00:00Ano itong dalawang bean-shaped na organs na nagsasala po ng halos 200 liters ng dugo bawat araw?
00:05Dukod po sa pag-filter ng tumi ng katawa.
00:07Tumutulong din po ito sa pag-control ng blood pressure,
00:10pag-produce ng red blood cells,
00:11at pag-balanse po ng calcium para sa ating mga buto.
00:14Alam mo, Diane, alam ko kung ano yan.
00:16Dapat ay pamilyar din yung mga ka-RSP natin dyan.
00:20Yan po yung kidney o yung ating bato.
00:23Ngayong araw, bibigyan tayo ng payo at paalala para alagaan ng mga ito.
00:27Kasama natin, via Zoom, ang isang psychiatrist at National Kidney and Transplant Instigent Consultant,
00:33Dr. Reynaldo J. Lesacay Jr.
00:36Doc, magandang umaga po sa inyo.
00:38Welcome to Rising Shine, Pilipinas.
00:42Mangon at magningning, Pilipinas.
00:45Magandang umaga sa inyo lahat.
00:46Alright, Doc. Unahin na po natin na alamin yung mga senyales na iyong kidney ay malusog at walang problema.
00:58Okay, pag gising natin sa umaga, di siyempre ay magbababanyo tayo ti Ihi.
01:06Pansin ninyo, ang inyong kulay ng Ihi ay mapusyaw na dilaw, concentrated na dilaw, yellow.
01:15Pagkatapos ng makainom na kayo ng tubig o likido, magiging light yellow.
01:23Okay?
01:24Na dilute na yun.
01:25Yun ang ibig sabihin.
01:27Pagkatapos, ang isa pang palatandaan ay wala kayong masamang nararamdaman sa pag-ihi.
01:34Maalwan, maluwag ang inyong pag-ihi.
01:37Ang isa pang senyales ay yung maganda yung flow, yung sirit ng ihi.
01:47Okay?
01:48Kasi may mga tao na may problema na sa pag-ihi o sa kidney, medyo hindi maganda yung paglabas ng
01:57ihi.
01:57At higit sa lahat, masigla ang buong pangatawan at normal ang presyong o blood pressure.
02:08So, yun ang palatandaan ng pagkakaroon ng maayos na kidney o bato ng isang tao.
02:17Okay.
02:17Doon naman tayo sa mga docusenyalis naman na meron ng problema.
02:21Siguro yung opposite din nun.
02:23Pero ano po ba yung mga signs and symptoms na dapat bantayan?
02:27Para po ma-check kung healthy pa yung ating kidney.
02:31Okay.
02:33Ito ang bantayan natin na masinyales na magbibigay ng hinala na baka may problema na sa kidney.
02:41Pamumutla o anemia sa dugo ang tawag dyan.
02:46Madaling mahapo, madaling mapagod ang isang tao.
02:50Okay.
02:51At kung hindi nagpapatingin ng kanyang presyon,
02:57abe mataas na ito.
03:00Elevated or increased blood pressure.
03:04Yung pamamaga ng mga paanan,
03:07hanggang 20 o halos buong katawan,
03:10yan ang tinatawag na manas.
03:13Okay.
03:13Madaling mapagod kahit wala naman aktibong ginagawa.
03:19Mm-hmm.
03:21Mm-hmm.
03:22Oo.
03:22Tapos ay...
03:29Mapapansin, isang syanyales na may problema na sa kidney,
03:33masyadong mabula yung ihi.
03:36Obserba ninyo yung ihi nyo.
03:37Dahil para itong tubig,
03:39nanilagyan ng...
03:42Sabon.
03:42Sabon at hinalo.
03:44Hindi normal yun.
03:45Mm-hmm.
03:47Okay.
03:47Doc, ano po ba yung...
03:49Yes.
03:51Doc, ano po ba yung mga pangunahing dahilan
03:53sa pagkakaroon ng problema
03:56o pagkasira
03:57ng kidney ng isang tao?
04:02So, dapat ito ma-intindihan ng ating publiko.
04:09Una sa lahat,
04:10ang nangyayaring hindi maganda sa kidney
04:13ay mga sakit na dulot ng masasamang estilo ng pamumuhay
04:18o sa Ingles, lifestyle diseases, no?
04:21So, ang pangunahing dahilan ng pagkakauwi sa pagkasira ng ating mga bato
04:26ay diabetes
04:28at pangalawa, altapresyon.
04:31Ang pangatlo ay yung tinatawag na CGN,
04:36chronic glomerulonephritis.
04:38Ito ay isang autoimmune,
04:41masyado ng technical na yan, no?
04:43Na dahilan.
04:44May mga dahilan din na namamana, no?
04:48Ang sanhi, no?
04:52Yung adult polycystic disease of the kidneys.
04:56Ito ay tao pinapanganak na marami ng cysts sa kidney
05:00at habang tumatanda,
05:02palaki ng palaki yan hanggang masira na yung ating bato.
05:06Ang isa pang dahilan, no?
05:08Sanhi ay pagkakaroon ng infeksyon.
05:11Inpeksyon sa daanan ng pag-ihi,
05:13sa mismong bato, no?
05:16Yung natawag ng mga nephrologist na pyelonephritis, no?
05:21So, meron din epekto
05:25ng mga epekto o komplikasyon na ibang sakit
05:30tulad ng lupus, no?
05:33SLE, systemic lupus erythematosus
05:36na nauuwi sa lupus nephritis.
05:40Okay?
05:40Meron din, pero ito'y maagapan
05:44yung kaya nilabas yung anti-hazing law.
05:47Pag yung isang aplikante
05:49ay bug-bug sarado,
05:51pwedeng mauwi sa acute kidney failure.
05:56Pero maagapan yan
05:57pag nagawa ng dialysis, no?
06:00Ng hospital.
06:01So, yan ang mga madalas na dahilan
06:05kung bakit nauuwi
06:07sa permanente at irreversible
06:09ng pagkasira
06:10ng pareho nating mato.
06:14Meron pa pala, sorry,
06:17yung pagkakaroon ng marah
06:18o mato sa mato.
06:19At yung ding masyadong
06:24nag-aabuso,
06:25kung tingkirot lang,
06:27panayang inom ng pain relievers.
06:30Maaring makasira din sa kidney yan
06:33dahil ang tawag ay sa Ingles
06:35nephrotoxic.
06:38Yun ding mga pag-inom
06:40na mga tuwanolong herbal supplement.
06:43Hindi din maganda yan para sa kidney
06:45sapagkat ang nangyayari dyan,
06:49lalo na sa patalastas,
06:51hindi inuunawa yung pang-lulo,
06:53yung pang-huli.
06:54Na ang sinasabi,
06:55ito hindi gamot.
06:57Hindi dapat gamitin gamot
06:58sa ano man sa state.
06:59Yung impact ng bungad,
07:02yun ang tumatak sa kanila.
07:04Kaya, sige, bili dito.
07:06Renal care, liver aid,
07:08kung ano ang mga brand name yan.
07:11Madaling bilhin over the counter.
07:15Ayan.
07:17Maiba tayo ah,
07:18kasi paparating na po itong
07:19National Kidney Month.
07:20Ano po ba yung mga programa
07:23sa darating pong selebrasyon po ito, Doc?
07:26Okay.
07:27Una sa lahat,
07:28ang tema
07:29ng ating
07:32selebrasyon,
07:33o pagdiriwang,
07:34o pagugunita
07:35ng National Kidney Month,
07:37ay dahil
07:40sa proclamasyon
07:41ng dating
07:42nasiram pangulong
07:44Pidel Valdez Ramos,
07:46yung
07:46Presidential Proclamation
07:48184
07:49Series of 1993.
07:52So,
07:5330 taong taong na
07:54nakabilipas.
07:55Ang tema ngayon,
07:57ah,
07:58ay
07:58tunay na
07:59bughaw
08:00ang buhay
08:01kung ang mato
08:02ay masiglang
08:03tunay.
08:04Yan ang theme,
08:05okay,
08:05ng ating
08:06selebrasyon.
08:07Maraming
08:08aktibidad,
08:09no,
08:10pero kadalasan,
08:12ah,
08:12internal,
08:13o sa
08:13loob mismo
08:15ng National
08:17Kidney and
08:18Transplant
08:18Institute,
08:19meron din
08:20namang
08:21advocacy
08:23sa panlabas
08:24at
08:26outreach
08:27na tinatawag,
08:28no,
08:28sa mga
08:29malalapit na
08:30lugar o
08:31parating lugar
08:32na
08:32hindi kalayuan
08:34sa NKTI.
08:35So,
08:36sa pangkalahatan,
08:37yun,
08:38ano,
08:38kasi
08:39meron namang
08:42makikita
08:43o kung
08:44maidownload
08:44din nyo
08:45dahil napakaraming
08:46aktibidad
08:46at ang simula
08:47nitong
08:49pambansang
08:50pagunita
08:51ng buwan
08:52ng bato
08:52ay sa
08:53primero ng
08:54Hunyo,
08:54lunis yan,
08:55hanggang
08:56katapusan
08:56ng Hunyo.
08:59Maraming salamat
09:00po ha,
09:00sa lahat ng
09:01tips at
09:01payo nyo
09:01para maalagaan
09:02natin
09:02ng maayos
09:03yung ating
09:04mga bato
09:04o kidney.
09:05Maraming salamat
09:06po,
09:06Dr.
09:06Reynaldo
09:07Lezaca Jr.
09:08Thanks,
09:09Doc.
09:10Wala ka
09:11naman.
09:11Salamat
09:12din po.
09:12Maraming salamat
Comments