00:00Evet, sözcü yazarı, ekonomist Mahmut Aydolmuş'la konuşalım. Mahmut Bey merhaba.
00:05Merhabalar, Senem Hanım. İyi yayınlar diliyorum.
00:07Çok teşekkürler. Önce hemen Bloomberg'ün o Merkez Bankası iddiasıyla başlayalım.
00:12Şimdi TL'yi desteklemek adına 135 milyar dolarlık altın rezervinin kullanımının masada olduğunu söylüyor Bloomberg.
00:21Orada dikkatimi çeken ifade şuydu.
00:23Resmi rezervler ve potansiyel olarak hane halkının elindeki altınlar dahil.
00:29Şimdi orayı ayrıca açmam lazım.
00:31Fakat ilk etapta nasıl görünüyor sizce?
00:36Bu kadar yüksek volatil hareketlerin olduğu bir ortamda ve belirsizliklerin de artık ölçümlemekten çok uzak olduğu bir dönemden bahsediyoruz.
00:45Merkez Bankası'nın belki öncelikli hedefi kur değil ama bilinçaltında bir kur politikası olduğunu da biliyoruz.
00:52Yani normal şartlarda esasında Merkez Bankası'nın tek hedefi fiyat istikrarını sağlamak.
00:58Ama buradaki önemli parametrelerden birisi de kur seviyesi olduğundan dolayı da böyle bir politika izlemesi normal.
01:05Dolayısıyla kurun ateşini söndürebilmek, belli bir seviyede tutabilmek için de rezervler bu anlamda ön plana çıkıyor.
01:12Belki biz bugüne kadar döviz cinsinden rezervleri daha ziyade ön planda görüyorduk.
01:17Ki savaşın başladığı periyodda bazı makro ihtiyacı tedbirler alınmıştı.
01:22Ve son yaklaşık olarak 3 haftalık periyodu referans aldığımızda da 25 milyar dolarlık bir müdahaleyi görmüştük biz.
01:30Şimdi tabii Merkez Bankası'nın en son açıklanan rezerv rakamını dikkate aldığımızda 189 milyar dolarlık bürüt rezervi var.
01:38Bunun 134 milyar doları altın rezervi.
01:40Şimdi bunun bir kısmı yurt dışında tabii ki İngiltere'de.
01:44Belki orada teminat göstererek farklı modüller olabilir ya da bir miktar eritme de olabilir.
01:50Kurun ateşini söndürmek istiyor ama tabii ki bu Merkez Bankası bunu nereye kadar sürdürecek çok sağlıklı bir şey değil.
01:58Yani burada esasında Senem Hanım şunu söylemek lazım.
02:01Hani derler ya aşağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık diye.
02:05Yani şu anda Merkez Bankası'nın da tam bulunduğu pozisyon bu açıkçası.
02:09Yani kuru bir yandan artırmak istiyor biraz rahatlatmak istiyor.
02:12Çünkü şu anda çok aşırı değerlenmiş bir Türk lirası var.
02:15Ama çok fazla kontrolü elden çıkaramıyor.
02:19Neden?
02:19Bunun iki gerekçesi var.
02:20Bir, enflasyondaki artışın yüzde otuz kırk seviyesinde, pardon kurun artışının yüzde otuz kırk seviyesinde bir enflasyona geçişi var.
02:29Dolayısıyla bir buna müsaade etmek istemiyor.
02:32İkincisi de Türkiye'nin özel, kamu, Merkez Bankası, kitler, yerel yönetimler toplam beş yüz on dokuz milyar dolar, iki bin
02:41yirmi beş sonu itibari'deki veridir bu.
02:43Bir borcu var.
02:44Dolayısıyla kurun bir lira artması demek, Türkiye'nin konsolide olarak beş yüz yirmi milyar TL kambiyo zararı yazması demek.
02:53Yani bunu tabii ki özel sektörün ya da kamunun kaldırabilmesi çok mümkün değil.
02:59Bir on liralık artış beş nokta iki trilyon demek.
03:02Yani bunlar çok devasa rakamlar.
03:04Yani burada Merkez Bankası fayda maliyet analizi yapıyor.
03:07Yani kuru bir miktar yakıp yerinde mi tutayım yoksa diğerine mi katlanayım?
03:11Yani her türlü zarar yazıyor ama ehveni şer.
03:14Peki şöyle yapalım.
03:16Şimdi tam da aklımdaki soru şuydu.
03:18Kuru belli bir seviyede tutmak neden önemli?
03:21Siz aslında cevabını verdiniz.
03:23İki açıdan önemli.
03:24Bir, enflasyona bir geçişi var.
03:27Kur artışının bunu önlemek.
03:28İki, borç.
03:30Dış borç var.
03:31Kamu özel.
03:32Beş yüz on dokuz milyar dolar.
03:34Buradaki maliyetin artmasını da istemiyor.
03:36Bu iki açıdan kuru belli bir seviyede tutmak önemli.
03:39Peki o seviye şu anki seviye mi?
03:42Yani mesela alarm zili kur ne kadar olursa alarm çalmaya başlayacak?
03:50Bunun esasında doğrudan bir matematiği yok.
03:53Şimdi şöyle hesaplamalar yapılır.
03:55Yani iktisadın temel kuralıdır.
03:57Türkiye'deki enflasyondan işte Amerika'daki enflasyon çıkarılır.
04:00İşte kura, nominal kura ikmal edilir.
04:03Ve olması gereken seviye budur diye.
04:05Bu ama bu matematik her zaman geçerli değil.
04:07Netçede orada çok fazla birleşen var.
04:10Yani şu anda Merkez Bankası piyasaları şu konuda ikna etmiş vaziyette uzun zamandır.
04:15Yani kurda ani bir sıçrama olursa ben buna müsaade etmeyeceğim.
04:19Gereken topumla, tüfeğimle girerim sahaya.
04:21Yani o kuru orada tutarım.
04:23Dolayısıyla bu mantık olduğu için Türkiye'de özellikle bireyseller anlamında çok ciddi bir döviz talebi olmadı.
04:30Ve bankalara tabi bazı hedefler de kondu.
04:34Yüzde 60'lık TL bulundurma gibi.
04:35Tabi bankalarda bunu karşılayabilmek için burada yüksek faize yöneldiler.
04:42Şimdi son dönemde gelen talep de ağırlıklı olarak zaten yabancılarda yani.
04:46Yerlilerin zaten bir döviz talebi çok fazla yok.
04:48Şimdi burada peki ne seviyede olmalı?
04:51Kur ki hani bu en azından tartışmayı bitirelim.
04:54Yani bunun doğrudan bir şeyi yok.
04:56Matematiği yok.
04:57Bu tamamen ars talep denklemi çerçevesinde olacak ama şunu net olarak biliyoruz.
05:02Yani son özellikle pandemiden sonraki süreci dikkate alırsak.
05:05Yani borç yükünü o kadar yüksek bir seviyeye geldi ki.
05:08Yani kurun nerelerde olması gerektiği konusundaki tüm hesaplamalarda şaşmış vaziyette.
05:14Yani kimi 50 diyor, kimi 60, 80, 100 diyen.
05:17Yani tabi bunlar çok ütopik şeyler.
05:19Yani olması gereken noktayla olabilecek noktalar birbirinden çok ayrışan noktalar.
05:23Yani öyle 70-80'leri falan Türkiye ekonomisini kaldırabilmesi mümkün değil.
05:28Yani bu belki iddialı olacak ama moratoriuma kadar gider yani.
05:32Ve zaten Merkez Bankası da buna müsaade etmez.
05:34Ama yıl sonundaki en azından kendisinin piyasaya sübliminer olarak mesaj algılandığı piyasa katılımcı anketi.
05:42Bunu Merkez Bankası piyasaya mesaj vermek için.
05:44Yani kendisi kur hedefim yok der ama bu yayınlanan belgeyle esasında benim yıl sonu hedefim budur demeye çalışır.
05:51O da 51-52 seviyesi.
05:53Belki ola bir miktarda yukarı yönünü güncellemekte fayda var.
05:57Yani aylık 0.65-0.70 her ay üzerine koyan dolar yerine.
06:01Yani burada biraz daha elastikiyeti genişletmek, ihracatçının biraz daha elini rahatlatmak,
06:07kur üzerinde Merkez Bankası'nın rezervleriyle oluşacak o olumsuz psikolojiyi engellemek açısından daha faydalı olabilir.
06:14Peki burada mesela 135 milyar dolarlık altın rezervinde yastık altı potansiyel de dahil diyor ya.
06:23Nasıl olacak?
06:24Yani sonuçta biz şimdiye kadar kaç defa, işte başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere duyduk yastık altı altınınızı çıkarın diye.
06:34Fakat çok da çıktığına şahit olmadık.
06:37Dolayısıyla hani bu nasıl olacak?
06:40Orada istediği şeyi sağlayamayabilir Merkez Bankası.
06:45Şimdi burada tabii bu yastık altı meselesi yani yıllardır konuşulur.
06:50İşte en son Şubat ayındaki enflasyon toplantısında da Sayın Karan bu konuya ilişkin bir açıklama da yapmıştı.
06:57Türkiye'de 400 milyar dolarlık yastık altında bir rezerv olduğu ve servet etkisiyle bunun 600 milyar dolara çıktığını ifade etmişti.
07:07Tabii 600 milyar dolar demek Merkez Bankası'nın konsolderi bürüt rezervinin 3 katı demek.
07:13Yani çok büyük bir paradan bahsediyoruz.
07:15Ama bu konunun kayıt altına alınabilmesi manasında hükümetlerin yani bu AK Parti iktidarından önceki dönemlerde de gündeme gelmişti.
07:24Ama tabii 23 yıldır 24 yıldır AK Parti iktidarda olduğu için onların söylemlerini daha ziyade zihnimizde.
07:29Bunun kayıt altına alınabilmesi, ekonomiye entegre edilebilmesi ve bir enstrüman olarak yönetilebilmesi çok mümkün değil.
07:38Zaten bu insanlar yani vatandaşlarımız bunu kendilerini zor gün için, en riskli gördükleri dönem için yani adı yastık altı.
07:47Yani öyle olmasaydı işte banka terimleri belki kullanılabilirdi.
07:52Dolayısıyla bunun sistemi entegresi çok mümkün değil.
07:55O açıdan hani ben çok gerçekçi buluyorum.
07:58Hatta şunu da söyleyelim.
08:00Yani altındaki kendi doğal akışı içerisindeki olası artışların dışında yani belli bir prim verilse bile ki bu daha önce denendi.
08:10Yani bu şartlarda bile o altının kayıt içerisine gelmediğini biz gördük.
08:14Dolayısıyla yani bu konudaki çabaları ben çok beyhude görüyorum.
Yorumlar