00:02Müzik
00:14Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17ABD ve İran arasındaki ateşkes belirsiz bir süre daha uzatıldı efendim.
00:22Ancak ne yazık ki çok kırılgan bir zeminde devam ediyor görüşmeler.
00:26Bunları değerlendireceğiz.
00:27Gazetemiz yazarı Ergin Yıldızoğlu.
00:30Yayınımızın konu olacak.
00:31Ergin Hocam hoş geldiniz yayınımıza.
00:33Hoş bulduk Erdem.
00:36Hocam dilerseniz önce bir şu anda görüşmeler neden hassas bir zeminde ve ne kadar bu ateşkes devam edebilir?
00:44Biraz onu değerlendirelim ardından diğer sorularla devam edelim.
00:49Geçen haftada konuştuğumuz gibi tarafların anlaşma zemini çok sınırlı.
00:56Karşılıklı talepler cevap verilebilecek cinsten talepler değil.
01:03Diğer taraftan savaşın durumuna ilişkin iki tarafın algısı birbirinden farklı anlaşılan.
01:10Birincisine değinirsek eğer malum Amerika İran'dan tamamen teslim olmasını istiyor.
01:20Bu nükleer çalışmaları biriktirildiği pardon nükleer sanayisinde biriktirdiği uranyumun teslim edilmesini istiyor.
01:32Ve Amerika'ya götürülmesini istiyor ya da işte İran'dan çıkmasını istiyor.
01:37Dolayısıyla İran'ın bu endüstrisini tamamen öldürmek istiyor.
01:43Şimdi bu İran açısından iki anlamda kabul edilebilir bir şey değil.
01:47Birincisi İran bu savaşla birlikte ne kadar korumasız olduğunu fark etti.
01:52Dolayısıyla ileride nükleer stahlara sahip olmak fikrinden vazgeçmesi beklemek mümkün değil.
01:58Yani Kore'nin durumuna bakın nükleer stahları olduğu için Kore'ye kimse, Kuzey Kore'ye kimse dokunamıyor.
02:05Bunu herkesin gördüğü bir şey.
02:07İkincisi rejim böyle bir talebi kabul ettiği takdirde ulusal egemenliğinden vazgeçeceği gibi
02:14halkının karşısında kendi meşruiyetini de tehlikeye atmış olacak.
02:19Bu rejimin bir durumu bir beka sorunu olarak gördüğü çok açık.
02:27İran'ın varlık yokluk sorunu olarak görüp de halkına da böyle anlattığını düşünürsek
02:32bir ileriye dönük bir garantiden vazgeçmesi söz konusu değil.
02:41Peki hocam şimdi İran Amerika'nın isteklerine karşı ya da savaşın devam etmesi durumunda
02:51nasıl bir politika içerisinde sizce?
02:53Yani olası bir savaş devamında İran dayanabilecek mi saldırılara?
02:58İşte evet yani temin ikinci madde olarak söylediğim yani iki tarafın savaşı algılama
03:06tarzı birbirinden farklı.
03:08Amerika tarafında anlaşılan özellikle Trump'ın bu savaşın sıkışıklığında çok
03:15rahatsız olduğunu ve bir an evvel tamamlanması gerektiğini istiyor.
03:19Ama bir çıkış yolu bulması gerekir.
03:22Yani bir şekilde şunları bunları kazandık deyip çekilmesi gerekir.
03:27Fakat İran bu olasılığı ona vermiyor.
03:29Şimdiye kadar vermedi.
03:31İran'ın savaş hakkındaki algısı ise İran savaşı kazanmayı arzulamıyor.
03:36Böyle bir seçeneği yok.
03:38İran'ın amacı bu savaşın Amerika tarafından terk edilmesiyle ilişkili bir şey.
03:46İran zaman kazanıyor.
03:49Kendi kaynaklarını şimdi ateşkesi arasında yenilemeye devam ediyor.
03:54Tabi bu sırada ülke içinde görüş ayrılıkları ortaya çıkmıyor değil.
03:59Yani meclis başkanıyla devlet başkanı arasında görüş ayrılıkları olduğuna dair işaretler de var ama
04:05İran her halükarda bekleyebildiğim sürece ve yaşamaya sürdürebildiğim müddetçe
04:11bu zaman benden yana işliyor, Amerika'dan yana işlemiyor diye düşünüyor.
04:17Tabi böyle bu iki farklı algı üzerine çeşitli yorumcular baktıklarında
04:24bu savaş öngörülebilir bir dönemde sonuçlanmaz.
04:31Bu savaş böyle bir devrevi hareketlere girer şimdi diyor.
04:34Yani ateşkes olur, ondan sonra ateşkes bozulur, tekrar yeniden görüşülür, tekrar bir ateşkes olur, tekrar ateşkes yeniden bozulur.
04:42Ya bunu İsrail bozar, ya bunu İran bozar.
04:47Örneğin Hürmüz konusu hukuki bir sorun olmaya başladı.
04:51Çünkü Amerika bölgeye Hürmüz'ü abluka ettiği an İran'da Birleşmiş Milletlere,
04:56bunun uluslararası yasalara aykırı olduğunu dair bir başvuruda bulundu.
05:01Dolayısıyla burada şimdi bir hukuk tartışması ortaya çıktı.
05:08Başka ne faktörsü düşünülebilir?
05:12Amerika'nın kendi füze stoklarını yenileme hızının zayıf olduğunu, düşük olduğunu hala insanlar, araştırmacılar söylüyorlar, vurguluyorlar.
05:24Dolayısıyla bu ateşkesi uzatmak bir ölçüde Amerika'nın da işine geliyor, kaynaklarını yenilemek açısından.
05:32İsrail sorunlu.
05:34Çünkü İsrail yapmak istediği bir takım işler var.
05:37Lübnan'da yapmak istediği işler var.
05:39Bu Avrupa, İsrail'in bugüne kadar yakın ittifakı olan ülkeler tarafından kötü bir durum olarak algılanmaya başlandı ve buna tepki
05:52göstermeye başladılar.
05:53Dolayısıyla İsrail'in ya Ürdün'de bir şey yapması, Lübnan'da bir şey yapması gerekiyor ya da İran'daki savaşı tekrar canlandırıp dikkati
06:07o tarafa doğru çevirmesi gerekiyor gibi yorumlar var.
06:11Şimdi bu koşullarda şu andaki soru bu ateşkes ne zaman bozulur biçiminde.
06:17Ama ateşkes bozulmadığı takdirde de karşılıklı görüşmelerin ilerlemesi de söz konusu olmuyor.
06:25İran, temin dediğim gibi Amerika'ya bir çıkış kapısı sunmayı şu zamana kadar reddetti.
06:34Bir de hocam şimdi İran savaşına destek vermedikleri için Pentagon'un bazı NATO üyelerini cezalandırmayı planladığı söyleniyor.
06:44Özellikle İngiltere ve İspanya öne çıkıyor bu durumda da.
06:48Yani böyle bir durumda NATO ile ABD arasında ya da bu iki ülke ile ABD arasında nasıl bir süreç başlar?
06:55Bu bir krize dönüşür mü?
06:58Biraz da bunu konuşalım isterseniz.
07:00Şimdi bu cezalandırmaya hazırlanıyor haberi bir Pentagon iç haberleşmesinin yetişiminin dışarı sızdırılması biçiminde ortaya çıktı.
07:16Genel kanı bunun bilerek dışarı sızdırıldığı ve esas olarak da karşı tarafa yani Avrupalılara şimdi olmasa bile gelecekte yapılacak operasyonlar
07:29için ya da bir çeşitli savaşlar konusunda
07:31bir uyarı, bir tehdit anlamında kullanılması için sızdırıldığı söyleniyor.
07:43Şimdi bunun böyle algılanmasının bir nedeni var.
07:47Bunu uygulaması çok zor.
07:49Yani Amerika'nın NATO ile bağlarını kesmeye tamamen kesmesi.
07:53Amerikan dış politikası bunu yapan çevreler içinde üzerinde anlaşılmış bir nokta değil.
08:00Yani burada bir konsensus yok.
08:03İkincisi, Amerikan Pentagon çevrelerinde ve oralardaki akademilerde ders veren ve tartışan bu konular üzerinde düşünen insanlar açısından
08:16NATO, Amerika'nın uluslararası gücünün en önemli platformlarından bir tanesi.
08:22Bu platform, hatta Amerika ile Amerika'nın ortak refah alanı diye, refah alanının zemini diye tarif edenler de oldu yakın
08:32geçmişte.
08:33Bu anlamda Amerika'nın NATO'yu terk etme kararı yönetimin bütünü açısından benimsenmiş bir karar değil.
08:42Çıkışla ilgili bir şey.
08:44Sıkışmış durumda şu anda Amerika'nın Trump yönetimi.
08:49Ve bir gün öyle yapıyor, bir gün böyle yapıyor, bir gün şöyle yapıyor.
08:53Buradan bir şekilde Avrupalıları savaşın içine çekmek istiyor ama
08:57açıkçası Avrupalıları savaşın içine çekme konusunda
09:02olumlu bir gelişme yaratması da pek kolay gözükmüyor.
09:07Deniz ablukası durumunda ne olacak hocam?
09:09Yani hep vurguluyoruz ya, görüşmeler çok böyle ince bir zemin üzerinde devam ediyor.
09:15Her an görüşmeler sonra erebilir diye.
09:18Tabii bir deniz ablukası durumu da var.
09:20ABD orayı ablukaya aldı.
09:22Ve geçtiğimiz günlerde bir İran gemisini de vurmuştu, haser vermişti İran bayrağı dalgalanan bir gemiye.
09:29Yani bu abluka sorunu çözüme ulaşacak mı sizce savaş sonu ermeden?
09:33Şimdi abluka sorununun bir an evvel tabii ki çözüme ulaşması isteniyor.
09:41İMF Dünya Bankası toplantısı bu hafta sonu yapılacak.
09:46O toplantının ön açıklamalarında, bilgilerinde dünya ekonomisinin çok zor bir durumda olduğunu,
09:52bir resesyona doğru gittiğini ve bu ablukanın da ve de bu savaşın diğer yarattığı güvensizlik etkilerinin de bu süreci hızlandırdığı
10:03anlatılıyor.
10:04Bu anlamda dünya ekonomisi çok ciddi bir problemin kıyısında duruyor.
10:08Şimdi bu İMF'nin en kötü senaryosu, resesyon ama savaşın devam etmesi halinde ya da ablukanın devam etmesi halinde
10:20hem resesyonun gerçekleşmesi, üstelik burada daha da öteye giderek genelleşmiş bir sistemik finansal problemlerin de ortaya çıkması olasılığı var.
10:31Bu anlamda ambargonun devam etmesine karşı basışlar söz konusu.
10:36Ama ambargonun kaldırılması halinde bu sefer Körfez'in kontrolü İran'a devredilmiş olacak.
10:44İran'ın elindeki kartlar güçlenmiş olacak.
10:48Dolayısıyla bu savaşı bu sefer İran'la anlaşarak bitirmek zorlaşacak.
10:53Amerika'nın vermesi gereken tavizler daha da artacak.
10:58Gördüğünüz gibi hangi açıdan bakarsak bakalım, Amerika şu anda kendini bir yere kapatmış durumda gibi gözüküyor.
11:07Ünlü bir güzel bir laf vardır.
11:09Hani çukurdaysa kazmaya devam etme derler.
11:13Amerika şu anda çukurda ve kazmaya da devam ediyor üstelik.
11:16Buradan çıkması kolay değil.
11:20Belki de işin aslına bakarsan sorun şöyle.
11:24Buradan nasıl çıkacağı konusunda hiç kimsenin bir fikri yok.
11:28Herkes bunun sonsuz savaş kategorisi içine girmek üzere olduğunu söylemeye başlıyor.
11:34Çok uzun yıllar devam edebilir.
11:35Son olarak hocam eğer savaş yeniden başlarsa ve uzun yıllar devam ederse hep böyle havadan füze savaşı mı göreceğiz yoksa
11:46ilerleyen dönemlerde bir kara savaşına da dönebilir mi durum?
11:52Şimdi kara savaşına dönmesi eğer Amerika tek başına kalmış ise kara savaşına dönme olasılığı çok düşük.
12:02Ama tabii ki Trump'ın çılgın adam stratejisi için de bir imaj sunmaya çalıştığını da düşünürsek.
12:11Aslında bu tabii olumlu bir, iyimsel bir ifade.
12:14Aslında çılgın değil de çılgın birisiymiş gibi karşı tarafı korkutmaya çalışıyor diye düşünüyorum.
12:19Hakikaten adam aklı malzemelerine sahip olmayabilir.
12:23Amerikan askerlerini oraya sokmaya kalkabilir.
12:26Ve bu çok büyük bir insani bir sorun yaratır.
12:31Ve çok fazla insanın ölümüne yol açabilir.
12:34Ve büyük göç hareketlerine yol açabilir.
12:37Avrupa'yı sokarsa ama devreye yani bir şekilde ikna edip örneğin İngiltere çok yakın müttefiki büyük bir güçle buraya girebileceğini
12:47düşünürse bu daha büyük bir olasılık.
12:50Girmeyi, girmesi için.
12:51Ama bu da gerçekleşmesi çok kolay olmayan bir ittifak paketi.
12:55Çünkü bu anlamda ben kendim baktığım zaman kara müdahalesinin düşük bir olasılık olduğunu düşünüyorum.
13:06Bu füzelerin gidip gelmesiyle devam etme olasılığı yüksek.
13:11Tabii ki bu ortamda düşürmesi gereken bir nokta daha var.
13:17Bu savaş uzadıkça Amerika'nın uluslararası konumu daha değişiklikler olmaya devam ediyor.
13:23Ve bu da Amerika'nın savaşa sürdürme koşullarını zorlaştırıyor.
13:29Dolayısıyla çıkmakla tırmandırmak arasındaki gerginliği de daha da derinleştiriyor.
13:35Peki Ergin Hocam çok teşekkür ediyorum.
13:38Bugün de kırmadınız bizi.
13:40Devam eden daha doğrusu şu anda ateş kes aşamasında olan savaşı değerlendirdik.
13:44Sizlerle ağzınıza sağlık hocam.
13:47Teşekkür ederim.
13:48Sağ olun.
13:48İyi çalışmalar.
13:49İyi günler dilerim.
13:49Sağ olun.
13:51Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri gazetemiz yazarı Ergin Yıldızoğlu yayınımızın konuydu.
13:56Efendim ABD ve İran arasındaki ateş kes belirsiz bir süre daha uzatıldı.
14:02Ancak çok kaygan bir zeminde ilerliyor görüşmeler.
14:05Yani her an taraflar masadan kalkıp savaş kaldığı yerden devam edebilir.
14:09Tabii böyle bir durumda bölgenin geleceğine olur.
14:12Savaş ne kadar devam eder ve savaş bir kara harekatına bir kara savaşına dönüşür mü bunları değerlendirdik.
14:19Cumhuriyette bir programın daha sonuna geldik.
14:23Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
Yorumlar