00:006 Şubat Kahramanmaraş depremleri sonrasında 3 yıl aşkın bir süredir bölgede incelemeler yapıyoruz.
00:06Bu incelemelerde şunu tespit etmeye çalıştık.
00:08Hasarın bu kadar büyük olmasında ve 11 ilin depremden etkilenmesindeki ana faktörün ne olduğunu tespit etmeye çalıştık.
00:16Yaptığımız çalışmalarda da zemin etkisinin önemli faktörlerden biri olduğunu tespit ettik.
00:21Özellikle Maraş'ta iki tane deprem yaşandı ama en büyük yıkımı gitti Hatay ili gördü.
00:26Burada yaptığımız çalışmalarda hem TÜBİTAK hem de bakanlığın çeşitli komisyonlarında yaptığımız komisyon görevleriyle beraber buralarda çalışmalar yürüttük.
00:36Yaptığımız çalışmalarda özellikle mesela Hatay'ın İskenderun bölgesinde zemin sıvılaşmasının bulunduğu ve zemin sıvılaşmasına bağlı olarak yapılarda ciddi hasarlar oluştuğu,
00:46Antakya bölgesinde de yumuşak zemin etkisinden dolayı yapıların hasara uğradığını tespit ettik.
00:51Yine aynı şekilde diğer illerde özellikle mesela Kahramanmaraş ilinde yıkım en fazla Azerbaycan caddesindeyken daha yamaç bölgelerde hasarın daha az
01:02olduğunu gördük.
01:03Yani burada iki tane deprem yaşandı ama neden bu bölge daha fazla etkilendiği ile ilgili çalışmalarımızı yürüttüğümüzde yine Azerbaycan caddesinde
01:11alüvyon dediğimiz zemin büyütme etkisine sahip zeminlerle karşılaştık.
01:15Bu da bizi şu sonu çıkarttı.
01:17Yani çoğu illerden biliyoruz ki alüvyon zeminler oldukça fazla ve olası bir depremde en büyük hasarlardan bir tanesini bu kötü
01:26zemine yani alüvyon diye tabir ettiğimiz yumuşak ya da sıvılaşabilir zemine oturan bölgelerin alabileceğini tespit etmiş olduk.
01:32Daha sonra da ikinci aşamada da geldik olası bir deprem durumunda ülkemizin çeşitli bölgelerinde de yine benzer durumlarla karşılaşabilir miyle
01:42ilgili çalışmaları yürütmeye başladık.
01:45Bununla ilgili çalışmanın başlangıcını Marmara bölgesi oluşturdu.
01:48Marmara bölgesinden özellikle İstanbul, Kocaeli, Balıkesir, Bursa, Kütahya, Manisa, İzmir, Çanakkale bölgelerinden alüvyon zeminlerinin bulunduğu alanlardan zemin numunelerini topladık.
02:03Getirdik burada laboratuvar testlerini tabi tuttuk.
02:05Laboratuvar testinde de zeminlere dinamik test yaptık.
02:09Laboratuvarımızda da dinamik testlerin yapılması ile ilgili oldukça iyi cihazlarımız bulunmaktadır.
02:15Bu cihazlarda zeminlerin deprem davranışını modellemeye çalıştık ve tespitlerimizde şunu bulmuş olduk.
02:22Özellikle sıvılaşmaya duyarlı zeminlerde sıvılaşmaya yaşanabileceği yumuşak kil zeminlerde, yumuşak zemin davranışı gösteren zeminlerde de ciddi bir zemin büyütme etkisinin
02:31sahip olduğunu tespit ettik.
02:33Aynı zamanda da bazı zeminlerde şunu da tespit etmiş olduk.
02:37Yani deprem sonrası zeminlerde bir dayanım kaybına uğrama durumu da söz konusuydu.
02:42Bu da şu anlama gelecek, olası bir deprem sonrası herhangi bir problem yokken deprem sonrası durumunda zemin dayanımı daha düşük
02:52hale geldiği için binalarda sorun yaratabilecek olduğunu tespit ettik.
02:56Dedik ki olası bir depremi yaptığımız zeneylerle zemin özelliklerini belirledikten sonra analiz kısmına geçtik.
03:03Ve bilgisayar programlarıyla belli büyüklükteki depremleri sisteme tanımlayarak zemin bilgilerinde girerek analizler yaptık.
03:11Ve olası bir Marmara depreminde 10-11 tane ilde özellikle zeminin kötü olabilecek yerlerde, kötü olan yerlerde hasarın daha büyük
03:20olabileceğini tespit ettik.
03:21Yani olası bir depremde aynı Maraş'taki durumun benzeri olarak Marmara bölgesinde de çoğu ilin hasar alabileceği ile ilgili çalışmalarımızı büyük
03:32bir aşamaya geldik.
03:33Yani tamamlamış bulunmaktayız.
03:35Aslında buradan çıkarılabilecek sonuç şu olarak özetleyebiliriz.
03:38Eğer zemininiz alüminyum zeminde oturan bir alandaysa ve binalarınızda bir zemin iyileştirilmesi yapılmamışsa, yumuşak ya da sıvılaşabilir bir etki söz
03:48konusuysa, binanın hasar alması mümkün olabilir.
03:51O yüzden alüminyum zemine oturan binalarda muhakkak zemin iyileştirilmesinin yapılması gerektiğini düşünüyoruz.
04:00Burada da yeni yapılacak yapılar için bunların doğru tehlikeli analiz yapılarak bu zemin iyileştirilmesinin düzgün yapılması gerekiyor.
04:07Eski yapılar varsa üst yapısı iyi olan yapılar ve zemin iyileştirilmesi yapılmamışsa da bunların tespit edilerek zemin iyileştirmesini yapılarak depreme
04:15daha dirençli hale getirilmesi gerekiyor.
04:17Bunu neden anlatıyorum?
04:18Çünkü hatırlanacak bizim deprem yönetmelikleri yıllara sahil olarak çıktı.
04:22İşte 99, 2007 ve en son 2018 yılında yapılan ve 2019'da yürürlüğe giren bir deprem yönetmeliğimiz var.
04:29Bu zeminle ilgili ciddi araştırmalar ve zemin iyileştirilme kavramları daha çok 2019 deprem, 2018 deprem yönetmeliğiyle işin içine girdi.
04:38Ama burada da yine eksik kalan durumlar söz konusu.
04:41Mesela özellikle yumuşak kil tabir edilen ve zemin büyütme etkisine sahip bölgeler için bu zemin iyileştirilme kavramı tam oturmamış durumda.
04:50Biz de şunu söylüyoruz hani bir deprem yapıya geleceği zaman mesela normal kayalık bir birimde bir birimlik yük etkiyecekken yumuşak
04:58bir zemin varsa bu büyüyerek yapıya gelecek.
05:01Yani mesela kayalığa bir birim geliyorsa yumuşak kil zeminlerde 3-4 katı 3-4 birimlik bir yük gelecek.
05:07Bu da ne anlama gelecek?
05:09Yani binanız daha fazla deprem yüküne maruz kalıp ve hasar alma riski artacak.
05:14O yüzden biz bunu tespit ederek bunu önleme yanılık çalışmalar yapmamız lazım.
05:19Bunu önlemek için ne yapılabilir?
05:20İşte etkili bir zemin iyileştirmesiyle bu zemindeki büyütme etkisinin sönümlenmesi çalışılabilir.
05:25Veya yine bu zemin büyütme etkisine sahip yumuşak kil zeminlerde zeminde aşırı deformasyon meydana gelebiliyor.
05:31Yani 40-50 santimetreye varan yatay ve düşe yönde deformasyonlar söz konusu.
05:36Bu da yapının hasar almasını tetikleyebilir.
05:39Yine bunu sönümleyebilmemiz için yine zemin iyileşilmesinin bu bölgelerde yapılmasının gerekli olduğunun kanısına vardık.
05:46Depremde yapılan hasar almasını birçok faktör belirlemekteyken zemin yapının hasar almasını da kaderini belirleyebilir.
Yorumlar