- 2 gün önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:14Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17ABD ve İran arasında bir süredir ateşkes devam ediyordu.
00:21Ancak bu ateşkes ABD'nin İran'a saldırısıyla son buldu efendim.
00:26Bunu değerlendireceğiz.
00:27Gazetemiz yazarı Ergin Yıldızoğlu anlatacak son gelişmeleri.
00:31Ergin hocam hoş geldiniz merhabalar.
00:34Hoş bulduk merhaba buyurun.
00:35Hocam hızlı başlayalım isterseniz.
00:38Önce ABD'nin ateşkesi bozarak İran'a saldırması nasıl yorumlanmalı?
00:43Savaş nasıl seyredecek? Bunu değerlendirelim.
00:46Şimdi iki tarafta bu karşılıklı alışverişten sonra yani kinetik alışverişten sonra ateşkesin devam ettiğini söylediler.
00:57Dolayısıyla bu şu anda içinde bulunan durumun da doğasına uygun bir durum.
01:04Bundan sonra da sık sık buna benzer şeyler görebiliriz.
01:07Çok sıkışık bir ortamdalar.
01:10Anlaşmazlıklar sürüyor.
01:12Anlaşma çabaları da sürüyor.
01:14Bu arada Körfez'de bu tip olaylar olmaya devam edebilir ama bu savaşın yeniden başladığı anlamına gelmiyor.
01:27Peki hocam Hürmüz'ün kaderi ne olacak bu durumda?
01:30Çünkü en büyük anlaşmazlıklardan birisi Hürmüz.
01:33Bir taraftan İran Hürmüz'ü kapattı.
01:35Diğer taraftan ABD'de Avlukay'a aldı orayı ve zaman zaman iki ülke birbirlerinin gemilerine ateş ediyorlar, füze atıyorlar.
01:44Yani bu savaşın tekrar başlamasına sebep olur mu?
01:47Şimdi savaşın tekrar başlamaması için bir takım basınçlar var.
01:52Bunlardan bir tanesi Trump bir an evvel çıkmak istiyor buradan.
01:58Hemen bütün yorumcular artık bıktı.
02:02Bir kazanç da beklemiyor buradan.
02:06Dönüp önümüzdeki gelmekte olan seçimlere ve bu arada para kazanma ailesini zengin etme işine odaklanmak istediğini söylüyorlar.
02:14Bu anlamda doğru.
02:15Ama diğer taraftan bu işi yakından izleyen özellikle muhafazakar kesimlerden kimi yorumcular,
02:22Trump çıkmak istiyor ama İsrail lobisi kolay kolay olanak vermez buna biçiminde yorumlar yapıyorlar.
02:31Ve zaten İsrail de Lübnan'da ve Batı yakasında bir anlamda savaşı sürdürmeye devam ediyor.
02:38Çünkü İran açısından en azından Lübnan'da savaşın durması gerekiyor anlaşmanın gerçekleşebilmesi için.
02:46Bu anlamda bu savaş ya da Hürmüz'ün durumu daha uzun zaman çözülmeden devam edebilir.
02:53Bir önemli dönüm noktası şu anda eğer mümkün olursa.
02:58Önümüzdeki hafta Perşembe günü Çin'de bir toplantı olacak.
03:03Trump Çin'i ziyarete gidiyor.
03:05Çin bu arada daha önce Suudi Arabistan'la İran arasındaki ara buluculuk ve konuşma olanağı kapasitesini yine kullanmak,
03:20şansını yine kullanmak istiyor anlaşılan.
03:23Ve diplomatik olarak burada bir zafer kazanmayı umuyor.
03:28Bunun arkasında şöyle bir şey var.
03:30Belki siz de rastlamışsınızdır.
03:33Bir tek sayfalık bir şey var.
03:35Anlaşma metni var.
03:37Anlaşma önerisi metni var.
03:404-5 tane madde var bunun içinde.
03:43Bu maddeler, kısacası bakayım şurada önüme koymuştum bunları.
03:47Hemen sattırayım.
03:48Birinci aşamada ambargonun kalkması gerekiyor.
03:52İkinci aşamada İran'ın nükleer deposunda biriktirdiklerini başka bir ülkeye transfer etmesi söz konusu.
04:06Büyük olasılıkla Rusya'ya göndermekten bahsediliyor.
04:09Üçüncüsü İran'a konan askeri, daha pardon İran'a konan ekonomik ve mali ambargonun kalkması,
04:17İran'ın paraları üzerindeki olan dondurulmuş hesaplarının açılması,
04:22gerekiyor.
04:24Bu koşullarda İran'da tazminat istemekten vazgeçebileceğini söylüyor.
04:29Şimdi bu dolaşıyor ortalıkta.
04:31İsrail bu işten memnun değil ama netice itibariyle Çin'in bunu desteklediğine dair bir algı var.
04:42Pakistan bunu ileri doğru ittiriyor ve destekliyor.
04:47Ve bunun bir aşamada eğer Trump'la Xi arasındaki diyalog da bir şekilde bir yönde giderse eğer,
04:54bunun müleksületlere gelmesi ve bir şekilde değerlendirmesi düşünülüyor.
04:59Bu anlamda bir çıkış yolu da var ama tabii ki şöyle bir şey hatırlatıyordu geçen gün bir yorumcu.
05:06Ya tek sayfalık anlaşma metni olur mu?
05:08Obama'yla yapılan anlaşma 200 sayfaydı.
05:11Çünkü gerçekten çok önemli bir konuda.
05:13Hele bir savaştan sonra yapılacak bir anlaşma.
05:17O sadece nükleer enerji ve nükleer uranyo güçle zenginleştirme sürecine ilişkin bir anlaşmaydı.
05:28Burada ise savaşın sonuçları da, Hürmüz'ün geleceği de söz konusu.
05:33Çünkü bir önceki anlaşmada Hürmüz söz konusu yoktu.
05:36Hürmüz kimsenin karışmadığı ve uluslararası deniz kurallarına göre çalışan bir yerdi.
05:41Şimdi Hürmüz aniden birilerinin kapatabileceği, canı istediği açabileceği ya da açık kafaması üzerine savaş yürütebileceği
05:49ve dünya ekonomisinin önemli bir dolaşım hattını kapatabileceği bir noktaya dönüşmüş vaziyette bu.
05:58Amerika'nın müdahalesi, İsrail'in, İran'ın müdahalesinden sonra.
06:02Bu tabii olayı çok karmaşıklaştırıyor.
06:05Nasıl aşarlar bunu?
06:08Kimi yorumcular bunun kolay kulu aşılamayacağını ve uzun süre devam edeceğini söylüyorlar.
06:14Amerika'nın
06:18Şimdi de şöyle bir tartışma var.
06:20Kim kazandı bu saate kadar yaşanan süreci?
06:23Genel yorum Amerika bunu kaybetti.
06:25Çünkü ileri sürdüğü beş tane madde varmış Trump'ın.
06:29Onlardan hiçbiri gerçekleşmedi.
06:31En fazla işte İran'a büyük askeri zarar verildi deniyor.
06:37Ama dün ortaya çıkan bir CIA raporu İran'ın füzelerinin yüzde sekseninin olduğu gibi durduğunu iddia ediyor füze kapasitesinin.
06:47Orası da başarılı değil.
06:48Dolayısıyla rejim değişikliği tamamen ters yönde gerçekleşmiş durumda.
06:54Yani İran'da devrim muhafızları ve o daha radikal kesim ağırlığını arttırmış vaziyette.
07:04İran daha önce muhalefetin türlü isyanlara ayaklanmaları ve dolaylı olarak da kama alanında varlığını geliştirme süreci yaşanıyordu.
07:14Bunu böyle gözlüyorlardı.
07:16Yani bir somut bir hukuki kazanım elde etmeseler bile kamu alanlarında muhalefetin istedikleri yavaş yavaş kılık, kıyafet, davranış açısından yayılıyordu.
07:27Şimdi savaşta bu da geri gitti.
07:28Yani muhalefet kamu alanlarında elde ettiği kazanımları da şimdi kaybetmiş vaziyette.
07:34Oraları tamamen doldurmuş vaziyette devrim muhafızları ve taraftarları, radikal kesimler.
07:41Bu anlamda şu anda geldiğimiz noktada hani biz bu işi niye yaptık noktasına gelmiş durumda Amerikalılar.
07:49Ama tabii ki seçimler var önümüzdeki dönemde.
07:52Bu seçimlere gitmek durumundalar.
07:54Bir de tabii ki bir başka bir sonuç var.
07:56Amerikanın hiç beklemediği bir sonuç bu işe girişirken.
08:01Çin'in profili olumlu olarak tüm dünyada yükseliyor.
08:05Hem ekonomik olarak ülkesinin ekonomik modeli ilgi çekmeyi çekiyor.
08:12Aynı zamanda barışçı ve de koalisyon kurucu ve insanları ikna edici daha çok saldırgan değil kendine çekici bir güç olarak
08:22etkisi özellikle gelişmekte olan ülkelerde dikkat çekiyor.
08:28Bu anlamda bir de böyle bir dezavantajla karşı karşıya yani kendi rakibi olarak gördüğü hegemonya adayının güçlenmesine yol açmış oldu
08:38bir de bu operasyonları Suriye, İsrail, İsrail, Amerika'nın.
08:44Taraflar anlaşamazsa ve çatışmalar yeniden başlarsa bu başlayacak çatışma öncekilerden daha uzun soluklu mu olur sizce hocam?
08:55Herhalde öyle olur ama başlaması çok büyük bir olasılık değil açıkçası.
09:01Amerika'nın çünkü büyük ölçüde elindeki füze kaynaklarını aşındırmış vaziyette bunların yapması bir sene falan sürecek deniyor bunların tekrar bu
09:16depoları bu silahların yerine yenisinin konması deniyor.
09:21İran çok büyük bir darbe yedi ekonomik olarak eğer ne kadar füze stokları duruyor da olsa ekonomisini toparlaması, halkını beslemesi
09:31gerekiyor.
09:32O da savaştan yani bu savaşın nasıl söyleyeyim kinetik boyutta devam etmesinden yana değiller.
09:39Ama ekonomik olarak büyük olasılıkla bu çelişki, çatışmalar devam edecek.
09:45Amerika İran'a baskı yapmaya çalışacak.
09:48İran yürümümüz boğazının açılmasına izin vermeyerek Amerika üzerinden dünya ekonomisine baskı yapmaya çalışacak.
09:56Bu görünüşe göre bu Amerika seçimlerine kadar gidecek.
10:01Tabii şöyle bir problem var burada Amerika açısından seçimlere savaş altına gitmek istemiyorlar.
10:08Özellikle Trump istemiyor.
10:09Buna karşı Cumhuriyetçi kesimin yeniden şu anda seçilecek olan yani yenilecek olan, yenilenecek olan iskemlelerin adayları istemiyor savaş altında girmek.
10:21Savaş demek Amerika için çok önemli olan benzin istasyondaki pompa fiyatı, pompadaki fiyat.
10:29Bu fiyat kabul edilemez bir düzeyde şu anda zaten.
10:33Amerikan ne kadar araba, otomobil kullanımına ve de mazota, petrole dayalı bir ekonomiye ve de sosyal hayata sahip olduğunu düşünürsek,
10:44Amerikan halkının karar verme konusunda bu da önemli bir etki olacak.
10:49Bu tabii ki demokratlardan değil ve cumhuriyetçileri olumsuz yönde etkileyecek bir durum.
10:56Bu koşullarda savaşı tırmandırmak istemeyecekler, açmaya çalışacaklar hürmüzü.
11:03Ama bu açma sürecinde bir miktar en azından İran'ın istedikleri yerine gelmezse açılmasından mümkün olmadığı anlaşılıyor.
11:13Yani zorla açılabilecek bir şey değil.
11:15İşte örneğin ne dedi, ben Kurtuluk Özgürlük Projesi olarak biz dedi oradan gemilerin dışarı çıkmasına yardım edeceğiz.
11:27Eşlik etmesek bile yol göstereceğiz dedi.
11:30Ertesi gün vazgeçti çünkü Suriye Arabistan ben hava sahamı açmayacak, açmıyorum.
11:35Zaten daha sonra açmayı tekrar kabul etmiş ama ilk anda açmayacağını söylemiş, isteksiz olduğunu söylemiş.
11:42Bir de faydalı bir şey değil böyle Amerikan gemileriyle bunu buradan geçirmeye çalışmak hiçbir işe yaramaz.
11:51Çünkü bu gemilerin sigorta edilmesi gerekiyor en azından.
11:54Sigorta şirketleri bu gemileri sigorta etmedikleri takdirde de o gemileri oradan, şirketler gemilerini oradan geçirmeye kalkmazlar.
12:02Dolayısıyla bir de böyle bir demokrasinin kılıcı sallanıyor da sigorta şirketleri üzerinden.
12:07Dolayısıyla bu şuan şu andaki resim tıkanmışlık resmi.
12:15Önümüzdeki perşembe gününden yani perşembe gününde ve de Çin'de yapılan topla, Çin'de yapılan iki gün sürecek toplantıdan sonra belki bir
12:26takım değişiklikler olabilir.
12:28Çünkü ara bulucu olarak profil yükseltmek istediği anlaşılıyor bu anlaşmazlıkta.
12:36Belki yeni bir durum ortaya çıkabilir ama buna çok fazla bir ümit bağlamıyor kimse anlaşılan.
12:45Petrol fiyatları ABD'yi çok kötü etkiledi ama dünyayı nasıl etkiledi?
12:49Yani dünyanın geri kalanı petrol fiyatlarından memnun değil tabii ki ama özellikle hükümetler ne düşünüyor bu petrol fiyatları hakkında?
12:59Şimdi petrol ithal eden ülkelerin gaz da tabii çok önemli burada.
13:05Gazın bir de fiyatı daha hızlı artmış anladığım kadarıyla petrol fiyatına göre.
13:09Durumları kritik ama daha yakında bir sorun daha var.
13:14Şimdi köfesinin kapatılmasıyla, pardon boğazın kapatılmasıyla birlikte oradan çıkan bir takım mallar da dışarı çıkamaz oldu.
13:24Bunların içinde acilen önemli olan iki tanesi var.
13:28Bir tanesi gübre için kullanılan çeşitli kimyasallar ve gübrenin kendisi.
13:36İkincisi de helyum ve benzeri elektronik endüstrisinde kullanılan maddeler.
13:45Şimdi ikincisi daha acil değil ama birincisi yani gübre transferi son derece önemli.
13:53Çünkü burada bir aralık var gübrenin kullanılabileceği.
13:56Mayıs sonuna kadar bu gübrenin özellikle büyük üreticilere ulaşmış olması gerekiyor.
14:04Yani bunlar kimler?
14:05Bunlar Amerika çok önemli.
14:08Asya'da bir takım üreticiler var.
14:11Onlara ulaşması gerekiyor ki tarım, sağlık, ekimler zamanında yapılabilsin, beslenebilsin.
14:17Dolayısıyla önümüzdeki hasat zamanı geldiğinde yeteri kadar ya da bir gıda krizinin çıkması engellensin.
14:27Burada sorun şu bir, gıda fiyatları daha şimdiden artmaya başladı geleceği düşünerek.
14:34İkincisi fiyat sorun değil, arz problemi haline gelecek.
14:42Tedarik zorlaşacak.
14:43Bu fiyatları daha da arttırabilir.
14:46Yani paramız var alalım diyecek, siz alamayacaksınız.
14:48Çünkü o başka birisine gitmiş olacak daha önceden.
14:52Bu da özellikle tahıl üzerinde çok ciddi bir problem olarak görülüyor.
14:57Bu anlamda esas karşı karşıya kalacağı ülkelerin, özellikle yoksul ülkelerin ve de gıda ithalatçısı ülkelerin
15:05ve gıda üretiminde ancak kendi kendine durumu idare edebilen ülkelerin çok ciddi sıkıntı içine girmesi bekleniyor.
15:13Tabi burada Amerika'da seçimlere doğru giderken çok ciddi bir problem.
15:17Çünkü gübre ulaşmadığı takdirde Amerikan kendi gübresini kendisi üretiyor ama
15:22körfezden gelen, pardon boğazdan geçerek, gürümüzden geçerek gelen gübre de çok önemli.
15:28Amerikan önemliymiş Amerikan üreticileri açısından orada da ciddi sıkıntılar oluşması söz konusu.
15:36Dolayısıyla birçok yönden sıkışmış bir durumda ve açacak anahtar da şu anda gözükmüyor ortalıkta.
15:46Son konu başlı olarak hocam, ABD ve İsrail'in İran'a baskısı devam ediyor ve sürekli konuşuyoruz çatışmalar yeniden başlar
15:55mı diye.
15:56Böyle bir durumda yani çatışmaların yeniden başlaması durumunda İran bir önceki çatışmada olduğu gibi
16:03asimetrik savaş yöntemini devam ettirip çevredeki ABD üsleri ve İsrail'e yeniden füzeler gönderebilir mi?
16:10Gönderebilecek durumda olduğunu işte dün galiba açıklanan CIA bildirgesinden öğrenmiş bulunuyoruz.
16:19Bütün %80'i duruyormuş.
16:21Ayrıca CNBC'nin galiba ya CNN'in ya CNBC'nin bir araştırması vardı.
16:30Resmi olarak açıklananın çok üstünde.
16:33Amerika'nın bölgedeki üstlerinde oluşan tahribat.
16:37Ve İsrail'de özellikle askeri bölgelerde yaşanan tahribat.
16:43Dolayısıyla yeni bir saldırının başladığı takdirde bunu durdurma kapasitesi de
16:49hem ABD'nin hem İsrail'in zayıf olduğu, savaşın başladığı ana göre zayıf olduğu düşünenler var.
16:59Böyle iddialar var.
17:01Bu yüzden Amerika savaşı yeniden başlatmak istemiyor.
17:05İsrail'de İran'ı bu işin dışında kalırsa Lübnan'da ve de Suriye'de devam etmekten ve Batı yakasında tabii devam etmekten yana.
17:15Ama netice itibariyle İsrail'in esas hedefi İran'ı istikrarsızlaştırmak ve hatta dağıtmaktı İran toplumsal yapısını ve siyasi kurumlarını.
17:29Bu başarı da olmadı.
17:31Bu biraz geriye itilmiş vaziyette.
17:33Bir de tabii önümüzdeki seçimler var.
17:35İsrail'de seçimler var.
17:37Ve bu seçimlerde Netanyahu'nun etrafındaki, Netanyahu ile beraber etrafındakilerin tasfiye edilmesi olasılığı da zayıf da olsa var.
17:49Peki.
17:49Sayın Yıldızoğlu çok teşekkür ediyorum efendim.
17:52Bu haftada kırmadınız bizleri.
17:54Dünyada özellikle de Orta Doğu'da yaşananları değerlendirdik.
17:57Ağzınıza sağlık.
17:59Teşekkür ederim.
18:00İyi çalışmalar.
18:01İyi günler dilerim.
18:03Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri, gazetemiz yazarı Ergin Yıldızoğlu yayınımızın konuydu efendim.
18:09ABD'nin İran'a yaptığı yeni saldırıyı konuştuk.
18:12Bu saldırı sonucunda ateşkes sona erer ve yeni bir çatışma dönemi başlar mı?
18:17Petrol fiyatları hem ABD'yi hem dünyayı nasıl etkiliyor?
18:21Bunları ele aldık.
18:22Cumhuriyette bir programın daha sonuna gelmiş bulunuyoruz.
18:25Dış politikayı, gündemi, dünya gündemini takip etmeye devam edeceğiz.
18:29Sizlere aktaracağız.
18:31Ancak burada noktalayalım.
18:32Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
Yorumlar