00:00Sa patuloy na pagdiliwang ng National Literature Month,
00:02mahalagang kilalani natin at bigyang pugay
00:05ang yaman ng ating kultura
00:07at ang galing ng mga Pinoy sa pagsasulat.
00:09Tama ka dyan, Joshua.
00:10At para mas lalong bigyang buhay,
00:12ang selebrasyong ito,
00:13makasama natin ngayong umaga
00:15ang isang manunilat na patuloy nakaambag
00:17o nagaambag sa makabagong panitikang Pilipino.
00:20Siya is Kim Derla,
00:21ang mayakda ng mga librong
00:23si Iska at ang Nawawalang Kampana,
00:26Paghilom at Pagsibol,
00:29Rise and Shine!
00:30Kim, thank you so much for being with us this morning.
00:32Magandang umaga po sa inyong lahat.
00:34Good morning, Kim.
00:36Well, simulan natin.
00:37Puwento mo sa amin,
00:38paano nagsimula itong journey mo sa pagsasulat?
00:41Ayun po.
00:42So, una po ako nagsulat sa Wattpad
00:44noong mga 2012
00:46kasi noong mga panahon na yan,
00:48yun yung usong platform
00:49kung saan ka pwedeng mag-post ng story
00:51and then pag-post mo,
00:53may mga magka-comment na eventually.
00:55So, dun ako nagkaroon ng habit
00:57ng pag-upload
00:59ng mga stories everyday.
01:01Then after that,
01:02pagka-graduate ko po nung college,
01:05nagsunod-sunod na po
01:06yung pagsasulat ko ng book
01:07until mag-take ako ng
01:08malikaing pagsulat program
01:10sa UP Diliman.
01:12Okay.
01:12Anong course mo dati?
01:14Noong undergrad po,
01:16Bachelor of Secondary Education,
01:17major in English.
01:19Then ngayon po,
01:20noong master's,
01:21malikaing pagsulat po.
01:22Empty na?
01:23Yes po, empty.
01:23Well, I heard 15 books na
01:27ang iyong nasulat.
01:28Ano'y pinaka-personal
01:29para sa isang mga sinulat mo?
01:30Opo, yung pinaka-personal po
01:32yung paghilom.
01:33Eto?
01:34Yes po.
01:35Ayan.
01:36Paghilom.
01:36Paghilom, mga tula at sanaysay.
01:39Paano nauusay to,
01:40yung mga tula at sanaysay lagi?
01:41Opo, pare.
01:42Bakit?
01:43Ba't kaya ganun?
01:43Dahil ba,
01:44mapapaba-attentions pa ng tao?
01:46Makuha agad kung anong gist
01:48sa isang pinag-uusapan?
01:49Possibly po,
01:50isa po siyang factor.
01:51Yung pag-ilom po,
01:52nasulat ko siya nung pandemic.
01:54Hindi ba po nung mga panahon na yun,
01:56parang struggling lahat tayo
01:57sa mental health.
01:58So, parang everyday,
01:59nagsusulat ako ng isang tula
02:01or sanaysay.
02:02Then,
02:02na-compile ko po siya
02:03and na-publish po siya
02:04nung 2022.
02:05So, kung mapapansin niyo po,
02:07maiikli lang po talaga
02:08yung mga sanaysay dyan
02:10and mga tula
02:10and very straightforward din.
02:12Yes.
02:13So, kung ginagawa ko
02:13pag gantong mga tulat
02:14sa naysay
02:15na babasa ko sa mga libro,
02:17para minsan may question ako
02:18in life,
02:19I'd like to think
02:20na yung bubukulatin ko,
02:22yun yung mensahe sa akin
02:23for the day.
02:24So, let's shy one.
02:25Okay.
02:27Ang paglalakbay
02:28ng basong may kape.
02:30Nang bigla kong binuhusak
02:32niya,
02:32inapasong kanyang muka.
02:34Ay, mali.
02:35Hindi ba yun ang sinulat mo?
02:37Isang araw
02:38may isang baby basong
02:39punong-puno
02:41ng dark coffee.
02:42Sa kasiyan ng basong ito,
02:43sinubukan niya rin
02:44maghanap na ibang baso
02:45upang tigilang kape.
02:46Ano nangyari?
02:47Mahaba.
02:48Alam mo ba kung
02:48na meron sila
02:49dalisay na kapit gatas?
02:50Yung uri ng inumin
02:51na may halong pait
02:52at tamis
02:52mula sa basong
02:53hindi perfecto.
02:54Ay, oh my God.
02:56Relate ako dito
02:57pag-usapan natin
02:58later after interview
02:59because this is all about
03:00you, not about you.
03:01Yes.
03:02Ito to yung minakita ko,
03:03hindi ka marupok.
03:04Ay!
03:04Hindi ka marupok,
03:05you are just in between
03:06concern at doubt.
03:08Ayun.
03:08And doubtful ka rin
03:09at some point,
03:10hindi ka pa rin kasi clear
03:11kung yung paglalaan mo
03:13ng attention,
03:13oras,
03:14at lakas
03:14ay may kalakip
03:15na sa kulit.
03:16Ah!
03:18Reciprofication.
03:18Marami pong nakarelate
03:19sa part na yan.
03:20Yung sa dulo,
03:20hindi ka marupok.
03:21Ang marami nakarelate,
03:22pwes punitin natin.
03:24Hindi ka naman marupok,
03:25minsan,
03:26lito ka lang.
03:27Ah!
03:29Ayun.
03:29Somehow,
03:30nagma-validate kasi siya
03:31ng feelings
03:31ng mga readers.
03:33Kaya medyo relatable.
03:34Pero so na,
03:35albig sabihin,
03:36karamihan danas mo.
03:38Yes po,
03:38danas reflections experience mo.
03:40Ayun.
03:41That's nice.
03:41Dumako naman tayo
03:42dun sa,
03:43dumako naman dyan.
03:44Dumako.
03:44Puntahan naman natin
03:45yung mga best-selling
03:46na books mo.
03:48Si Iska
03:49at ang Nawawalang Kampana.
03:50Ito nga,
03:51Paghihilom at Pagsibol.
03:52Itong Iska
03:53at ang Nawawalang Kampana,
03:54parang adventure?
03:55Yes po.
03:56Maganda po yung story niya
03:57kasi yan po yung pieces namin
03:59sa malikaing pagsulat
04:00sa UP Deliman.
04:02So nagsimula siya
04:03bilang creative project
04:04then eventually
04:05kinuha ng Anvil Publishing.
04:08And then,
04:08ano siya?
04:09Young Adult Book
04:10and it promotes
04:11Philippine mythological characters.
04:13Ipapapansin niyo po,
04:14manipis po siya
04:15kasi ang goal po nyan is
04:17mapabasa yung mga kabataan
04:19ng isang nobela
04:20na somehow
04:23nagfeature din
04:24ng kultura natin.
04:25Hindi lang kilig,
04:26though may kilig yan,
04:27pero meron din mga
04:29kapupulutan din siya
04:30ng araw.
04:31Tsaka maganda kasi
04:31yung mga salitang
04:32ginagamit mo dito
04:33talagang Tagalog.
04:33Tumayo si Jane
04:34at kinuha ang pana
04:35at palaso
04:36na nasa gilid
04:37ng puno ng tipulo.
04:39Opo.
04:39Mga ganyan talagang mga
04:40Yes po,
04:41conversational Tagalog po
04:42yung gamit dyan
04:43para madaling
04:44basahin din po.
04:45Tapos yung ganito
04:45kanipis sa libro,
04:47sa estima mo,
04:48gano'ng katagal ito
04:49bago matapos
04:49sa isang average reader?
04:51One week kaya po siya.
04:52One week, okay.
04:53Ako two hours.
04:54Two hours.
04:55Tapos ko ng two hours yun.
04:56Binge read.
04:59Softer nun,
05:00hindi na palang nakainya.
05:02Yung isa yung pag-sibol.
05:03Check natin pag-sibol.
05:05That's all about what?
05:06It's all about
05:07growth naman po.
05:08So, yung parang series po
05:10kasi siya.
05:10Okay.
05:11Nagsimula po yung
05:12siya sa paghilom.
05:14Okay.
05:14Then after niya maghilom,
05:15nag-sibol naman siya.
05:16Nag-grow naman siya.
05:18At ito yung last?
05:18Para 2.0.
05:19Paglayag.
05:20Opo.
05:20Paglayag.
05:21Ah, perfect.
05:22Yes po.
05:22Yung pag-sibol,
05:25selfie.
05:25Yung pag-sibol naman,
05:27it's about your
05:28personal growth na
05:29you should not compare
05:30your journey to other people
05:32kasi meron ka
05:33sariling pace.
05:34Then paglayag naman
05:35is going out
05:36of your comfort zone.
05:37Yes.
05:37Kasi you can't go out
05:39of your comfort zone
05:40kung hindi ka nag-hilo.
05:41Ito naman,
05:43paglaga ka.
05:44Wala-wala ganon.
05:45Wala ganon.
05:47Kalang ka may paglaga.
05:48Wala ganito.
05:49Uy, sikat na sikat.
05:51Yung mga gawa mo
05:52sa TikTok
05:52or yung tinatawag natin
05:54BookTok PH.
05:56So, ano ang feeling
05:58siyempre
05:58ay nakikita ng viewers,
06:02readers,
06:02yung videos mo
06:03na talaga nag-inspire
06:05because you're telling stories
06:08mula sa iyong mga libro.
06:09Yes po.
06:10Marami rin pong nagme-message
06:12about the book
06:13Paghilom si Iska.
06:14Yung nararamdaman ko po,
06:16super happy
06:16kasi sobrang
06:17pag may kabataan
06:19or bata na nagbasa
06:20ng libro,
06:20parang isa siyang malaking bagay
06:22sa mga authors,
06:23lalo na kapag
06:23natatapos nila yung book.
06:25And it shows na
06:26marami pa rin kabataan
06:27ang mahiling magbasa.
06:29Okay.
06:29So, ngayon ba may
06:30upcoming book ka ba
06:31na isinusulat
06:32or itong tatlong to
06:33tapos na yung series ito
06:34Paghilom,
06:35Pagsibol at Paglayan?
06:36Opo.
06:36Meron po siyang kasunod
06:38Pagsinta naman.
06:39So, ano na siya?
06:40In love na siya.
06:41Ayan.
06:42And then sa Iska naman po,
06:44I'm planning to write
06:45the second book din
06:46kasi I'm planning to
06:47para po siyang series.
06:49Or sequel.
06:49Ano ba?
06:50Si Iska, ano naman?
06:51Ano naman yung nangawala?
06:52Si Iska
06:55and Goblin of Stones.
06:57Si Brett.
06:57Harry Potter pala.
06:59Soon po,
07:00i-announce po siya.
07:01Okay.
07:02At yung buwan ng April,
07:04ipinagdiriwang natin
07:04ang National Literature Month.
07:06Binang pagkilala sa yaman
07:07ng ating panitikaan
07:08para sa yukim.
07:08Sa anong paraan
07:10nakakatulong ang panitikaan
07:11para ma-preserve
07:12ang ating kultura
07:14at ang ating identity?
07:16Okay.
07:16Meron po akong
07:17dalawang answers dun.
07:19Number one,
07:20dahil sa panitikaan,
07:21mas nape-preserve natin
07:22yung language natin.
07:24So,
07:24marami po diyang
07:25deep Tagalog words
07:26and at the same time,
07:28very millennial na Tagalog words.
07:30And pangalawa,
07:32na-document din po
07:33kasi yung kultura natin
07:35through panitikaan.
07:36So,
07:37kagaya po
07:38ng si Scott
07:38ang nawawalang kampana,
07:40finiture ko po dyan
07:41yung antipolo,
07:43yung mga kwento
07:43sa antipolo
07:44and yung mga
07:45Philippine mythological creatures
07:47na meron din tayo.
07:48Gaya ng sigbin.
07:50Nag-trend nga po
07:51yung sigbin.
07:53Ano po talaga siya?
07:54Creatures po talaga siya sa atin.
07:56Ah, sigbin.
07:57Ano siya?
07:58Aso?
07:58Opo,
07:59mukha po siyang aso.
08:00Ah, okay.
08:01Na sa parang aswang na po.
08:02Nakakita ka na ng sigbin dito.
08:03Hindi pa naman po.
08:04Ah, di ba?
08:05Kasi nga mythological creature.
08:08Yung nagahanap siya
08:09sa kagubato ng sigbin.
08:10Ah, balita namin
08:12na aside sa pagsisulat
08:13ay lang mga libro.
08:16Iko rin do'y isang assistant professor.
08:18You're also an active
08:19youth member sa inyong simbahan.
08:21How do you manage that?
08:23Ah, yung time management po,
08:25ah, mahira po siya sa una.
08:27Pero pag mahal niyo po
08:27yung ginagawa niyo,
08:29parang eventually
08:29okay lang mapuyat,
08:31mapagod sa pagsusulat,
08:32sa pagtatrabaho.
08:33Ganun po.
08:33Fulfilling naman.
08:34Yes po,
08:35fulfilling po.
08:36Ayun.
08:36Ayun.
08:36Nasab sa pakarandam talaga
08:38pag may iba-iba kang ginagawa.
08:39Ayun.
08:39Tapos na tatapos mo.
08:41Yes.
08:42Perfect.
08:42At bilang isang matagumpay
08:58ng author Kim,
08:59ano naman ang mensahe mo
08:59para sa ating mga kabata
09:01ang manunulat
09:02at ang tatakot magsimula
09:03at ano yung panawagan mo
09:04para mas lumakas pa
09:05yung loob nila
09:06at sumuporta
09:08sa lokal na publishing industry.
09:09Opo.
09:10Sa mga kabataan
09:11na gusto rin magsulat,
09:12simulan niyo lang po.
09:13Huwag niyo i-overthink.
09:14Yun yung lagi ko sinasabi sa kanila.
09:16Kung gusto niyo magsulat
09:17ng isang novela,
09:18simulan niyo lang
09:19sa isang sentence.
09:20Kasi eventually,
09:21pag-inspired ka na
09:22magtutuloy-tuloy na siya.
09:24And then,
09:24panawagan din po
09:25na sana i-promote din natin
09:26yung local literature din.
09:28Hindi lang sa paaralan,
09:30hindi lang sa mga universities,
09:31kundi sa mga komunidad.
09:33Panawagan din siya
09:34sa mga guro
09:34na isulong,
09:36tulungan kami
09:36mga mananulat
09:37na i-promote din
09:38yung ganitong klaseng aklat.
09:40Ayan po.
09:41On that note,
09:42maraming salamat,
09:43Kim,
09:43sa pagbibigay inspiration
09:44sa amin ngayong umaga.
09:45Na may patuloy po natin
09:47tangklikin
09:47ang Panitikampinoy.
Comments