00:00Biz Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu olarak bugün Estonya'dayız.
00:04Hem Estonya ile ikili görüşmeler çerçevesinde hem de Baltık ülkeleriyle dörtlü zirvemiz var.
00:12Dördüncü toplantımızı yapacağız. O çerçevede bugün Talin'deyiz.
00:17İkili görüşmeler boyutunda Estonya ile ilişkilerimiz aslında her alanda son derece pozitif ilişkilerimiz var bizim.
00:23Bu ilişkiler gelişerek de devam ediyor.
00:26Gerek ekonomik anlamda gerekse diğer tüm alanlarda savunma sanayi başta olmak üzere ekonomik alanda 600 milyon doları aşan bir ticaret
00:35açmamız var.
00:37Ve aynı şekilde de yine özellikle son iki yılda da savunma sanayi alanında da yoğun ikili ilişkiler var.
00:46Özellikle kara araçlarıyla alakalı anlaşmalar imzalanmış durumda.
00:51Ama onun da ötesinde şimdi bir Türk firmasının savunma sanayindeki bir Türk firmasının 300 milyon dolara yakın bir yatırımı söz
01:00konusu orada da nihai karar alındı.
01:03Açıklandı da zaten harca diye bir Türk firmasının.
01:06Dolayısıyla onun da bir an önce başlaması ve 2028'de tamamlanması ile ilgili çalışmalar var.
01:12Ümit ediyoruz.
01:13Bu faaliyetler, bu gelişme, görüşmeler bütün yoğunluğuyla devam eder.
01:19Gerek bu savunma sanayi başkanlığı ve buradaki muhatapları gerekse iki savunma bakanları arasında yoğun görüşmeler devam ediyor.
01:29Onun ötesinde zaten devlet başkanları nezdinde de yakın işbirlikleri, hükümetlerimiz nezdinde, ilgili bakanlıklar nezdinde yoğun işbirlikleri var.
01:37Biz de parlamenter diplomasiyi burada değerlendirmek istiyoruz, kullanmak istiyoruz.
01:42Estonya önemli bir ülke aslında.
01:45Baltık ülkeleri de aynı şekilde.
01:46Özellikle Transatlantik'teki sorundan sonra Rusya, Ukrayna Savaşı ile birlikte Rusya'nın kendilerine tehdit oluşturduğu izlenimi ve endişesi.
01:58Öncesinde NATO şemsiyesi altında özellikle ABD'den beklentiler, buradaki Transatlantik'teki yaşanan sorunlar, sonrası ABD'den beklentiler.
02:11Ama orada da yine ABD'nin kendi içerisinde de zaten bununla ilgili endişelerinin yoğun olduğunu biliyoruz.
02:18Farklı bir panik havasının olduğunu biliyoruz.
02:21Dolayısıyla böyle olunca Türkiye'den beklentiler çok daha yoğunlaşmış durumda.
02:25Bu çerçevede de biz dörtlü bir zirveyi sürekli arz edecek şekilde de devam ettiriyoruz.
02:33Birincisini Türkiye'de yapmıştık.
02:34İkincisini yine Polonya'da gerçekleştirmiştik.
02:39Üçüncüsünü Riga'da ve dördüncüsünü de burada gerçekleştireceğiz.
02:43Pazartesi ikili görüşmelerimiz olacak.
02:45Estonya ile Salı günü de aynı şekilde dörtlü zirveyi Litvanya, Letonya, Estonya ve Türkiye arasında gerçekleştireceğiz.
02:58Orada da tabii ki öncelikli konulara baktığımızda yine Rusya'dan kaynaklanan bir güvenlik endişesi Baltık ülkelerinin önceliği.
03:08Türkiye olarak bizim yaklaşımımızda aslında her iki tarafla da konuşan bir ülkeyiz biz.
03:14Her iki tarafta da güven tesis etmiş bir ülkeyiz.
03:17Yani Rusya ile de konuşan, Rusya-Ukrayna krizine baktığımızda Ukrayna ile de konuşan ama Baltık ülkeleri ve AB ile de
03:24ve Amerika ile de rahat konuşabilen bir ülke olarak.
03:27Burada özellikle diplomasinin ön plana çıktığı güvenlik endişelerinin özellikle Rusya-Ukrayna arasındaki sorunların çözümüyle daha da sağlıklı bir geleceğe taşınması
03:39noktasında Türkiye olarak üzerime düşeni hem yapıyoruz hem de ilgili taraflarla da zaten bunu özellikle de görüşüyor, değerlendiriyoruz nasıl işbirlikleri
03:51olabilir diye.
03:52NATO çerçevesinde zaten müttefikiz bu üç ülkeyle de ama bu müttefiklik ilişkisini biz sadece güvenlik boyutunda değil de tüm alanlarda
04:01bunu değerlendirmek, yaymak istiyoruz.
04:05Bir NATO zirvesi var tabii Türkiye'de 7-8 Temmuz'da dolayısıyla burada yine salı günüki görüşmelerimizin bir bölümü NATO zirvesi ile
04:15ilgili beklentiler boyutu olacak.
04:17Orada da NATO zirvesinde beklenen zaten Türkiye olarak da ev sahibiyiz ve savunma alanındaki şu anda özellikle hem yeteneklerin hem
04:28kabiliyetlerin geliştirilmesi,
04:30savunma harcamalarının arttırılması ile alakalı bir önceki Vilnius toplantısında alınan %5'e çıkma çerçevesinde bunun nasıl olabileceği ile alakalı bir
04:40altyapıtın oluşturulmaz.
04:41Ama hepsinin ötesinde İran krizi ile başlayan, İran'daki savaş ile başlayan özellikle NATO müttefikleri arasında ABD ve Avrupa'daki müttefiklere baktığımızda
04:52ciddi bir kırılma söz konusu.
04:55Türkiye'deki zirve bu anlamda bir kritik bir dönüm noktasını teşkil edecek öyle gözüküyor.
05:03Dolayısıyla biz de burada onun yine ön görüşmelerini de ön değerlendirmelerini de yapıyor olacağız.
05:09Zaten yine NATO zirvesi çerçevesinde liderler zirvesi ama yanında da bir savunma sanayi formu olacak.
05:15Oraya katılımlarını da isteyeceğiz ama NATO-PA çerçevesinde yine parlamenter boyutu da olacak bunun İstanbul'da.
05:23Tüm boyutlarda da gerek Baltık ülkeleri gerekse zaten diğer tüm ilgili muhataplarımızın yoğun şekilde katılımlarını arzu ediyoruz.
05:31Burada bu gündemde olacak.
05:34Yine uluslararası hukukun yok olduğu bir dönemdeyiz.
05:37Güvenin tamamen yok olduğu bir dönemdeyiz.
05:39Krizin, krizlerin, çatışmaların yoğun olduğu bir dönemdeyiz.
05:44Böyle bir dönemde aslında bir anında da herkesin dile getirdiği, uluslararası düzenin neredeyse artık yok olduğu bir boyuttayız.
05:53Burada da yeni bir dünya düzeninin arayışıyla alakalı Türkiye olarak da dışları komisyonu boyutunda bizler de gittiğimiz yerlerde aynı konuyu
06:02dile getiriyoruz.
06:03Yeni bir sistem kurulurken bu yeni sistemin kutup başlarından birisi olma hedefi var diyoruz Türkiye'nin ama aslında Türkiye hali
06:14hazırda kutup başıdır.
06:15Dolayısıyla burada yeni sistemin ilkeleri nasıl olmalı?
06:19Yeni sistem nasıl olmalı?
06:21Yani mevcut sistemin bir revizyonu çerçevesinde mi yoksa çok daha radikal bir değişim, dönüşüm mü?
06:27Bunu da yine parlamenter diplomasi boyutunda muhataplarımızla tartışıyor, değerlendiriyor olacağız salı günü yine.
06:33Onun ötesinde güvenlik boyutu öne çıktığı için gerek siber güvenlikle ilgili Estonya'nın CyberExpert diye bir siber güvenlik şirketi var.
06:45Orayı ziyareteceğiz.
06:47Sonrasında da yine salı günü zannediyorum.
06:50Orada da yine dış istihbarat biriminin bir briefingi var.
06:56Güvenlik boyutundaki onun briefingini alacağız.
06:58Orada güvenlik çerçevesindeki değerlendirmelerimiz olacak.
07:02Dolayısıyla çok geniş güvenlik boyutu ön plana çıkıyor olsa da biz özellikle ekonomik ve diğer boyutlarda ön plana çıkarma arzusundayız.
07:12Türkiye olarak da yine bölgede bu krizler çerçevesinde de hava polisliği diye ifade ettiğimiz NATO'nun hava polisliğinde aslında şu
07:21anda da yine bir liderliği almış durumdayız.
07:24Gönüllüler koalisyonu var.
07:26Orada da yine özellikle deniz boyutunda biz orada komutayı alma durumundayız.
07:33Aynı zamanda da K4'da ikinci defa komutayı almış durumdayız.
07:38F-16'lar dahil, 2026'da Estonya'da, Avakslar dahil yine bölgede görevlendirmiş durumdayız.
07:452027'de yine bu görevlendirme Romanya boyutunda da devam edecek.
07:49Dolayısıyla ilişkiler çok boyutlu, tüm bunları gerek ikili ilişkiler çerçevesinde gerekse dörtlü ilişkilerde pazartesi ve salı günü tüm boyutlarla değerlendiriyor
07:59olacağız.
08:00Zaten gerekli görüşmelerden sonra da yine sonuçları ilişkinli değerlendirmelerimizi yaparız.
Yorumlar