00:42Son yıllarda kentsel ve 3. derece arkeolojik sit ile 1. derece arkeolojik sitte yaptığımız kazılarda yeni sidece yazıtlar ele geçmeye
00:53başladı.
00:53Bu dil hala okunamıyor, tam olarak anlaşılamıyor. Bunun sebebi de elimizde şimdiye kadar yazıtların sayıca az olması.
01:04Mevcut yazıtların da genellikle bir iki satırdan ibaret olması.
01:08Bu da araştırmacıları zorluyor yazının çözümü konusunda.
01:13Ama son yıllarda hem çift dili yazıtların bulunmuş olması hem de çok satırlı, 30 ile 40 satır arasında değişen yazıtların
01:24ele geçmesi bu konuda yeniden bir umut oldu.
01:27Ve biz bu meslektaşlarımızla yeniden çalışmalara başladık.
01:32Ve bunlardan İtalyan araştırmacı Alfredo Rizza yeni bir makale yayınladı.
01:40Ve bu yayından Siden'in Helenistik döneme kadar isminin ne olduğu ortaya çıktı.
01:59Bu kent çok önemli çünkü bu kentin kimliği için çok önemli.
02:05Bu kent henüz daha Helenler gelmeden önce de yani buraya koloni ya da göç ederek çünkü bunu anlatan kaynaklar var.
02:17Strabon gibi, Ariyanos gibi diyor ki kaynaklar Siden'i göçmenlerin kümeden geldiklerini, kümeden göçmenlerin buraya geldiğini anlatıyorlar.
02:27Ve diyorlar ki bunlar işte Helen'ce konuşuyordu tabii ki kümeden gelenler ama Siden'e ayak bastıkları anda kendi dillerini
02:35unuttular ve barbarların konuştuğu dili konuşmaya başladılar.
02:40Barbar demek de kendilerinin dilinden başka dil konuşan demek biliyorsunuz.
02:45Yani şunu görüyoruz ve bu göç olayı muhtemelen 6. yüzyıl civarında olmalı.
02:51En geç 7. yüzyılın sonu 6. yüzyılın başında olmalı bu göçler.
02:56Kümeden gelenler 7. ve 6. yüzyılda buraya ayak bastıklarında kendi konuştukları Helen'ceyi unutabilecek kadar dominant bir kültür olduğunu görüyoruz
03:08burada.
03:08Yüksek bir kültürün olduğunu görüyoruz ve o dili öğreniyorlar.
03:21Helenistik dönemden önce hatta Helenistik dönemde 100-200 yıl boyunca Sideliler kendi dillerini konuşmaya ve yazmaya devam ediyorlar.
03:30Çünkü bulduğumuz yazıtlar 3. yüzyılın sonu 2. yüzyılın başında son buluyor.
03:36Demek ki hala İskender'den sonra bile 100-150-200 yıl Sideliler kendi dillerini korumayı başarmışlar.
03:50Sidedeki bu dil üzerine yapılan araştırmalar bu kentlerin kültürel kimliği üzerinde bence çok önemli ipuçları veriyor.
03:58Bu kentler düşünüldüğü gibi bu büyük parlak uygarlıklar düşünüldüğü gibi batıdan gelen göçmenlerin kurduğu ve parlattığı kentler değil.
04:11Bunlar zaten çok eskiden beri burada olan kendilerine özgü yazıları kimlikleri olan ve kültürel anlamda çok gelişmiş.
04:29İki dilli bir yazıt ve 3. yüzyılın başında Sidede bir Serapis tapınağının yapıldığından bizi haberdar ediyor.
04:44Ve belli ki orası Sidel'i vatandaşların yaptığı sponsorlukla yapılmış.
04:51Ve diyor ki her kim 12 denerden daha fazla katkı sunarsa onların ismi aşağıda verilmiştir.
04:59Ve para verenlerin isimleri ve miktarları SIDE'ce yazılıyor.
05:03Bu ne demek? Çünkü bu bir prestijdir.
05:06Kentte kimler para verdi de bu tapınak yapıldı.
05:09Onu herkes okuyabilsin diye SIDE'ce yazıyorlar.
05:12Demek ki o tarihte daha herkes Yunanca okuyup yazamıyor.
05:17Hala daha SIDE'ce ağırlıklı.
05:20Dolayısıyla bu araştırmalar SIDE dili üzerine yapılan araştırmalar bize daha kentle ilgili çok fazla bilgi verecek.
05:29En büyük umudum da bunların sayıca daha çoğalması ki.
05:32Çünkü araştırmacıların elini kolunu bağlayan en önemli unsur şeylerin az olması.
05:39Henüz yazıtların az olması.
05:40Ama şunu söyleyebilirim.
05:42Daha önce 25-26 olan alfabedeki harflerin sayısı 31'e çıktı.
Yorumlar