00:00Ngayong araw, April 9, ginugunitan natin ay 84 taon ng araw ng kagitingan.
00:05Isang mahalagang pag-alala ito, hindi lang dito sa Pilipinas, kundi pati sa Amerika.
00:09Muli natin balikan ang kwento ng kagitingan sa likod ng daang kilometrong pasakit ng Bataan Death March.
00:16Panorin po natin ito.
00:42Ganito ang mga tagpo sa malungkot at malagim na pagkatalo ng mga sundalong Pilipino at Amerikano sa kamay ng mga
00:50Hapon noong World War II.
00:52Marami ang pinahirapan, marami ang namatay.
00:55Ang Pechang Abril 9 ay araw ng pagsuko ng Bataan.
01:01Ngunit bakit nga ba sa kabila ng pagkatalo, ating inaalala ang araw na ito?
01:07Balikan natin ang mismong araw ng kanilang naging paglalakbay sa daang kilometrong pasakit.
01:16April 9, 1942.
01:18Matapos ang tatlong buwang matinding labanan,
01:21napilitang sumuko mga puwersa ng Pilipinas at Amerika sa kamay ng mga Hapon.
01:26Dahil sa kakulangan ng sasakyan patungo Starlock na paglalagakan ng mga nagaping sundalo,
01:33puwersahan silang pinagmarcha.
01:36Kinabukasan April 10,
01:38sinimula ng tinaguri ang Bataan Death March,
01:41kung saan mahigit 70,000 sundalo ang naglakad
01:44mula Mariveles-Bataan patungong San Fernando Pampanga hanggang Capas-Tarlac.
01:52Sa ilalim ng matinding init, gutom at pangaabuso,
01:57nilakad nila ang mahigit sandaang kilometro sa loob ng humigit kumulang siyam na araw.
02:02Maraming sundalo ang walang sapat na pagkain at tubig,
02:07kaya't marami ang namatay sa uhaw at gutom.
02:10Ang mga nanghina at bumagsak sa daan
02:13ay minaltrato at pinapatay ng mga gwardyang Hapon.
02:17Tinatayang mahigit 20,000 katao ang nasawi sa marcha.
02:23Sa gitna ng mapait na paglalakbay ng mga sundalong Pilipino at Amerikano,
02:28lumitawa mga pangalan na nagpakita ng tunay na kagitingan
02:33Kabilang dito si na Captain Ramon Alcaraz na naging Commodore
02:38at siyang nagtatag ng Philippine Marine Corps.
02:41Corporal Delix Tulfo na kahit reterado na noong panahong iyon,
02:46muling nagbolontaryo para lumaban sa World War II.
02:49Nakaligtas siya sa marcha pero binawian ang buhay sa Capas Concentration Camp.
02:54Ang kanyang anak na si Ramon ay nakaligtas din at naging colonel sa Philippine Constabulary.
03:01Noong 1954, unang kinilala ng U.S. Congress ang sakripisyong ito
03:06sa pamagitan ng joint resolution na nagdeklara ng April 9 bilang Bataan Day.
03:11Pagkalipas ng pitong taon, sa visa ng Republic Act No. 3022,
03:16naging opisyal sa Pilipinas ang pagunitang ito,
03:19na kalaunan ay tinawag nating Araw ng Kagitingan o Day of Valor.
03:25Bilang pag-alala, itinayo noong 2000 sa tulong ng Filipino-American Memorial Endowment of Fame
03:32ang 137 historical markers sa ruta ng nangyaring marcha.
03:37Samantalang ang lugar kung saan nagtapos ang Bataan March
03:41ay idineklara bilang Capas National Shrine noong 1991.
03:45Ang mga pangalan na mga nasawing sundalo ay nakaukit sa Memorial Wall.
03:50Habang mga puno naman ang tinanim sa dating kampo
03:54na nagsisilbing paalala sa kanilang sakripisyo.
03:58Wala mang nangyaring tagumpay noong April 19, 1942,
04:02sa mismong araw namang iyon,
04:04nagsimula ang maraming kwento ng Kagitingan.
04:07Mga istorya na hanggang ngayon
04:09ay dala ng mga veterano,
04:11ng mga pamilya,
04:12at dadali ng bagong henerasyon
04:14para sa pagpupugay at pagpapatuloy.
Comments