- 8 saat önce
Okudukları ve gördükleri ile yetinmeyip, gündemin perde arkasını öğrenmek isteyenler Arka Plan'da buluşuyor. Ülke TV ekranlarının güçlü ismi Mustafa Yıldız Arka Plan ile gündemin nabzını tutuyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:02İyi akşamlar efendim. Arka planla huzurlarınızdayız. Ben Mustafa Yıldız.
00:07Efendim bu akşama da ve bu haftaya da yoğun bir gündemle başladık ve öyle de devam ediyoruz.
00:12Bir yanda ABD-İran gerginliği ve Hürmüz Savaşı.
00:17Diğer yanda piyasalar allak bullak. Hepsini konuşacağız. Hepsini sizlere aktaracağız.
00:22Ama isterseniz gelin önce bölgede yaşanan hareketliliğe şöyle bir ışık tutalım.
00:27İran ABD arasındaki gerginlik sürüyor. İki tarafın karşılıklı misillemeleriyle devam eden süreçte ateşkes yeniden sağlanabilecek mi sorusu gündeme geldi.
00:38Tıkaran yerse Hürmüz Boğazı.
00:43Hastaneleri bombalandı. Ateşkes yine ihlal edildi. Siviller hedef alındı. İsrail Lübnan'da terör estirmeyi sürdürüyor.
00:53Hastanenin çevresine bomba yağdırdı İsrail.
00:55İran şiddetlenen İsrail saldırılarının ardından müzakerelerin sonlandırıldığını duyurdu.
01:01Amerika ile anlaşma sağlanması için Lübnan'da saldırıların durması şartına koştu.
01:06Amerikan Başkanı Donald Trump bu durum üzerine İsrail'in katil başbakanı Netanyahu ile telefonda görüştü.
01:14Amerikan basını Trump-Netanyahu görüşmesinin gergin bir atmosferde geçtiğini yazdı.
01:19Trump'ın Netanyahu'ya ben olmasaydım şu an hapiste olurdum dediği, gerginliği tırmandırmasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdiği ileri sürüldü.
01:27Amerikan Başkanı'nın Netanyahu'ya ayrıca sen delisin çıkışında bulunduğu da iddia edildi.
01:34Görüşmenin ardından açıklama yapan Trump, İsrail ve Hizbullah'ın birbirine saldırmama konusunda anlaştığını duyurdu.
01:40Trump ayrıca İsrail'in Beyrut'a asker göndermeyeceğini ve yola çıkmış asker varsa onların da geri çevrildiğini belirtti.
01:49Trump'ın açıklamaları Tel Aviv'de deprem etkisi yaptı.
01:52İsrail basını, Beyrut saldırısını Trump'ın engellediğini yazdı.
01:56Koalisyon hükümetinin ortaklarından Irkçı Bakan Itimar Ben Givir, Netanyahu'ya Trump'a hayır de çağrısında bulundu.
02:03İsrail'in eski savunma bakanı Avigdor Liberman'da Netanyahu'nun başbakan değil bir kukla olduğunu savundu.
02:11Tepkilerin odağındaki Netanyahu, İsrail ordusunun Lübnan'a yönelik saldırıları sürdüreceğini açıkladı.
02:17Trump'ın ateşkes ilanından sonra gerçekleşen İsrail saldırılarında dört sevil can verdi.
02:23Gelişmeler üzerine Tahran, Amerika ve İsrail güçlerini tehdit etti.
02:27İran Meclisi Ulusal Güvenlik Başkanı İbrahim Azizi,
02:31saldırılar tamamen durmazsa Siyonist rejimle bölgedeki Amerikan güçlerini karanlık günler bekliyor dedi.
02:37Devrim muhafızları da İsrail'in kuzeyinde yaşayanlara tahliye uyarısında bulundu.
02:45İsrail saldırganlığı müzakere sürecini baltalarken Amerikan Başkanı Trump'tan bir açıklama daha geldi.
02:51Amerikan Başkanı, müzakerelerdeki aksaklıkların giderildiğini ileri sürdü.
02:55İran'la olası barış anlaşmasının askeri zaferden daha iyi olacağını belirtti.
03:02Amerika muhtemel anlaşma taslağını İran'a göndermiş, Tahran yönetimi taslağı incelediğini açıklamıştı.
03:08İran cephesinden ara bulucu Pakistan'a nihai sonuç henüz gönderilmedi.
03:22Tabi bölgede efendim bir İsrail sorunu olduğu kesin.
03:27Yalnız İsrail'in şimdiye kadar yaptıkları, bundan sonra da yapacaklarına bir ışık tuttuğuna göre
03:33son dönemde çıkan, İsrail basınında çıkan bir haberi tabi düşünmemiz lazım ve konuşmamız lazım.
03:41İsrail basını Netanyahu'nun Trump'tan Lübnan'ı vurmak üzere izin istediğini, izin aldığını yazıyor.
03:49Peki bu ne anlama geliyor?
03:51Bunu da tabi anlamamız lazım.
03:54Peki Hürmüz Savaşı ile devam eden bu süreçte petrol fiyatları, altın fiyatları, emtia fiyatlarındaki bu dalgalanma
04:01dünyayı nereye götürecek ona da bakacağız.
04:04Konuğumuz Kocaeli Üniversitesi Üretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger.
04:09Hoş geldiniz hocam yayınımıza.
04:11Merhabalar Mustafa Bey, iyi yayınlar dilerim.
04:13Sağolunuz, teşekkürler.
04:15Şimdi öncelikle ABD İran cephesinden başlamak istiyorum.
04:19Hürmüz Savaşı'nda geldiğimiz nokta bize ne anlatıyor?
04:23Yani bir gün altın fiyatlarının çakıldığı, öbür gün petrol fiyatlarının yükseldiği, düştüğü, böyle bir süreç yaşıyoruz.
04:32Nedir durum?
04:35ABD bir manipülasyonla yönlendirmeyle İran'a yönelik bu savaşa dahil oldu.
04:44Daha önceki başkanlar bundan kaçınmışlardı.
04:47Oğul Bush, George Bush, sonra Obama ve Joe Biden, Siyonist Lobin'in, İsrail'in baskılarına rağmen böyle bir savaşın parçası
04:58olmamıştı ABD.
05:00Fakat Trump üzerinde pek çok faktörün etkili olduğu, işte şantajın, Epstein dosyasının ve Trump'ın subjektif bakış açısının neticede ABD
05:13bu savaşın içerisine dahil oldu.
05:16Fakat İran, bektentilerin ötesinde çetin ceviz çıktı.
05:22Bugün J.D. Vance'in başkan yardımcısının bir açıklaması var.
05:26Onu ben size okuyayım.
05:28İran böyle karmakarışık bir ülke.
05:33Biz onu doğru biçimde anlamıyoruz diyor başkan yardımcısı.
05:38ABD içerisinde İran kökenli, çok geniş bir nüfus var.
05:42Bunlar son derece zeki insanlar.
05:43Bizimle müzakere yapanların da aynı şekilde zeki olduklarını anlıyoruz.
05:49Esasen İran'ın müzakere heyeti bu konularda uzunca süredir çaba gayret gösteren, müktesebatı olan kişiler.
05:59Şimdi ABD bu meselede bir çıkış yolu arıyor.
06:04Fakat İsrail manipülasyonla, provokasyonla bu yolu kapatmaya çalışıyor.
06:12Barış müzakerelerini sektiğe uğratacak.
06:16Oldu bittilerle ABD, İran arasındaki uzlaşıyı İsrail ortadan kaldırmaya çalışıyor.
06:26İşte bugün Amerikan basınına yansıyan açıklamalar bu çerçevede ehemliyeti taşıyor.
06:31Bir taraftan Netanyahu'nun sert biçimde Trump tarafından uyarıldığını görüyoruz.
06:39Öte taraftan Rubio, İsrail'deki güçlere, Netanyahu'ya, askeri güçlere Amerika'nın pekala göz yumabileceğine,
06:52Gazze operasyonuna devam etmeleri gerektiğini falan söylemiş.
06:58Yani bir taraftan da böyle iyi polis, kötü polis gibi bir ilişki var taraflar arasında.
07:06İşte Gazze savaşından günümüze kadar tüm dünya açık biçimde şunu anlamaya çalışıyor.
07:13ABD ile İsrail'in ilişkileri nasıl bir seyir takip ediyor?
07:19Yani Amerika nedir?
07:2251. federe devlet mi?
07:24Yoksa İsrail 51. federe devlet mi?
07:27Yoksa Amerika'yı da yönlendiren üst akıl mı?
07:31Yani bunu anlamaya çalışıyoruz.
07:33Esasen bu konuda Amerikan'ın yanlış yaptığını ifade eden çok ünlü bir hoca da var.
07:40Chicago Üniversitesi'nde.
07:42John Marshmire bu kişi bir makale yazdı.
07:46Amerikan dış politikasının şekillenmesinde.
07:48İsrail lobisinin rolü adıyla bir makale yazdı.
07:53Daha sonra bunu genişletti, kitap haline getirdi.
07:57Ve bu kitap Türkçe'ye de çevrildi.
07:59Bir kitapta şunu söylüyor, ABD, Orta Doğu'da ulusal çıkarlara aykırı hareket ediyor.
08:06Amerika'nın ulusal çıkarlarını nazara dikkate almıyor.
08:10Sadece Filistinlileri, sadece Arapları değil, İsrail'i desteklemekte.
08:15Tüm Müslümanları, tüm Orta Doğu'yu karşımıza alıyoruz.
08:20Yapılması gereken bu yanlıştan dönmektir şeklinde bir açıklama yapıyor.
08:25Hocam peki şunu sorabilir miyim?
08:27Bu noktada, yani o bölge dünyanın enerji arzının en önemli bölgesi.
08:33Yani Körfez bölgesini kastederek söylüyorum.
08:36Şimdi yeni şeyler konuşuluyor.
08:38Yani yeni rotalar, yeni ticaret yolları, hatta yeni para birimleri, yeni ticaret şekilleri.
08:46Geçenlerde bir şey yapıldı, Cenevre'de bir anket yapıldı, siz de takip etmişsinizdir.
08:52Loz loz, işte herkes kaybediyor.
08:54Win win vardı ya, herkes kazan kazan politikası.
08:56Şimdi ben kaybedeyim ama karşımdaki daha çok kaybetsin aşamasına geçildi falan diye bir sonuç çıktı, ilginç.
09:03Şimdi bunu biraz bize açıklar mısınız, anlatır mısınız hocam ne olduğunu?
09:07Orta Doğu'da yani Amerika'nın etkisi, nüfuzu tediricen kırılıyor esasen.
09:13İşte Gazi Savaşı, 7 Ekim 2023'te Aksa Tufanı bu süreci hızlandırdı, tetikledi.
09:21İran'la yapılan, İran'la ABD arasında 12 günlük savaş ve 28 Şubat'ta başlayan çatışmalar çok daha belirgin, bariz biçimde
09:31bunun ortaya çıkmasına yol açtı.
09:34Şimdi Amerika'nın İsrail'e bakışı, Orta Doğu'ya bakışı, Amerika'nın uluslararası çıkarları ile örtüşmüyor.
09:43Az önce John Marshmire'in bu konudaki kitabından bahsettim.
09:48Fakat sübjektif bir bakış açısı da var.
09:51Mesela bir önceki başkan Joe Biden şöyle bir açıklama yaptı.
09:56Eğer İsrail Orta Doğu'da olmamış olsaydı, var olmamış olsaydı böyle bir devleti bizim inşa etmemiz gerekirdi şeklinde Joe Biden'ın
10:09bir açıklaması var.
10:11Bu kişi kendisi Katolik olmasına rağmen Siyonist davayı benimseyen bir lider olarak kendini öne çıkardı.
10:221973'te genç bir senatör iken Joe Biden, Golde Meir ile bir Orta Doğu turunda karşılaşıyor ve orada İsrail'in başbakanına
10:34diyor ki,
10:35yani bütün etrafınız düşmanlarla çevrili.
10:40Araplar, Müslümanlar sizi bir kaşık suda boğmak istiyor.
10:44Peki korkmuyor musunuz diyor, İsrail Başbakanı da işte sayın diyor senatör, işte bizim bütün gücümüz bundan geliyor.
10:54Her an kendimizi dinamik tutmak mecburiyetindeyiz.
10:58Tehlikelere karşı hareketli hazırlık yapmak durumundayız.
11:04Joe Biden işte bu açıklamadan yola çıkarak kendimi diyor, o tarihten itibaren Siyonist dava için adadım diyor.
11:12Baktığımızda bütün Amerikan başkanlarının benzer bir yaklaşımı esasen benimsediklerini, o tarafa doğru yönlendirildiklerini görüyoruz.
11:21ABD'de güçlü biçimde ekonomiyi, işte şirketleri, oradaki Mekes Bankası'nı kontrol eden,
11:31parlamentoyu, senatoyu temsilciler meclisini kontrol eden bir Yahudi lobisi var.
11:38Amerika, Orta Doğu'da bir şeyler yapmak istediği zaman İsrail'in çıkarlarına ehemiyet verdiğini göstererek bunu pratiğe yansıtma çabasında,
11:49şimdi Trump'a girdiğimizde Trump bir uzlaşı sağlamak istiyor.
11:54Fakat bunun İsrail için bir tehdit oluşturmaması için de bölgedeki tüm ülkeleri İbrahim Antlaşmaları ile bu sürecin içerisine dahil etmek
12:03istiyor.
12:03Bu genel çerçeve içerisinde baktığımızda aslında ABD, Orta Doğu'da kaybediyor.
12:10Yani etkisini, nüfusunu kaybediyor.
12:13Ve bu boşluğu şu an itibariyle ticari, ekonomik konularda Çin dolduruyor.
12:21Ama bir süre sonra Türkiye'nin de buradaki boşluktan mütevellit bir takım kazanımlar elde edeceği açık,
12:30bunu objektif bakan batıdaki yorumcular söylüyorlar.
12:34Şu an itibariyle İsrail de kaybediyor, ABD de kaybediyor.
12:40İran'ın durumu muallakta.
12:43Fakat İran bu savaşı devam ettirirse, ABD için de doğru bu.
12:49Yani elde edebileceği bir kazanım kazanç da yok.
12:52Aslında bu noktadan sonra uzlaşıyla mesafe alınması mümkün.
12:57Trump ve İran'daki karar vericiler bu noktaya girmiş vaziyette.
13:01Fakat uzlaşlığı sekteye uğratma çalışması.
13:05Peki hocam, burada ateşkesi konuşabilecek miyiz ya da ne zaman konuşacağız?
13:11Şu an yapılan müzakereler aslında 15 günlük ateşkesin süresiz olarak uzatıldığı bir dönem içerisinde bulunuyoruz.
13:23Bunu 60 gün süreyle uzatma, 60 günlük süre içerisinde kısmen tarafların üzerinde hassasiyet gösterdikleri alanlarda
13:33uzlaşı sağlama, Pürmüz Boğazı'nın açılması, ablukanın kaldırılması, yaptırımların kısmen kaldırılması,
13:42İran'ın doldurulmuş varlıkları konusunda belli konularda açılımlar yapılması
13:49ve bu konuda bir uzlaşı sağlandıktan sonra 60 günlük bir süre içerisinde
13:56esas müzakerelerin uranyum konusunda olacağı anlaşılıyor.
14:02Şimdi bunun altyapısını işte kurmaya çalışıyorlar ve süreç doğal olarak uzuyor.
14:09Hatta belki kötü bir örnek olacak ama 24 Şubat 2022'de başlayan Ukrayna-Rusya savaşının NASA sonu verisiz ise
14:19muallakta kaldıysa çözüm çabalarından bir netice çıkmadıysa buradaki vaziyette o tarafa doğru gidiyor.
14:27Fakat bu arada Amerika da kaybediyor, İsrail de kaybediyor.
14:33Az önce siz söylediniz bu coğrafyada etki nüfus alanı kaybolmanın ötesinde
14:39Körfez ülkelerinde bir takım üstlendeki hakimiyetini yitirdi.
14:44Uluslararası alanda rezerv para olarak doların statüsü büyük bir tehlikeyle karşı karşıya.
14:52Bu arada IMEC projesi gibi yani işte Hürmüz'e alternatif kuşak yol girişimine alternatif bir takım projeler
15:03önümüzdeki zaman direminde telaffuz ediliyor.
15:07Böyle karmakarışık pek çok meselenin bir anda müzakere edildiği bir zaman diliminde bulunuyoruz.
15:16ABD bence Trump bu operasyona girdiğine pişman hakikaten büyük kaybetti.
15:24Ama İsrail de kaybediyor.
15:27İsrail'in bir takım mitleri yıkıldı.
15:29Güvenli bir ülke olduğu İsrail ordusunun yenilmezliği miti yıkıldı.
15:34Demir kubbe miti yıkıldı.
15:37Balistik füzelerle, seyir füzeleriyle aslında İsrail'in üzerindeki beş kademe hava savunma sistemini İran etkisiz hale getirdi.
15:52İsrail'den bir kaçış var.
15:55Şimdilik kaydıyla ultra zenginler İsrail'i terk ediyorlar.
16:00İşte bunu hükümet bir taraftan da engellemeye çalışıyor.
16:03Zaten bir göçmen toplumu dışarıdan göç alarak ayakta duruyor.
16:08Geleceklerini güvende görmeyen İsrail'deki Yahudilerin özellikle zenginler, zengin kesimde olanlar
16:17başka ülkelere göçmeye çalışıyorlar.
16:21Yani Tel Aviv'de, Aştot'ta, Kudüs'te, Hayfa'da kişiler bir uzun vadeli yatırıma girmiyorlar.
16:29Onun ötesinde gece yattıkları zaman acaba sabaha sağ salim kalkabilecekler mi?
16:35Bu endişe güçlendi çünkü tepelerine İran füzesi yahut da Husilerin gönderdiği füze son dönemde kabiliyetini arttıran Hizbullah'ın füzesinin gece
16:49düşmesi işten bile değil.
16:51Yani uzun perspektiften baktığımızda ABD'nin burada kaybettiği kesin yeni aktör olarak Çin'in etkisi nüfusu artacak.
17:03Bu gayet açık.
17:04Türkiye'de zaten bölgeye yönelik politikalarını 1970'lerin ortalarından beri giderek artan şekilde ilmelendiren, güçlendiren bir aktör.
17:19Sadece Ortadoğu'da değil aynı zamanda Afrika'da da Türkiye devasa açılımlar yaptı.
17:26Tüm objektif bakanlar bu mevcut çatışma sonrası stüktürde, ortamda Türkiye'nin avantaj kazandığı konusunda hemfikirler.
17:39Bunun bir göstergesi de ötekileştirilen, dışlanan Türkiye'nin Avrupa tarafından tıpkı Soğuk Savaş döneminde olduğu gibi üzerinde ihtimam gösterilen bir
17:54ortak olarak tekrar güçlü biçimde öne çıkıyor olması.
17:59Belki tam yönelik müzakereleri sonuçlanmayabilir, başka bir tarafa gidebilir.
18:05Fakat tüm Avrupa bakımından Türkiye'nin mevcut konjonktürde ağırlığının arttığını herkes dile getiriyor.
18:14Avrupalılar da bunu net biçimde itiraf etmekten kaçınmıyorlar.
18:19Evet, şimdi hocam peki o zaman şunu da konuşmak lazım.
18:24Yani Türkiye'nin bu noktada durduğu yer itibariyle nasıl değerlendirirsiniz?
18:33Türkiye çok boyutlu, çok katmanlı bir dış politika izliyor.
18:38Yani bu işin başlangıcı aslında Kıbrıs meselesine dayanıyor.
18:43Kıbrıs'a Türkiye hukuki bir gerekçeyle garantör olduğu için müdahale ettiği zaman eriştirilerle karşı karşıya kalmıştı.
18:53Ambargolarla, yaptırımlarla sadece Batı blokundan gelmemişti bu Türkiye'ye karşı yaklaşımlar.
19:01Aynı zamanda Sovyet bloku da buna karşı çıkmıştı.
19:04Kıbrıs Cumhuriyeti'nin o dönemdeki lideri Makaryos, darbeyle deviren kişi, Bağlantısızlar Harekatı'nın liderlerinden biriydi.
19:15Onun için Asya Afrika ülkeleri de Türkiye'ye karşı Kıbrıs müdahalesinden sonra pozisyon tavır almışlardı.
19:22Türkiye burada tabii çok ağır bir fatura ödedi.
19:26Oradaki soydaşlarının hak ve çıkarlarını global düzeyde savundu.
19:32Oradaki soydaşlarına Türkiye, Türkiye standartlarının üstünde bir hayatı 74'ten bugüne kadar sağladı.
19:43Yani Türkiye'nin Orta Doğu açılımı da aslında büyük ölçüde bu Kıbrıs meselesiyle tetiklenmiştir.
19:50O zamana kadar Türkiye spesifik olarak hedefini, dış politika hedefini çağdaş uygarlığa ulaşma, Batı'nın bir parçası olma şeklinde tanımlıyordu.
20:02İki Dünya Savaşı'ndan sonra baktığımızda Batı Merkezi'de uluslararası örgütlere katıldık.
20:06Avrupa Konseyi'nin kurucu üyesi İzmato'ya kurulduktan 3 sene sonra katıldık.
20:12AİT'ye, Avrupa Birliği'ne de katılmak için yoğun çaba gayret gösteriyoruz.
20:16Her ne kadar üye olmamış olsak da bu AB ile ilişkiler Türkiye'yi önemli ölçüde değiştirdi.
20:23Hem iktisadi, hukuki bakımdan değiştirdi.
20:25Hem Türkiye'deki bu vesayet rejimi sona erdi.
20:29İçizmet Kanunu'nun 35. maddesi değişti.
20:32Ve böylece Türkiye'de Avrupa Birliği müzakereleri öncesinde askerlerin statüsü netleşmeye başladı.
20:41İtalya'da, Fransa'da, Belçika'da, Hollanda'da, NATO ülkelerinde askerin temel görevi vatanı savunmaktır.
20:47İçerideki siyasi gerilimlere, siyasi tartışmalara dahil olmaması gerekiyor.
20:52Türkiye işte bu sürece de Avrupa'nın katkısıyla ulaştı.
20:57Tabii ki en büyük pay burada işte parlamenter demokrasi döneminde Erdoğan'ın şabaları oldu.
21:05Şimdi baktığımızda Türkiye, Özal döneminde Orta Doğu'ya ticari perspektifle bir açılım yaptı.
21:15Orta Doğu ülkeleriyle ticari ilişkileri canlandırdı.
21:19İslam bankacılığı başladı Türkiye'de.
21:21Ne kadar devamı gelmemiş olsa da bir takım körfez kökenli bankalar Türkiye'de faaliyeti başladı 80'li yıllarda.
21:312000'li yıllarda ise tanık olduğumuz olay Türkiye'nin çok boyutlu, çok katmanlı bir dış politika stratejisini benimsemesi.
21:42İşte bir taraftan Osmanlı hinterlandı üzerinde Türkiye'nin etkisi nüfusu arttı.
21:49Balkanlarda, Maghrib ülkelerinde, Orta Doğu'da, işte Kafkasya'da bir taraftan Türk dünyası ortaya çıktı.
21:57Önceki dönemlerde İslam konferans örgütüne, İslam İşbirliği Teşkilatı'na Türkiye biraz daha mesafeli bir yaklaşım içerisindeydi.
22:05Laikliği Fransa'nın tanımladığı biçimde anlıyordu.
22:10Fakat o tip dar yaklaşımlardan Türkiye uzaklaştı.
22:14Ekmelettin İhsanoğlu'nun Türkiye adına İslam İşbirliği Teşkilatı dönem başkanlığı yaptığı evrede teşkilat yeniden yapılandı.
22:24İslam konferansı teşkilatının adı İslam İşbirliği Teşkilatı'na dönüştü.
22:30Yani Suudi Arabistan'ın arkasından bu örgüt içerisinde Türkiye, ikinci sırada bugün itibariyle baktığımızda Afrika açılımını yine 2005'ten bugüne kadar
22:41parlamentre demokrasi ve başkanlık dönemlerinde Erdoğan hükümetleri başarılı biçimde pratiğe yansıttılar.
22:48Önceden 12 ülkede Türkiye'nin Afrika kıtasında büyükelçiliği vardı.
22:54Bu rakam 45'e ulaştı. Neredeyse yani bir ülke falan kaldı.
22:59Afrika'daki tüm ülkelerde Türkiye'nin temsilciliği var.
23:02Sadece resmi temsilcilik değil.
23:05Bunun ötesinde teknik yardım örgütü Yunus Emre, Sütüberi, Malif Kolejleri ile Türkiye çok geniş bir coğrafya da yumuşak gücüyle etkisini,
23:15nüfuzunu arttırdı.
23:16Terörün bertaraf edildiğine tanık olduk.
23:19Özellikle kalkınma yolu projesiyle bu konuda Irak'ta çok önemli bir başarıya Türkiye imza attı.
23:27Daha önce Irak'a yönelik terör operasyonlarını hem Bağdat eleştiriyordu hem Elbil eleştiriyordu.
23:33Fakat kalkınma yolu projesinin gündeme gelmesiyle birlikte bu coğrafyanın terörden arındırılması, istikrar kazanması,
23:41emniyet taşıdığı için Irak'ın her iki tarafında da yani Bağdat ve Elbil'de bu terörle mücadele operasyonlarına destek verdi.
23:5261 yıllık Bağız İdaresi 8 Aralık 2024'te devrildi.
24:00Yani burada da yeni konjonktürde, yeni koşullarda Türkiye'nin Suriye coğrafyasında etkisinin, nüfuzunun arttığını görmemiz lazım.
24:13Orta Asya, Trans Kafkasya buralarda biraz daha yavaş ilerliyoruz.
24:19Çünkü bir altyapısının bunun kurulması lazım.
24:23Trans Kafkasya'da 30 yıla yakın süren Ermeni işgali Türkiye'nin güçlü diplomatik lojistik desteğiyle sonlandırıldı.
24:33TİKA Teşkilatı aslında Orta Asya'da Türk Cumhuriyetleri arasında teknik yardım amacıyla oluşturulmuştu.
24:40Fakat Türkiye 130 yıllık Rus İdaresi'nin ardından birdenbire Orta Asya Cumhuriyetleri'nin Türkiye ile benzer durumda olmadığını fark etti.
24:51Bunu biraz daha zamana yaymayı kararlaştırdı.
24:55Bir de Rusya ile doğrudan çatışma içerisine girmedi.
24:59Şimdi Rusya politikasına baktığımızda aslında Rusya ile her yerde karşı karşıya bulunmuyoruz.
25:04Yani Balkanlar'da, Türkiye ve Rusya farklı saflarda.
25:08Trans Kafkasya'da öyle, Orta Asya'da öyle, Suriye'de öyleydi, Libya'da öyleydi.
25:12Fakat buna rağmen Ukrayna Savaşı'nda Türkiye'ye aktif tarafsızlık göstererek batıdan da ayrıştı, yaptırımlara katılmadı.
25:23Liderler diplomasisi çerçevesinde Erdoğan Putin dostluğuyla çok önemli engeller aşıldı.
25:31Mesela Karadeniz'de bir tahıl koridoru sistemi, hemen Ukrayna Savaşı'nın ilk yılında bir yıl süreyle uygulamaya konuldu.
25:42Avrupa'ya giden tüm doğal gaz hatları bloke oldu, kesildi.
25:47Ukrayna üzerinden gidenler ve kuzey akım 1-2 bunların hepsi bloke oldu.
25:53Fakat Türk akımı, Mavi akım bunlar devam ediyor.
25:59Bu kanaldan Macaristan gibi, Slovakya gibi, Sırbistan gibi Avrupa Birliği'ne aday ve üye bir takım ülkeler ve enerji akışı
26:11devam ediyor.
26:12Yani Türkiye'nin içinde bulunduğumuz dönemde dış politikada çok taraflı, çok boyutlu yaklaşımı pratiğe yansıttığını görüyoruz.
26:23Bunun ekonomik yansımasını da şöyle izah etmek lazım.
26:26En son geçtiğimiz ay IMF Uluslararası Para Fonu ülkelerin nominal fiyatlarla ve satın alma gücü paritesiyle gayri safi milli hastalarını
26:40yayınladı.
26:41Mesela nominal fiyatlara baktığımızda Türkiye'nin gayri safi milli hastalası geçtiğimiz yıl, 2025 yılı itibariyle 1 trilyon 640 milyar dolar.
26:55Oysa 2020 yılında 800 milyar dolar bandındaydı ve oradan bir türlü yukarıya doğru gitmiyordu.
27:03%20 küsürlük bir artışı temsil ediyor.
27:05İki katına çıktı, hayır %100 yakın yani 800 milyar dolardan 1 trilyon 650 milyar dolara çıktı.
27:16Şimdi bu nominal fiyatlarla tüm Uluslararası kıyaslamalarda bu nominal fiyatlar dikkate alınır.
27:21Satın alma gücü paritesini esas aldığınızda Türkiye dünyanın 11. büyük ekonomisi.
27:28Tabii ki içeride kronik sorunlar var.
27:31Yani işte enflasyon var, eğitim gibi bir takım konularda sorunlar var.
27:37Gelir dağılımı bozukluğu var.
27:39Belki yani içeride bunu hissetmenin zorlukları olabilir.
27:43Fakat işte Taksim'de bir sanat kalesine gittiğinizde resme uzaktan bakmanız lazım ne olup bittiğini anlamak için.
27:53Yakından baktığınızda bir resmi, sanat eserini anlamakta zorlanırsınız.
27:57Türkiye'de dışarıdan bakmak lazım.
28:00Dışarıdan bakıldığı zaman olağanüstü bir gelişmeye tanık oluyoruz.
28:06Tabii ki bir takım kronik sorunlar var.
28:08Bunların aşılması esasen kolay da değil.
28:10Bazı Avrupa Birliği ülkelerine gidiyoruz.
28:1420 yıldır, 30 yıldır Avrupa'nın üyesi olan ülkelere gidiyoruz.
28:17Ve bir takım alanlarda Türkiye'den daha geri seviyede olduklarını görüyoruz.
28:23Tabii ki fert başına düşen gelir bakımından onlar daha ileri seviyede.
28:27Ama hakikaten bazı ülkelere gittiğimizde Avrupa Birliği'ni acaba böyle çok mu abartıyoruz falan diye.
28:35Özellikle böyle 2000'lerin başlarında katılan, 2004'te katılan Orta Avrupa ülkelerinin,
28:42Balkan ülkelerinin bu süreci çok da pozitif yönde transformasyon çerçevesinde değerlendirmediklerini
28:50fakat Türkiye'nin mesafe aldığını görüyoruz.
28:53Yani büyük fotoğrafa baktığımızda Türkiye doğru yolda ve dev adımlarla ilerliyor.
29:02Bir şey daha söyleyeceğim.
29:04George Friedman Amerika'da stratejik öngörü,
29:08Stratfor adlı bir think tank kuruluşu var.
29:13Şimdi bunun yayınladığı bir kitap, gelecek yüzyılın tarihi.
29:17Bu kişi kitabında diyor ki, önümde böyle bir sihirli küre var.
29:22İşte bakıyorum, ben bilimsel yöntemleri kullanıyorum, gelecekte ne olacak?
29:27Benim gördüğüm şu, Avrupa'da bir duraklama yaşayan Avrupa Birliği projesi akamete uğrayacak.
29:35Avrupa'da Polonya güçlenecek ve Avrupa'nın biraz doğusunda da
29:40Türkiye'nin etkisinin, nüfusunun arttığına, büyüdüğüne tanık olacağız.
29:46Bu yani toprak bakımından büyüme değil fakat bu coğrafyanın hükümden hakim gücü olacak.
29:54Şimdi Stratfor Başkanı George Friedman bunu açıkladığı zaman
29:59tam 20 yıl geçti bunun üzerinde ve bu öngörünün büyük ölçüde pratiğe yansıdığını görüyoruz.
30:07Bütün bunlar sevindirici gelişmeler.
30:10Peki hocam, çok teşekkür ediyoruz yayınımıza katıldığınız için.
30:13Sağ olun.
Yorumlar