00:00Co-ignorization ng flood control projects, makakapanayin natin live si Navos at Navota City Representative Toby Tiyanko.
00:06Magandang umaga at welcome po sa Balitang Hali.
00:09Hi Rafi, yes. Magandang umaga.
00:11Opo. Isa po kayo sa mga nabanggit ni dating House Speaker Martin Romualde sa kanyang pahayag kahapon.
00:16Vice Chair of the Appropriations Committee daw kayo sa previous Congress.
00:19Pero bakit hindi daw na-bring up yung concern sa budget process?
00:23Okay. Number one, 56 po kaming Vice Chairman dyan.
00:27Hindi lang po ako nag-iisang Vice Chairman dyan.
00:31Number two, ang tabaho po ng Vice Chairman is idepensa yung budget nung department na naka-assign sa inyo.
00:38Number three, tignan nyo po yung budget deliberations for the 2025 budget.
00:45I think that was mga October 2024 yan.
00:49Tignan nyo yung records nun.
00:50Wala namang member ng majority na nakapagtanong dun.
00:53Dahil sa totoo lang, at that time, pag member ka ng majority at gusto mong magtanong,
00:58ang sasabihin sa'yo, pag nagtanong ka, babawasin yung budget mo.
01:02Tignan nyo, baka sasabihin na naman lang, hindi totoo yan.
01:04Pero tignan nyo yung records, yung transcripts, wala pong nakapagtanong dyan.
01:10Pang-apat, alam nyo po, ina-approbahan muna ng Kongreso ang budget sa second reading.
01:17Ang problema noon, dun sa sistema noon na nilabanan ko na binago ngayong 20th Congress,
01:23is dati, pagkatapos aprobahan ng lahat ng congressman sa plenario on second reading,
01:28nagtatalaga ng small committee na apat na tao, di ba?
01:32Ang namumuno dyan is si former congressman sa adiko.
01:35At doon nagkakaroon ng unang pagkakataon na magkaroon ng insertion para makapagbenta ng proyekto.
01:43So, ang masama doon talaga is yung bentahan ng proyekto.
01:48Doon nagsisimula yung korupsyon.
01:49So, yung korupsyon, nagsisimula pa lang doon sa House of Representatives.
01:55Pagkatapos namin, aprobahan on second reading.
01:57Pag binalik yan sa amin on third reading, hindi ka na pwede mag-question.
02:00So, paano kami mag-question sa ganong sistema?
02:02Kaya nga, yun ang pinaglaban natin at dito sa 20th Congress,
02:06yan yung isa sa pinakamalaking reformang ginawa.
02:09Wala ng small committee.
02:11Paano po na-select? Paano po pinili yung select committee na yun?
02:15Yung membro na apat na binabanggit nyo?
02:19Siyempre, imamanifest yan sa floor.
02:20Siyempre, since may super majority, wala naman tututul doon, diba?
02:24So, yun ang nangyayari.
02:26So, wala po kayo sa deliberasyon doon sa sinasabing nagkaroon ng mga insertions?
02:29Andi, wala. Okay, buti natanong mo yan.
02:31Hindi po ako membro ng small committee at hindi rin ako membro ng BICAM.
02:35Though, isa ako sa 56 na vice chairman ng Committee on Appropriations.
02:41Yan ang pinakamalaking committee. 143 members yan.
02:45Kung noon man or ngayon, looking back, meron bang red flag kayo nakita?
02:49Noong may deliberation doon sa budget?
02:53Hindi, yun na nga, diba?
02:54Sabi ko nga, noong 19th Congress, ang pang-apat na balik ko na yan doon sa Kongreso,
02:59noon lang nagkakaroon talaga ng bentahan ng proyekto.
03:03Kaya yung sinasabi ni former Speaker Martin Romualdez na executive branch ang nagpapatupad niyan.
03:09Pero bago naman dumating doon sa executive branch, bastat na ibenta yung proyekto,
03:15babayaran na kagad yun.
03:16So, hindi pa siya umaabot, hindi pa nga siya nabibid.
03:19Basta pumasok ka doon sa libro na tinatawag doon sa HGAB o sa GAA, babayaran na yun.
03:24At hindi, though ako una nagsabi na ang nagbebenta noon, isisaldi ko,
03:28yan naman ay pinatunayan ni Engineer Alcantara at yun din ang sinabi ni Yusek Bernardo.
03:37So, hindi lang ako nag-iisang nagsabi niyan.
03:39Ang tanong, magagawa ba yun ni Saldi ko nang hindi alam ni former Speaker Martin Romualdez?
03:45Diba? Dahil sa isang panayam, sinabi naman ni Saldi ko na araw-araw silang nag-uusap ni former Speaker Martin
03:53Romualdez.
03:54Bago po ito maisiwalat sa mga congressional inquiries, lumabas na po ba ito?
03:59Alam na ba ito ng ibang mga members ng Congress yung sinasabi niyang bentahan?
04:03Yes, yes. Open secret naman yan.
04:05Siyempre, wala lang gusto magsalita dahil baka nakabili sila ng proyekto doon.
04:10Siyempre, hindi sila makapagsalita doon sa bagay na yan.
04:15So, hindi totoo yung sinasabi niya na yung corruption ay pinapasan niya doon sa executive branch.
04:20Kasi hindi pa nga umaabot yung budget doon sa executive branch ay nagkakaroon na ng bentahan ng proyekto.
04:26So, palagay niyo po mas marami pang madadamay o masisiwalat ng mga members of Congress dito?
04:31Ah, depende yan. Kasi ang nasa sentro talaga yan.
04:33Ever since before, I've been consistent na ang nasa sentro talaga yan is si Saldi ko, diba?
04:39Kasi kahit doon sa kanyang mga statements, hindi naman niya tinatanggi, diba?
04:45O, sinasabi lang niya na alam yun ni former Speaker Martin Romualdez.
04:49Yun ang sinasabi niya doon sa kanyang mga statements.
04:53Nababanggit niyo po si former Congress Manzaldi ko.
04:56Ano pong reaction niyo sa kanyang pagkaka-aresto?
04:58Makakatulong ba ito sa investigasyon ng gobyerno?
05:01Ah, yes, of course. Of course.
05:02Ang makakatulong yan.
05:03At ako ay natutuwa na yung aking munting suggestion na magpadala ng high-level team,
05:09mukhang kahapon yata nagpadala na ng high-level team yung ating pamalaan
05:14para siguraduhin mapabalik si Saldi ko.
05:17Para mabura na rin yung mga chismis-chismis na sinasabi na ayaw pabalikin si Saldi ko.
05:22Maganda yung ginawa nilang action na nagpadala sila ng high-level team doon
05:26para patunayan na sila mismo gusto nilang pabalikin si Saldi ko.
05:30Samantalay na rin po namin, kuha ka po kami ng update sa nasunog na landfill sa Navotas.
05:34Ano pong sunod na action? Kasi naidugtong na eh.
05:36Meron ng kalsada, papasok doon sa landfill mismo.
05:38So dapat mapabilis na yung pag-apula doon sa sunog.
05:42Yes, tama kayo. Mas mapapabilis na ngayon dahil hindi lang by sea pwede na magdala ng mga panambak by land.
05:49At marami na rin nagdala ng panambak doon.
05:51May mga nagpadala na ng apog dahil yung daw ang pinaka-effective eh, yung line.
05:58So mas mapapadali na ngayon yung pag-apula doon.
06:02Hindi katulad nun dati na by sea lang.
06:05Talagang may nadali yung kalsada kasi isla yun eh.
06:08Kung napunta ka doon, Rafi, isla yun eh.
06:12Dati walang paraan pumunta doon kung hindi by barges.
06:16So ngayon, mas mapapadali yan magpadala ng panambak,
06:20mas mapapadaling magpadala ng heavy equipment.
06:22At kami nagpapasalamat sa lahat ng national government agencies.
06:25Baka may makalimutan lang ako.
06:27So Air Force, DNR, DPWH, ibang mga LGUs.
06:33Yung City of Manila, nagpadala sila ng thermal drone
06:35para alam natin kung saan yung mga may init na lugar, hindi lang visual.
06:40So nagpapasalamat tayo kay Yorme sa City of Manila sa pagpapadala niya ng drone.
06:46Madami private sectors na nahihiraman kami ng heavy equipment.
06:50So kami nagpapasalamat sa lahat.
06:52Kung meron ako hindi nabanggit, pasensya na.
06:53Pero salamat po sa inyong lahat.
06:55E yung tulong naman po sa mga apektado,
06:57unfortunately, yung kapitbahay nyo na Ubando, yung napuruhan po rito.
07:00Yes, tuloy-tuloy po tayo doon sa pagtulong sa mga evacuees
07:06ng local government ng Ubando.
07:09At syempre, ang pinakamahalaga dito is dalawang bagay.
07:14Number one, mapatay yung apoy kaagad.
07:16Number two, mapanagot naman yung kumpanya na hindi sinunod yung closure plan.
07:23Kasi doon sa prangkisa nila, may closure plan talaga yan.
07:27At sila'y sinabihan ng DNR noon na dapat nilang implement yung closure plan.
07:32Ang nangyayari po dyan, iniwanan po nila.
07:34Very quickly, baka meron po kayo mensahe doon sa mga naghihintay ng tulong
07:37at ng solusyon dito po sa mahigit sampung araw ng sunog dyan po sa Nabotas.
07:42Ah yes, so araw-araw po halos pinupuntahan niya ni Mayor John Ray
07:49personally supervising the operations.
07:52At meron kaming group chat dyan na minomonitor po talaga
07:57ng lahat ng mga stakeholders yung pag-apula ng apoy dito
08:02kasi laking problema nito, sakit ng ulo nga sa amin yan.
08:06Alam mo, kung hindi lang iniwanan ito, inabandon at ginawa yung closure plan,
08:13hindi mangyayari ito.
08:14Because this landfill has been operating for 20 years
08:18at never nagkaroon ng sunog na ganyan.
08:21Kung kailan pa sinara at hindi inoperate,
08:24tsaka pa nagkaroon ng sunog,
08:25dahil nga, iniwanan lang basta-basta
08:27at hindi sinunod yung closure plan na dapat nilang gawin.
08:31Okay, maraming salamat po sa oras na binahagi nyo sa Balitang Hali.
08:35Ayan po si Nabotas Representative Toby Chanko.
Comments