- 2 gün önce
Gizem Çetin ile Parantez hafta içi her gün saat 17.00'de Halk TV'de!
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Halk TV ekranlarına hoş geldiniz sayın seyirciler. Ben Gizem Çetin, parantezle karşınızdayız ve tarih 1 Mayıs.
00:05Öncelikle işçi ve emekçi bayramımız kutlu olsun. Peki kutlayabiliyor muyuz Türkiye'de?
00:11Açıkçası kutlanılan adresler de vardı, müdahalenin sert olduğu noktalar da vardı.
00:16Şüphesiz ki Taksim Meydanı gibi.
00:18İstanbul'da pek çok bölge abluka altına alınmış durumda.
00:22Ve Taksim'e çıkmaya çalışan gruplara yönelik müdahaleler de şu ana kadar yaklaşık 550 kişinin gözaltına alındığını biliyoruz.
00:31Ama öyle ya da böyle işçi ve emekçi bayramı bir yandan da kutlandı.
00:35O yüzden bizler de buradan kutlamış olalım.
00:38Peki hem Avrupa'da hem de Amerika Birleşik Devletleri'nde durum nedir?
00:42Bunu da merak ediyoruz.
00:43Özellikle de hani emperyalizmin, kapitalizmin kurucu babası Amerika Birleşik Devletleri Avrupa cephesine geldiğimizde de şüphesiz ki Birleşik Krallık.
00:52Bir oralara da dönelim istiyorum.
00:54Şimdi Serran Karaçam Amerika Birleşik Devletleri'nde karşımızda Hüseyin Günay'dan Avrupa temsilcimiz Londra'dan bizlerle birlikte.
01:02İlk olarak Amerika'ya döneceğim.
01:04Emperyalizmin göbeğinde 1 Mayıs kutlamaları var mı diye Serran Karaçam'a sorayım.
01:08Evet aslında hem emperyalizm hem kapitalizm dediğimiz ikisinin de göbeği Amerika Birleşik Devletleri akla geliyor.
01:17Ama Amerika'yı benzerlerinden ayıran özellik de bir taraftan Amerika'nın iç dünyasının o tırnak şeridi içerisinde hayvani vahşi ruhuydu
01:26zaten.
01:27Amerikalılara şimdiye kadar bu ruh aslında ülke içinde refah üretti.
01:32Dünyanın dört yanında da yoksulların yaşamını iyileştirmeye katkı sağladı masalı anlatıldı.
01:38Ama bugün artık buna inananlar çok az.
01:41Nasıl kutlanacak ona geçeceğim ama 1 Mayıs'a gelirken tabloya baktığımızda
01:46ulusal borcunun 31 trilyon dolar olduğu bir ülke görüyoruz.
01:51İç Güvenlik Bakanlığı 75 gündür kapalıydı.
01:54Ta ki düne kadar hem senato hem mecliste cumhuriyetçiler dahi kendi aralarında uzlaşamamıştı.
02:01Çalışanlar 1 Mayıs'a kadar maaş alamadan gelmiş oldular ki bunlar kamu kurumlarında ve kolluk kuvvetlerinde çalışanlar.
02:10Yine finansman tasarısının dün oy birliğiyle kabul edildiğini nihayet 75 gün ardından hatırlatalım.
02:17Peki bugün 1 Mayıs nasıl anılacak gösteriler var elbette.
02:22Ülke genelinde kalabalık protestolar organize edildi.
02:25Donald Trump yönetimini ve yönetimin politikalarını ve aktivistlerin yine milyarderleri hedef almasını bekliyoruz.
02:33Çünkü milyarderlerin hükümeti ele geçirdiğini söylüyorlar ve söylemleri de bu olacak.
02:40Özellikle Trump ailesinin kamudan ihale alan şirketlerde hisse sahibi olmasına yönelik tepkiler var.
02:47Bugün işe okula gitmeme alışveriş yapmama boykot çağrıları yapılıyor.
02:53Özellikle Boston'da San Francisco'da hem Doğu yakasında hem Batı yakasında farklı şehirlerde protestolar bekliyoruz.
03:00Uluslararası İşçi Bayramı'nı anmak için şunu ekleyelim.
03:04Krallara hayır protestolarını organize eden kişiler bu organizasyonda da yine etkin olacaklar.
03:11Ve işçiler milyarderlere karşı söylemiyle bu protestolar yapılacak.
03:16Hemen ekleyelim.
03:16Aslında Amerika'da Eylül ayında kutlanan bir emek günü var.
03:211 Mayıs bir protesto emek günü bir kutlama olarak görülüyor genellikle.
03:25Ve elbette 1 Mayıs'ın kökeninde Amerika için Şikago'da 19. yüzyılda 12 saatten fazla çalışma saatinin yaygın olduğu bir dönemde
03:348 saatlik iş günü talebiyle işçi hareketi başlamıştı Gizem.
03:39Hemen Avrupa'ya dönüyorum Londra'ya.
03:42Hüseyin Güney'e sözü bırakıyorum.
03:43Avrupa'da durum nedir?
03:451 Mayıs kutlamaları nasıl geçiyor diye ona soralım.
03:48Hüseyin.
03:49Avrupa Birliği'nin büyük çoğunluğunda 1 Mayıs resmi tatil olarak kabul ediliyor.
03:55Hatta bazı ülkelerde işverenlerin işçileri işe çağırması yasayla yasaklandı.
04:01Yani bu tarafından bakıldığında dünyanın geri kanalıyla kıyaslandığında Avrupa'daki işçilerin durumları çok daha yaşanılabilenir.
04:09Ama Avrupa'nın neredeyse hemen hemen her ülkesinde Almanya'da, Fransa'da, İtalya'da, Yunanistan'da, Hollanda, Danimarka, Keza İngiltere'de dahil edersek işçiler sokağa
04:19çıktılar.
04:20Çok temel, çok insani talepleri var sokaktaki işçilerin.
04:25İnsanca yaşayabilecekleri bir ücret, sağlıklı koşullarda hayatlarını idame edebilecekleri iş saatleri ve aynı zamanda siyasi baskının üzerlerinden alınması.
04:39Ülke özelinde baktığımızda farklı talepler de var.
04:43Örneğin Yunanistan'da turizmin önemli olduğu bir ülke olduğu için çalışma saatlerin kısaltılmasını istiyor tatil bölgelerinde çalışan işçiler.
04:53Almanya'da 5 günün 4 güne düşürülmesi talep ediliyor.
04:57İsviçre'de yine 5 günün 3,5 güne düşürülmesi talep ediliyor.
05:01Yani işçilerin talepleri sadece bunlarla sınırlı değil bir de savaş karşılıklı protestolar da kendisine yer ediyor.
05:11Birçok ülkede sokağa çıkan işçilerin ellerindeki dövizlere baktığımızda savaşa hayır hem İran'daki savaşa hem de Ukrayna'daki savaşa hayır seslerini duymak
05:20mümkün.
05:21İngiltere'ye küçük bir parantez açayım. İngiltere'deki 1 Mayıs 1 Mayıs'ta kutlanmıyor.
05:27Mayıs'ın ilk pazartesine atmış İngilizler 1 Mayıs'ı kutlamayı.
05:31Bunun da temel sebebi aslında bütün dünyanın işçileri birleşin şiarının gerçekleşmemesi.
05:36Yani işçilerin bir birlik ve bir güç halinde sokağa çıkmalarının önüne geçmek için yapmış bunu İngilizler.
05:43İngiltere'de emperyalist emelleri tarihte çok güçlü olan ülkelerden bir tanesi.
05:50Özellikle Fransa'ya ilişkin bir anekdot açıp söz sana bırakacağım.
05:54Fransa'da 1 Mayıs resmi tatil hangi iş kolunda olursanız olun işverenin sizi işe çağırması yasak.
06:01Eğer işveren sizi işe çağırırsa siz mahkemeye başvurup ciddi tazminatlar alabiliyorsunuz.
06:08Ama bu yıl başka bir şey gerçekleşti.
06:10İki iş kolunda insanlar çalışabiliyorlar.
06:13Birincisi fırıncılar.
06:14İkincisi de çiçekçiler.
06:16Çünkü bu iki iş koluna da 1 Mayıs'ta çok büyük talep var.
06:19Herkes işçi arkadaşına, işçi eşine, sevgilisine çiçek almak istiyor.
06:24Bir de ekmek çıkmıyor.
06:25Kurosanayla ünlü Fransa.
06:27Ekmek çıkmadığı için de insanlar bu alanda da küçük bir ayrımcılık talep ettiler.
06:32Fransa'da renkli ama tüm ülkelerde polisin müdahale etmediği, gaz sıkmadığı, barışçıl geçtiği,
06:41işçilerin taleplerini söylediği, polislerin de işçilerin talepleri için onların güvenliklerini sağladığı bir atmosferde geçti Avrupa özelinde.
06:50Yani Avrupa özelinde olması gerektiği gibi geçti.
06:53Bir de oradaki işçilerin taleplerini dinleyince Türkiye'deki işçilerin bay haline demekten de açıkçası kendimi alamadım.
07:00Hüseyin Güney'e çok teşekkür ediyorum.
07:02Serra Karaçam'la devam edeceğim.
07:04Çünkü asıl gündemimiz savaş gündemine de geri dönelim istiyorum.
07:08Avrupa'daki bugün 1 Mayıs kutlamalarında dahi savaş karşıtlığı protestolar meydanlara yansıdı dedi Hüseyin.
07:16Avrupa'dan Amerika'ya gelecek olursak önemli bir gelişme yaşandı Serra.
07:20Trump yönetimi kongrenin savaş yetkileri kapsamında belirlediği 60 günlük sürenin dolmasına saatler kala bir çıkış yaptı.
07:29Sona erdiğini söyledi çatışmaların.
07:31Hexet'in açıklamaları bence çok kritikti.
07:34Nedir bu konu senden dinleyelim.
07:35Evet İran'daki savaş normalde bugün bir Amerikan başkanının savaş yetkileri yasası kapsamında kongreden artı tip yetki almasını gerektiren gün sınırına
07:47dayan 60 gün sınırı günlerdir konuşuyoruz.
07:50Vietnam savaşı döneminde bu yasa çıkarılmıştı.
07:53Kongre savaşı ilan etmediği ya da bir çatışmayı operasyonu yetkilendirmediği sürece 60 günün ardından askeri operasyonların sona erdirilmesi öngörülüyor bu
08:03yasaya göre.
08:04Dün senatodaki silahlı kuvvetler komitesi oturumunda savunma bakanına bu soruldu.
08:09Bakan mevcut ateşkes nedeniyle aslında 60 günün daha dolmadığını duraklamanın sayılmaması gerektiğini söyledi.
08:17Bu cevabı verirken henüz yönetimden diğer açıklama gelmemişti.
08:21Bu iş durdu zaten diye.
08:23Kongre yetkilendirmesi meselesi aslında İran'daki faaliyetlerin 2 Mart'ta resmen kongreye bildirilmesiyle başlamış oluyor.
08:33Bugün 60 gün dolmuş olacaktı.
08:35İşte Hexet bu sürenin durduğunu ima etti.
08:39Durmuş olması gerektiğini savundu.
08:41Fakat hemen ardından dün akşam geç saatlerde Washington Post'ta Trump yönetiminden isminin açıklanmasını istemeyen bir yetkili savaş yetkileri yasasını dikkate
08:51alarak 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların sona erdiği açıklamasını yaptı.
08:56Dün bu arada yine bir oylama yapılmıştı senatoda.
09:00Senatörler 60 gün dolmasa bile hatta cumhuriyetçi senatörler bile partilerinin çizgisinden ayrılarak bu işi desteklemeye katıldılar.
09:09Amerikan askerlerinin İran'dan çekilmesini destekleyen bir tasarıyı Trump'ı durdurmayı hedefleyen bir tasarıyı bir kez daha oyladılar.
09:18Ancak 47'ye 50 ile reddedildi yine.
09:22Aslında Orta Doğu'daki askeri faaliyetler Irak ve Afganistan savaşları sırasında kongre bunlara yetki vermişti.
09:30Fakat 2011 yılında Libya'daki operasyonlar başladığında ve 2024'e geldiğimizde Yemen'de husilere karşı operasyonlar yapıldığında
09:39bu pratik Afganistan ve Irak'taki gibi kongre onayı alınmadan yapılır hale geldi.
09:46Ve bir yetkilendirme yapılmadan bu operasyonlar uzun süre sürdüler.
09:52Peki Trump'ın bu açıklaması ne anlama geliyor?
09:56Daha doğrusu Trump'ın değil de Beyaz Saray'ın zaten durdu demesi ne anlama geliyor?
10:00Şimdi Pentagon yetkilileri dün aslında Donald Trump'a yeniden Amerikan saldırıları için seçenekler sundular.
10:08Geniş çaplı veya daha kısa hedefli saldırılar.
10:13Amerikan Merkez Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı'nın dün Trump'a brief verdiği aktarılıyor.
10:19Ve savaşa, çalışmaya yeniden dönmek için hangi opsiyonlar daha uygun olur?
10:23Bunları aktardıkları anlatılıyor.
10:26Ve İran'dan da bunu ciddiye alıp cevap veren bir açıklama geldi.
10:30Eğer saldırılar sürerse Amerikan varlıklarına hedef alacağız ve uzun ve acı verici saldırılarla karşılık vereceğiz dediler.
10:38Dolayısıyla durdu ama devam edecek mi?
10:42Yoksa durması bir hatırlatma mı sadece?
10:45Biz zaten ateşkes arasındayız 60 günde dolmadı anlamına mı geliyor?
10:49Yani çatışmaların tam olarak bittiği şeklinde yorumlayamıyoruz bu açıklamayı.
10:54Peki asıl soru bu savaş değdi mi eğer bu haliyle biterse?
10:59Bu da ateşkesin uygulanıp uygulanmaya devam edip etmeyeceği, yine ne kadar süreceği ve uzun vadeli bir çözümle sonuçlanacak mı?
11:08Bir anlaşma olacak mı?
11:10Yoksa çatışmalar, duraklamalarla uzun bir sürece mi yayılacak?
11:14Buna dayanıyor.
11:16Tabii bu arada anketler yapılıyor.
11:18Trump'ın İran mücadelesi Vietnam ve Irak savaşı kadar halk arasında popüler değil.
11:24Anket sonuçları da bunu gösteriyor.
11:27Amerikalıların çoğu son anketlere göre müdahaleyi bir hata olarak görüyor.
11:32Cumhuriyetçilerin desteği biraz daha güçlü ancak ekonomik durgunluk konusunda endişe her iki partinin de mensupları tarafından anketlere verilen cevaplara yansıyor.
11:42Şimdi çok kritik bilgiler aktardı Serra Karaçam bizlere kafamızla biraz karışmıştı ve çok kıymetli bir konuğum benimle birlikte Başkent Üniversitesi
11:51öğretim üyesi Prof. Dr. Hasan Yunal bizlerle beraber.
11:54Hoş geldiniz diyeyim öncelikle hocam.
11:56Serra'dan aktardıklarını birlikte dinledik.
11:58Trump yönetimi sanki kongrede olası bir yetki krizine oradan kaçabilmek için diyeyim ateşkes kartını masaya sürdü.
12:06Hekset hatta ateşkes süresi o 60 günden düşülmeli dedi.
12:09Aynı zamanlamayla SEMPKOM'la yapılan özel bir toplantı var.
12:14Altyapı saldırıları hüz mühür müze karşı kara operasyonu nükleer tesislere özel operasyon seçenekleri de masada değerlendiriliyor.
12:21Tabi bunlar ortaya çıkınca acaba savaş kaldığı yerden devam edecek mi?
12:27Bugünkü ilk sorumuz bu olsun.
12:32Evet ilk cevabım da şu olsun ben sizleri ve stüdyoyu göremiyorum ama sorun değilse benim açımdan da bir sorun yok.
12:40Şimdi soruya vereceğim cevaba gelince şöyle yeniden Amerika ve İsrail'in saldırıları başlar mı sorusuna verilecek cevap olabilir.
12:54Yani belki %50'dir mevcut şeylerin içinde ihtimallerin içinde.
13:00Olmaması da %50 en az %50.
13:04Şöyle ki Amerikan'ın elinde kullanmadığı bir silah yapmadığı bir saldırı mevcut değil.
13:13Dolayısıyla ya bütün silahlarını kullanarak bütün saldırı kabiliyetini devreye sokarak belli bir noktaya geldikten sonra
13:21aynı savaşı aynı silahlarla ve aynı saldırılarla yeniden sürdürmenin bir anlamı yok askeri açıdan.
13:30Çünkü İran tarafı Amerika ve İsrail'e göre çok daha hazırlıklı.
13:35Yani silah stokları, füze stokları, drone stokları, halkın savaşa verdiği destek vs. bunlar açısından
13:45İran yani 100 metrelik koşuda kabaca 50. metreye de başlarken Amerika ve İsrail eksi belki 40-50'lerde.
13:55Şimdi burada yeniden savaşa başlamalarıyla da bir şey askeri olarak elde etmeleri pek olası görünmüyor.
14:04Aslında belki şundan bahsetmekte fayda var bu noktada.
14:09O da şu, dün akşam özellikle duayen gazeteci Seymur Hirsch'un yazdığı bir yazı sisteme düştü.
14:19O da şu, aslında Trump İran'a 25 milyar dolar vererek yani ben bu şekilde burayı bırakıp gideceğim.
14:27Siz de bu hürmüzü açın lütfen şeklinde bir opsiyona da yönelmiş.
14:32Zaten buna dair işaretler vardı.
14:35Hani apar topar yani Anadolu'da bir tabir vardı ya pılısını pırtısını toplayıp
14:42herhangi bir anlaşmayı yapmadan buradan çekilip gitme seçeneği.
14:46O seçeneği ciddi ciddi düşünüyormuş ki İsrail yanlısı çok önemli bir üst düzey kişi Seymur Hirsch'e bunları anlatmış.
14:55Hocam bir şey söyleyeceğim.
14:56Ben o yazıyı okudum.
14:58Orada şu ayrıntı da vardı dikkatimi çekti.
15:00Onu da ekleyin yorumlarınıza lütfen.
15:02ABD-İsrail ittifakında da ciddi bir çatlama şeklinde de bir yorumu var.
15:08O zaten beklenen bir şeydi.
15:10Ben bütün bu iş başladığı andan itibaren yaptığım yorumlarda hep dile getiriyordum.
15:17Şimdi Amerikan kamuoyu savaşa karşıysa ki karşı, İsrail'e karşıysa ki karşı,
15:24Amerikan İsrail'le birlikte izlediği politikalara şiddetle karşı,
15:29o zaman bu savaş başarısız olduğu takdirde yani istenilen sonuçlar elde edilemezse ki elde edilemiyor,
15:37o zaman Amerika'daki İsrail lobisi kendisini Amerikan halkına karşı nasıl savunacak?
15:44Hala işte vuralım, kıralım İsrail'in güvenliği bilmem ne diye yazarsanız, konuşursanız,
15:50yani halkta çok büyük bir tepkiye sebep oluyorsunuz.
15:53Ve bunu dile getiren siyasiler, örneğin kongre üyeleri gerek alt kanatta gerek senatoda olsun,
16:00çok ciddi bir şekilde eleştiriliyor Amerikan kamuoyu tarafından, seçmenleri tarafından.
16:06Şu anda Demokrat Parti neredeyse tümüyle İsrail karşıtı bir partiye dönüşmüş durumda.
16:11En son oylamalarda Demokrat Parti'nin senatodaki bütün üyeleri, bütün senatörleri,
16:18İsrail'e karşı işte buldozer satılmasından, silah ve mühimmat satılmasına kadar hemen hemen her kalemde blok hayır oyu kullandılar.
16:28Dahası Yahudi asıllı 7 senatör de tam İsrail'e karşı oy kullandı.
16:34Çünkü şöyle bir durum var, siz İsrail lobisisiniz Amerika'da, zengin olabilirsiniz, güçlü olabilirsiniz ama bir de Amerikan halkı var.
16:42Ve şöyle bir şekilde görülmeye başladığınızda tehlike büyür.
16:48Nedir o?
16:49Yani bu İsrail lobisi kardeşim bizi burnumuzdan tutuyor bizim politikacıları, götürüyor Orta Doğu'da.
16:55O savaş, bu savaş trilyon dolarlarımız sokaklara atılıyor.
16:59Hiçbir sonuç alamıyoruz.
17:01İsrail'in güvenliği diyorlar, bizi neden ilgilendirdiğini anlayamıyoruz.
17:06Ayrıca bu doğrultuda çok kesin sonuçlar alabildiklerini de söyleyemeyiz.
17:11Üstelik bu paralar bize lazım artık, Amerikan ekonomisi iyi gitmiyor.
17:16Paranın şiddetle bize lazım olduğu bir dönemde bizim paramızı orada burada saçmaya hakkınız yok şeklinde şiddetli tepkileri var.
17:25MAGA hareketi özü itibariyle bu laflar üzerine kuruldu.
17:30Yani biz bitmeyen savaşlara para harcamaya son vesaire diyerek konuşarak Trump kazanmıştı.
17:38Hocam bir araya giriyorum kısacık.
17:41Çünkü birazdan bu para pul kısmını size soracağım.
17:45ABD tarafı dedi ki 25 milyar dolar harcadık savaşta.
17:48Sonra ABD basında dedi ki 50 milyar dolar harcadık.
17:52Ondan sonra Arakçı yalan söylüyorlar dedi 100 milyar dolar.
17:55Bu kısmı size soracağım ama bir Serra'ya döneyim.
17:58İlk önce bir işin aslını ondan dinleyelim.
18:00Bir de bu cephane silahlanma ABD bu anlamda kesinlikle sıkıntı yaşıyor.
18:05Bir haber daha dikkatimi çekti beni.
18:07Bir bilgisi varsa Serra'yı sorayım.
18:09Dark Eagle'dan bahsediliyor.
18:12Hipersonik füzeler İran'ın direnişini kırmak için sahaya sürülebilir denilmiş Serra.
18:18Bu da benim dikkatimi çekti.
18:20Evet öncelikle bu son oylamada yakın zamanda senatoda yapılan buldozer ve bir iki kalem başka mühimmatla ilgili İsrail'e yönelik
18:28satışta.
18:29Evet çok sayıda rekor sayıda daha önce hep İsrail'in yanında durmuş demokratik senatörler bu sefer engellemek istedi satışı ama
18:37hepsi değil.
18:38Onu bir düzelteyim 7 senatör yine İsrail'e yine oy kullandı ama 40 demokratik senatör engelleme yönünde oy kullandı.
18:47İkincisi evet Amerika'nın mühimmatı gerçekten azalmış durumda.
18:51Bunu yerine koymak için hatta Amerika'nın aslında savunma üreticisi olmayan Ford gibi GE gibi başka firmaların da kapasitesini yokladığını
19:00eğer acil bir başka çatışma dünyanın herhangi bir yerinde tırmanırsa bunlar üretime geçebilir mi diye bakıldığını
19:07hava savunmasıyla ilgili ciddi eksiklikler olduğunu
19:10yine Indo-Pasifik komutanının Tayvan'da herhangi bir durum Çin'e karşı gelişirse denizaltılara kadar pek çok eksikliklerinin olduğunu
19:18kamuya açık şekilde söylediği bütün bu veriler doğru.
19:22İran'ınsa kayıplarının gösterildiği kadar olmadığı hala stoklarının kaldığı da yine gelen haberler arasında.
19:29Fakat bununla birlikte bu son ateşkesin aslında Trump'ı İran'a bu fırsatı vermekle suçlayan cumhuriyetçiler dahi
19:38Amerika'nın bütün gemilerinin aynı anda bölgeye gidebilmesini sağladığı
19:42Amerika'ya da bir saldırı için vakit kazandırdığı da yine gelen haberler arasında.
19:47Bir sorun daha vardı onu tekrar rica edebilir miyim?
19:49Bir de işte bu cephanelikte bu konuda sıkışan Amerika Birleşik Devletleri
19:54hipersonik füzeleri kullanmayı planlıyor.
19:57Hatta bu demin senin bahsettiğin SENTCOM toplantısında bu konuda ele alınmış deniyor.
20:03Evet Trump'a zaman zaman daha ağır şeyler kullanıp kullanmayacağı bugüne kadar soruldu.
20:10Trump'ın hatta nükleeri dahi kullanmayı düşündüğü özellikle F-15'in düştüğü zaman
20:15kurtarma operasyonunda ki aynı operasyonla birlikte zenginleştirilmiş uranyumu çıkarmayı da planladıkları
20:22yansıdı haberlere nükleer kodları hazırlatmak istediği yayılmıştı.
20:28Fakat kamuya açık konuşmalarında hiçbir zaman bu yollara başvurmayı düşünmediğini
20:34buna gerek olmadığını ve ekonomik ablukanın çok iyi çalıştığını
20:38İran'ın dayanma gücünün kalmayacağını Trump ifade ediyor.
20:42Amerika Birleşik Devletleri'nde de tabii o sürekli borsaların çok iyi olduğunu
20:47Standart Emporce ve diğer verilerin inanılmaz derecede beklentinin çok üstünde olduğunu söylüyor.
20:53Ama bunlar Amerikan vatandaşının cebine yansıyan şeyler değil.
20:57Cebe yansıyan şeyler bakkal fiyatları işte H&M, Zara gibi daha uygun fiyatlı
21:03tekstil firmalarından alınan polyesterli elbiseler.
21:06Bunların hep arttığını görüyoruz petrol durumundan dolayı ve Hürmüz Boğazı'ndaki durumdan dolayı.
21:12Bu arada Babül Möndep gibi başka boğazlarla ilgili de yeni gelişmeler olmasının da
21:17beklendiği Amerikan basınında yansıyor.
21:20Trump'ın aslında sessiz bir ekonomik ambargoyla bütün kritik geçişleri hedeflemeyi planladığı
21:26İstanbul Boğazı'nın bile bunun içerisinde bir yerinin olabileceği
21:30çeşitli Washington düşünce kuruluşlarının analizlerine yansıyor diye özetleyebiliriz.
21:34Serra çok teşekkür ederim katıldığın için, aktardığın sıcak bilgiler için.
21:38Hemen şimdi bu bilgilerle birlikte Hasan hocama dönüyorum.
21:42Önemli kritik noktalar var.
21:44Basitten başlayalım hocam.
21:45Trump ablukaya devam dedi, daha da genişleterek devam dedi.
21:48Bombardimandan daha etkili olduğunu söyledi ve İran'ın buna dayanamayacağını söyledi.
21:52Ama şöyle bir baktığımızda uzman yorumlarına İran buna 6 ay 9 aya kadar dayanabilir.
21:58Ama asıl dayanamayacak olan taraf ABD.
22:01Kasım ayına doğru da hızla ilerliyoruz.
22:04Yorumları var.
22:05Buna ne dersiniz diyeyim.
22:06Bir de Tahran'dan gelen bugün sıcak bir açıklama var.
22:10Amerika'ya yeni bir teklif ilettik.
22:11Pakistan aracılığıyla dedi.
22:13İçeriği paylaşılmadı ama yaptırımların esnetilmesi,
22:17karşılıklı saldırıların durması gibi temel başlıklar olduğu ileri sürülüyor.
22:24Şimdi bu 3 konudan sizin sorduklarınıza ilave eden ben bu Black Eagle hikayesiyle de başlayayım.
22:31Bu çok büyük bir silahmış gibi lanse ediliyor.
22:35Hipersonik bir füze.
22:37Biliyorsunuz Amerika'nın envanterinde hipersonik füze yoktu.
22:41Yakın zamana kadar test ettiler, ettiler, ettiler.
22:44Başarılı olunamadı.
22:45En son bu Black Eagle'da belli bir noktaya gelin diye anlaşılıyor.
22:49Fakat bunlar tam olarak operasyonel ve etkili mi?
22:54Bunu da bilmiyoruz.
22:55İlk defa kullanılacak.
22:56Bunların elinde galiba 8 tane varmış.
22:59İçindeki füze sayısı da epeyce sınırlı.
23:02Bunları Avustralya'ya konuşlandırmışlardı.
23:05Yani ileride Çin'le bir savaş yapıldığı takdirde
23:09Çin'in bir takım yani Çin'in elindeki hipersonik füze teknolojisine, gücüne karşı belli bir sınırlandırma yaratabilir mi falan diye
23:172700 ila 3000 kilometre civarında menzili olduğu söyleniyor.
23:22Ama İran'ın elinde muazzam hipersonik füze stoku var.
23:26Ve bunların şeyleri menzillerinin 4400 kilometreye kadar olduğu ortalama kanıtlanmış durumda.
23:35Dolayısıyla buradan askeri olarak, eldeki silah teknolojisi olarak Amerika üzerinde yeni bir baskı şey, İran üzerinde yeni bir baskı yaratmak
23:45mümkün değil.
23:46İkinci konu bu İran'ın sunduğu şeyi söylemiştiniz galiba.
23:53Şimdi orada sunduğu şeyde İran kabaca galiba şunu söylüyor.
23:57Çünkü bunu birkaç gündür dile getiriyor.
23:59İran diyor ki özetle bütün bu şeyleri konuşup anlaşmamız mümkün değil.
24:04Yani bir anlaşmaya imza atmamız vs.
24:08Çünkü ben bu saldırılardan dolayı ciddi tazminat istiyorum.
24:12Sen diyorsun ki yani benim vakarıma aykırı yani ben bu kadar mı burnu sürtülmüş bir şekilde buradan çekeyim gideyim.
24:19Bunu ben kamuoyuma izah edemem.
24:21Tamam o zaman başka konular da var.
24:24Mesela nükleer konusunda ben kendi kamuoyuma izah edemem şu anda.
24:28Çünkü bu nükleer konusu bir milli mesele haline geldi.
24:32Ama bunun zaten nükleer enerji bölümü tartışmaya açık değil.
24:36Öbür konu tartışılabilir.
24:38O da aslında giderek su götürür hale geldi.
24:40Çünkü siz İsrail'le birlikte ikide bir bana saldırıyorsunuz.
24:44Dolayısıyla ben hani nükleer silah bile yapmaya yürüsem, yönelsem haksız sayılmam ahlaki olarak.
24:52Evet her ne kadar MPT'nin şu anda imzacısı olsam da kaldı ki elimdeki nükleer zenginleştirilmiş,
25:00nükleer şey, zenginleştirilmiş uranyum da nükleer bomba yapmaya yeterli diyor.
25:07Şimdi buna İran'ın söylediği özetle şu, sen buradan pılını pırtını al çekil, bana uyguladığın yaptırımları kaldır.
25:18Yaptırımlar kaldırılınca zaten İran'ın el konulan paralarının iadesi süreci başlıyor.
25:24İşte bu Seymur Hersh'in makalesinde 25 milyar dolar diye dile getirilen rakam da belki o.
25:31Yani Amerika çıkarıp da kasasından 25 milyar dolar vermeyecek.
25:34Yaptırımları kaldıracak, yani üzerindeki blokeyi kaldıracak diyelim.
25:39Şimdi paraların iadesi, bir de yaptırımların kaldırılması.
25:43Yaptırımların kaldırılması ayrı bir paket ya da şöyle diyelim, yaptırımların tümü kaldırılırsa paranın iadesi süreci de başlayacak.
25:51Dolayısıyla o da bunları istiyor.
25:54Ben diyor Hürmüz'ü açayım, bunun karşılığında da bu olsun.
25:58Ama şu muğlak, yani İran diyor ki ben her halükarda Hürmüz'e bir gişe koyacağım otoyol gişesi gibi ve buradan
26:07para keseceğim.
26:08Orada da şöyle bir şey diyor, bu Hürmüz'ün genişliği zaten yaklaşık 40 kilometre.
26:13Bunun yarısı benim, yarısı da Umman'ın karasuları.
26:18Doğu bu gemiler zaten benim karasularımdan geçiyorlar.
26:21Şimdi transit geçiş diye bir kavram geldi bu Deniz Hukuku Sözleşmesi ile birlikte.
26:27Ondan önce zararsız geçiş diye bir kavram vardı.
26:31Şimdi bu transit geçiş, yani uluslararası gelenek, görenek hukukunun bir parçası oldu mu, olmadı mı?
26:39Bu ayrıca bir tartışma konusu.
26:41Şimdi İranlıların burada söylediği de bunlar doğrudan bizim karasularımızdan geçtiğine göre biz bunlardan para alma hakkına sahibiz.
26:49Şimdi bundan hareketle Babül Mendep'te Yemenliler...
26:52Evet hocam tam oraya gelecektim.
26:54Hürmüz açılacak mı derken, şu an Babül Mendep'i kapatma tehditi husilerden gelmeye başladı.
27:00Ve aynen Hürmüz'deki gibi bir tarifi uygulamaları konuşuluyor.
27:04Bu soruyu yorumlamanızı rica edeceğim ama konuma da bir hoş geldiniz diyeyim.
27:08Doçent Doktor Özge Öner de bizlerle ekonomist.
27:11Hoş geldiniz Özge Hanım.
27:12Sonra hemen size döneceğim.
27:13Dinliyorum hocam.
27:16Selamlar, hoş geldiniz.
27:44İki şey biraz daha dar olmakla birlikte daha derin bu yüzden de bütün gemilerin geçişine daha uygulamış.
27:52Şimdi dolayısıyla gemiler o yolu tercih ediyormuş.
27:55Şimdi Yemenliler diyor ki İran o taraftan geçen gemilerden para almaya başlıyorsa bu taraftan da kusura bakmasın kimse biz alırız
28:03diyor.
28:03Yani ve bunu engellemeye çalışacak olanlara karşı da ellerindeki personik füzeleri gösteriyorlar.
28:10Biz de bunlarla karşılık veririz.
28:12Hiç kimse bize yani böyle bir imkan varsa biz niye kullanmayalım.
28:16Şimdi bu Amerikalıların yok efendim bütün su yollarını kapatmayı düşünelim.
28:21Yok İstanbul Boğazı'na zaten Amerikan savaş gemisi gelemez.
28:25O boş bir laf Amerika'da Washington'da boş laf etmeyi çok seven dünya kadar düşünce kuruluşu vardır.
28:32Neredeyse metrekareye bir tane düşer.
28:35Bunlar böyle kağıt üzerinde, masa üzerinde genellikle İsrail'in hoşuna gidecek bir sürü laf üretirler.
28:41Şimdi Türkiye'nin boğazlarını falan kapatmaya yönelik kimse hiçbir şey yapamaz.
28:47Son bir şey bu Sürmüz'deki blokajla ilgili olarak da şu, burada Amerika'nın şöyle bir çelişkisi ortaya çıkıyor.
28:57Şimdi ablukayı abluka altına almaya çalışıyor.
29:01Rakamlara bakıyoruz son günlerde kaç tanker buradan geçmiş, kaç gemi geçmiş aslında ablukayı tam uygulayamıyor.
29:09Çok sayıda şey, bu arada Çin yanılmıyorsam ya kendi İran'dan petrol getirecek tankerlerine ya donanma gemisi refakati koyacağını söyledi ya
29:26da buna başladı.
29:27Şimdi açık sularda, tamamen uluslararası sularda adamların gemilerine el koyamazsınız ki.
29:34Bu savaş nedeni olur.
29:35Dolayısıyla yapılan bir, tamamen gayrimeşru bir şey var.
29:41İkincisi de bunun uygulaması çok zor.
29:45Yani üçüncüsü esas çelişki olduğu noktada şu, bunu çok sıkıştırırsanız petrol fiyatları yükselir.
29:53E oysa siz Amerika olarak, Batı dünyası olarak Rusya'ya uygulanan bir takım ambargoları bile hafifleterek petrol satışını kolaylaştırıyorsunuz ki,
30:03petrol ve doğal gaz fiyatları çok artmasın diye.
30:07O zaman bunu nasıl sürdüreceksiniz?
30:09Yani şu anda Amerika'da çöp kıvamında bir dünya laf ediliyor.
30:16Bunlardan bir kısmı da, yok efendim işte bir deniz operasyonu yapalım, körfezi geçelim, hani Çanakkale savaşları gibi.
30:26Efendim işte bir amfibi hareketiyle boğazı zorlayalım, yukarı doğru gelelim.
30:32İran'ın petrol ihraç ettiği, başta harg olmak üzere adalarını ele geçirelim filan.
30:39E peki İran neyle bu sırada armut mu toplayacak?
30:42Yani hepinizi vurur orada.
30:44Kesinlikle.
30:44Evet yani ve çok büyük kayıtlar verirsiniz.
30:48Bunun da izahı yok.
30:49Hatta zaman zaman işte yok, kara harekatı yapalım bilmem ne.
30:52Öyle tipler var ki bu Amerikan ne denir, kanaat önderleri arasında.
30:58Mesela John Bolton'u filan okuyorum, kendi kendime gülüyorum.
31:02Adam, girelim vuralım İran'daki rejimi devirelim diyor.
31:06Yani bu kadar cahil insanlar Amerika'yı yıllarca yönetmişler.
31:09Şimdi bunları söylemeye devam ediyorlar.
31:12Oysa profesyonel askerlerin, CIA'nin, devlet yapısının başındaki kişiler, içindeki uzmanlar bunun böyle olamayacağını öyle anlaşılıyor ki Amerikan basını nasıl
31:24bilgilere göre başkana sürekli söylüyorlar.
31:28Aktarıyorlar diye düşünüyoruz.
31:29O zaman hocam bu kadar fazla para pul konuştuk.
31:32Ben yavaş yavaş biraz Özge Hanım'a da dönmek istiyorum.
31:35Eklemek istediğiniz bir cümle varsa hemen alayım.
31:38Ben tamamım.
31:40Yani şimdilik söyleyeceklerim tamam.
31:42Başka bir şey yoksa ayrılabilirim.
31:45Teşekkür ederim.
31:45Hasan hocam ben çok teşekkür ederim katıldığınız için, kıymetli katkılarınız için.
31:50Son durumu Prof. Dr. Hasan Ünal'la değerlendirdik.
31:53Başkent Üniversitesi öğretim üyesi.
31:55Ve doçent doktor Özge Öner'le de işin biraz daha para pul kısmını konuşmaya devam edeceğiz.
32:01Savaşta 60 günü geride bıraktık.
32:04Hürmüz Boğazı kapalı.
32:05Etkilerini sonuna kadar yaşıyoruz.
32:07Başta da petrol fiyatları olmak üzere.
32:09Şimdi de bahsettiğimiz gibi Bağmül Mendebin'de kapatılması ya da orada da Hürmüz gibi bir geçiş ücreti konuşuluyor.
32:16Diğer yandan tüm dünyada yükselen enflasyonu konuşuyoruz.
32:19Hatta artık stagflasyon konuşulmaya başlandı.
32:23Altın baskılanıyor ama şöyle bir bakıyorum bankaların yüksek tahminleri de devam ediyor.
32:28Kısaca şöyle bir altın, döviz, petrol, küresel ekonomiyi değerlendirerek başlayalım.
32:36Küresel ekonomiyi değerlendirmek saatlerimizi alabilir ama Türkiye'deki izdüşümü üzerinden belki konuşmak daha mantıklı olur diye düşünüyorum.
32:43Vaziyet şimdi şu ki burada tabii bizim anladığımız şekliyle konvansiyonel yani geleneksel bir savaş sürecinden geçmiyoruz.
32:51Bir işte ateşkes imzalanıyor ama ateşkesin süresi belli değil ama süresiz uzatılıyor.
32:55Ama aslında bunun bir barışa evrilip evrilmeyeceği belli değil vesaire.
32:59Hocam da çok güzel detaylarını verdi yakın tarihte yapılıp izlediğimiz gelişmelerin.
33:06Günün sonunda şimdi iki tane burada hadise var.
33:08İlki bugüne kadar yani bugün itibariyle bir barış anlaşması imzalansa dahi bugüne kadar yaşanmış olan bu tansiyonun ve jeopolitik kırılganlığın
33:18iktisadi hayata etkisi zaten bir süre devam edecek.
33:21Zira petrol fiyatlarındaki artış ki yüzün üzerinde seyretmesi halinde işte bir takım senaryo egzersizleri yapılıyordu.
33:29Ve bu böyle asılı kaldı baktığınız zaman işte biraz çıktı biraz indi sonra tekrar çıktı sonra tekrar indi vesaire.
33:34Bugün itibariyle bir barış anlaşması yapılsa bile ve bir daha aslında asla tansiyon bölgede yükselmeyeceği bilgisi bizimle paylaşılsa bile şu
33:45ana kadar yaşanan iktisadi tahribat belirli bir çarpanda belki etkisi azalarak ama devam ede gelecek.
33:522026 içerisinde aslında 2026'nın geri kalan kısmında göreceğiz.
33:56Neden?
33:56Enerji fiyatlarındaki artış ikinci, üçüncü turda diğer başka girdi maliyetlerine doğrudan etki ettiği için.
34:07Bugün itibariyle artık petrolde aşağıya yönlü bir hareketlilik olsa bile fiyat artışına olan olumsuz etkisinin azalarak ama devam ede geldiğini
34:19göreceğimiz bir evreyi geçirdik.
34:21Kaldı ki ben konunun uzmanı sizin de misafir ettiğiniz hocam gibi insanları dinledikçe şu kanaatim kuvvetleniyor ki bu iş böyle
34:29dünden bugüne de çözülecek bir hadise değil.
34:32Yani oradaki o tansiyonun ivedilikle nihayetlenmesi diye bir beklenti iktisaden de çok anlamlı değil.
34:40Şimdi bu bizi Türkiye'de tabii çok sıkıntılı bir durumda bırakıyor.
34:43Çünkü Türkiye'de para politikası itibariyle zaten artık Merkez Bankası'nın çok dar bir koridorda ilerlediği bir evreden geçiyoruz.
34:51Neyi kastediyorum?
34:52Çok uzun bir süre parasal sıklaşma sonrasında bir faiz indirim patikasına girildi.
34:56Bu faiz indirim patikasını beklenmesi salık verilen başta sanayiciler olmak üzere ekonominin birçok unsuru nefesini çok uzun bir süre tuttu.
35:05Bu tam işte faiz indirim patikasına girildi.
35:07Bununla beraber dezenflasyon sürecinin artık istenen neticeyi vermediğiyle karşı karşıya kalınca savaşla beraber birleşince ki evvelinde bizim zaten Türkiye'de bitmek
35:19bilmeyen aslında siyasi türbülansımızı da hesaba kattığımız zaman
35:24Geçen PPK'da gördüğümüz vaziyet itibariyle işte faiz kararında pas geçilmesi yani faizin sabit tutulması kararı çıktı.
35:33Belki de tekrar faiz arttırımına gidilmesi gereken bir evrene de geçebiliriz.
35:41Tekrar faiz artışı görebiliriz.
35:43Neden diyecek olursanız mevcut ekonomi yönetimi için en öncelikli olan mevzunun finansal istikrar olduğunu biliyoruz.
35:50Yani bir kur şoku yaşamamak üzere aslında bütün araçlarını vakfetmeye hazır olduklarını her yerde tekrar ediyorlar.
35:58Bir kur şokunun siyasi maliyetinin çok yüksek olacağı kanaatinde olduklarını artık biliyoruz yani bu çok faiz olmuş bir strateji.
36:06O meranda da aslında bakacak olursanız finansal istikrar yani kuru sabit ya da en fazla %15-20 artacak şekilde kontrollü
36:15tutabilmek iradesi enflasyona dair ya da dezenflasyonist sürece dair enflasyonun aşağıya dönünü aşağı yönünü düzeltmeye dair iştahın çok daha üzerinde.
36:25Yani kur hassasiyeti çok daha yüksek.
36:28Bir seçim olana dek ki bu seçim takvimine dair de bir çok ciddi bir tartışma var buna da isterseniz gireriz.
36:35Bir seçim takvimine göre burada temenni edilen artık seçimden önce herhangi bir seçimden önce kur şoku yaşanmaması üzerine olduğunu görmek
36:44mümkün.
36:45Ama tabii bunu sağlayabilmek için gereken rezerv yine belli bir oranda sizin faizlerinizi yüksek tutmanızı gerektiriyor.
36:54Eğer Merkez Bankası başta olmak üzere ekonomi yönetiminin bütün unsurları bu kur hassasiyetiyle devam edecekse bu bizim sanayici başta olmak
37:03üzere ücretliler açısından çok sıkıntılı bir dönemin devam ede geleceğini ve dahi aslında daha da sertleşeceğini söylüyor.
37:10Şimdi kur şokları yaşamamak için seçime kadar kurun sabit ya da en fazla %10-15 artışı kabul edilebilir.
37:19Bu sebeple de faiz sabit tutulacak belki yükseltilebilir bile dediniz.
37:23Bugün iki haber dikkatimi çekti.
37:26İlkiyle başlayayım.
37:27Barclays'ten dolar TL için büyük düzeltme uyarısı gelebilir dedi.
37:31Artan enerji maliyetlerinin Türkiye'nin cari açığının patlatacağı endişesiyle Türk lirasındaki uzun pozisyonlarını kapattığını duyurdu.
37:40Bu ne demek oluyor?
37:42Hani bizim hep konuştuğumuz carry trade işte geliyorlar yüksek faizle kazanıyorlar gidiyorlar.
37:47Artık hani biz Türkiye'de bundan bile emin değiliz.
37:50Bunu da yapmayacağız mı demek?
37:51Ne demek bu?
37:53Yani carry trade kısa vadeli para girişinden vazgeçmek diye bir strateji mümkün değil ekonomi yönetimi için.
38:01Bir kere kurun stabil tutulabilmesi için gereken rezervin başka bir yoldan restore edilmesi, rehabilite edilmesi, toplanması diyelim.
38:12Zaten mümkün değil mevcut iktisadi evrende.
38:15O yüzden hani oraya dair o hassasiyetin hiçbir şekilde değişeceği kanaatinde değilim.
38:20Ama bu demek değil ki yani ben istiyorum diye dışarıdan para girecek.
38:24Şimdi bizim mesela geçmişte olduğu kadar kolay bir şekilde yabancı parayı zaten istediğimiz bir para değil bu arada Gizem Hanım.
38:31Yani hani biz kısa vadeli zaten para girişi bir ülkenin hayırlı bir yurttaşının kendi ülkesi için temenni edeceği bir netice
38:38değil.
38:39Onu ayrı bir tarafa fark ediyorum ama yani öyle olsa bile bunun artık bunu yapmanın çok güçleşeceği bir evreye girildiği
38:46aşikar.
38:49Zira faiz artırımına gidilmesi halinde ülkedeki iktisadi hayatı kilitleme riskiyle de karşı karşıyasınız ya baktığınızda.
38:58Çünkü şöyle bir hata yapıldığı kanaatindeyim ben ve bunun doğru anlaşılmasını umuyorum.
39:04Kimse kur şoku istemez yani biz neden kur şoku isteyelim?
39:08Yani dediğim gibi yani vatanperver bir yurttaş neden kur şoku yaşansın ister kendi ülkesinde.
39:12Fakat kur şoku yaşanmaması için eğer siz kurunuzu sabit bir şekilde siz kurunuzu funi bir şekilde sabit tutuyorsanız bir planınızın
39:23olması lazım.
39:26Şüphesiz ki kim iktidara gelirse gelsin de 2023 itibariyle tüketimi sönümlendirmek ve nas politikalarıyla tavrımar olmuş bir rezervi tekrar restore
39:38edebilmek için
39:39kuru stabil ya da stabile yakın tutma ihtiyacını hissedecekti faizi yükseltme ihtiyacını hissedecekti.
39:45Fakat burada temenniniz sizin şu olmalı bir noktada siz fiyatlama davranışları bozulmayacak kadar bir süre içerisinde işleri yoluna koyabilmelisiniz ki
39:55tekrar bu kuru aslında serbest bırakabilesiniz.
39:59Bunu yapmıyorsanız da şöyle bir temenniniz olması lazım ülke öyle bir sürece girecek ki bunu hep örneği veriyorum yani ya
40:08bir Avrupa Birliği'ne giriştir bu sizin çok ciddi bir sanayi atılımınız olacaktır.
40:13Anormal bir katma değer artışı bekliyorsunuzdur olmayacak bir kanaldan inanılmaz doğrudan yatırım uzun vadeli yatırım akışı olacaktır ülkeye.
40:21Siz bu önden yaptığınız suni değerlemeyi Türk lirasının zaman içerisinde bulacağına inanıyorsunuzdur.
40:28Şimdi böyle de bir durum yok Türkiye için.
40:31Yani biz geleceğe baktığımızda en azından yakın vadeye baktığımızda şu anda suni olarak değerli tutulan Türk lirasının hakkını bulacağını değerini
40:40bulacağını bize düşündüren herhangi bir iktisadi siyasi ya da dış siyasette bir gelişmede yaşamıyoruz.
40:47Haliyle sizin de bahsettiğiniz mecraların kur şokuna dair yaptığı uyarı çok önemli.
40:53Yani bu aslında şu anda ötelenen bir vaka olarak değerlendirilmeli diyorum ben de haliyle.
40:58Hatta şunu da ekleyeyim.
41:00Oraya bir de dış ticaret açığı dün açıklandı.
41:03Cari açıktan bahsediyorum yani 11 milyar doları geçti.
41:07Bank of America'nın da yorumu bence kritik.
41:10Türk lirası carry trade pozisyonunu kapattı bu arada.
41:13Kurda daha fazla değer kaybı görüyoruz dedi.
41:16Eğer petrol fiyatlarındaki artış kalıcı olur ve baril başına 100 dolar seviyesine yerleşirse Türkiye'nin cari açığı gayri safi yurt
41:25içi hasılanın yaklaşık %3'üne kadar genişleyecek dedi.
41:30Hatta uzmanların yorumlarına da şöyle bir baktım.
41:32Yıl sonu içinde 50 milyar dolarlık bir cari açıktan bahsediliyor.
41:38Yani düşünün şimdi büyüme rakamlarına dair çok ciddi bir revizyon yapıldı zaten biliyorsunuz.
41:43Siz stagflasyondan bahsettiğiniz için buna değiniyorum.
41:46Yani büyümenin çok ciddi anlamda darbe aldı ama fiyat artışının artarak devam ettiği bir sürecin içine girmiş olmamız itibariyle tam
41:54anlamıyla teknik karşılığını bulmasa bile stagflasyon gibi bir sürecin içerisindeyiz zaten hali hazırda.
42:01O yüzden çok da bu terimlere takılmamak lazım.
42:04Burada kastedilen şey şu siz bir şekilde aslında dezenflasyonel bir politika işletiyorsunuz.
42:10Bu enflasyon rakamlarına hiçbir şekilde yansımıyor.
42:13Yansımadığını da biz görüyoruz şu anda sizin de bildiğiniz itibariyle mesela Nisan ayında 3.75 falan bir parakende fiyat artışı
42:23var.
42:24Dörtlere yakın bir enflasyon gelecek.
42:27Hani burada ekonomi yönetimine sorsanız bu sadece Nisan için böyle olacak ama Mayıs'ta tekrar aşağıya yönlü hareket edecek diyebilir ama
42:34günün sonunda biz öyle ya da böyle yine 30 veya 30'un üzerinde bir enflasyonla seneyi kapatacağız gibi gözüküyor.
42:41Yani geçen senede benzer bir durum vardı.
42:44Hani bu esnada bu enflasyonun aşağıya doğru aşağıya yönlü hareket etmesi için uygulanan sadece pari politikası tedbirleri olduğu için hani
42:52hazine ve maliye ayağında da çok ciddi bir çaba olmayışından ötürü bunun maliyetinin çok oransız bir şekilde ücretli kesim tarafından
43:00emekli kesim tarafından sıçranıldığı bir dünyanın bir sene daha devam ettirilmesi neticesinde yine aynı enflasyonla aslında seneyi kapatmış olacaksınız.
43:08Bu atasözünde dediğimiz gibi ne kestik koç ne yedik hiç yani hiçbir anlamı olmayan bir durumdan bahsediyoruz aslında.
43:16Hani bununla beraber şunu diyebilsek bizim yüksek enflasyonumuz var ama büyüme rakamlarımız çok iyi öyle de olmayacağı aşikar.
43:23Sizin de işaret ettiğiniz istatistikler itibariyle.
43:27Yani her yerden çok sıkışmış bir ekonomi yönetimi olduğunu söylemek mümkün.
43:32Yani bazen şöyle hani doğru tabir olur mu bilmiyorum ama bunu bir ülke için değil de herhangi bir şirket için
43:38mesela bunları konuşuyor olsaydık hani benim yorumum batıyor olurdu açıkçası.
43:44Batıyor.
43:44Hani durum bu kadar kritik mi?
43:46Hem onu sorayım hem de enflasyon rakamlarından bahsettiniz.
43:48İzleyicilere de aktarayım.
43:50İstanbul Ticaret Odası'nın paylaştı bugün enflasyon rakamlarını hani öncü veriler dediğimiz.
43:55Pazartesi günü de hem TÜİK hem de ENAK paylaşacak.
43:59İstanbul'da aylık bazda %374 yıllık 36.83 dedi.
44:04Rakamları da izleyicilere aktarmış olalım ve dediğim gibi hani bir şirket için konuşuyor olsaydık şu an ben batıyor mu diye
44:11sorardım size.
44:13Yani bir ülke böyle şirket gibi batmıyor.
44:16Bu arada bu batma mevzusu ülkenin batma mevzusuna gelmeden önce şirketlere dair de bir şey söylemek isterim.
44:20Benim birçok iktisatçı arkadaşım var ki bazıları kendilerini alenen muhalif olarak tanımlamakla beraber hep şey diyorlar.
44:27Yani bu iflas ve konkordator rakamlarına mesela baktığımızda çok da büyük bir rakam görmüyoruz.
44:31O yüzden çok da endişelenmemek lazım.
44:33Ama bir şeyin batması zaten bir şeyi kapatmak mesela bir şeyin iflas etmesi ya da konkordator ilan etmesi gibi durumlar
44:40zaten kendi içinde çok ciddi maliyetleri barındırıyor.
44:43O yüzden bu çok anlamlı bir statistik değil.
44:45Velev ki bu rakamlar çok büyük olsun o rakamlar büyük olduktan sonra bunu tayin etmenin de çok bir anlamı yok.
44:53Yani batan batmış olmuş olacak ki önemli olan aslında bir şeyler batmazdan evvel onun batışta olduğunu tayin edebilmek kabiliyetimiz.
45:00Şimdi ülke için de aynı şey geçerli.
45:02Yani bir ülkenin kontağının kapanması diye bir şey söz konusu değil.
45:05O yüzden evet batıyoruz bir taraftan ama bu çok uzun bir vadeye yayılmış bir hadise olması itibariyle artık bizim iktisadi
45:15bir normalimiz haline dönüştü.
45:17Yani bundan çok değil iki sene önce hala böyle on beş on altı falan gibi zaten tek haneli enflasyonlardan hiçbir
45:26zaman bahsetmek mümkün değildi.
45:28Ve fakat yine diyorduk ki yani hani onlarda bir şeyin çıkma temayülü çok yüksek eğer bu mevcut politikalar bu politika
45:37seti takip ısrarla ve ciddi bir siyasi iradeyle takip edilirse diye.
45:41Günün sonunda o ayuka çıktı ki öyle olmadı.
45:43Yani öyle olmuyor.
45:44Şimdi buradan nasıl geri dönülebilir ya da başka türlü bir ekonomi politikası mesela dizayn edilebilir mi diye sorduğumuz zaman bunun
45:52da maalesef müspet bir cevabı yok.
45:54Çünkü neden müspet bir cevabı yok?
45:57Artık mesela bu kurla alakalı girilen yolda bir kur şokunun ciddi manada bir kur şokunun mesela önüne geçilebilmesini tekrar etmek
46:05gerekirse tek yolu bizim gelecekte ve de yakın gelecekte.
46:09Yani çok da uzak bir gelecekte de değil yakın bir gelecekte ülkede öyle bir iktisadi devinim olması lazım ki o
46:16da bu ancak siyasi hayatta mümkün.
46:17Yani siyasi türbülansın bu denli yüksek olduğu.
46:20Bakın dış politikadan, jevopolitik kırılganlıklardan filan bahsetmiyorum.
46:23Ülkenin kendi içerisinde ev yapımı krizlerinden bahsediyorum.
46:26Böyle bir siyasi türbülansın içerisinde bizim iktisadi hayatımızın ümit var bir yere evrilmesi çok mümkün olmadığından, bu vaziyette dışarıdan çok
46:35ciddi bir doğrudan yatırım gelme imkanı olmadığından ya da bizim gerçekten bir blok ticaretinin unsuru olmak adına bir sürecin parçası
46:43olmayışımızdan, bizim herhangi bir adına artık dillere yapısal reform diye pelesenk olan ama aslında kastedilen hukuk ve regulasyonların daha öngörülebilir
46:53olduğu çok hızlı bir devinim içerisinden geçmediğimizden,
46:57ötürü bakıp da yani bizim bu kurun biz değerini bulacağız diyebileceğimiz bir gelecek göremiyoruz.
47:04O yüzden çok tabii üzülüyor insan.
47:06Yani başta bizim analizlerimizi yani ben ve benim gibi başka iktisatçı dostlarımın analizlerini siyasi sahiplerle pesimist olarak bulan başka dostlarımız
47:20da oldu.
47:20Ama şu anda ortaya çıkıyor ki aslında o dönemde Türkiye'nin gidişatına dair bir takım öngörüler, haddinden fazla optimizmiş, bir
47:28takım siyasi okumaları, iktisadi okumaları entegre edemedikleri için.
47:32Peki şimdi benim iki dakikam var Özge Hanım.
47:36Kısaca şunu da sormak istiyorum size.
47:39Daha önceki soruda böyle kısaca seçim takvimi demiştiniz ve bu söylediğinizle de birlikte
47:452027 sonuna doğru diyelim ki Kasım gibi hani dillendiriliyor.
47:492028'e sarkabilir deniyor.
47:51Bu atmosfer içerisinde normalde iktidarın planlarını savaş da olmasaydı, bu ekonomi yönetimi hani böyle düşe kalka da olsa ilerleseydi, yazdan
47:59sonrasında biraz daha seçim ekonomisini başlatma niyetindeydiler.
48:03Ya da en azından kulis bilgileri böyle söyleniyor.
48:05Bu ortamda sizce 2027 Kasım'a kadar seçim ekonomisi başlatılabilir mi?
48:11Ve şimdi bunlardan zaten gözümüz korktu.
48:14O başlatılırsa ne olacak?
48:17Ben herhangi bir seçim ekonomisi başlatılabileceğini düşünmüyorum.
48:20Ama ben herhangi bir seçim ekonomisi başlatmaya dair bir iştah olduğu kanaatinde de değilim.
48:24Buna dair bir takım nüveler görüyoruz tabii.
48:26Yani böyle küçük küçük anonslar yapılıyor.
48:28Farklı kesimlerin gönlünü hoş tutabilecek bir takım düzeltmelere gidilebilir o toplumda bir infia çıkmaması adına.
48:35Ama bu bizim anladığımız şekliyle geleneksel bir seçim ekonomisine işaret etmiyor diye düşünüyorum.
48:42Ya bu arada şimdi şu varsayımla hareket ediyoruz biz tabii.
48:45Rekabetçi otoriter bir sistemde olduğumuzu unutuyoruz.
48:49Yani tam anlamıyla rekabetçi demokratik bir sistemde seçim ekonomisi işletme zarureti var.
48:55Ve hani daha doğrusu zaruret demeyelim ama kaybetmekte olan bir iktidarın iktidarına devam ettirebilmesi için seçim ekonomisi işletmesi zaruri diyelim.
49:03Sandıktan müspet bir netice çıkması için.
49:05Ama burada şöyle de bir riskle karşı karşıyayız.
49:08Yani hiçbir şekilde böyle bir seçim ekonomisi işletmeye gerek kalmayacak bir seçim süreci de dizayn ediliyor olabilir günün sonunda.
49:15Ve bu da aslına bakacak olursanız başka türlü bir ekonomik hayatı işaret eder diyebilirim en zımni haliyle.
49:23Çok önemli ve kritik bir cümleyle noktalamış olalım.
49:26Bir sonraki sohbetimizde bunu daha da detaylandıralım isterim.
49:30Çok teşekkür ederim katılımınız için.
49:32Ekonomist, doçent, doktor Özge Öner bizlerleydi.
49:35Teşekkür ediyorum.
49:36Süremin sonuna geldim.
49:38Noktalıyorum ama noktalarken bir kez daha.
49:401 Mayıs İşçi ve Emekçi Bayramımız kutlu olsun diyelim.
49:43Ece Üner karşınızda olacak Halk Ana Haberle.
49:46İyi akşamlar, iyi hafta sonları.
Yorumlar