa mga struggle namin ngayon, yung takain namin morning, tanghali, at saka hapon.
05:13All right. Sir, pagdating naman po doon po sa mga hospital po dyan, sa inyong lokalidad, kamusta po ang structure
05:21po ng mga ito?
05:23As of now, kasi dito sa Malapatan, wala kami ng hospital na uli, super health center lang.
05:28So, ang ginawa namin, yung lahat ng mga pasyente, andoon ngayon sa hospital, sa hospital ng Sarangani Hospital,
05:34na saan na lang dito eh, na sa mga 15 kilometers, ang ano natin, ang hospital.
05:40Then, yung iba, na sa General Santos na hospital na na-deliver namin.
05:45All right. So, super health centers. Sir, dun po sa ating pong nabanggit niyo po ninyo,
05:50kuryente, signal, okay na po, pero tubig, nagiging problema, at syempre po yung pagkain.
05:57Ito po, sir, may report po, totoo po ba na halos na mamalimos na ro po yung mga residente dyan,
06:03sa kalapit po ninyong munisipyo?
06:06Yes po, kasi doon talagang affected na area, kasi hindi, di papasabol yung roads doon, ma'am.
06:13So, yung saglan, kasabi kong munisipyo.
06:16So, ang ginawa, ang ginawa ng mga tao doon, kasi, ah, kagabi, ah, medyo maswerte,
06:23naayos ko yung, naayos namin yung isang linyang tubig.
06:26So, nakatulong din kami sa kanila, kasi dito sa daong nga namin,
06:29yung kunting, ah, wharf namin dito, yung botlaneng namin dito,
06:33dadaan sa dagat, ah, sa mga bangka,
06:35para lang makasupply ng tubig.
06:37And of course, yung provincial government and yung other na mga private na mga nagtulong
06:42from General Santos City,
06:44ang ginagawa is, ah, through, ah, mga bangka
06:48na para makadeliber ng mga relief goods doon, at saka yung mga tubig.
06:51So, kasi, ito, dalawa kasi kami affected talaga,
06:55at magkatabi kami, ah, from Jenshan,
06:58then, daanan naman yung malapatan, yung munisipyo ko,
07:00and next dyan is Glan.
07:01So, yung Glan kasi, ma'am, nakatabi,
07:04yun ang boundary namin ng Region LAW,
07:06ng Daba Occidental, which is, andoon yung
07:09municipality of Oceabajantos,
07:11yung municipality of Balot Island, yung Sarangganes,
07:14so, kaya yung mga pasyente doon,
07:16dumaan sa Glan, at sa ngayon,
07:17maraming na-stranded pa doon sa municipality of Glan,
07:20bago maka-access dito sa amin.
07:22Kaya, on-train ngayon yung repair ng mga roachpat,
07:24hindi masyadong madali, kasi,
07:25nasa tatlong araw na hindi pa rin talaga natin
07:28matapos yung pag-repair ng mga Dabaan.
07:31Well, moving forward po, sir,
07:33siyempre tayo po ay nais na makabangon po,
07:35yung lalo na po yung mga affected individuals.
07:38Ano po yung ating pong mga plano po,
07:41para po matulungan po sila sa kanila pong kabuhayan?
07:45Well, as of now, ma'am,
07:46sinisiguro muna namin yung mga pagkain
07:49para makasurvive lang kami dito.
07:51So, next nito, magkaroon ng kami,
07:53kasi may profiling, may tasking tayo
07:55sa mga barangay ka-officialist natin
07:58na paano magawa ng mga accurate na mga listahan
08:02para kung ano yung assistant ng DSWD,
08:05at least maka-avail sila.
08:06As of now, kasi, ma'am, wala pa kaming naisip
08:09na kasi yung mga bahay ninaabandon,
08:11even yung mga building ninaabandon,
08:12kung nakafocus lang muna kami sa pagkain
08:16para makasurvive.
08:17So, next siguro namin na i-flex na rin naman
08:20paano mabigyan ng assistance
08:22yung mga bahay na totally damaged
08:24and partially damaged.
08:26Awal, may nakapagsagawan na rin po ba
08:28ng rapid damage assessment,
08:30ang MDRRMO?
08:32Yes po, ma'am,
08:33since after ng earthquake,
08:37right after nakabuo na tayo ng Ardana,
08:40so, kung gawin ngayon yung,
08:42nasa ano na kami, ma'am,
08:43nasa 80% na yung assessment natin ngayon,
08:46and makawa na natin talaga
08:49ang totally data sa mga damages.
08:53Now, marami rin mga private volunteers
08:55na nagtulong din sa amin, no?
08:57Kasi, nung Thursday kasi,
08:59yung Monday walang signal,
09:00hanggang Martes walang signal,
09:02so, nagkaroon lang kami ng signal,
09:04actually, Merkulis na ng madaling araw.
09:06Nagkaroon lang kami ng kurente,
09:08yung Merkulis na ng madaling araw.
09:09Kaya, medyo hirap, no?
09:11Pero, ang inisiatype namin sa LCO,
09:14na-convene namin nung right after
09:15ng earthquake yung Ardana team,
09:17kahit nasabihin natin,
09:19medyo struggle pa rin,
09:20kasi yung ibang team is,
09:21mga personel namin,
09:22eh, halos hindi makaalis sa mga bahay
09:24kasi, unang-una,
09:25pinisecure muna nila nila mga family.
09:27Pero, na-convene natin,
09:28nauna sa 80% na kami
09:30sa pagkasi sa mga damages dito
09:32sa munisipyo ng malapatan.
09:33Mm-hmm.
09:34Panguli na lamang po, Mayor,
09:36mensahin na lamang po sa inyong mga kababayan
09:38at kung mayroon din po kayong panawagan.
09:40Go ahead po, Mayor.
09:41Well, yes,
09:42ang pinaka-trabes na gagawin mo natin ngayon
09:45yung pagdarasal, no?
09:47Kasi, at sa ngayon,
09:48kasi may mga after-siacs pa,
09:50kaya,
09:50yung mga tao,
09:52nakikusap ako kung pwede,
09:54eh,
09:54hindi mo na masyadong mag-gala
09:56o kaya mag-stay sa mga safety na area,
09:58sa mga open na area,
09:59lalo na sa mga,
10:01na nakatira sa coastal area
10:03yung sa mga tabing dagat, no?
10:05So,
10:06ayun lang,
10:06kung ano talaga yung mga kailangan,
10:08sa punta lang kayo sa munisipyo
10:10at saka pagkain,
10:13magsikap kami na makalileban
10:14ng mga pagkain,
10:15yung mga food packs,
10:16and,
10:17of course,
10:18sabi ko nga,
10:19mag-report rin kayo
10:20sa mga barangay ofisyal nyo
10:21kasi may strategy kami ginagawa
10:24na yung mga barangay,
10:25may mga,
10:26mga ano rin,
10:27mga station
10:28para makita rin yung mga problema,
10:30yung kailangan ng mga tao.
10:32Uy, maraming salamat po.
10:33Patuloy po kayo mag-ingat dyan,
10:34Mayor Salway,
10:35Sumbo Jr.
10:36ng Malapatan sa Ranggani.
10:37Salamat po, Mayor.
10:38Salamat po, Mayor.
Comments