00:05Doğruluk Elçilerinden herkese merhaba.
00:08Biliyorsunuz CNN Türk ekranlarında her cumartesi ve her pazar beraberiz.
00:12Ve gündemimiz için çok temel bir konumuz var.
00:16Dezenformasyon.
00:16Yani maalesef bireyi, toplumu, kuruluşları, şirketleri, yapıları etkileyen dev bir sıkıntıyla, sorunla, bir baş ağrısıyla mücadele ediyoruz.
00:26Bugün çok önemli bir misafirimiz var.
00:29Gülün Çavuş kendisi özellikle sağlıkla ilgili konulardaki dezenformasyonla ilgili çalışmalar yapıyor.
00:36Aynı zamanda Cancer Disinfo diye bir platformun da kurucusu kendisi.
00:41Hoş geldiniz.
00:42Hoş buldum.
00:43Sağlık dezenformasyonu dediğimizde neden bu kadar önemli Gülün Hoca?
00:47Neden önemli? Bir kere zaten ölüm kalım meselesi.
00:51Çünkü biz sağlık dezenformasyonuyla karşılaştığımızda bu sadece bir bilginin doğrusunu, yanlışını anlamakla ilgili bir sorun değil.
01:00Bu bizim tedavi seçeneklerimizi anlamakla.
01:02Bu bizim vereceğimiz kararların kendimizi, çevremizi ve toplumu nasıl etkileyeceğini ilgilendiren bir meseleye dönüşüyor.
01:11Halk sağlığını etkiliyor.
01:12Ama buradaki en büyük informasyon boşluğu tabii ki aslında kurumların da kapatması gereken boşluklar var.
01:19Medyanın kapatması gereken bir boşluk var.
01:21Aynı zamanda başka sağlık iletişimi, profesyonellerinin kapatması gereken boşluklar var.
01:25Çok daha sistematik, çok daha kurumsal ve hayati dediğiniz gibi bir şeyden bahsediyoruz.
01:32Bu yani böyle internete bir bilgiye rastladım.
01:35Aa bu yanlışmış tüh gibi bir şey değil.
01:37Çünkü bazen tedaviyi yarıda kesmenize neden olan, belki aldığınız yanlış bir ot, bir ilaç, bir öneri yüzünden çok daha riskli.
01:47Yani tedavi sürecinizi riske sokabilecek bir şeye gidebileceğiniz.
01:49Şimdi tam onunla ilgili bir bölümü sorayım.
01:52Şimdi aklımızdaki örnek şu.
01:54Bir yakınınız geldi ya da çok sevdiğiniz bir dostunuz geldi ve size diyor ki
01:57Valla benim doktor harika bir tavsiyede bulundu bana.
02:00Şunu al bunu iç, şöyle yap böyle yap.
02:03Ya da bir dostunuzdan böyle bir tavsiyeyi aldınız.
02:05Biliyorsunuz ki yakın çevresinde hekimler var, profesyoneller var sağlık konusunda.
02:10Size de bunu tavsiye etti.
02:12Şimdi burada bilimsel gerçek, bilimsel hareket, bilime dayalı hareket etmeyle bilimsel olmayan arasındaki farkı nasıl ayırt edeceğiz?
02:21Yani bunu tek başınıza ayırt etmenin kendi başına bir zorluğu var.
02:24Çünkü X kişisi şunu yemeyin derken Y kişisi bunu yiyin harika çok iyi geliyor diyor.
02:30Şimdi siz sürekli inanılmaz bir bilgi karmaşasıyla berabersiniz ve kendi sağlığınız için bir tercihte bulunmanız lazım.
02:38Şimdi bu tercihi kullanılmaya çalışırken de dikkat edeceğiniz tabii ki şeyler var.
02:42Neler var?
02:43Yani bilgide kaynağı nedir?
02:45Bu kişi bir referans noktası kuruyor mu?
02:47Bir bilgi veriyor mu?
02:48Ya da bahsettiği bir araştırma var diyelim.
02:50Bu da çok sık kullanılan tekniklerden birisi.
02:52Hani bir araştırma var.
02:54Güvenilir kaynaklara inanmayacağız ama o kaynağı göreceğiz.
02:57O kaynağı görmeniz lazım.
02:58Bir de yapay zeka çıktı.
03:00Şimdi ne oluyor?
03:00Biz yapay zekayla bir test sonucumuz var.
03:03Kan tahlili yaptırmışız.
03:05İşte EKG'mizi çektirmişiz.
03:06Onu çektirmişiz.
03:07Bunu çektirmişiz.
03:09Doğru uzmanı değerlendirmiş ama diyoruz ki ben bunu bir de yapay zekaya gireyim.
03:14Oraya da bir danışayım.
03:16Yani aslında bir yapay zekanın referansı olmadan sağlık bilgimiz konusunda çok tutarlı davranmadığımızı düşünüyoruz belki de.
03:24Gidişat biraz öyle oluyor.
03:26Peki bu konuda yapay zekayla sağlık okuryazarlığı arasındaki dengeyi nasıl sağlamalıyız?
03:31Ya şöyle bu yakın zamanda bir araştırma yapıldı.
03:34Şubat ayında yayınlanan bir araştırma şeyi karşılaştırmışlar.
03:38Yapay zeka modellerine sorulan, chatbotlara sorulan sağlık sorularındaki doğruluk düzeyiyle Google'da yaptığınız bir arama,
03:47yani internetin genelinde yaptığınız bir aramada nasıl bir fark var?
03:51Aslında doğruluk açısından pek de bir fark yok.
03:54Yani bu yapay zeka botlarının da daha doğru bir yanıt verdiğini söylemek mümkün değil.
04:01Bunların hepsi de bu arada sağlık alanında özel chatbotlar üretiyorlar.
04:05Çünkü bu alanın ne kadar önemli olduğunu farkındalar.
04:07Önemsedikleri için olduğunu düşünmüyorum bu arada kişisel olarak.
04:10Ticari.
04:10Buranın evet ticari bir anlamda çok ciddi bir değeri var.
04:13Niye? Siz ne yapıyorsunuz peki?
04:15Bütün kişisel bilgilerinizi, raporlarınızı, sağlıkla ilgili potansiyel risklerinizi yüklüyorsunuz bu yapay zeka sohbet botlarına.
04:24Bu veriler veri güvenliğinin açısından büyük bir risk.
04:27Bir de bu bilgilerin ve verilerin ileride sizin açınızdan nasıl kullanılacağını da bilmiyorsunuz.
04:32Şimdi biraz daha özel bir alana gelelim.
04:34Siz kanser disinfo'nun kurucususunuz.
04:38Şimdi burada özellikle size şunu sormak istiyorum.
04:40Kanser de dünya gündeminde, Türkiye'de gündeminde de çok yoğun bir şekilde yer alıyor.
04:44Kansere yönelik en yaygın dezenformasyon ne?
04:47Ben ona geçmeden şunu söylemek istiyorum.
04:50Kanser, Türkiye'deki ikinci ölüm nedeni.
04:52Bence bunun altını bir çizelim.
04:54Ben neden hala kanserin bu kadar az konuşulduğunu Türkiye'de anlayamıyorum.
04:59Aslında bu platformu kurma sebeplerimizden birisi de bu.
05:03Topluluk konuşturmak mı? Konuşma?
05:05Topluluk konuşma.
05:06Çünkü herkes aslında birbirine baktığında ailesinde bir öykü yakalıyor.
05:11Yakınında bir öykü yakalıyor.
05:13Ama bunun kendi hayatına nasıl etkisi olduğu üzerine durup düşünmüyor.
05:16Bazı boşluklar var.
05:18Sağlık kurumları arasında, sağlık profesyonelleri arasında, kanser ve kanser yakınları, bakım verenleri arasında çok ciddi boşluklar var.
05:26Ve hani o boşlukları doldurabilmek için de konuşmamız, birbirimize iletişim kurmamız lazım.
05:32Yani kanserin medyadaki görünümü nasıl?
05:34İşte bir kanser hastası bu süreci nasıl yaşıyor?
05:37Bir kanser hastası yakını bu süreci nasıl yaşıyor?
05:40İhtiyaçlar, beklentiler.
05:42Ve ihtiyaçlar ne?
05:42Bütün bunları anlamak için aslında biz bu yapıyı kurduk.
05:46Tabii ki kanser konusunda karşımıza çıkan dezenformasyonların doğrusunu da aktarmaya çalışıyoruz.
05:52Ve ciddi anlamda da burada da sorunlar görüyoruz.
05:55Nasıl sorunlar görüyoruz?
05:56En önemlisi sizin en başta bahsettiğiniz bu mucize gıdalar.
06:00Yani şunu yerseniz kanseri kesinlikle ölüyoruz.
06:01Birçok bilim şarlatanlığı da diyebiliriz herhalde.
06:03Yani o kadar sert olmamak gerektiğini düşünüyorum gene de.
06:06Çünkü kanser özellikle çok zor bir hastalık.
06:09Ve bunun o süreci geçirirken de hem hasta hem de bakım verenler için o çaresizlik anları tam bir bilgi boşluğu
06:17anı.
06:17Yani o ben ne yapacağım sorusuyla baş başa kaldığında gittiği yerde bulduğu ilk bilgiye de sığınacak tabii ki.
06:24O yüzden biz oradaki yanlış bilgilerin yerine biz kendimiz doğru bilgileri koymaya çalışıyoruz.
06:28Ama bu mucize gıdalar meselesi bizim en fazla başımıza ağrıtan şeyler.
06:32O zaman bu konudaki doğru tutarlı bilgi için sizi takip edecekler.
06:35Bizi takip ediyoruz.
06:35Süper.
06:36Evet şimdi her programımızda yaptığımız özel bir bölüme geldik.
06:3910 saniye içerisinde eğer Gülün Çavuş bir altın öneride bulunacak olsa ne de bulunur?
06:45Ya şöyle insanlar bir kere birey olarak kendilerine çok yüklenmemesi lazım.
06:49Bu bilgi, dezenformasyon sorunu dediğimiz şey sadece sağlık için demiyorum.
06:53Tüm bu sorun çok katmanlı ve çok büyük bir sorun.
06:56Bunu tek başımıza çözemeyiz.
06:58O yüzden yapabileceğimiz şey bu sorunu kendi hayatlarımızda doğru kaynaklara bakarak,
07:04bilgiyi sadeleştirerek, her şeyi takip etmeye çalışmadan kendimiz için faydalı bilgileri alarak
07:10ve tabii ki sağlık açısında özelleştireceksek de doğru sağlık profesyonellerini takip ederek
07:15ve bizi takip ederek doğru bilgiye ulaşabilirler.
07:18Gülün Çavuş'u dinledik.
07:19Cancer Disinfo'yu takip ediyoruz.
07:22En azından doğru bilgiler, doğru adımlar için ortaklaşıyoruz diyoruz.
07:25Çok teşekkür ederiz Gülün.
07:27Ben teşekkür ederim.
07:27Tekrar görüşmek üzere diyoruz.
07:28Ve hızla doğruluk adımlarında pratik bilgiler için adım adım ilerleyeceğimiz bölüme geçiyoruz.
07:36Doğruluk adımlarını arama yaparken hangi komutlardan nasıl yararlanabiliriz?
07:41Son derece güncel örnekler üzerinden hareket edelim.
07:45Bana lütfen gülmeyin ama özellikle gündemde çok yer alan bir konudan hareket edelim.
07:51Zerdeçal zayıflatıyor.
07:53Gelin görün ki böyle midir?
07:55Aslı astarı var mıdır?
07:56İsterseniz buna beraber bakalım.
07:59O zaman ne yapacağız?
08:00Arama motorumuza hemen doğru kaynaklara ulaşabilmek için kullanmak istediğimiz, özellikle bizim için önemli olduğunu düşündüğümüz ifadeleri
08:10tırnak içerisine, iki tırnak içerisine almayı unutmayalım.
08:15Örnek veriyorum.
08:17Zayıflama.
08:18O zaman zayıflama kelimesini iki tırnak içerisine alıyoruz.
08:22Arama motorunda.
08:23Bakın burada başka bir şey daha yapıyoruz.
08:26Bir boşluk bıraktıktan sonra site, iki nokta üst üste saglik.gov.tr uzantısını yazıyoruz.
08:38Bu şu anlama geliyor.
08:40Evet ben kesinlikle zayıflamayla ilgili içerikleri bana getirmeni istiyorum.
08:47Ama özellikle bu konuda en üst otorite olan Sağlık Bakanlığı'nın da içinde olduğu sonuçları bana getir diyorsunuz.
08:56Ve size bu konuda iki tarafında, iki bölümünde olduğu sonuçları getiriyor.
09:01Burada çok da ilginç olan başka bir komuttan daha yararlanalım.
09:06Bu sefer evet zayıflama kesinlikle olmalı iki tırnak içerisinde dedik.
09:11Yani zayıflama kelimesi kesinlikle geçecek.
09:14Dikkat ederseniz onunla beraber kullandığımız örnek veriyorum.
09:19Az önceki konudaki gibi zerdeçal.
09:20İkisinin geçtiği kesinlikle içeriklerini size getirmesini istiyorsunuz.
09:26Zayıflama, boşluk and, büyük harflerle v anlamına gelen, boşluk iki tırnak arasında tekrar zerdeçal.
09:37Hatta site 2.üstüste saglik.gov.tr diye yazdığımızda da o tür uygulamalarda o kurumla yani bizim için muteber olduğunu
09:48düşündüğümüz bu konuda otorite görüşe sahip olan kurumlarında ilişkilendiği bilgileri getirmiş oluyoruz.
09:54Evet bu haftada dezenformasyonla ilgili olarak hem önemli bilgileri uzman konuklardan dinledik paylaştık ve doğruluk adımlarında da pratik hangi adımlardan
10:06yararlanabiliriz onlara baktık.
10:08Unutmayalım dezenformasyonla mücadele etmek için doğru adımları atmak, doğru bilgiden yararlanmak ve doğru şekilde yaymak hepimizin sorumluluğu.
10:17Doğruluk elçileri her cumartesi ve pazar CNN Türk ekranlarında sizlerle beraber olacak.
10:25Ben Neziyor Hon tekrar çok teşekkür ediyorum.
Yorumlar