00:00İktisatçı değerli hocamız Prof. Dr. Serap Durusoy bizimle birlikte.
00:04Ne dersiniz Sayın Hocam? Vatandaşın TÜİK tahmini de daha farklı.
00:08Cebimizden çıkan parayı da biz biliyoruz. Gelen zamlar da maalesef artık içimizi acıtıyor.
00:15Dolayısıyla siz hangi fikirdesiniz? Savaşın maliyeti mi yoksa hali hazırda artık Türkiye'nin normali mi?
00:23Gülnay Hanım, çok uzun bir süredir zaten bizim kronik bir sorunumuz açıkçası enflasyon.
00:29Özellikle burada gıda enflasyonu tabii ki çok daha ayrışan bir içerik taşıyor.
00:35Fakat Türkiye ekonomisi birçok kırılganlığı da bir arada yaşayan bir ülke.
00:40Yani enflasyon kronik sorunumuz dedim ama bununla birlikte birçok makro ekonomik sorunu da bir arada yaşıyoruz.
00:46Dolayısıyla da savaşla birlikte aslında bu yeni yıkımlar beraberinde geliyor diyebilirim.
00:52Tabii ki uzun süredir TÜİK'in rakamlarına ilişkin olarak kamuoyunda bir güvensizlik algısının olduğu bilinen bir gerçeklik.
01:01Burada özellikle ENAK ve İTO'dan ayrışan bir özelliğinin dışında resmi rakamlarla ne yazık ki yaşanılan enflasyon arasındaki uçurum aslında bu
01:12rakamlara kamuoyunun tepkisini de gün geçtikçe büyütüyor diyebilirim.
01:16Şimdi Mart ayındaki rakam oldukça iyimser geldi ki zaten aslında TÜİK'in bütün verilerinde bir iyimserliği görüyoruz biz ama açıkçası
01:27savaşın yarattığı o yıkıcı etkiyi biz sanırım Nisan verisinde daha bariz bir şekilde göreceğiz.
01:34Zira Mart ayındaki veride özellikle akaryatı yakıtta Eşel mobil sisteminin devreye sokulmasıyla birlikte bunun etkisini çok fazlaca görmedik.
01:43Ama ben Nisan ayında enflasyonun açıkçası bir karakter değiştireceğini düşünüyorum.
01:49Yani şöyle ki biliyorsunuz uzun bir süredir talebi baskılayan bir politika uygulanıyor ülkemizde ve şu anki enflasyonun temel nedeni taleple
01:59ilişkilendiriliyor.
02:00Ama biz Nisan'da özellikle tedarik zincirindeki aksamalar ve akaryakıt fiyatlarındaki ki doğalgazada biliyorsunuz çok ciddi oranda zam geldi.
02:09Bütün bunların etkilerini biz Nisan'da göreceğiz ve Nisan'da aslında enflasyon bir karakter değiştirerek maliyet enflasyonu üzerinden daha bariz bir şekilde
02:18hissedeceğiz.
02:20Özellikle gıda bizim için son derece önemli zira gıdaya baktığımız zaman çok uzun süredir yaşanılan bir sorun ama ne yazık
02:28ki ekonomi yönetimi bunu her defasında biliyorsunuz iklim koşulları ile ilişkilendiriyor.
02:32Ama gıda da aslında çok ciddi yapısal sorunlar özellikle tarım ve hayvancılık sektöründeki yapısal sorunların maalesef devam ediyor olması bunun
02:41çok kolay kolay aslında düşeceği yönündeki beklentileri de bence desteklemiyor diyebilirim.
02:49Tabii zorlu bir süreç aslında tahmin etmek de güç gülüne yanım çünkü hani ekonomi nereye gidecek sorusuna tam olarak yanıt
02:58veremiyoruz.
02:59Şöyle ki burada temel noktaya aslında savaşın ne kadar süreceği oluşturuyor yani bu savaş nereye evlenecek ikincisi de aslında bunun
03:08ölçeğinde bir değişiklik olacak mı yani sonuçta biliyorsunuz Avrupa Birliği ülkelerine yönelik olarak da Trump'ın çok sert açıklamaları var
03:16özellikle bu hafta Fransa'ya karşı net tavrını ortaya koydu.
03:20Dolayısıyla da Trump'ın akşamdan sabaha söylemlerindeki değişiklikler söylemleriyle eylemler arasındaki uyumsuzluk her defasında İran'ın Trump'ın bu söylemlerini
03:32yalanlaması tabloyu aslında öngörülmez bir hale getiriyor diyebilirim.
03:37Peki siz şimdi Nisan ayındaki tablonun yani Nisan ayındaki rakamların daha belirleyici olduğunu ifade ediyorsunuz.
03:46O zaman biz yani bu ay içerisinde hali hazırda maruz kaldığımız zamların daha da üst seviyesini mi göreceğiz?
03:55Yani dalga dalga yani hali hazırda şöyle söyleyeyim savaşta olumsuz bir şey oluyor ama yani o gün pazardaki fiyatlar değişiyor
04:04o gün marketlerdeki fiyatlar değişiyor.
04:07Bunun olması imkansız aslında yani o zamanla haberle değil gerçekten de o zamın daha doğrusu toprağa yansıması zaman alması gereken
04:19bir şey.
04:19Ya da markete yansıması zaman alması gereken bir şey ama biz bunu böyle yaşamıyoruz memlekette.
04:25Onun için de Nisan için verebileceğiniz sanırım haberlerin büyük bir çoğunluğu negatif.
04:32Enerji alanında da yakıtta da benzinde yine motorinde bu ivmeli zam hareketi devam eder mi sizce Sayın Hocam?
04:42Evet evet Gülnay Hanım zaten bakın şu son bir haftada ekmeğe gelen zam nasıl zamlara bir bakacak olursak bunların aslında
04:50biz yansımasını göreceğiz.
04:51Bırakın yani akaryakıtı vesaire işte savaşın ne kadar süreceğini.
04:56Bu hafta gelen zamlara baktığım zaman ekmeğe zam geldi.
04:59İşte dünkü enflasyon rakamıyla birlikte yüzde 32'nin üzerinde kiraya zam gelecek.
05:04Akaryakıta doğalgaza gelen zamları da elektriğe gelecek zamla da düşünürsek.
05:10Şimdi burada özellikle başka bir sorunla karşı karşıya kalacağız.
05:16O da aslında durgunluk yani pek bunu dinlendirmek istemiyoruz açıkçası ama önümüzdeki dönemde biz enflasyonla birlikte durgunluk sorunuyla da karşı
05:25karşıya kalacağız.
05:27Zira bakın real sektör de ciddi anlamda sesini yükseltmeye başladı.
05:30Özellikle tedarik zincirindeki aksaklıkların bu üretimde çok ciddi sıkıntıları beraberinde getireceğini dinlendiriyorlar.
05:41Kaldı ki zaten son 12 aylık dönemde yüzde 40'ın üzerinde bakın iş yerinin kapandığını biliyoruz.
05:45Yani o konkordata ilanlarız inanılmaz derecede arttığı bütün bunları bir araya getirdiğimizde evet biz hep enflasyonu konuşuyoruz ama bu üretimde
05:55meydana gelecek aksamalar aynı zamanda yine bizim çok önemli bir makro ekonomik sorun olan işsizliği de besleyecek.
06:02Yani her ne kadar tekhaneli rakamda kaldığını bir ekonomik başarı olarak ifade etse de ekonomi yönetimi ki daha geniş tanımlı
06:10işsizliği biliyorsunuz yüzde 30'ların altına maalesef ki inmiyor.
06:13Bu açıdan da aslında bizim var olan ekonomik sorunlarımız çok daha büyüyecek ve bunun yaratacağı yıkım da çok daha yüksek
06:23olacak gibi görünüyor Gülnay Hanım.
06:25Ama bütün bu söylemlerimi neye dayanarak söylüyorum bu savaş devam ettiği sürece savaş devam etmese de şunu da soruyor genelde
06:35kamuoyundan bu tür sorular alıyoruz.
06:37Hocam peki düzelir mi bu böyle akşamdan sabaha düzelmez Gülnay Hanım uzun vadede devam edecek bir şey dolayısıyla da ekonomik
06:47aktörlerin bu gelişmelere hazırlıklı olması gerekir diye düşünüyorum açıkçası.
06:51Nasıl hazırlıklı olunur mesela rezervlerle ilgili gelen haberler bu hafta bunlar çok ürkütücü mü yoksa o rezerv azaldığı gibi artar
07:02mı zamanla altının bu kadar kritik bir dönemeçte satılıyor olması ancak o şekilde TL'yi koruyabilmek bunlar yapılması gerekenler miydi
07:15sizce?
07:17Şimdi tabii ki benim konuşmamın ilk başında dikkat ederseniz şu vurguyu yaptım birçok makro ekonomik sorunu bir arada yaşıyoruz dedim.
07:25Yani bunun içerisinde işte cari açık var, mülce açığı var, işsizlik rakamı var.
07:30Her ne kadar dördüncü çeyrekte yüzde üçün üzerinde bir büyüme söz konusu olsa da biliyorsunuz orada da bir kaliteli büyüme
07:36görmüyoruz.
07:37Yani kompozisyonu bozuk bir büyümeyle karşı karşıyayız ama beraberinde sizin söylediğiniz nokta son derece önemli.
07:44Özellikle son haftalarda hem yabancı sermaye çıkışı hem aynı zamanda rezervlerde meydana gelen kayıplar, kısa vadeli borç oranının çok yüksek
07:56seviyelerle gelmiş olması bizi bir başka soruna da aslında götürecek.
08:02O da kur şoku. Zaten kur şoku devreye girecek olursa Gülünay Hanım işte bu noktada Türkiye'yi gerçekten çok zor
08:11günler bekleyecek.
08:12Çünkü artık bu kuru baskılayacak rezerv oranlarında da ciddi bir düşüş var.
08:16Dolayısıyla biz belki de önümüzdeki dönemde eğer savaş bu sıcaklığıyla devam ederse eksi rezervlere gitme durumumuz bile söz konusu olabilir.
08:24Her ne kadar ekonomi yönetimi bu hafta yurt dışı seyahatlerde bulunduysa da aslında dünya zaten şu anda bir kaos içerisinde
08:33ve küresel ekonomide zaten bir panik havası var.
08:36Dolayısıyla bu konjonktürde zaten ülkelerin bir yabancı sermaye çekmesi de çok kolay olmayacak.
08:41Çünkü her ülkenin yaşamakta olduğu bir ekonomik açmaz olacak.
08:46O nedenle de mevcut süreç içerisinde biz işte bu birçok sorunu bir arada yaşarken bir de bunları besleyecek yeni mekanizmaların
08:56devreye girmesiyle de hakikaten zorlu süreçleri yaşayacağız.
09:00Tabii burada hemen şunu da belirtelim.
09:02Şu ana kadar uygulanan ekonomik politikasının aslında eksik bir ayak üzerinde gittiğini her fırsatta dile getiriyorum ben ve meslektaşlarım.
09:10Özellikle para politikası üzerinden yürüyen bir dezenflasyon politikası var.
09:17Bundan sonraki süreçte maliye politikası ne kadar devreye girer, yapısal reformlar bu konjonktürde hayata geçirilebilir mi?
09:23Elbette bunlar da belirleyici olacaktır.
09:26Peki şimdi şunu da düşünüyorum bir yandan size anlatırken Sayın Hocam.
09:31Şimdi biz evet savaştan dolayı dört tane füzenin aslında Türkiye topraklarına düşmeden hava savunma sistemleri tarafından engellendiği ama ısrarla İran
09:45'ın bizim yaptığımız bir saldırı değildi bu diyerek her fırsatta Türkiye'ye ne kadar büyük sevgi beslediklerini belirttiği bir ülkeyiz
09:57değil mi bu savaşta?
09:58Ve burada zarar görmeyen demek gerekiyor aslında yani şu an savaşa komşu ülkeleri sıraladığımız zaman aslında bu süreçten fiziken askeri
10:13anlamda zarar görmeden çok doğru bir çizgide davranarak çıkacak olan ülkeler arasındayız aynı zamanda.
10:20Ama mesela ekonomideki mesele böyle değil yani ekonomide sanki doğrudan o savaşı yaşıyormuşcasına ağır bir fatura ödüyoruz.
10:31Yani neden Türkiye bu kadar çok etkileniyor?
10:34Yani neredeyse böyle kuş uçtu enflasyon yükseliyor işte faize bir şey oluyor rezerv gidiyor kelebek kanadını çırptı.
10:42Yani bizde niye böyle bir durum var?
10:44Evet şimdi uzun bir süredir aslında Türkiye bu sürecin dışında kalmaya çalışıyor sizin söylediğiniz gibi.
10:52Yani hem hedef olmamaya çalışıyor aslında hem de savaşa dahil olmamaya çalışıyor.
10:57Ama buna rağmen niçin biz daha fazla bu savaşın yarattığı ekonomik olumsuzluklardan etkileniyoruz?
11:04Bunun aslında temel nedeni bizim birçok ekonomik sorunla birlikte bu sürece içerisinde yer alıyor olmamız.
11:12Bir ikincisi de aslında sadece Türkiye değil birçok ülkede de veriler olumsuz eğilim içerisine girmeye başladı.
11:20Buradaki temel neden de aslında şu gerçekliği de gördük biz.
11:24Küresel sürecin ülkeleri organik bir bütün haline getirmesi.
11:28Yani ülkelerin ekonomileri birbirine pamuk ipliğiyle bağlanmış durumda.
11:32Dolayısıyla da en ufak bir yaşanılan açmaz bizim gibi ülkeleri çok fazla etkiliyor.
11:39Tabii burada özellikle altını kalın kalın çizmekte fayda var.
11:42Enerji bağımlısı olmamız aslında temeldeki bir noktayı da oluşturuyor.
11:46Çünkü biz şu ana kadar yapılan zamlara baktığımız zaman hep akaryakıt üzerinden bakın zamların çok arttığını gözlemliyoruz.
11:55Ama akaryakıt üzerinden yapılan zamlar da maalesef ki domino etkisi yaratarak birçok mal ve hizmet grubunda fiyat artışlarına beraberine getirecek.
12:04Buradaki temel sıkıntı aslında o enerji bağımlılığını biraz daha hafifletmek gerektiği gerçeğiyle de bu savaş konjonktürüne bir kez daha yüzleşmiş
12:14olduk diyebilirim Gülney Hanım.
12:16Kırılganlaşıyoruz giderek daha da kırılganlaşıyoruz.
12:18Peki çok teşekkür ediyorum.
12:20Çok sağ olun sayın hocam aktardıklarınız için çok çok sağ olun.
12:23İyi yayınlar diliyorum. Hoşçakalın.
Yorumlar