00:05Müzik
00:13Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:1728 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a başlattığı bir saldırı olmuştu.
00:22Bunun akabinde bir füze savaşı yaşandı.
00:25Ancak 8 Nisan'dan bu yana ateşkes ilan edilmişti.
00:29Yalnız bugün İsrail ve İran karşılıklı füze atışlarına yeniden başladılar.
00:34Bunu değerlendireceğiz.
00:35Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Ünal anlatacak bizler için.
00:40Hocam hoş geldiniz.
00:43Hoş bulduk teşekkür ederim.
00:45Ben aynı zamanda Başkent Üniversitesi öğretim üyesiyim.
00:48Tamam onu da ben unuttum anonsla kusura bakmayın siz hatırlatmış oldunuz.
00:53Şimdi hocam önce şunun cevabını anlamaya çalışarak başlayalım.
00:58Bu neden yeniden füze atışları başladığı iki ülke arasında?
01:02Şimdi 8 Nisan'da başlayan ateşkes de aynı zamanda bir barış süreci de söz konusuydu.
01:11Amerika ve İran'ın arasında gidip gelen bir metin var.
01:16Bunun üzerinde yoğun tartışmalar var.
01:19Trump'ın arada bir işte bu böyle olmaz şu şöyle olmaz diye attığı tweetler var.
01:24Pek de arada bir değil.
01:25Bayağı sık sık günde birkaç kere bazen.
01:28Şimdi bu anlaşmanın ya da bu genel ateşkes metninin buzlaşmasının iki cephesi vardı.
01:39Biri İran'la Amerika-İsrail arasındaki savaşın ateşkesle sonlanması.
01:46Öbürü de Lübnan cephesi yani Hizbullah'ın, Hizbullah ile İsrail arasındaki cephede ateşkes sağlanması.
01:55Şimdi Netanyahu için en büyük felaket Amerika'nın İsrail'le, pardon Amerika'nın İsrail'den bağımsız bir şekilde anlaşması, ulaşması.
02:12Dolayısıyla Netanyahu tamamen savaştan yana, savaşın devamından yana bu savaşı askeri olarak kazanamayacağını bildiği halde bundan yana başka bir seçeneği
02:22yok.
02:23Amerika ve Trump ise Netanyahu ve İsrail'e şiddetle öfkeli ve onların kendilerini kandırdığı,
02:31işte vay efendim biz İran dini liderini öldürürsek, üst düzey komutanları öldürürsek İran devleti çöper çünkü sonuçta İran devleti bir
02:41tür diktatörlük bu,
02:42diktatörlüğün tepesindeki adamları indirdiğiniz zaman bu iş biter gibi masallarla ve işte bir de yalanlarla,
02:51biz İran'ın içinde çok örgütlüyüz, her yerde adamlarımız var silahlı,
02:56bunlar halkı bir anda caddelere, sokaklara indirip rejimi devirecekler diye bir tuzağa düşürdüğünü düşünüyor Trump.
03:09Bu analiz hiç de yanlış değil, bu bir tuzaktı.
03:12Zaten Clinton yaptığı podcastlarda diyor ki İsrail'in, Netanyahu'nun böyle bir ezberi vardı,
03:20bana da geldiler, anlattılar, benden sonra işte Bush'a anlattılar, ondan sonra Obama'ya anlattılar,
03:28hiçbirimizi ikna edemediler çünkü Amerika'nın temel kurumları CIA ve Pentagon bunun doğru olmadığını bizlere söylüyordu.
03:36Netanyahu hep yanıltıcı, aldatıcı tezgahlarla karşımıza çıkıyordu falan diye.
03:42Şimdi Trump dolayısıyla bu barış anlaşmasına gitmek istiyor.
03:47Kendi yazdığı tweetlerden anlıyoruz ki epeyce de anlaşmaya yaklaşılmış durumda.
03:53Burada tek endişesi her zaman eleştirdiği Obama'nın gerisinde kalmak İran'la uzlaşma konusundaydı.
04:04Çünkü 2015 yılında Obama'nın imzaladığı nükleer anlaşmadan bu Amerika'nın çıkarlarına uygun değil diyerek ayrılmıştı Trump tek başına.
04:13Ve o anlaşmada bir süre sonra kadük hale gelmişti.
04:18Şimdi dolayısıyla şu anda Trump'ın en büyük şeyi, endişesi Obama'nın daha önce yaptığı ve Trump'ın bu bizim
04:28işimize yaramaz,
04:30bu saçma sapan bir anlaşma dediği noktadan daha iyisini elde etmeye çalışmak.
04:35Fakat bu da pek kolay değil.
04:36Şimdi böyle bir durumda yani Amerika genel hatlarıyla savaşın durmasından ve barış anlaşmasından gidilmesinden yanayken Netanyahu ise hem yaşadığı yargı
04:48süreçlerinden dolayı hem de siyasi geleceğinden ötürü tamamen savaşa bel bağlamış bir durumda.
04:55Savaşı sürdürmesi lazım.
04:57Burada savaşı nerede sürdürebilir?
04:59İran'a karşı A başarılı olamıyor.
05:02Çünkü İsrail Hava Kuvvetleri gidip de bir yeri bombaladığında İran çok feci şekilde füzelerle İsrail'i dövebiliyor.
05:11Yapabileceği tek şey yani bu anlaşmayı bozabilmek için, ateşkesi bozabilmek için Hizbullah'a saldırmaktı.
05:18Çünkü bu ateşkes anlaşmasının iki cephesinden birisi de dediğim gibi İsrail-Hizbullah cephesiydi.
05:25Şimdi burada da şöyle bir çıkmazın içinde.
05:29Hizbullah'a karşı tek başına İsrail başarılı olamıyor.
05:34Hizbullah her zaman olduğu gibi 2016 yılında, 2006 yılından bu yana sürekli tekrar eden bir trend söz konusu o da
05:41şu.
05:42İsrail havadan sivil yerleşim yerlerini feci şekilde bombalıyor.
05:46Fakat bütün silahlarını, üretim tesislerini, her şeyini kat be kat yerin altına inşa etmiş olan Hizbullah bundan etkilenmiyor.
05:57İsrail bir kara harekatına başladığında da İsrail'e büyük kayıplar verdiriyor ve geri çekilmeye zorlanıyor.
06:04Şimdi füze teknolojisi epeyce ilerlemiş durumda.
06:09İsrail'in hava savunma sistemleri Hizbullah'ın füzelerini durduramıyor.
06:14Bir de son aylarda gördüğümüz bir şey oldu.
06:16Hizbullah'ın drone teknolojisi de çok ileri.
06:19Özellikle bu şey, radarda kolaylıkla görünmeyen şey, dronelardan üretebiliyor.
06:30Hippersonik değil mi?
06:32Hayır, drone, drone.
06:33Hı, dronelar.
06:34Hippersonik değil, evet.
06:36Dronelar, bunlar şey, fiberoptik drone deniliyor bunlara.
06:39Ayrıca bunlara termal kamera da takıyor ve dolayısıyla İsrail askerlerine, İsrail jiplerine, tanklarına, şuna buna feci şekilde zarar verebiliyor.
06:52Şimdi dolayısıyla barış anlaşmasını, daha doğrusu ateşkes anlaşmasını bu taraftan bozmak istiyor.
06:59Elindeki tek yer burası.
07:00Fakat burada da çok başarılı değil.
07:02Fakat ne yapıyor bu durumda?
07:05Aşırı bir şekilde Beyrut'u, Dahiye bölgesini, ki Hizbullah'ın en büyük destek bölgesini oluşturuyor Lübnan'ın güneyinde, buraları bombalıyor.
07:18Şimdi bu bombalamalar üzerine de İran bir uyarıda bulunmuştu ve demişti ki bak bunu sürdürürsen seni feci yaparım.
07:27İşte dün gece o feci yaparım noktasına gelindi.
07:29Ve İran ilk defa, bakın ilk defa bu çok önemli, kendisine saldırılmadan İsrail'e saldırdı.
07:39Daha önce hep İran'ın ya Suriye'deki hedeflerine ya başka bir yerdeki bir asetlerine saldırıda bulunulur.
07:47İran buna cevap verirdi.
07:48Bu defa böyle olmadı.
07:49Yani Hizbullah'tan, Lübnan'dan dolayı İsrail'i vurdu ve bayağı feci vurdu.
07:56İsrail'in hava alanlarını filan da vurdu.
07:58İsrail Hava Kuvvetleri de sabaha karşı buna cevap verdiler.
08:02Ama anladığım kadarıyla İsrail Hava Kuvvetleri ne kadar bunu şişirerek anlatsalar da,
08:07füze saldırılarından yedikleri darbeler kadar İran'a darbe vurmuş olmaları ihtimali çok çok çok düşük.
08:15Çünkü İran'ın canını acıtacak her şey yerin altında.
08:20Hava Kuvvetleri ile bir şey yapamıyorsunuz.
08:22Şimdi bu durumda bir senaryo vardı karşımızda.
08:26Trump ve Amerika savaşa girecek mi?
08:30Yani İran bir taraftan, Hizbullah öbür taraftan, Güney'den de Yemen'de füze fırlattı İsrail'e.
08:37Bunlar İsrail'i döverken Amerika gelip İsrail'i kurtarmaya çabalayacak mı?
08:43Yani savaşa girecek mi?
08:44Ve Trump dün akşam tavrını ortaya koydu.
08:46Dedik, hayır. Yani ben şimdi hemen Netanyahu'yu arıyorum.
08:50Bu İran'ın saldırılarına cevap vermeyeceksin diyeceğim dedi.
08:55İsrail, Netanyahu buna rağmen sabaha karşı İsrail Hava Kuvvetleri'ni kullandı.
09:00Ama şimdi gelen haberler, yani sabah saatleri itibariyle gelen haberler,
09:06benim ciddi olduğunu düşündüğüm ve takip ettiğim sosyal medyadan haberler, yazarlar vs. şunu söylüyor.
09:15İsrail savaşı sürdürmeyeceğini açıklamış.
09:19Çünkü Amerika olmadan zaten bir şey yapması mümkün değil.
09:24Amerika ile birlikte oldukları zaman da bir şey yapamadılar zaten çok fazla.
09:29Yani Amerika ve İsrail kabaca 20. yüzyılın silahlarıyla İran'a saldırmışlardı.
09:34İran 21. yüzyılın silahları ve savaş tekniğiyle karşılık verdi.
09:40Ve herkesin de bozguna uğrattı.
09:42Şimdi bu saatten sonra İsrail'in hele hele Amerika'siz İran'a saldırıp başarı elde etmesi mümkün değil.
09:51Bu arada İsrail'in yenilmezlik miti de ortadan kalkmış oldu.
09:57İsrail hep saldıran taraf olup karşı taraflar hep müdafada kalırdı.
10:03O da yıkıldı.
10:05Bu gidişat İsrail açısından pek parlak bir gidişat değil.
10:09Ama bunu İsrail fazlasıyla hak ediyor.
10:12Sebep oldu.
10:13Yapacak bir şey yok.
10:15Yani bu çatışma uzun sürmez diyorsunuz.
10:19İsrail tarafı savaşı sürdürmeme, bitirme yönünde miyildi?
10:23Hocam şimdi Trump'tan bahsettin.
10:26Amerika girmediği sürece İsrail sürdüremez bunu.
10:30Şimdi Trump True Social hesabından bir açıklama yazmıştı.
10:35İsrail ve İran ateş etmeyi derhal durdurmalı.
10:38Süzelerinizi fırlattınız bu kadar yeter.
10:41Masaya geri dönün ve bir anlaşma yapın.
10:42O zaman bundan da şu çıkıyor.
10:44ABD tekrar İran'a saldırmak gibi bir olasılığı değerlendirmiyor bile.
10:49Yani İsrail'i bu konuda yalnız bırakıyor.
10:52Evet ilk defa Amerika-İsrail ilişkilerinde yakın zamanda ilk defa.
10:57Üstelik İsrail hani böyle eskiden şöyle bir şeye benzetilebilir.
11:04Eskiden böyle kıraathanelerin, kahvehanelerin işte önünde açık alanda insanlar oturur.
11:09Yoldan geçen birini de birileri çevirir.
11:13Bir başka kişi ya da birileri çevirir.
11:16Hani Anadolu tabiriyle eşe tutan gelinceye kadar döverdi.
11:20Öbürleri de seyrederdi.
11:22Sonra gelip işte ayırırlardı falan.
11:23Şimdi burada yani İsrail iyi bir dayak yiyor İran'ın elinden, Hizbullah'ın elinden ve Yemen, Ensarullah hareketinden.
11:35Ama Amerika'yı gelip kurtarma yönünde bir şey yapmıyor.
11:38Yani ilk defa oluyor.
11:39Bu paradoksal bir durum.
11:40Savaştan önce Amerika'daki İsrail lobisi Amerikan yönetimine Trump'a her şeyi dikte edebilecek kadar güçlü idiler.
11:51Fakat Amerikan halkının İsrail devleti, İsrail devletinin politikaları Netanyahu aleyhine sergilediği tavır ve tutum ki yüzde 65'ler oranında Amerikan
12:07halkı bu işe karşı olduğunu gösteriyor.
12:09Bu anketler yeterli de olmayabilir.
12:13Bunlar yüzde 70-75'ler civarında da olabilir.
12:16Amerikan halkının bu savaşa karşıtlığı ise yüzde 70'ten fazla.
12:21Şimdi böyle olunca Amerika'daki İsrail lobisi bir anda off-site'e düşmüş oldu.
12:28Yani eğer biraz daha zorlarlarsa bu işi, mesela Trump'ı bir daha savaşa girmeye zorlarlarsa,
12:35Amerika'da Amerikan halkı hepsini birden adeta çiğ çiğ yiyecek durumda öfkesinden.
12:41Çünkü halk haklı olarak diyor ki, biz niye bu kirli savaşların içindeyiz?
12:45İsrail kendi ne işi varsa kendisi yapsın, İsrailliler ölsün, İsrail'in parası harcansın.
12:53Neden bizim olmayan paramızı oralarda çarçur ediyorsunuz?
12:57Ben bunu kabul etmiyorum diyor Amerikan halkı seçmeni.
13:00Bunu deyince her şey değişti.
13:04Ve Trump şu anda Amerika'daki İsrail lobisi üzerinde muazzam bir güç elde etti.
13:11Yani savaştan hemen önce İsrail lobisi çok güçlüydü, şimdi ise Trump ve Amerika daha etkili, güçlü.
13:19Yani böyle baskıyla, sindirmeyle yeni bir savaşın içine çekmeye kalksalardı,
13:25belki de çok daha büyük bir kamuoyu tepkisiyle karşı karşıya kalacaklardı.
13:30Son olarak hocam, bu savaş resmi olarak ne zaman biter?
13:33ABD ve İran masada, müzakerede anlaşınca mı?
13:36Yoksa İsrail tamamen beyaz bayrak uzatınca mı?
13:41Bu 15 puanlık uzman sorusu cevabı yok.
13:45Yani her şey olabilir.
13:46Evet, yani her an olabilir.
13:49Birkaç hafta içinde olabilir.
13:51Bir yerde bir provokasyon patlayabilir.
13:56Olmayabilir.
13:58Yani böyle bir matematiksel ya da fiziksel bir kesinlikten bahsedemeyiz.
14:04Ama görünen o ki, bu gidişat barış sürecinin olması ihtimali lehinde gelişiyor.
14:12ABD'deki ara seçimler etkiler mi savaşın gidişatını hocam?
14:17Tamamen, hem de nasıl?
14:18Yani çok büyük ölçüde etkiliyor.
14:20Çünkü eğer bu savaş seçimlere kadar devam ederse,
14:24Trump ve Cumhuriyetçi Parti çok büyük bir yenilgiye uğrayabilir kongre seçimlerinde.
14:31Zaten Trump'ın da bir an önce bir barış yapma isteği oradan kaynaklanıyor.
14:36Barış olsun, petrol fiyatları düşsün, biraz daha normalleşme sağlayabilsin ekonomide.
14:43Ve böylece seçimlere daha iyi şartlarda, en azından göreceli olarak daha iyi şartlarda gitsin.
14:49O da bunun peşinde.
14:51Peki.
14:52Çok teşekkür ediyorum Hasan Ünal.
14:54İyi ki katıldınız.
14:55Bugün ağzınıza sağlık.
14:57Teşekkür ederim.
14:58İyi yayınlar.
14:58İyi günler dilerim.
15:00Evet, sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri,
15:02Uluslararası İlişkiler Uzmanı ve Başkent Üniversitesi öğretim görevlisi Prof. Dr. Hasan Ünal yayınımızın konuydu.
15:10Efendim, tarihte ilk kez İran'dan İsrail'e bir saldırı oldu.
15:15Bunun sebebinin Hizbullah'a, Lübnan'a yönelik saldırılar olduğunu açıkladı İran.
15:20Biz de konunun uzmanına sorduk.
15:22Yeni bir savaş başlar mı?
15:23Ya da savaş tamamen ne zaman biter?
15:25Hasan Hoca'dan bunların cevabını aldık.
15:27Şimdilik burada noktalıyoruz efendim.
15:29Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
15:31Sevgiler.
Yorumlar