- 2 gün önce
Gizem Çetin ile Parantez hafta içi her gün saat 17.00'de Halk TV'de!
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:08İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30ABD savaş gemisi hedef alındı. Aslında uyarı ateşi açtık dedi İran tarafı. Semtkom'dan gelen son açıklama ise gemilerde bir hasar
00:40olmadığı yönünde. Ama tabii bu önemli gelişme bizlere müzakere masası yerine savaşa devam kararı mı alınıyor sorusunu da beraberinde getirdi.
00:51Bugün bu soruyu ve daha fazlasını soracağız. İşin uzmanıyla konuyu yanıtlayacağız.
00:56Aynı zamanda biliyorsunuz enflasyon rakamları açıklandı. TÜİK büyük bir sürpriz yaptı. Aylık enflasyon %4,18 yıllık %32,37 ve yılın
01:08ilk 4 ayındaki enflasyon rakamı aslında yıl sonu enflasyon hedefini yakalamış durumda.
01:14Tablo çok acı, çok kritik. Bunu değerlendireceğiz. Bugün tam buna hazırlanırken acaba artık dezenflasyon süreci devam ediyor söylemini de bir
01:23zahmet bırakırlar mı diye düşündüm.
01:25Ama Mehmet Şimşek'ten gelen açıklama bu yükseliş geçici dedi. Gerçekten geçici mi yoksa yılan hikayesine dönen enflasyon hikayesinde hangi noktadayız
01:35bunu da soracağız.
01:36Sıcak gelişme ile başlayalım dediğimiz gibi Trump dün gece bir açıklama yapmıştı. Hürmüz Boğazı'nda özgürlük projesini başlatıyoruz.
01:44Oradan geçecek gemilere askeri destek vereceğiz dedi. Bu açıklamadan sonra bugün İran füzelerle Amerikan gemisini hedef aldı.
01:54İran'ın Fars Haber Ajansı, İran ordusunun uyarısını dikkate almayan Amerikan donanmasına ait bir geminin iki füzeyle hedef alındığının haberini
02:04geçti.
02:05Savaş gemisinin ismi verilmezken geminin Boğaz'dan geri çekildiği de iddia edildi.
02:10Axios internet sitesine konuşan Amerikalı yetkililer ise İran'ın gemi vurma iddiasını yalanladı.
02:16Ardından Centcom'dan da bir açıklama geldi. Hiçbir Amerikan gemisi vurulmadı dedi.
02:21Trump'ın özgürlük projesi dediği yeni planı duyurmasının ardından İran devrim muhafızları sabah saatlerinde açıklama yapmıştı.
02:29Açıklamada ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'na yaklaşmaya veya girmeye kalkması halinde saldırıya uğrayacağı konusunda uyarıyoruz denilmişti.
02:45Şimdi peki tekrar savaşı hareketlendiren İran'ı tekrar füzelerle saldırmaya iten bu özgürlük projesi nedir?
02:54Amerikan tarafından yapılan açıklamalar ve İran tarafından yapılan açıklamalarla bir özgürlük projesini de izleyelim.
03:01Çünkü aslında kilit nokta burası olacak gibi görünüyor. Üzerine konuşmaya başlayalım.
03:10ABD Başkanı Donald Trump, kördüğüm haline gelen Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı kısmen de olsa aşmak için yeni plan ortaya attı.
03:19Trump, özgürlük projesi adını verdiği planı uzun bir sosyal medya paylaşımıyla duyurdu.
03:24Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan tarafsız ülkelere ait gemilerin geçişine yardım edeceklerini açıkladı.
03:33Savaşla hiçbir ilgisi olmayan ama krizden etkilenen ülkelerin kendisinden yardım istediğini öne süren ABD Başkanı, operasyonun insani amaçlarla yapılacağını savundu.
03:45Özgürlük projesine 15 bin Amerikan askerinin katılacağını belirten Trump,
03:49yüzden fazla kara ve deniz aracıyla güdümlü füze destroyerlerinin askeri destek vereceğini yazdı.
03:54Geçiş için yardım edecekleri gemilere İran müdahale ederse sert karşılık verecekleri tehdidinde bulundu.
04:02Trump'ın yeni projesine Tahran'dan yanıt gecikmedi.
04:05İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Aziz'i ABD'yi uyardı.
04:09Hürmüz de herhangi bir müdahaleye ateşkesin ihlali sayacaklarını belirtti.
04:13İran devrim muhafızları da ABD dolanmasının bölgeye yaklaşması halinde hedef alınacağını bildirdi.
04:20Trump özgürlük projesini duyurduğu paylaşımda İran'la çok olumlu görüşmeler yapıldığını da yazdı.
04:25Ne var ki aynı Trump İran'ın Pakistan aracılığıyla ilettiği 14 maddelik yeni barış teklifini benim için kabul edilemez diyerek
04:32reddettiğini de açıkladı.
04:36Trump'ın bu çıkışı İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekaya'nın açıklamalarının hemen ardından geldi.
04:42İranlı sözcü Trump'tan kısa süre önce ABD'nin teklife Pakistan üzerinden yanıt verdiğini ve gelen yanıtın Tahran tarafından incelendiğini duyurmuştu.
04:53Şimdi aslında ilk sıralama şöyle İran 14 maddelik yeni bir teklif hazırladı Pakistan aracılığıyla iletti.
05:01ABD ve Trump bunu yeterli bulmadı beğenmedi ve kabul etmedi.
05:05Sonrasında özgürlük projesini ortaya koydu.
05:08İran uyarısını yaptı.
05:10Uyardığı gibi de ABD'nin ilk hamlesinde gemiyi füzelerle hedef aldı.
05:15Şimdi sondan başlayıp başa doğru hafta sonundan bu yana yaşanan bu sıcak gelişmeleri değerlendireceğiz.
05:22ABD'den Washington temsilcimiz Serra Karaçoğan bizlerle son gelişmeleri ondan alacağız.
05:27Ve sonra da o gelişmeleri İstanbul Aydın Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Öğretim Üyesi Dr. Hazar Burall'a değerlendireceğiz.
05:35Hoş geldiniz.
05:36Hoş bulduk. İyi yayınlar diliyorum Gizem Hanım.
05:39Teşekkür ederim.
05:40Serra Dilersan bugünkü sıcak gelişmeyle başlayalım.
05:42Çünkü ilk başta bir karışıklık oldu. İran vurduk dedi.
05:45Amerika tarafından hayır vurulmadık yanıtı geldi.
05:48Sonra İran zaten uyarı ateşi açtık dedi.
05:50Son resmi açıklamada Centcom'dan geldi.
05:53Bir bugünün sıcak gelişmelerini dinleyelim senden.
05:56Evet. İran tarafı ve haber kaynakları Hürmüz Boğazı'ndan geçmek isteyen bir Amerikan savaş gemisini,
06:03bir fırkateğini İran donanmasının uyarısını dikkate almadığı gerekçesiyle geri çevirdiklerini bildirdi.
06:10Aslında ilk gelen haber bu şekildeydi.
06:12Cask Adası yakınlarında ve denizcilik güvenliği ihlali olarak değerlendirdiklerini iddia ediyorlar.
06:19Centcom'dan bu sabah erken saatlerde cevap gecikmedi hemen.
06:24Sadece bunları bir iddia olarak değerlendirdiler.
06:26Sosyal medyadan bir açıklama yaptılar.
06:29İran devlet medyası İslami devrim muhafızlarının bir Amerikan savaş gemisini iki füzeyle vurduğunu öne sürüyor.
06:36Ancak gerçek böyle değil anlamına gelen bir phrasing kullanıyorlar orada ve Amerikan donanmasına ait hiçbir gemi vurulmadı.
06:46Amerikan güçleri özgürlük projesine destek vermekte ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını uygulamayı da sürdürmektedir açıklamasını yaptılar.
06:57Yani bir uyarı ateşi açıldı da isabet mi edilmedi o kısmı aydınlatılmıyor.
07:02Pentagon kaynaklarına da sorduk genellikle hızlı cevap geliyordu bu konuda cevap gelmedi.
07:07Bu açıklamayı herkese sunmayı tercih ettiler belli ki.
07:11Tabi İran'da bir hedef alma isabet etme durumu olduğunu söylemiyor iddia etmiyor zaten ama uyarı olduğunu senin söylediğin gibi söylüyorlar.
07:20Bu gelişmenin tabi ki Donald Trump'ın mahsur kalan gemileri serbest bırakmaya yardımcı olacağını söylemesinin ardından gelmiş olması önemli.
07:31Çünkü İran Boğaz'dan uzak durmaları uyarısını yapmıştı.
07:36Tutarsızlıklar var doğru.
07:37Ayrıca bu özgürlük projesiyle ilgili de birazdan konuşacağız biliyorum.
07:41Orada da onun ilk duyurulması ve ne şekilde uygulanacağı konusunda da bir geri adım onda da değişik ifadeler Amerikan medyasına
07:49yansıdı aslında.
07:51Şimdi hemen Hazar Hanım'a döneyim bu sıcak gelişmelerle başlamak istiyorum.
07:55Çünkü uzun süredir aslında bölgede bir ateşkes devam ediyordu.
07:59Hatta süresiz bir şekilde son olarak Trump tarafından da uzatılmıştı.
08:03Ama bugün İran'dan gelen bu hamle dediler ve yaptılar.
08:07Gemi hedef almış olsun almamış olsun.
08:09Herkesin aklındaki ilk soruyu yönelteyim.
08:12Tekrar bölgede çatışmanın fitilini ateşler mi?
08:16Gerilim tekrar sıcak savaşa döner mi?
08:20Aslında günlerdir büyük ölçüde odaklandığımız nokta bu söylediğiniz ihtimalin çok kuvvetli olması.
08:27Yani bugünkü gemi iddiasından önce de zaten tekrar sıcak çatışmanın başlaması.
08:33Hem İran toplumu ve devleti tarafından hem de konuyla ilgilenen analistler tarafından uzun süredir üzerinde durulan bir nokta.
08:40Çünkü baktığınızda her ne kadar 40 günlük savaş desek de 2 ayı aşkın süredir orada bir karşılaşma devam ediyor.
08:49Ve 28 Şubat öncesinde var olmayan bir sorun şu anda bu savaşın simgesi haline dönüşmüş durumda.
08:55Hürmüz Boğaz'a ve onunla ilintili konular da sadece bölgesel bir gerçeklik değil aslında küresel bir etki içeriyor.
09:03Yani 5 kıtaya yönelik bütün enerji piyasalarına yönelik küresel finansa yönelik çok önemli bir konu haline dönmüş durumda.
09:10Tabi bu Trump yönetimi eliyle yaratılmış bir sorun aslında.
09:14Fakat gelinen noktada İran'ın Hürmüz kartına Trump'ın ablukada direterek cevap vermesi ve süreç içerisinde tarafların el yükselterek restleşmeleri.
09:25Aslında Hürmüz noktasında yeni bir statüko oluşmasını istese de İran tarafı.
09:31Amerika açısından baktığınız zaman zaten burada hukuki bir zemini olmayan Amerika Birleşik Devletleri'nin.
09:38İran'la anlaşarak burayı beraber yönetmek gibi bir ihtimal gerçekleşemez.
09:43O halde buradan taraflar nasıl onurlu bir çıkış bulacaklar?
09:47Açıkçası Hürmüz boğazı ya umman açıklarında bu ve bunun gibi daha çok gemi olayının yaşanma ihtimali yüksek.
09:55Buradaki temel risk bu gerçekleştiği anda eğer olursa orantısız bir sonuç bizi toptan bir tekrar sıcak çatışmaya götürebilir.
10:07Çünkü Amerika'nın haftalardır bölgeye yine yığınaklanma yaptığını biliyoruz.
10:11Özellikle İsrail'e yönelik tanker uçaklarının geldiğini ve bölgeye kaydırıldığını biliyoruz.
10:17Yani savaş sadece tarafların şu an zaman kazandığı bir noktaya gelmiş durumda.
10:23Trump'ın ise buradan bir zafer kazanma ihtimali yok.
10:26Üstüne üstelik iki ayı geçmiş bir sürede İran'ı yenemeyen Trump burada Amerika'nın itibarını da olumsuz bir noktaya düşürüyor.
10:34Tabii biz hep ara seçimleri konuşuyoruz Amerika Birleşik Devletleri'nde.
10:38Ama şunu da işaret edelim İran'da ekonomi her ne kadar kötü olsa da Körfez Arap Devletleri'nin şu an giriş
10:45çıkışlarının tıkandığı noktada yaşadığı problem de aslında çok önemli ve hayati bir konuya doğru evrilmek üzere.
10:51Kesinlikle o enerji boyutunu da sonra ayrıca değerlendirmek istiyorum ama Amerika Birleşik Devletleri zaten uzun süredir konuştuğumuz bir konuydu.
10:58Yığınak yaptığı noktada dediğiniz yerden ben Serra'ya döneyim.
11:01Çünkü bugünkü gemi saldırısının hemen öncesinde İran'ın sunduğu bir 14 maddelik plan vardı.
11:07Trump bunu yetersiz buldu beğenmedi.
11:10Sonrasında bu işte projeyi ortaya koydu güvenlik projesi özgürlük projesi dedi.
11:15Orada ben güvenliği sağlayacağım geçişleri sağlayacağım dedi sonrasında olan oldu.
11:19Ve yığınak kısmına gelecek olursak operasyonda güdümlü füze desteroyerleri, yüzden fazla hava unsuru, insansız platformlar ve 15 bin askerin görev
11:30alacağını duyurdu SEMTKOM.
11:31Yani bölgeye ciddi bir yığınak da yaptı.
11:34Öncesinde yaşananları orada konuşulanlar bugünü nasıl etkiledi Serra?
11:39Evet biraz sonra karşılıklı anlaşma ve müzakerelerdeki durumu işte İran'ın gelen teklifini Trump'ın reddetmesi daha detaylı konuşacağız ama
11:49bütün bu planla Trump'ın ortaya çıkması gemilere yardım edeceğiz diye onun aslında harekete geçmek istemesi ve İran'ın boğazı
11:59kapatmış olmasıyla başa çıkmak için bir şeyler yapmak istemesinden kaynaklanıyor.
12:04Çünkü aksi takdirde Amerikan toplumuna karşı da global olarak da yerinde sayan bir imaj çiziyor.
12:11Her ne kadar ablukanın İran'a para kaybettirdiğini savunsa da hiçbir şey yapmayan yerinde sayan bir görüntü vermek istemediği için
12:18bir baskı oluşturmak için ve aslında bir anlaşma yapmak için bütün bu unsurlarla ortaya çıktığını öngörebiliriz Trump'ın.
12:27Bu özgürlük projesi kısıtlı su yollarından gemileri yönlendireceğiz diye ilk duyurdu bunu fakat aslında normalde yabancı gömileri onlara eşlik ederek
12:39onlara eskortluk ederek çıkaracaklarını söylemişken İran'ın güçlü şekilde karşılık bulur demesinin ardından söylem değişikliğine gidildi.
12:48Trump her ne kadar en başta bu bir insani jest işte gemilerin birçoğunda gıda sıkıntısı var bu şekilde nitelemeye çalışsa
12:55da Tahran yönetimi bunun ateşkesin bir ihlali olarak görüleceğini söyledi.
13:00Evet Centcom son cevaptan sonra yüzden fazla uçağın operasyona katılacağını belirtti ama daha öncesinde aslında ortaya çıkan koordinasyonda gemilerin ve
13:12silahlı kuvvetlerin çok fazla aktif olmayacağı donanma eskortu sağlamak yerine geçişleri koordine etmek için sigorta desteği ve diplomatik destek sunulması
13:23şeklinde yönetim yetkilileri biraz yumuşatmışlardı Trump'ın açıklamasını ve bu projeyi.
13:28Fakat dediğin gibi daha sonra yüzden fazla uçağın da operasyona katılacağı gibi Centcom'dan misyonun hemen bugün başlayacağı şeklinde açıklamalar geldi.
13:39İran konusunda aslında İran'ın ne anlaşma ne savaş şeklinde bir baskı yaptığını biliyoruz.
13:47Yani önce bunu bitir diyorlar Trump'ı ondan sonra müzakere edeceğiz diyorlar.
13:51Bu onu bir çıkmaza soktu.
13:53Onun için bu dengeyi değiştirmeye çalıştığı için yeni bir emir vermiş görünüyor.
13:58Ama bu da yeniden bir savaşa yol açabilecek bir gerilimi tırmandırabilecek bir emir olarak da Washington'da da açıkçası yorumlanıyor.
14:06Son anlaşma taslağına dair istersen konuşabiliriz.
14:10Aslında biraz ondan da bahsedelim ama önce bir Hazar Hanım'a döneyim sonra senin ekleyeceklerini alalım.
14:15Şimdi anlaşmada çünkü benim en dikkatimi çeken detay şu oldu ben oradan başlatayım sohbeti.
14:20İran hani ablukayı kaldırın ondan sonra biz sürümüzü açarız şartını bu defa bu 14 maddenin içerisinde yer almıyordu.
14:28Ama tabii 14 maddenin geneline baktığımız zaman Trump'ın havlu atıp bölgeden ayrılması gerekiyor.
14:34Ve demin sizin de kısaca bahsettiğiniz gibi hani Trump'ın buradan zaferle diyelim hani deyim yerindeyse çıktığını gösteren bir anlaşma
14:43olmadığı da kesin.
14:44Ama yine de İran'ın bir noktada anlaşmaya çalışması olarak da bir çaba olarak da görülebilir mi Hazar Hanım?
14:51Şimdi aslında diplomasi ve anlaşma noktasında İran'ın kaçma arzusuya kaçma lüksü yok.
14:58Az önce Serra Hanım da bahsetti.
15:00Bu ne anlaşma ne savaş noktasını belki birazcık konuşmamız gerekiyor.
15:04Şimdi biliyorsunuz bu savaşın meşru bir zemini yok.
15:07Yani bu savaş haklı bir savaş değil.
15:10Uluslararası toplum ve BM tarafından Amerika'nın burada yaptıkları hukuksuz ve tarihe bu şekilde geçiyor.
15:17Trump çok bahane sunsa da bu bahanelerin hiçbiri geçerli değil.
15:22Şimdi bunun üzerine 12 bin kilometre öteden gelip barışçıl bir su yolunu dünyanın kronik bir krizine çevirdi.
15:2928 Şubat'tan bugüne kadar gelinen süreçte Trump yönetimi.
15:33Ve Asya devletlerinden tutun İran'a, Körfez'e, Avrupa'ya kadar bütün dünya finans piyasalarını etki edecek yeni bir sorun
15:40bıraktı dünyaya.
15:42Üstelik bu coğrafya sorunlara doymuş bir coğrafya ve bitmeyen savaşlar çağındayız biz.
15:47Buna rağmen İsrail ve Amerika'nın yaptığı bir gerçeklik var.
15:52Şimdi 14 maddeye odaklandığımızda şunu görüyoruz.
15:55Nükleer iddiasıyla açılmış bir savaş fakat 14 madde içerisinde nükleer konular konuşulmayacak, sonraya kalacak deniyor.
16:04O zaman bu savaşın zaten çıkış sebebinin gerçek olmadığı da ortaya çıkıyor.
16:09Hürmüz bütün dünyayı etkilediği için bakın insani açıdan can kayıpları, şehirlerin bombalanması,
16:15haksız bir savaştan ziyade işin ekonomik tarafı ağır bastığı için hayati oluyor ve bunu konuşuyoruz.
16:22Bu da ayrı bir aslında olumsuz nokta uluslararası toplumun geldiği açıdan.
16:27Fakat 14 maddedeki en önemli nokta İran bir daha keyfi olarak bana savaş açılmayacağının garantisini istiyorum diyor.
16:35Bunu uluslararası sistem içerisinde bir mekanizma üzerinden bana garantileyin diyor.
16:41Biliyorsunuz taraflar arasında diplomatik ilişki yok, karşıtlık düşmanlık var, yaşanmış savaşlar var.
16:4728 Şubat Savaşı hiçbir savaşa benzemeyen sonuçlar ve olaylar getirdi.
16:52Hiçbir şey normal değildi bu süreçte.
16:54İran'daki suikastleri düşünün.
16:56İki savaşta binlerce İranlının Amerika tarafından öldürüldüğünü düşünelim.
17:01Şimdi bu noktada Hürmüz İran'ı öne geçiren bir karta dönüştü.
17:05Ama bu İran'ın ekonomik açıdan çok rahat olduğunu göstermiyor ya hiç sorunu olmadığını göstermiyor.
17:11Bununla birlikte İran açısından bu bir varoluş mücadelesi ve 88 yılından beri hiç kendi şehirlerinde savaş görmemiş bir ülkeden bahsediyoruz.
17:22İran bu şekilde devam edemeyeceğini biliyor ve caydırıcılığın mekanizma üzerinden oluşturulmasını öne sürüyor.
17:28Fakat Trump'ın zamanı daralıyor.
17:30Az önce Serhan Hanım da işaret etti.
17:33Amerikan toplumu Trump'ı Amerikan askerlerini bu coğrafyada tutsun ve burada efor ve vergi paralarını harcasın diye seçmedi.
17:41Amerikan toplumunun beklentisi vardı Trump yönetiminden.
17:44Şimdi cumhuriyetçilere kesilecek büyük bir fatura var ve belki bir sonraki seçimleri de bu sebepten demokratlar rahatlıkla kazanacaklar.
17:51Ama ben şunu işaret etmek istiyorum.
17:53Bu savaş ne sadece Epstein dosyaları yüzünden ne sadece İsrail'in hayali güvenliğini gerçekleştirmek için yapıldı.
18:01Bu tamamen bir küresel hegemonya mücadelesinde Amerikan çıkarları da bu savaşı gerektirdiği için yapıldı.
18:07Çünkü biliyorsunuz sadece İran'ı ilgilendiren bir konu değil aslında Tahran Pekin ilişkilerine, petrol ticaretine ya da bu coğrafyada yani
18:18bu su yolunda 79'dan beri Amerika'nın kaybettiği bir taraftı İran.
18:22Amerika yeniden bir şekilde farklı araçlarla Batı Asya'ya Asya'nın kapısına kendi gücünü yansıtmak istedi.
18:30Rejim değişseydi bunu yaparak İran'dan nemalanacaktı ama yanlış hesap bu sefer Tahran'dan döndü.
18:38Şimdi küresel hegemonya dediğiniz yerden bir açıklamasını daha gördüm Trump'ın Serra.
18:43İşte İran'a gideriz dönüşte de Küba'yı da hallederiz gibi.
18:46Hani o açıklama doğru mu diye de sorayım.
18:48Bu arada normalde bu saate kadar Trump'tan mutlaka gündelik o mesaj gelirdi sosyal medya üzerinden.
18:53Bugün gelmemiş olması da dikkatimi çekti.
18:55Şimdi hem Hazar Hanım'ın söyledikleri işte Trump'ın içeride destek kaybetmesi ABC'nin anketiydi sanırım.
19:02Bugün ben de gördüm.
19:03Bu savaş sürecini yönetemeyenlerin oranı %67 çıkmış.
19:07Mesela o da çarpıcıydı.
19:08Bir de bu 14 maddelik plan.
19:11Sence nerede tıkandı?
19:12Amerika nereden görüyor?
19:14Evet aslında şunu hatırlatarak başlayayım yine.
19:17Senkom'un işte şu kadar uçak katılacak açıklaması Trump'ın gemilere yol göstereceğiz diye proje duyurup ortaya çıkması bunların hepsi
19:26aslında Trump İran'ın son planını beğenmediğini duyurmasının ardından İran Dışişleri Bakanlığı'nın Trump'ın son teklifini incelediği duyurulmuşken gerçekleşti.
19:39Yani Trump yerinde duramıyor işte bu anket sonuçları bir tarafta baskı unsurları bir tarafta yerinde sayıyor gibi görünmemek için bir
19:46şeyler açıklıyor ama bu son açıkladığı Hürmüz'le ilgili müdahale açıklaması projesi de yine aslında İran'ın Trump'ın isteklerini
19:55gözden geçirdiği duyurulmuşken gerçekleşti.
19:57İran'dan gelen son taslığa dönecek olursak Trump'ın benim için kabul edilebilir değil her şeyi inceledim ifadelerini kullandığı ve İsrail
20:05'li gazetecilere de ayrı konuştu.
20:07Dün sosyal medyadan da bu planla ilgili açıklamalar yaptı pazar günü.
20:12İran bu teklif perşembe günü sunmuştu ve aslında bir aylık yaklaşık şimdi ateşkesi olacak ve 30 gün içinde normalde Hürmüz
20:21Boğazı'nın yeniden açılması öneriliyordu.
20:23Ama işte bu nükleer programla ilgili görüşmelerin açıldıktan sonrasına bırakılması ve ilk teklif olarak uranyum zenginleştirmeye 15 yıllık ara verilmesinin
20:35öngörüldüğü aktarılıyor.
20:37İran hiç bu detaylara girmek istemiyor şu anda ve önceliği karşılıklı olarak Hürmüz'ü açmakla sınırlamak istiyor.
20:44Tabi Hazal Hanım'ın dediği gibi Orta Doğu'da bu savaşla ilgili diğer dinamikler de önemli ve bunlar da Washington'da izleniyor.
20:53Nedir bu dinamikler?
20:54Şimdi Lübnan'da bir ateşkes var.
20:56İran en başından itibaren yalnızca ismi olan bir ateşkes bu arada.
21:00Orayı da dahil etmeye çalıştı.
21:01Lübnan'daki ateşkesin uygulamada olmadığını görüyoruz.
21:04İkincisi İsrail yine Hamas'ın silah bırakmayı reddetmesini ki gerçekten reddediyorlar doğru gerekçe göstererek Gazze'de çatışmaları yeniden başlatma planlaması yapıyor.
21:17Bu Trump'ın barış kurulu ve işte barış elçisiyim Nobel'e ödül gösterin aday gösterin beni dediği bu arada Nobel
21:23de açıklanacak 2026 için bu hafta.
21:27Bütün bunları söylediği bir ortamda orada da yeniden çatışmaların başlaması gündemde.
21:31Oradaki ortam bu şekilde.
21:32Amerika Birleşik Devletleri'ne dönüp baktığımız zaman Almanya'dan 5000 asker çekme planını aktarıyor Trump.
21:39İşte geçen gün Avrupa temsilcimiz aktarmıştı çok daha fazla sayıda asker var 40.000'den 35.000'e düşecek diye.
21:46Ama diğer taraftan yine Avrupa'nın güvencesi de zarar görmüş oluyor.
21:51İspanya ile İtalya ile ayrı ayrı çatışmalar var onları eleştiriyor.
21:55Ve Çin ve Amerika'nın bazı yeni yaptırımlarını reddetmeye devam ediyor.
22:00Bu arada Trump'ın Çin'e gitme planı doğrulandı.
22:04Amerikalı yetkililer Çin'de incelemeler yapıyor.
22:07Güvenlikle ilgili duyurular yapıldı.
22:09O süreçte yürüyor.
22:11Ama o cephede hem bu gümrük tarifeleriyle ilgili işte ticaret savaşları dediğimiz anayasa mahkemesi de Trump'ın yeni vergilerini reddetti
22:22biliyorsunuz.
22:23Şimdi bir de para iadesi yapılacak ithalatçılara.
22:26Bütün bunlar Trump'ın elini zorluyor.
22:29Ve küresel yakıt fiyatlarındaki artış Amerika Birleşik Devletleri'nde belki biliyorsunuz Spirit Airlines diye bu Avrupa'daki Viseyir gibi çok ucuz
22:38bilet alınan hızlı ve ucuz uçak bileti sağlayan bir hava yolu şirketi batmış durumda.
22:44Neden?
22:44Çünkü yakıt fiyatları arttığı için işte devlet oraya teşvik vermeye çalıştı.
22:49O da kurtarmadı.
22:50Ona rağmen battılar.
22:52Bütün bu ortamda Trump'ın işte bu nükleerle ilgili hem yıl sınırlamasında ısrar etmesi işte 20 yıl olsun diye bastırıyor
23:02Trump.
23:0215 yıllık bir arayı yetersiz görecektir.
23:05Hem de 30 gün içinde hemen buraları açalım müzakereleri ve diğer konuları nükleeri sonra konuşalım kısmının onu çok zayıf göstereceğini
23:13düşünüyor olması.
23:14Bu teklifi kabul edilebilir bulmamasının başlıca nedenleri ve İran'a da geri dönüş yaptığı teklifi incelerlerken yeni baskı unsurları sunmuş
23:24görünüyor bu özgürlük projesi dediği boğaza açma girişimiyle.
23:28Şimdi son olarak yine Hazar Hanım'a döneyim Aslı Savaş'ın başından beri dönüyoruz dolaşıyoruz Hürmüz noktasında kilitleniyoruz.
23:36Küresel enerji piyasaları alt üst olmuş durumda.
23:38Ticaret deseniz öyle petrol yine bugün 110-115 dolarlar civarında seyrediyor.
23:45Evet Trump Serran'ın aktardığı pek çok açıdan ve ekonomik açıdan içeride sıkışmış durumda.
23:50Bu zamana kadar Tahran Hürmüz kartını iyi oynadı.
23:53Aynı zamanda geçtiğimiz hafta husilerden gelen önemli bir açıklama vardı.
23:57Onlar da Babül Mendep'ten mesela geçiş ücreti isteyeceklerini belirtmişlerdi.
24:03Yani bölgede durum kritik ve yaptığımız enerji uzmanlarıyla yaptığımız yayınlarda ben hep şu yanıtı aldım Hazar Hanım.
24:11Bu duruma işte 5 ay 6 ay İran rahat bir şekilde dayanabilir.
24:16Ama Amerika Birleşik Devletleri işte yaklaşan bu ara seçimden de kaynaklı olarak dayanamaz yorumu gelmişti.
24:24Katılır mısınız buna?
24:26Şimdi Amerika'nın dayanamayacağı noktası sadece kendi iç seçimlerine çok az bir zaman kalmasından kaynaklanmıyor.
24:34Az önce işaret ettiğim gibi Amerika'nın burada İsrail dışındaki müttefiklerinin güvenliğini riske attığı gerçeğinden de kaynaklanıyor.
24:42Körfez Arap Devletleri'ni kastediyorum ama sadece onlar da değil bakın Avrupa bu savaşta Amerika'nın yanında yer almadı.
24:50NATO ki NATO sözleşmeleri metinlerine göre NATO'nun zaten orada bir görev tanımı yok ama Trump bunu kullanmak istedi.
24:57Bu işlemedi.
24:58Başka aktörlerden de yardım istedi Amerika ama bu hukuksuz savaşın da yalnız kaldı.
25:02Şimdi İran açısından zaten ekonomi 47 yıllık ambargo ve yaptırımlar ve İran'ın da kendi ekonomisini yönetme kararlarındaki işte silahlanmaya
25:12ve dışarıya yaptığı yatırımların etkisiyle zaten sorunlu bir ekonomisi vardı İran'ın.
25:17Ve 28 Aralık'ta başlayan protestolar da ekonomi temelli başlamıştı.
25:21Şimdi bu 40 günlük savaş boyunca İran'ın altyapıları tamamen değil ama çok önemli stratejik varlıklarına, hastaneleri, okulları, televizyon kanalları,
25:31havalimanları, köprülerine saldırılar düzenlendi.
25:34Şimdi Amerika ve İsrail'in yaptığı bu savaş suçları da ekonomiye hem savaşın devamlılığı açısından içeride yarattığı riskler ve savaş
25:43ekonomisi anlamında.
25:44Hem de İran'ın önümüzdeki 5-10-15 yıl inşa etmesi gereken bir gerçeklik yani bulması gereken bir ekonomi anlamında
25:53negatif yansıdı.
25:55İran'da şu anda çok yüksek bir enflasyon var ve pazar çarşı buna anlık tepki veriyor ki zaten olumsuzdu.
26:01Ama İran'la ilgili önemli nokta şu İran-Irak savaşı 8 sene sürmüştü.
26:08Orada da körfezde tankerler savaşı dediğimiz petrol üzerinden bir karşılaşma yaşanmıştı.
26:13Ve İran o noktada direnebilmişti.
26:17Şimdi teknoloji farklı da olsa yine İran'ın bir direnme kültürü var.
26:21Yani bununla nasıl başa çıkacağını biliyor.
26:24Evet şu anda nüfusu çoğunluğu şehirlerde yaşayan 90 milyon İranlı'dan bahsediyoruz.
26:29Ancak baktığınızda savaş deneyimi olan geçtiğimiz yüzyılda çok büyük siyasi kırılmalar yaşayan gerçek bir toplum ve gerçek bir devletten bahsediyoruz.
26:41Bununla birlikte nükleer konusuna az önce değindik.
26:44O konuda da bir şey eklemek isterim.
26:47İranlılar zihin olarak nükleer çalışmaları bir onur meselesi olarak görürler.
26:53Ve bunu karşılıkları ve düşmanları olan Amerika ile Amerika'nın istediği şartlar altında gerçekleştirecek bir yapıya sahip değiller.
27:02Zaten atom enerjisi ajansı ile çalışıyoruz.
27:05Bizim elimizde silah yok ama İsrail'in elinde nükleer başlıklar var.
27:09O nükleer silahsızlanma anlaşmasına üye değil.
27:11Neden İran'a dönüp bir savaş açılırken İsrail'e kimse hesap sormuyor diyen bir tahran var.
27:17Belki şu da çok konuşuldu.
27:19İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarma konusu.
27:24Orada da İranlıların bir dış aktöre güveneceğini çok olası görmüyorum.
27:29Ama az önce dediğim gibi nükleer konusu daha önce yaşandı ve 2015'te Amerika'nın da içinde olduğu P5 artı bir
27:37ülkeleriyle bir anlaşmaya vardı İran.
27:39Bu yeniden gerçekleşebilir.
27:41Ama hatırlayalım o anlaşmadan imzayı çekip de çıkan Trump'ın ta kendisiydi.
27:46Sonra maksimum baskı politikasıyla Siyonistlerin istediği bir politika uygulayarak işleri bu noktaya getiren de Trump'ın kendisiydi.
27:53İsrail varken nasıl olacak, sahte bayrak operasyonlarının önüne geçilecek, savaş gerçekten duracak bunlar çok riskli.
28:01Açıkçası kısa vadede savaşın devamlılığını öngörüyorum.
28:06İran çok yara aldı doğru ama İran'ın kültürüyle Amerika'nın kültürü çok farklı.
28:13O noktada da İsrail gibi Amerikan yönetiminin de İran'ı ve İran toplumunu tanımadığını rahatlıkla söyleyebiliriz.
28:20Senra eklemek istediğin bir şey var mı?
28:23Nükleer iki taraf için de onur meselesi haline gelmişe benziyor.
28:26Kısaca alayım ekleyeceğim bir şey varsa.
28:29Evet bugün öğleden sonra saat 3 gibi Başkan Trump'ın bir programı var.
28:34Orada bazı açıklamalar yapmasını bekliyoruz.
28:37Onu takip edeceğiz.
28:38Şu an itibariyle bir sessizlik var diyebiliriz Washington'da.
28:42Çok teşekkür ediyorum Doktor Hazar Bural İstanbul Aydın Üniversitesi'nden Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümünden öğretim üyesi bizlerle beraberdi.
28:51Teşekkür ederim katkılarınız için ve her zamanki gibi Washington temsilcimiz Serra Karaçam da bizlerle beraberdi.
28:57Teşekkür ediyorum değerli katkılarınız için.
28:58İyi yayınlar diliyorum.
29:00Sağ olun yayınlar.
29:01Teşekkürler.
29:01Değerli izleyenler şimdi savaş, savaş ekonomisi konuştuğumuz önemli bir konu ve bu ay sanki enflasyonda net bir şekilde bizlerle yaşadık
29:11ve hissettik.
29:12Detaylarına da ineceğiz ama mesela ulaştırmadaki yükseliş, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin yansıdığı kalemler gerçekten muazzam.
29:22TÜİK'ten beklemediğimiz bir rakam aylık enflasyon %4-18 dedi, yıllık %32-37 dedi.
29:28Bir detayları gelsin üzerine konuşalım.
29:33Merkez Bankası faiz raporunda Nisan'da enflasyonun yükseleceğini belirtmişti.
29:39Öyle de oldu.
29:40TÜİK, İstanbul Ticaret Odası ve Bağımsız Araştırma Kurumu ENAK, Nisan ayı için yüksek enflasyon rakamları açıkladı.
29:47TÜİK'e göre Nisan ayı enflasyonu 4.18 oldu.
29:51İTO'ya göre aylık enflasyon %3.74.
29:54ENA'a göre ise %5.07 oldu.
29:59Türkiye İstatistik Kurumu'na göre yıllık enflasyon %32.37.
30:04İTO'ya göre %36.83.
30:07ENA'a göre %55.38.
30:10TÜİK verilerine göre Nisan'da en yüksek fiyat artışı %8.94 ile giyin ve ayakkabıda.
30:16Onu %7.99 ile konut harcamaları takip etti.
30:20Aylık gıda enflasyonu %3.70, yıllık %34.55 olarak hesaplandı.
30:26Yıllık en yüksek fiyat artışı ise %50.60 ile eğitimde kaydedildi.
30:32Eğitimi %46.60 ile konut harcamaları takip etti.
30:37Enflasyondaki yükselişin geçici olduğunu değerlendiriyor ve dezenflasyonun devam etmesini öngörüyoruz.
30:42Kalıcı fiyat istikrarını sağlayarak vatandaşlarımızın refahını arttıracak politikalarımızı kararlılıkla uygulamayı sürdüreceğiz.
30:49Nisan ayı enflasyonu ile birlikte kira artış oranı da %32.43 olarak belirlendi.
30:54Bitmeyen bir ekonomik krizin ortasındayız.
30:58İktidar değişmediği takdirde krizin biteceğine yönelik en ufak bir inanç, en ufak bir göstergede yoktur.
31:07Bugün açıklanan rakamlarla 4 aylık enflasyon %14.6'ya ulaşmıştır.
31:15Merkez Bankası yıl sonu enflasyon hedefini %16 olarak belirlemişti.
31:19Daha yılın 4. ayında gerçekleşen toplam enflasyon %14.60 oldu.
31:25Merkez Bankası eski baş ekonomisti Hakan Kara, kalan 8 ayda her ay binde 2 enflasyon gelirse hedef tutar dedi.
31:32Bu iktidarın bu yıl başlarken yıllık enflasyon hedefi %16'ydı.
31:40%16'ydı ve bir yılda ulaşılacak noktaya enflasyon rakamları ki TÜİK'in rakamlarının ne kadar tartışmalı olduğunu sadece hatırlatmak isterim.
31:53TÜİK rakamlarına göre bir yıllık hedef 4 ayda ulaşılmıştır.
31:58İktisatçı Şenol Babuşçu da TÜİK'le ENAK arasındaki farkın Nisan'da azalmasına dikkat çekti.
32:06Aylık enflasyon %4,18, yıllık %32, %37, 4 aylık enflasyon ise %15'e dayanmış durumda.
32:15Şimdi ilk sorum şu olsun, hala birileri dezenflasyon süreci devam ediyor diyebilecek mi?
32:22Konuğum var, ekonomist Emre Şirin bizlerle. Hoş geldiniz.
32:26Selamlar, hoş bulduk. İyi yayınlar.
32:29Teşekkür ederim. Hala dezenflasyon süreci devam ediyor diyebilecekler mi diye merak ettim.
32:34Tam olarak öyle demedi ama yükseliş geçici dedi Mehmet Şimşek. Ne dersiniz?
32:39Valla ben sabah o açıklamayı yapmadan önce bir çağrıda bulunmuştum kendisine.
32:45Sayın Mehmet Şimşek hepimiz heyecanla bekliyoruz. Bize o mutluluk verici haberi lütfen verin diye.
32:52Orada dezenflasyon süreci devam ediyor. Program çalışıyor.
32:55Nisan ayında geçici etkilerle enflasyon arttı.
32:58Deyin lütfen demiştim.
32:59Dedi. Yani aslında dediği şey şu.
33:02Dezenflasyon süreci devamını öngörüyoruz dedi.
33:05Nisan ayındaki artışı.
33:07Geçici olarak nitelendirdi.
33:09Aslında hepimizin beklediği klasik, klişeleşmiş, enflasyonun arttığı aylarda yaptığı açıklamanın bir benzeri geldi.
33:17Fakat artık kendilerinin güdümündeki TÜİK'te de mızrak çuvala sığmıyor ve TÜİK'in enflasyonu da en aga yaklaştı farkındaysan.
33:27Yani herkesin beklentisi 2.90 hadi 3 olsun falandı.
33:31Ama çok daha üstünde bir aylık enflasyon geldi.
33:34Mehmet Şimşek tabii bundan çok mutlu olmamıştır.
33:37Fakat gerçekler er ya da geç gün yüzüne çıkar.
33:41Siz verilerle istediğiniz kadar oynayın, illüzyon yaratın.
33:45Zaten uzun süredir TÜİK'in verisini halkın ciddiye aldığı veya kabul ettiği bir tablo yok karşımızda.
33:53Çünkü hepimizin cüzdanındaki paranın miktarı belli ve onun alım gücü de belli.
33:58Hep alım gücü üzerinden konuşalım dememin sebebi uzun süredir buydu.
34:02Günün sonunda geldiğimiz yer, bakın şurası.
34:05Mehmet Şimşek rasyonel zemine dönmek zorundayız diyelim 3 yıl oldu.
34:123 yıldır rasyonel zemine dönmeye çalışıyor kendisi.
34:16Yani buradan aya gitseydik defalarca dönmüştük yani.
34:19Kendisi rasyonel zemine bir türlü dönemedi.
34:22Ve elinde TÜİK olmasına rağmen 3 senenin sonunda hala yıllık enflasyonumuz %32'nin üzerinde.
34:30Aylık enflasyon TÜİK'in verisine göre bile %4'ün üzerinde.
34:34Bunu dış etkilerle, savaşla, jeopolitik risklerle, geçici unsurlarla falan kimse tanımlayamaz.
34:41Yani ilkokuldaki çocuğu da, ortaokuldaki çocuğu da buna ikna edemezsiniz artık.
34:46Bunun adı başarısızlıktır, bunun adı fiyaskodur, bunun adı çuvallamaktır.
34:51Bunun adı biz beceremedik, yapamıyoruzdur.
34:55Bunu itiraf etmek ve geri dönmek zorundalar.
34:58Aksi takdirde çıkmaz sokak var karşımızda ve tam gaz ilerliyoruz duvara toslayacağız.
35:05Her değil, denilebilir ki daha ne kadar duvara toslanabilir?
35:09Öyle hızlı gidiyorlar ki duvarları yıktıkça yeni duvarlara toslatıyorlar halkı.
35:14Halk artık perişan oldu.
35:16Yani uyguladığınız reçete, reçete falan değildi.
35:19Sadece sanki şöyle yani merdiven altı, sahte diplomalı bir doktora gidilmişti, o reçete yazmış,
35:25hastalığı tedavi ediyormuş gibi bir tablonun içine girdik.
35:28Ne oldu?
35:28Hastalık tedavi edilmediği gibi hastalık vücudun birçok yerine yayıldı.
35:32Büyüye artık kaldıramaz hale geldi.
35:35Vücudun organlarının bir büyük kısmı iflas etti.
35:39Ve günün sonunda nereye geldik?
35:41Milyonlarca insan, bakın milyonlarca insan,
35:44Türkiye yüzyılı denilen yüzyılda,
35:472026 yılında açlık sınırının altında.
35:50Açlık sınırı 35 bin lira.
35:52Asgari ücret 28 bin lira.
35:54Açlık sınırı her ay artıyor.
35:57Marketlerdeki, pazarlardaki etiketler her ay artıyor.
36:01Her gün artıyor neredeyse.
36:03Faturalar kabarmaya devam ediyor ama asgari ücret yerinde sayıyor.
36:07Maaşlar yerinde sayıyor.
36:09Bırakın asgari ücreti geçtik artık.
36:11Beyaz yakalı birçok çalışan yoksulluk sınırına ulaşabilmeyi hayal edemiyor.
36:16113 bin lira yoksulluk sınırı var bu ülkede.
36:18O yüzden uygulanılan program,
36:21daha önce defalarca anlattığımız,
36:24dilimizde tüy bir tercesine anlattığımız,
36:27servet transferi sistemi.
36:29Ekonomik program değil,
36:31finansman programı.
36:32Neyin finansmanı?
36:33Kamu harcamaya devam ediyor.
36:35Bir takım müteahhitler,
36:38kamudan ihale alanlara
36:39kaynaklar aktarılmaya devam ediliyor.
36:42Onların vergileri affediliyor.
36:44Ülkenin kaynakları,
36:46verimsiz alanlara aktarılıyor.
36:48Doları baskılıyorsun.
36:49Ne güzel sıcak paraya da servet transferi yapıyorsun.
36:52Birilerini de zengin ediyorsun.
36:53Geliyorsun.
36:54Ey halkım,
36:55enflasyonla mücadelemiz devam ediyor.
36:58Eee,
36:58maaşlarını biraz törpüleyeceğiz senin diyorsun.
37:01Ama,
37:01kaynak ihtiyacımız da var.
37:04Trafik cezalarını arttıracağız.
37:06Vergilerimizi arttıracağız.
37:07Kaynaktan kesin olsun,
37:09geri verginiz var ya,
37:10hep oradan alacağız.
37:11Dolaylı vergileriniz var ya,
37:13hep oraya yükleneceğiz.
37:14Diyorsunuz,
37:15demiyorsunuz da,
37:16oradan o hamlelerle almaya devam ediyorsunuz.
37:19Vatandaş maaşla kaybediyor.
37:21Vatandaş vergiyle kaybediyor.
37:22Üstüne piyasaları çekiyorsunuz,
37:24borsada kaybediyor.
37:26Yani,
37:26doların değeri yerinde değil.
37:29Enflasyon verisi olması gereken yerde değil.
37:31Dolayısıyla faiz olması gereken yerde değil.
37:34Bu kısır döngü içerisinde,
37:36küçük paralı gruplara servetler transfer edilsin.
37:39Ondan sonra,
37:41eee,
37:42Türkiye'de halkın büyük kısmı,
37:44biz yarınımızı nasıl çıkarırızın derdine düşsün.
37:46Yani,
37:47bugün karnımızı doyurduk da,
37:48hani yarın doyurabilecek miyiz?
37:50Bu ay kiramızı ödedik de,
37:51önümüzdeki ay ödeyebilecek miyiz?
37:54Diye dert etsin.
37:55Çocuğun ayağına ayakkabı alamaz hale gelsin.
37:58Ve,
37:59biz de burada şahlanıyoruz diyelim.
38:01Kişi başı milli gelirimiz,
38:0218 bin doları geçti diyelim.
38:04Büyümemiz,
38:051.6 trilyon doları geçti diyelim.
38:07Ama doları baskıladığımızı söylemeyelim.
38:09Onu söylersek,
38:10öyle olmadı ortaya çıkar çünkü.
38:12Yani,
38:13hep bir ilüzyonla ilerliyoruz.
38:15Sen beni susturmazsan,
38:16ben böyle konuşmaya devam edin.
38:18Şimdi,
38:18hangisinden devam edeyim diye düşünüyorum bir yandan ama,
38:21sahte doktor,
38:22reçete,
38:23haliyle reçete de yanlış,
38:24hastalık tüm vücuda yayıldı demişken,
38:26izleyicilerle şunları da paylaşayım.
38:28Konut grubunda,
38:29aylık artış,
38:30%7.99,
38:32yani 8.
38:32ulaştırmada %4.29,
38:35gıda ve alkolsüz içeceklerde de %3.70.
38:38Bunu neden söylüyorum?
38:39Çünkü dar gelirli,
38:40enflasyonun altında daha çok eziliyor diyoruz ya,
38:43işte konut,
38:43gıda,
38:44ulaştırma,
38:44başlıca giderler.
38:46Onlarda muazzam bir yükseliş var ama,
38:48aynı zamanda,
38:494 aylık enflasyon,
38:50%14.6'ya ulaştı.
38:53Yıl sonu enflasyon beklentisi,
38:55hedefi %16 ile 20 aralığındaydı biliyorsunuz.
38:58Şimdi biz zaten 4 aydan yakaladık bunu.
39:00bunda ne zaman revizyona gidecekler?
39:03Revizyona gidecek de ne olacak?
39:05Ve demin sizin de belirttiğiniz gibi,
39:07asgari ücret açlık sınırı,
39:08yoksulluk sınırı,
39:09bu makas genişledikçe genişliyor.
39:11Şartlar böyle olunca,
39:14isteseler de istemeseler de,
39:16yazın ortasında biz ara zam mı konuşur muyuz?
39:19Şimdi şöyle derlerse şaşırmam.
39:21Yaşasın,
39:22yıl sonu hedefimize 4 ayda ulaştık,
39:25başardık falan derler mi acaba?
39:27Bunu da diyebilirler.
39:28Yani bir alıcısı olur mutlaka.
39:30Şimdi maalesef,
39:32bu maaş artışlarıyla alakalı üzülerek söylüyorum.
39:36Kaynak olmadığı için,
39:38para bittiği için,
39:40sıfır tüketildiği için,
39:42deniz bitip kara göründüğü için,
39:44gemi karaya oturduğu için,
39:46maalesef maaşlara istenilen düzeyde,
39:49bir artış yapılmayacak.
39:51Bunu üzülerek söylüyorum.
39:52çünkü dertleri vatandaş değil,
39:56dertleri alım gücünü arttırmak değil.
39:59Şunu unuttular,
40:00Mehmet Şimşek'te,
40:01Merkez Bankası Yönetimi'de,
40:03TÜİK'te,
40:04onlar bir kamu görevi,
40:05kamu hizmeti yapmak için oradalar.
40:07Yani,
40:08babalarının şirketinde yöneticilik yapmıyorlar.
40:12Vatandaşa hizmet etmek için oradalar.
40:15Devlet dediğimiz kurum,
40:16tüzel kişi,
40:17çatı,
40:17vatandaşı için olan bir kurumdur.
40:21Dolayısıyla,
40:22hani şunu söylüyorlar ya,
40:25makrofinansal göstergelerimizi iyileştiriyoruz.
40:27E baba sen onu iyileştirirken,
40:29ben fakirleşiyorum.
40:30Senin makrofinansal gösterge diye anlattığı şey,
40:33zaten ilizyonist.
40:34Orada bir doğru veri yok.
40:36Onu iyileştiriyorsun,
40:38madem,
40:38hadi geçici bir etkisi olsun bana,
40:41ekonomi daralsın,
40:42tamam güzel,
40:43işsizliğin böyle bir ortamda bir miktar artması,
40:46kabul edilmesi ilk etapta,
40:47tamam anladık.
40:49Ama sonrasında,
40:50tünelin ucunda bir ışık görmemiz,
40:52enflasyonun gerçekten düşmesi,
40:55alım gücündeki azalmanın azalması,
40:58tekrar anlatacağım,
40:59alım gücündeki azalmanın azalması lazım.
41:02Ama biz onu mu gördük,
41:03üç sene sonunda ne gördük?
41:05Enflasyonu TÜİK'le bile düşüremiyorsun.
41:08Benim alım gücün,
41:09her gün azalmaya devam ediyor,
41:11hızlı bir şekilde,
41:12son sürat.
41:13Vitesi altıya takmış gidiyor.
41:16Eee,
41:16günün sonunda sen geliyorsun,
41:18bana diyorsun ki,
41:19başarıyoruz.
41:20O yüzden,
41:20bu tablo içerisinde,
41:22halkı düşünüp de,
41:23ara zam yapalım da,
41:24biraz rahatlatalım demeyecekler.
41:26Bunu diyecek olsalardı,
41:28zaten,
41:29bu tablo,
41:302025 sonunda da benzer bir tabloydu.
41:32Orada,
41:33asgari ücrete anlamlı bir artış yaparlardı.
41:35%20 yerine zaten baştan %30 yaparlardı.
41:38Ve,
41:39tarihimizde ilk defa,
41:41biliyorsunuz,
41:41asgari ücret artışı olduğunda,
41:43açlık sınır altındaydı.
41:44Altında kaldım.
41:45Bunu göze aldılar,
41:46o kadar eleştiriye rağmen.
41:48Şu anda,
41:49Türkiye'de,
41:50şirketlerin,
41:51finansmanın yönetebilmesi,
41:53nakit,
41:53takışın yönetebilmesi çok zorlaştı.
41:55Şirketler maliyetlerini yönetemiyorlar.
41:58Dolayısıyla,
41:59daha önceki birçok yayında,
42:01bu maaş artışlarında,
42:02anlattığım husus devreye giriyor.
42:04Yani,
42:05şunu düşünüyorlar,
42:06geniş tanımlı işsizlik,
42:07yüzde otuz bir buçuk.
42:08E şimdi,
42:09şirketler dönemiyor.
42:10Şirketler iflas ediyor.
42:11Konkordatolar alıyor.
42:12Maliyetler artıyor.
42:13Cilolar artmıyor.
42:14Kâr maaşları daralıyor.
42:16Banka kredilerini ödeyebiliyorlar.
42:18Finansman problemleri çok ciddi.
42:21Biz maaşları artırırsak,
42:22o zaman,
42:23işten çıkarma yoluna gidebilirler.
42:25Ya da,
42:25finansal sıkıntılara iyice düşüp,
42:28bu sefer daralıp,
42:29yine işten çıkarma yoluna gidebilirler.
42:30Ya da,
42:31batar işten,
42:31battıklarında,
42:32insanlar işten çıkacak.
42:33Bunu göze almayacaklar.
42:35Alamazlar.
42:36Kendi yarattıkları sıkıntıların bedelini,
42:39yine ilüzyonlarla örtmeye,
42:40halının altına süpürmeye,
42:42vatandaşa da,
42:43sen biraz daha kemer sık demeye,
42:45devam edecekler.
42:45Ama tabii,
42:46şunun farkında değiller.
42:48Ya da,
42:48farkındalarda umursamıyorlar.
42:49Aslında,
42:50daha doğru tanım bu.
42:51Farkındalar,
42:52her şeyi biliyorlar.
42:53Ama onlar için önemli değil.
42:55Onlar için,
42:56biraz daha bir kitleyi inandırabilmek,
42:58ve gemiyi yürütebilmek önemli.
43:00O yüzden,
43:00belinde kemeri sıkacak bir yer kalmadı artık.
43:04Bel kalmadı çünkü vatandaşlar.
43:05Ama yine de bunu talep edecekler.
43:07Söylediğim şey belki acı,
43:09ama gerçeği görmek zorundayız.
43:11Maaşlarımızla alakalı,
43:12anlamlı bir düzenleme beklemeyin.
43:14Seçim ekonomisi olursa yaparlar.
43:15Ama,
43:16orada da kaşıkla verirler,
43:18seçimden sonraki kepçeyle alırlar.
43:19Onu unutmayın.
43:20Şimdi hemen son olarak,
43:22şu kısmı soruyu,
43:23bulaşım maliyetlerinde de,
43:24sert bir yükseliş dikkat çekti.
43:27Enflasyon rakamlarında,
43:28aslında bu biraz beklenen bir şeydi.
43:29Yükselen petrol fiyatları,
43:31ve akaryakıta yansıması.
43:32Şimdi orada,
43:34şu tercih arasında kaldılar sanırım.
43:36Vergi mi,
43:37yoksa enflasyon mu?
43:39Çünkü,
43:39ÖTV'den bir feragat edildi ama,
43:41başka yollarda izlenebilirdi.
43:43En azından KDV kısmında da.
43:45Enflasyon mu,
43:46vergi mi tercihlerinde?
43:47Bence bundan sonraki dönemde,
43:49pek çok farklı alanda da,
43:50bu tercihi yapmak zorunda kalacaklar.
43:52Tercih hangi doğrultuda olacak diyeyim kısaca.
43:54Ama benim en dikkatimi çeken,
43:56Nisan ayının zam şampiyonu,
43:57doğalgaz oldu.
43:59Doğalgaza gelen zam,
44:00abonelik ücretlerine gelen zamlar,
44:02%44.47'lik bir artış gösterdi.
44:05Enflasyonu başlı başına böyle,
44:07yukarı saçayan en önemli kalemdi bence.
44:09Ve şunu biliyoruz ki,
44:11tamam doğalgaz fiyatlarında,
44:13dünyada bir artış var ama,
44:14bize artış olmadı.
44:15Biz zaten Rusya'dan uygun alıyorduk.
44:18Şimdi bak,
44:19burada,
44:20bu tabloyu sorduğum sorunun cevabı net anlamımız için,
44:24aslında şunu görmemiz gerekiyor.
44:27Ciddi manada,
44:28Mehmet Şimşehir'in,
44:29hazinenin paraya ihtiyacı var.
44:31Paraya ihtiyacı varsa,
44:33vergisinden falan fedakarlık yapmaz.
44:36Hatta ve hatta,
44:38ilave,
44:39vergi icatları yine getirebilir.
44:41Bakın,
44:43bunu çok net ifade ediyorum.
44:44Çünkü bakın,
44:46kaynak yok.
44:47Sıcak sermaye bile bulamıyorlar.
44:49Geçtiğimiz günlerde,
44:50İstanbul Finans Merkezi'nde,
44:52dışarıdan yatırım getirmek için,
44:53ne kadar vergi muafiyetleri,
44:55kurumlar vergisi alınmayacağına dair,
44:57haberleri okuduk değil mi hepimiz?
44:58Türk şirketleri batarken,
45:00Türkiye'de faaliyetlerini durdururken,
45:03yurt içinden kaçarken,
45:04insanların işsiz kalırken,
45:05sen dışarıdan firmaları getirip,
45:07imtiyazlar veriyorsun.
45:09Savaş başladığından itibaren,
45:12Türkiye'de sıcak sermaye,
45:14care trade,
45:15tahmin yatırımcısı,
45:16işte hisse yatırımcısı çıkıp gitti.
45:18Sonra Londra'ya gittiler,
45:20Fatih Karan ve Mehmet Şimşehir,
45:21yatırımcıları ikna edip,
45:23geri getirmek için.
45:24Bakın,
45:24para olmadığının ispatı bu.
45:26Eğer para yoksa,
45:28ve senin paraya ihtiyacın varsa,
45:30sen burada vatandaşına,
45:32bugüne kadar vermediğini,
45:34hak ettiği halde vermediğini,
45:37bundan sonra vermezsin,
45:38veremezsin,
45:38çünkü bir girdavın içine girmiş durumdayız.
45:41O yüzden bundan sonraki süreçte de,
45:43kimse böyle bir şey beklemesin.
45:44Biz bu sistemde ilerlediğimiz sürece,
45:47bu politika devam ettiği sürece,
45:49ama buna ekonomiyle ilgili söylemiyorum,
45:51yönetim biçimimiz,
45:52hukuk alanı,
45:53siyaset,
45:54bu ilerleyiş,
45:56aynen devam ettiği sürece,
45:58düzelme ihtimali yok.
45:59Kimse vatandaşın cebine ekstra katkı sağlayacak bir hamle beklemesin.
46:04Mesela,
46:04Şamil Tayyar da eleştirmiş Mehmet Şimşehir.
46:08Orada bu politikadan sürdürülemez olduğunu,
46:11üç yıl enflikasyonlu mücadele olmayacağını falan söylemiş.
46:13Ama işte orada,
46:14hukuk ve siyaset alanına değinmemişler.
46:16Mesela,
46:17CHP'nin mutlak mutlanını konuşuyorduk.
46:19Şu konuşuluyor,
46:20efendim işte ekonomik tablo uygun değil,
46:23Merkez Bankası'nın rezervleri uygun değil,
46:25ertelemişler o yüzden.
46:26Bakar mısınız?
46:27Ertelemişler.
46:28Demek ki rezervlerimiz güçlü olsa,
46:31burada CHP mutlak mutlan gelecekte anlamı çıkar.
46:33Yani,
46:34bir ay,
46:34bir buçuk ay daha uğraşacaklar o zaman,
46:36rezervleri toplayacaklar,
46:37öyle bir karar çıkarttıklarında,
46:39dolara talep olmalı,
46:40dolar satabilmek için.
46:41Yani,
46:41bu anlamı mı çıkarmalıyız?
46:43Şimdi,
46:43böyle bir tabloda,
46:44bu kadar kırılgan bir yapıda,
46:47halk adına,
46:48sağlıklı bir hamle atılabilmesi mümkün değil.
46:50Sanıyorum,
46:50biraz uzattı ama,
46:51cevap olmuştur diye düşünüyorum.
46:53Yok,
46:53son derece net oldu.
46:54Şimdi,
46:54bir dakikam var.
46:55Hemen hızlıca şunu sorayım.
46:56Hani,
46:56Londra'ya da gittiler,
46:57carry trade için,
46:58sıcak para için dediniz ama,
47:00şöyle bir gelişme de yaşadı,
47:01geçtiğimiz hafta.
47:02Hem Bank of America,
47:03hem de Barclays,
47:07durdurdu resmen,
47:08hani Türkçası bu.
47:09Onu nasıl değerlendirmişsiniz?
47:12Sebebi ne?
47:13Çok açık bir tablo var.
47:14Aslında bu,
47:16daha önceki ayda da,
47:17Merkez Bankası'nın pas geçtiği aydan önce,
47:20yabancı kurumlar,
47:21faiz artış beklentilerini ifade ederken,
47:23kereteye çıkışları devam ediyordu.
47:25Orada da ben çok net açıklamıştım.
47:27Yabancının net beklentisi faiz artışı.
47:29Faizi verirsen,
47:31faizi verirsen,
47:32sana tekrar getiririm demektir bu.
47:34Aslında ab altından sopa gösteriyor.
47:35Sen benden para mı istiyorsun kardeşim?
47:37Paran mı bitti?
47:38Ben bunu biliyorum.
47:39Paran da bitti.
47:40Yok.
47:40O zaman sen benim istediğimi vereceksin diyor.
47:43Aslında temel meselemiz bu.
47:45Ekonomiyi kırılgan hale getirirsen,
47:47tavizkar hale getirirsin.
47:49Tavizi de kime verirsin?
47:51Parayı verecek olana.
47:52Hani vardı ya,
47:53var ya bizde bir söz,
47:54parayı veren düdüğü çalar.
47:55Parayı onlar veriyor,
47:56düdüğü de onlar çalıyor.
47:57Sen onların çaldığı düdüğü'ye göre,
47:59anı verenini yapmak zorundasın.
48:01Çok teşekkür ederim ekonomist Emre Şirin'le beraber enflasyon rakamlarını ve daha fazlasını değerlendirdik.
48:07Bu arada şey var,
48:08şampiyonluğumuzun öncesinde ceketin ve saçının uyumu çok hoşuma gitti.
48:11Daha iki maç var,
48:13bakacağız,
48:13göreceğiz diyelim.
48:15Teşekkür ediyorum katıldığınız için,
48:17kıymetli katkılarınız için,
48:19süremin sonuna geldiğiniz için noktalıyorum.
48:21Teşekkür ederim.
48:21İyi.
48:22Sağ olun.
48:23Şimdi bugün enflasyon rakamları açıklandı.
48:25Gerçekten çok ama çok yüksek rakamlar.
48:27Her ne kadar Mehmet Şimşek,
48:29enflasyondaki yükseliş geçici ve
48:30dezenflasyon sürecinin devam etmesini öngörüyoruz dese de,
48:34onun gibi düşünen,
48:36en azından ben bugün hiçbir uzmana ekonomiste rastlamadım.
48:39Aynı Emre Şirin gibi.
48:41noktalıyoruz.
48:41Sonuna geldik.
48:42Yarın aynı saatte görüşmek üzere.
48:44Ece Öner karşınızda olacak.
48:45Halk ana haberle.
48:46İyi akşamlar.
Yorumlar