- 6 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:01Müzik
00:13Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17Hem Kahramanmaraş'ta hem de Şanlıurfa'da birer gün arayla hala şokunu atlatamadığımız silahlı okul saldırıları gördük.
00:24Birçok öğrenciyi ve eğitimciyi kaybettik ne yazık ki. Tabi bunun sebeplerini araştırıyoruz sürekli.
00:30Bugün de yayınımıza Sosyolog Prof. Dr. Barış Erdoğan'ı konuk ediyoruz ki bu olayların sosyolojik altyapısına biraz göz atalım istiyoruz.
00:39Hocam hoş geldiniz yayına.
00:41Hoş bulduk Erdem Bey.
00:43Şimdi aslında yani bu iki olay evet artık çok böyle sabır noktamızı taşırdı.
00:49Çok büyük acılar yaşattı bize ama ne yazık ki sadece bu iki olay değil bundan önce bir biyoloji öğretmeni bıçaklanıp
00:56öldürüldü.
00:57Ondan önce sur cinayeti oldu.
00:59Hemen akabinde bir genç 16-17 yaşında bir çocuk canlı yayın açıp Samsun'daydı yanlış hatırlamıyorsam canlı yayında insanlara bıçakla saldırdı.
01:09Aslında bir cinnet halindeki bir toplum olarak.
01:12Yani bunu nasıl açıklamak lazım?
01:14Ne durumdayız şu anda?
01:17Aslında sizinle daha önce de benzer yayınlar yapmıştık.
01:21Felaket geliyorum diyordu.
01:24Bugün baktığımızda bu son iki olay belki felaketin işte en doğru'a vardığı anda ama aslında tek tek müferit olaylara
01:35baktığımızda bu tip olayların olduğunu görüyoruz.
01:40Demek ki toplumsal bir sorun var ortada ve bu toplumsal sorun uzun zamandır da işte kaynıyor kaynıyor çeşitli şekillerde ortaya
01:50da çıkıyor.
01:51Ancak işte böyle bir anda 9 kişi 10 kişi ölünce ya da arka arkaya bu olaylar gelince kamuoyunun dikkatini çekmeye
01:59başlıyor.
02:00Halbuki bizler uzun zamandır söylüyorduk işte yani gençlik krizinden, sokaklardaki silaha kolay erişimden, internet ortamındaki kontrolsüzlükten birçok farklı nedenler var.
02:14Gençlerin istihdam edilememesinden, gelecek kaygılarından, yarın öbür gün çoğunun işte iş mi bulacaklar yoksa iş bulsalarda o buldukları işle hayatlarını
02:26onurlu bir şekilde idame ettirebilecekler mi?
02:30Ya da toplumun onlardan bekledikleri hatta toplumun da daha da ötesinde özellikle işte medyanın aracılığıyla, filmlerde, popüler kültür aracılığıyla onlardan
02:42beklenilen o tırnak içinde söylüyorum.
02:46Güzel, parlatılmış hayatların meşru yollarla elde edileceğini olan inancın gitgide zayıflaması, diğer taraftan işte ailelerin yorgun düşmesi, yeni sistemlere uyum
03:02sağlayamaması,
03:03onlar da hayatın sorunlarıyla, geçim derdiyle, baş başalar, bu da çocuklarıyla olan ilişkilerini zayıflatıyor.
03:10Yani o kadar çok başlıklar var ki alt alta, hatta işte son günde yine bu olaya baktığımız işte babanın çocuğunu
03:18poligona götürmesiyle beraber silaha erişimin aslında ülkemizde ne kadar kolay olduğunu görmemiz,
03:26bunların her biri için belki de tek tek başlıklar açıp konuşmamız mümkün.
03:30Hani ben böyle bir giriş yapayım, oradan sonra tekrar konuşmaya devam ederiz.
03:35Peki hocam bir de Türkiye'de şuna şahit oluyoruz, son dönemde özellikle belki son 10-12 yıldır şiddet vakalarında gözle görülür
03:45bir artış var.
03:46Bunun sebebiyle başlayalım isterseniz röportaja.
03:51Yani şiddet olayları aslında yeni bir şey değil ya da son olayla gördüğümüz gibi okuldaki şiddet de yeni bir şey
03:58değil.
03:59Ama şekil değiştirmeye başlanıyor.
04:01Yani bizim zamanımızda da okullarda büyük kavgalar olurdu, insanlar birbirlerini yaralarlardı ama bildiğimiz manada silah mesela işin içinde çok yoktu.
04:11Şimdi mesela silahın ortaya çıkması, silaha erişimin bu kadar kolay olması.
04:15Bugün birçok yerde isteyen istediği şekilde neredeyse istediği silahı satın alabiliyor.
04:21Ama Amerika Birleşik Devletleri'ndeki araştırmalara da bakıldığında özellikle bu son okul saldırısındaki olayda gördüğümüz gibi şunu görüyoruz, bu silahlar
04:32çoğu zaman çok yakın çevreden temin ediliyor.
04:34En başta da evin içinden temin ediliyor, arkadaşlardan, yakın akrabalardan temin ediliyor.
04:41Birinci olarak silaha erişimin çok kolay olduğunu görüyoruz.
04:45Yani gençlerin silahla aralarındaki mesafeyi bir kere koparmamız gerekiyor.
04:53Ama tabii şu da bir soru olarak, peki herkes silahla birisini öldürmüyor, her derdi olan vesaire.
05:00Demek ki ortada daha büyük bir sorun var.
05:02Hani bu olayı mümferit bir olay olarak belki bakabiliriz ama ben daha geniş bir çerçeveye oturtmak istiyorum.
05:09Yani çok konuşulmayan olaylar, daha önce Cumhuriyet TV'de konuştuğumuz bizim işte bu insel olayı dediğimiz yaralı erkeklik gelin belki daha
05:18kestirme bir şekilde.
05:20Mesela bu erkek gençlerin özellikle varoluşsal sorunları, işte toplumdaki bu yeni değişimlere, dönüşümlere uyum sağlayamamak
05:29ve bunun da bütün suçlusunu mesela kadınlara ya da kendilerine göre başarılı olan erkeklere yöneltip şiddete yönelmeleri bu apayrı bir
05:40sorun.
05:41Ve ülkemizde de bunlar yaygınlaşmaya başlıyor.
05:44Ama bence en önemli sorunlardan bir tanesi gençlik açısından baktığımızda rakamlara da bakıyoruz.
05:52Örneğin okuldan mezun olmuş bir şekilde ama daha sonra işte yani liseden mezun olmuş diyelim.
06:00Üniversite eğitimine devam etmiyor.
06:03Etse bile daha sonra uzun süreli işsizlikler yaşıyor.
06:06Yani hani ne evde ne istihdamda dediğimiz genç olanları Türkiye'de ev gençleri dediğimiz,
06:14hani yüzde yirmilerin otuzların üstüne çıkmış vaziyette.
06:18Hani ev, giden benim zamanımda ev kızı denirdi ve onların çoğu da eğitimli falan değildi ya da az eğitimlilerdi.
06:26Şimdi olay tersine de döndü.
06:28Biz bunlara bir umut verdik.
06:30Siz eğer okursanız, çalışırsanız, başarılı olursanız işte hayatta bir yerlere geleceksiniz diye.
06:37Ama bütün dünyada büyük bir istihdam sorunu yaşanıyor.
06:41Özellikle bu yapay zekaların vesairelerin ortaya çıkmasıyla beraber.
06:44O yüzden de gençler çok büyük bir varoluşsal sorunun içindeler şu anda.
06:51Yani geleceğe yönelik ümitleri yok.
06:54Ümitleri olmayan insanlarda öfke halinde olma ihtimalleri artıyor.
06:59Özellikle bunların içinde daha kırılgan olanlar bu öfkelerini farklı mecralar aracılığıyla dile getiriyorlar.
07:08İşte internet, evet büyük bir karanlık yer orası.
07:12Ama bütün suçu internete, o internetteki o karanlık odalardaki sohbetlere atmayı da ben çok kolaycılık olarak görüyorum.
07:21Peki.
07:22Çünkü hesap buradan uzak çıkıyoruz biz.
07:24Yapısal sorunlara değinmedi.
07:28Çok özür dilerim.
07:30Yapısal sorunlara değinip, böyle bir araç olarak kalıyor.
07:32Kusura bakmayın.
07:35Online bağlantıda çoğu zaman işte o gecikmeden dolayı bu sıkıntıyı yaşıyoruz ama burada araya girme isteği duydum.
07:41Çünkü hani bu tam internetten bahsettik ya özellikle telegram grupları kapatıldı, discord yasaktan da vesaire.
07:48Burada hazır uzmanını bulmuşken şunu sormak istiyorum.
07:50Yani bu ortamda bir araya gelen özellikle gençler yani 18 yaşının altındaki küçükler nasıl benzerlikler gösteriyor?
07:58Yani bunlar toplumsal yaşamda neyi yanlış yaptıklarını ya da neyi yapamadıklarını, hangi imkanların elinden alındığını düşünüyor da birbirlerini buluyorlar?
08:08Bunun üstüne biraz konuşmak lazım sanırım.
08:11Şimdi buradaki gençler tabii çok farklı gruplardan buralara gelenler vardır.
08:17Buralar belki bir kısmı istihbarat örgütleri tarafından da manipüle ediliyor olabilir.
08:23Bir sürü şey söyleyebiliriz ama işin şöyle bir boyutu var bunu görmek gerekiyor.
08:28Ortada bir sorun varsa bu dışarıdan da kaşınabilir.
08:32Burayı bir görelim.
08:33Ama bir sorun var.
08:34Bir, bu gençler bir yalnızlar.
08:38Aileleriyle belki mekansal olarak aynı alanı paylaşıyorlar, aynı evin içinde.
08:45Temas var ama fiziksel temasın ötesinde ruhsal bir birlik yok.
08:51Yani aynı konular aynı gündemlerin içinde değiller.
08:56Çünkü ailelerin de günümüzde çocuklarıyla çok fazla ilgilenecekleri zamanları yok.
09:02Onların da dikkatleri dağılmış vaziyette.
09:05Onlar da geçim derdi içindeler.
09:07Onlar da işte bu sosyal medya, 40-50 yaşlar olarak düşünürsek aileleri bugünün.
09:13Onlar da sosyal medyanın bağımlısı haline gelmiş vaziyetler.
09:18Hani klasik olarak bir çocuk yetiştirme, çocuk pedagolojisi falan bilinirdi.
09:24Ama yeni dönemin yeni şartlarına göre aileler çok donanımsızlar, bilgisizler.
09:29Farkındalıkları da çok fazla yok.
09:31Vakitleri de yok.
09:33Çünkü yapısal nedenler falan işte geçim derdi vesaire var.
09:37Çocuklarıyla çok fazla ilişki içine giremiyorlar.
09:40Ona bir bilgisayar almak, bir telefon almayı, onunla ilgilenmek, onu korumak olarak görüyorlar.
09:46Ya da çocuğu zararlı alışkanlıklar dediğimiz işte tütünden, alkolden vesaireden uzak tutmayı
09:52başarılı ve iyi bir ebeveynlik olarak görüyorlar.
09:55Ya da sınavları hazırlamak için dershaneye gönderecek parayı bulmayı, göndermeyi,
09:59bunun için fedakarlık da yapmayı iyi bir ebeveynlik olarak görüyorlar.
10:02Ama çocuğu yeni dünyamızın içindeki ihtiyaçlarından çok da haberdar olduklarını ben düşünmüyorum.
10:10Hani bu onları suçlamak için değil.
10:12Çünkü hazırlıklı değiller.
10:13Çoğumuz da hazırlıklı değiliz.
10:15Yani bir çocuk burada kendini evin içinde iyi hissetmiyor.
10:19Kendisini ifade edemiyor.
10:20Çünkü dünya çok hızlı değişiyor.
10:22O hızlı değişime ebeveyn uyum sağlayamıyor.
10:24Çocuk bile tam uyum sağlayamıyor.
10:26Diğer taraftan okula gelelim.
10:28Okul kurumu dediğimiz yer artık bir performans yeri haline gelmiş vaziyette.
10:34Yarış atı gibi sürekli işte bir sınavlara hazırlan, başarılı ol, şunu yap, bunu yap.
10:39Yani kendini gerçekleştireceği, gerçekten kendi meraklarını, zevklerini ileriye götüreceği,
10:48işte bizim zamanımızda şu kulüp faaliyette dediğimiz tiyatro, sinema, müzik vs.
10:51Bunların hiçbir zamanın olmadığı, sabahtan akşama kadar testlerin çözüldüğü bir sistemin içinde
10:58buraya bir bağlılık duygusu gelişmez.
11:02Ve daha da ötesi oradan büyük bir emek sonucu alacağının karşılığını ne diyor?
11:07Bunu da soruyor birçoğu.
11:08Çünkü buradan diplomayı aldık, iyi güzel.
11:12Hatta iyi bir okuldan aldık, iyi güzel.
11:14Sonra ne olacak?
11:15Bu da çok büyük bir soru işareti.
11:18Özellikle bu yapay zeka ile belan artık ileride de birçok ortadan kalkacağı
11:23ya da işte anlamının önemini kaybedileceği düşünüldü bir dünyada.
11:27Bu da çocuklar için bir soru işareti, varlık sorunu.
11:32Diğer taraftan kadın erkek ilişkilerinin şekil değiştirdiği ve bir andan işte geleneksel davranış kalıplarıyla biz çocuklarımızı yetiştiriyoruz.
11:44Ama gerçek hayat farklı bir şekilde işliyor.
11:47Özellikle burada kadınlar tabii kendilerine göre sorunları var.
11:51Ama çok da konuşulmayan erkek çocukların da kendilerine göre yeni krizleri var.
11:55Ve bunu kimse beni anlamıyor.
11:57Ben bu dünyada yalnızım, arkadaşsızım işte ya da hiçbir kız bana bakmıyor vesaire gibi.
12:02Bunu farklı şekillerde dile getiriyorlar.
12:04Ve bütün bu öfkeyi, bütün grubun hepsini monolitik olarak bir beton, bir mermer gibi görüyor karşı tarafı.
12:12Ve bütün şeyini, öfkesini bir yerlere saçmaya, kusmaya çalışıyor.
12:19Kusuyor işte bunun için bu tip çocuklar işte bu internet ortamlarında, bu tip gruplarda bir araya geliyorlar.
12:26Birbirlerini anladıklarını düşünüyorlar.
12:29E burada da birbirlerini anladıkça birbirlerini gaza getiriyorlar aslında.
12:32Sonunda görünür olmaya çalışıyorlar.
12:35Madem toplum bizi anlayamadı, madem biz onlara göre iyi, makbul insanlar olamadık.
12:41Mesela o Mersin'in çocuğunda söylediğim bir şey, ailem beni anlamıyor, şunu yapmıyor gibi söylüyorlar.
12:46Madem biz iyi bir insan olamıyoruz, o zaman kötü bir insan olarak bizi tanısınlar.
12:52Bu yankı odası dediğimiz şey değil mi hocam?
12:55Yani kötülükte başarılı olalım.
12:57İşte görsünler.
12:58Çünkü günümüz dünyasında öyle bir şey de var ki, görünürlüğünüz kadar varsınız, namınız kadar varsınız.
13:05Bu dijitalleşmenin getirdiği bir şey mi?
13:07Özellikle yani önceden mesela insanlar kendi yaşadıkları çevreden haber darlardı.
13:12Yani benim iki üst neslim işte anne babam ya da abimler biraz daha kendi yaşadıkları mahalle şehirden haber derken artık
13:20benim yeğenim mesela 3,5 yaşında.
13:23Şey yani biliyor ne olduğunu, hani böyle telefonu verince eline kullanabiliyor.
13:27Çünkü insanlar işte o globalleşmenin etkisi mi bu?
13:32Tabii ki yani mesela namım yürüsün bu yeni bir şey değil.
13:35Eskiden de mahallenin de raconu vardı, orada da namım yürüsün olurdu.
13:39Ama mesele şu artık, daha geniş bir çerçeve ve önceden namınızı yürüttüğünüz kişiler sizin tanıdığınız bir çevreydi.
13:47Şimdi anonim insanlar da beni tanısın, yani hiç tanımadığınız insanlar da sizi tanısınlar, bilsinler, etsinler, adımız tarihe yazılsın gerekirse.
13:55Ve şöyle de bir şey var, dediğiniz gibi önceden diyelim ki çevrenizde kendinize benzer insanları bulmakta belki zorluk çekiyordunuz.
14:04Kötü bir insan olarak dahi olsa azdı.
14:08Ama şimdi dünya o kadar büyük ki ve bu aletler sayesinde birbirleri hakkında bilgi sahibi de olabiliyorlar.
14:14Ayrıca birbirleri, yani başkalarına nasıl zarar verebileceklerini öğrenebiliyorlar.
14:20Hani denir ya hapishane mesela en iyi suç okuludur, orada öğrenilir diye.
14:25İçeri girince mesela suçlu olanlar birbirlerinden bir şeyler, teknikleri öğrenirler.
14:29Şimdi ona gerek yok, internet üzerinde silahın nasıl kullanılacağını da, okul baskınını nasıl yapacağını da,
14:35yani herhangi bir suç nasıl işleyebileceğini de başkalarından öğrenebiliyor.
14:39Ve başkalarını dolduruşa getirebiliyor.
14:41Ve kendisini anladığını ve bu yaptığını onaylayabilecek geniş bir kitle var.
14:46Mesela okuldaki diyelim ki arkadaşları için kimse kendisini onaylamayacakken,
14:50bir anda orada onaylayacak, sürekli ona alkış tutacak,
14:55geniş bir seyirci kitlesi var.
14:58Yani kendi sahnesini kurmuş, kendi oyununu oynuyor orada.
15:03Ve hepsi birbirinin seyircisi ve alkışlayıcısı.
15:07Şimdi bu da şey yapıyor, olayı büyütüyor.
15:10Yani internet burada esas neden değil,
15:13ama olayın daha genişlemesini, büyümesini sağlayan bir araç.
15:19O yüzden konuşmamın başından beri söylediğim şu,
15:22kök nedenlere inmek gerekiyor.
15:25Yani bugün interneti kapatırsınız,
15:26yarın başka bir yerden başka bir şekilde bulunabilir.
15:29Daha küçük gruplar olabilir.
15:31Ama mesele bunun kökünü kazımaya çalışmak,
15:34kökünü kazımaya çalışmak için bir varoluşsal sorunları,
15:38günümüzün gençliğinin sorunlarını anlamak gerekiyor.
15:41Kadın sorunları gibi günümüzün artık erkek sorunları da,
15:44çünkü bu tip olaylara baktığımızda genelde faillerin çoğu zaman erkek olduğunu görüyoruz.
15:49Bu erkek çocukluk üzerine, erkek ergenliği üzerine dünyada yavaş yavaş literatürde çalışmalar var, yapılıyor.
15:58Türkiye'de de bunun geniş çapta yapılması gerekiyor.
16:00Bu kök nedenlere inmedikçe ve gençlere geleceğe yönelik bir umut,
16:08bir varoluş nedeni, hayata anlamını verecek bir takım yollar açmadıkça,
16:18özellikle daha kırılgan olanlar,
16:21kendilerine göre tırnak içi de söylüyorum ama kendilerine göre tırnak içi de bu sistemi sorgulayanlar,
16:27bu tip davranışlarda bulunurlar.
16:31Dünyanın çeşitli yerlerinde de görüyoruz.
16:33Ama hangi ülkelerde daha fazla oluyor işte?
16:35Biz hep Amerika Birleşik Devletleri'ne atlıyoruz değil mi?
16:38E niye?
16:38Çünkü silaha çok kolay ulaşım var.
16:42Yani zarar verme ihtimalleri daha yüksek olabiliyor.
16:46Yani bizim de bunu engellememiz gerekiyor.
16:48Yani 14 yaşındaki çocuğun poligonda ne işi var diye sormamız gerekiyor mesela.
16:53Yani bunlar böyle interneti yasaklayarak ya da belirli grupları kapatarak çözülecek problemler değil.
17:00Siz diyorsunuz ki bu sorunun temeline inmek,
17:03bu varoluş sıkıntısı çeken çocukların önce derdini anlamak,
17:08ona uygun da tedavi yöntemleri ya da onları anladığımızı hissettirebilecek yöntemler uygulamak.
17:13Doğru muyum hocam?
17:15Yani öncelikli olarak bataklığı kurutmamız gerekiyor.
17:18Yani internetteki tabii bazı denetimlerin olmasına yüzde yüz karşı değilim.
17:23Bazı şeylerin elbette kontrol edilmesi,
17:26hani çok adı çıkmış orada işte silahın nasıl kullanıldığını anlatan gruplar vesaireler varsa
17:31elbette ki buralar kapatılmalı.
17:33Ama bugün burayı kapatırsınız, yarın başka yerde başkası açılır.
17:37O yüzden söylemek istedim, hani kök nedenlerle daha meşgul olmamız gerekiyor.
17:43Tabii ki öteki tedbirler de alınmalı.
17:45Hani onlar alınmasın demiyorum ama esas kök nedenlere inmemiz gerekiyor.
17:50Yani bataklığı kurutmazsak o sivrisinek sürekli çıkacak.
17:54Peki, peki.
17:55Sayın Erdoğan çok teşekkür ediyorum.
17:57Bugün kırmadınız.
17:58Yani iki günde gerçekten hem çok üzücü hem çok şok edici olaylar yaşadık.
18:04Önce Şanlıurfa, daha onu atlatamamışken Kahramanmaraş.
18:08Şanlıurfa'da dört kişi hayatını kaybetti.
18:12Kahramanmaraş'ta dokuz kişiyi kaybettik öğrenci ve öğretmenler.
18:15Tabii bunun sebebinin işte üstünde durmaya çalışıyoruz.
18:19Çünkü ne yazık ki bu Türkiye'de ilk olan değildi ve gerekli önlemler alınmadığı sürece üzülerek belirtiyorum.
18:26Son olmayacak gibi de duruyor.
18:27En azından benim bu yönde endişelerim var.
18:29Bunu konuştuk, değerlendirdik.
18:31Biraz sosyolojik altyapısını anlamaya çalıştık.
18:34Sizler de anlattınız.
18:35Sağ olun hocam.
18:35İyi ki katıldınız yayına.
18:37Davet ettiğiniz için çok teşekkür ediyorum.
18:40İyi günler, iyi yayınlar diliyorum.
18:41Kabul ettiğiniz için ben teşekkür ederim.
18:43İyi günler dilerim hocam.
18:45Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri, sosyolog, profesör, doktor Barış Erdoğan yayınımızın konuydu.
18:51İki günde çok acı iki olay yaşadık efendim.
18:54Tabii bir taraftan şaşırdık, bir taraftan üzüldük, kızdık.
18:58Politikaları sorguladık, aileyi sorguladık.
19:01Ama bunların hepsinin temelinde ne yazık ki sosyolojik gerçekler yatıyor.
19:05Biz de bu konuyu uzmanıyla konuştuk.
19:07Dikkat edilmesi gerekenleri, alınması gereken önlemleri anlattık sizler için.
19:11Uzmanımız da belirtti, önce bataklığın kurutulması gerekiyor dedi.
19:16Cumhuriyet olarak konuyu yakından takip ediyoruz.
19:19Bu ekranlardan sizlere aktarmaya devam da edeceğiz.
19:21Ancak bu programı burada noktalıyoruz.
19:23Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
Yorumlar