00:00Savaşın 40. gününde tam da ABD Başkanı İran'ı yeryüzünden silmekle tehdit ederken bir ateşkes duyuruldu.
00:07İsrail namlunun ucunu yine Lübnan'a çevirdi ve yaptığı saldırılarla dakikalar içerisinde yüzlerce sivil hayatını kaybetti.
00:14Bir yandan ABD NATO'dan ayrılırız diyor.
00:17Bu savaş neden ABD ve İsrail nezdinde bu kadar uzun sürdü?
00:21Üstelik İran bu savaşta neredeyse tek başınayken ABD'nin eski Avrupa Kuvvetleri Komutanı Ben Hacız'la konuşacağız.
00:28Ben, welcome to CNN Turk.
00:34Savaşın 40. gününde tam da ABD Başkanı Donald Trump, İran medeniyeti bu gece yok olabilir derken bir ateşkes duyuruldu.
00:41Geçici bir ateşkes bu elbette.
00:43Peki bu savaş neden 40 gün sürdü?
00:45ABD hedeflerine ulaşabildi ve İsrail'in bu noktada rolü ne oldu?
00:49İran'ın savaşta neredeyse tek başına olmasına rağmen gösterdiği direnç için neler söylersiniz?
00:59Elbette. Başkanın kullandığı dil pek yardımcı olmadı.
01:03Gerçekçi olmayan iddialarda bulunarak ve savaş suçu teşkil edebilecek, yerine getirilmesi çok zor tehditler savurarak kendisini köşeye sıkıştırdı.
01:11Bu durum hem kendisi hem de ABD için oldukça zor bir tablo yarattı.
01:16İşin askeri boyutuna gelirsek, ABD ve İsrail Silahlı Kuvvetleri'nin profesyonel açıdan ortaya koyduklarından etkilendiğimi söylemeliyim.
01:23Kendilerine verilen tüm görevleri son derece iyi şekilde yerine getirdiler.
01:27Ancak sorun, orduya verilen görevlerle başkanın ulaşmak istediğini söylediği stratejik sonuç arasında bir kopukluk olması.
01:34Bu ikisi birbiriyle örtüşmüyor.
01:36Kaç İran gemisinin imha edildiğinin bir önemi yok.
01:39Bu hiçbir zaman ABD donanması ile İran donanması arasında bir savaş olmayacaktı.
01:44Gerçek şu ki, başkan kendi ifadelerinden de anlaşıldığı üzere İranlıların boğazı kapatacağını öngörmedi ve buna inanmadı.
01:59Askeri bir okuma yapmak gerekirse ki bu tamamen sizin uzmanlık alanınız.
02:03ABD'de Trump yönetiminin bir hatası var mı sizce bu savaşta?
02:07Mesela İsrail Başbakanı Netanyahu'yu dinleyip bu savaşı başlatmak gibi.
02:14Elbette, yönetimin yaptığı en büyük ve en önemli hata, stratejik sonucu açık ve net bir şekilde tanımlayamamış olmasıydı.
02:22Yani pek çok farklı şey duyduk.
02:24Protestocuları korumaktan rejim değişikliğine, nükleer silahlardan terörizme verilen desteği durdurmaya kadar.
02:30Tüm bunların başında Hürmüz Boğazı'ndansa hiç söz edilmemişti.
02:33Şimdi ise ana konu haline geldi.
02:35Açıkça tanımlanmış bir stratejik hedefiniz olmadığında olan da budur.
02:39Hedef sürekli yer değiştirir.
02:41Ve şu anda bulunduğumuz nokta tam olarak bu.
02:43Elbette askeri planlamacılar açısından siyasi hedef sürekli değişiyorsa operasyon planlamak oldukça zordur.
02:50Şimdi sanırım herkes iki gün önce yayınlanan The New York Times makalesini görmüştür.
02:55Bu makale başkan ile başbakan Netanyahu arasındaki görüşmeyi ele alıyordu.
02:59Ortada çok fazla suçlama ve karşılıklı itham var.
03:03Yani bunun Netanyahu'nun Amerika Birleşik Devletleri'ne bu sürece zorladığı yönünde iddialar dile getiriliyor.
03:08Ancak başkan Trump hemen, hayır kararlarımı ben veririm dedi.
03:13Dolayısıyla bu kararı alma sorumluluğunu nadiren de olsa üstlenmiş oldu.
03:17Fakat söz konusu makale aynı zamanda şunu da gösteriyor.
03:21Başkan kendisine karşı çıkmayan, ona itiraz etmeyen, hata yaptığını ya da yanıldığını söyleme cesaretini göstermeyen kişilerle çevrili.
03:28Bu oldukça tehlikeli bir durum.
03:30Özellikle de başkanın kendisinin herkesten daha iyi bildiğine bu kadar emin olduğu bir ortamda.
03:35Ve bu nedenle şu anda son derece kötü bir durum içindeyiz.
03:43Trump'a gazeteciler İran'da sivil altyapıların hedef alınmasının bir savaş suçu olup olmadığını sordu geçtiğimiz günlerde.
03:50Başkan Trump ise lafı çok umurunda değil demeye getirdi ki kendisinin tek pusulasının kendi ahlakı olduğunu da söylemişti.
03:57Siz neler söylersiniz bu konuya ilişkin?
03:59Kız okuluna yapılan saldırıdan bahsetmiyorum bile.
04:05Kendimi Amerika Birleşik Devletleri silahlı kuvvetlerindeki ve onun sivil hedeflere saldırı emrini yerine getirmek zorunda kalacak tüm subayların yerine koyuyorum.
04:14Hepsinin bunun yanlış olduğunu düşündüğünden eminim.
04:17Savunma Bakanı Hexet'e bunun yasa dışı bir emir olduğunu söylemiş olacaklardır.
04:21Sivil hedefleri öylece bombalayamazlar.
04:23Elbette düşmanın askeri kapasitesiyle bağlantılı hedefler her zaman vurulabilir.
04:28Örneğin düşman kuvvetlerinin hareketi için gerekli olan köprülerin vurulması meşrudur.
04:33Aynı şekilde mühimmat fabrikalarına enerji sağlayan elektrik santrallerinin vurulması da mümkündür.
04:38Ancak bu tür hedefler konusunda her zaman son derece dikkatli ve seçici davranmışızdır.
04:44Çünkü sivil kayıplardan kaçırmak istersiniz.
04:46Başkomutan olan başkansa umurumda değil diyor.
04:49İşte bu ciddi bir soru.
04:51İkinci olarak bu durum subaylar için çok kötü bir örnek teşkil eder.
04:55Ayrıca savunma bakanı Hexet birkaç ay önce Virginia'da 800 general ve amirale yaptığı ünlü konuşmada
05:01aptal angajman kurallarına ihtiyacımız yok demişti.
05:04Ve tüm hukukçuları sistemden çıkardı.
05:06Böylece sivil hedefleri vurma isteğini övünerek dile getiren bir sivil liderlik ortaya çıktı.
05:11Benim tahminim sorumlu subayların bunu yapmayacağı ya da buna karşı çok güçlü şekilde direnecekleri yönündedir.
05:22İran ve ABD savaşında aslında NATO'nun ismi de çok geçti.
05:26Trump bir yardım istedi onlardan sonra istediği yardımı geri çekti.
05:30Ardından yardım etmeyen, destek vermeyen NATO müttefiklerini tehdit etti.
05:34En sonunda NATO'dan çıkmayı düşünüyorum dedi.
05:36Trump'ın NATO'dan vazgeçmesinin altında yatan gerçek neden nesilce yoksa bu da bir başka blöf olabilir mi?
05:45Bu durum ilk Donald Trump yönetimi dönemine kıyasla şimdi daha ciddi görünüyor.
05:50Ve bence şu anda yaptığı şey kendisini bir çıkmazın içine soktuğunu gördüğü için etrafında suçlayacak kişiler aramaz.
05:56NATO ise her zaman onun en sevdiği hedeflerden biri oldu.
05:59Tek umudum üniformalı askeri kadroların ve ayrıca NATO'nun ve müttefiklerin önemini anlayan bazı kıdemli cumhuriyetçi kongre üyelerinin
06:06onun müttefiklerimizle ilişkilerimizi tamamen yok etmesini engelleyebilmesi.
06:10Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye gibi müttefiklerle çalışamaması ya da örneğin İncilik Hava Üssü'nden
06:16ya da Almanya, Yunanistan, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık'taki üslerimizden operasyon yapamaması ihtimalini düşünmek bile istemiyorum.
06:23Biz Amerika Birleşik Devletleri'ni sadece Virginia, Florida ve Kaliforniya'dan savunamayız.
06:28İleri konuşlanmaya ve ileri at müttefiklerine ihtiyacımız var.
06:32NATO da her zaman bunu sağladı.
06:33NATO hiçbir zaman mükemmel olmadı.
06:35Ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde kim iktidarda olursa olsun ittifakta kalmamızın bir nedeni var.
06:40Farklı müttefiklerle ne tür sorunlar yaşarsak yaşayalım, müttefiklere sahip olmak her zaman daha iyiydi.
06:46Bu nedenle başkan ne yapmaya karar verirse versin, birkaç yıl önce Marco Rubio'nun senatör olduğu dönemde çıkarılan yasa sayesinde
06:53notadan tamamen çekilemez.
06:54Ancak askeri kapasitemizin konuşlandığı yerleri değiştirmeye başlayabilir.
06:58Fakat İspanyolları sevmiyoruz diyerek İspanya'daki üsleri önemsememek ne kadar küçük hesaplı, kısa vadeli ve hatalı bir yaklaşım olur.
07:06Bu durumda Akdeniz'in girişinde bulunan hava üslerini ve bir deniz üsünü kaybetmiş oluruz.
07:11Bu nasıl bir stratejik düşüncedir?
07:13Bu yüzden umarım askeri liderliğimiz oluşabilecek zararı en aza indirebilir.
07:17Ve umarım müttefiklerimiz de Amerika Birleşik Devletleri'ne ve bu ilişkiye uzun vadeli bakar.
07:22Çünkü bu ilişki şu anda başkanın kim olduğundan çok daha önemlidir.
07:30Bu savaşı kim kazandı? ABD mi, İran mı, İsrail mi? Kısa cevaplarla.
07:38Eğer bugün nasıl sonuçlandı diye cevap vermek zorunda kalsaydım, bunun Amerika Birleşik Devletleri için stratejik bir yenilgi olduğunu söylerdim.
07:50ABD Savunma Bakanı Pete Hexet için neler söylersiniz?
07:53ABD gibi aslında bir süper güç ülkede savaşı yönetiyor. Ne kadar yetkin kendisi?
08:04Sanırım hayatım boyunca gördüğüm en kötü savunma bakanı olabilir.
08:08Hukuka hiçbir saygısı yok.
08:10Stratejik liderliğin önemini de gerçekten anlamıyor.
08:13Hala bir Fox News televizyon sunucusu gibi konuşuyor.
08:15Ve çok sayıda netelikli kadın ve erkek üst düzey lideri görevden aldı.
08:20Görevden aldığı bu generallerin ya da amirallerin hiçbiri, yetersizlik, suistimal ya da herhangi bir yanlış yaptıkları için görevden alınmadı.
08:28Onları sadece sevmediği için görevden aldı.
08:30Ya kadın oldukları, ya siyah oldukları, ya da bir şekilde önceki yönetimle fazla yakın görüldükleri için.
08:36Bu durum profesyonel ordumuza büyük zarar veriyor.
08:39Bizim yeminimiz başkana değil, anayasayadır.
08:42ABD'ye anayasasını desteklemek ve savunmak üzerinedir.
08:46Ve o, politikalarına karşı çıkabilecek ya da hayır deme cesareti gösterebilecek herkesi sistemden çıkarmaya büyük çaba harcadı.
08:53Kurmaya çalıştıkları subay kadrosunun birinci sadakati anayasaya değil, başkana olacak.
08:58Bunun çok tehlikeli olduğunu düşünüyorum.
Yorumlar