00:00Pagtaas sa Alert Level 1 ng Bulkan Bulusan at ipag-uusapan kasama si PHEVOX Director Dr. Teresito Bakulcol.
00:07Dr. Bakulcol, magandang tanghali po.
00:10Magandang tanghali din po sa inyo, Ma'am.
00:13Sir, paano po kahapon po ay itinaas sa Alert Level 1 ang Bulkan Bulusan?
00:18Ano po yung batayan nito at ano po yung mga pangunahing datos na naitala ng PHEVOX para itaas sa Alert
00:23Level ang Bulkan?
00:26Okay, so itinaas natin ang Alert Level 1.
00:29To Alert Level 1 ang Bulusan Volcano dahil may malinaw na pagtaas ng activity.
00:35So mula March 15, nakapagtala tayo ng 475 volcanic earthquakes.
00:41May ground inflation din tayo at may sulfur dioxide emission na nasa 91 tons per day noong March 18.
00:49So yan ang mga datos na nagpapakita na right now hindi na normal ang kondisyon ng vulkan.
00:54Kaya tinaas natin ito from Alert Level 0 to Alert Level 1.
00:58Okay. Sir, sa dami po na naitalang pagyanig, ito pong 470 plus,
01:02masabi po ba natin may posibilidad na ito ay magtuloy sa isang phreatic o mas malakas na pagsabog?
01:08Ano po yung mga senyales na binabantayan natin sa ngayon?
01:12Okay, so the possibility na magkakaroon ng phreatic eruption is always there even at Alert Level 0.
01:21But kung kailan ito mangyari, hindi natin masasabi or kung gaano ito kalakas.
01:25Sa ngayon, ang activity ay mas tugma sa shallow hydrothermal activity.
01:30Ibig sabihin, may mainit na tubig at singaw sa ilalim ng vulkan na nag-iipo ng pressure.
01:35So, binabantayan natin kung dadami at lalakas ang lindol, mag-i-intensify yung surface deformation na nakikita natin,
01:44magbabago ang gas emission at kung may visible changes sa crater ng vulkan,
01:49dahil yan ang mga senyales ng posibleng paglala.
01:54Sir, doon po sa nabanggit ninyo na surface deformation ng vulkan,
01:58ano pong ibig sabihin nito sa ilalim ng lupa?
02:00Ano pong indikasyon na ang pinapakita nito?
02:04Ang surface deformation na nakita natin sa Bulusan volcano ay inflation
02:09o ito yung pamamaga, particular sa western at saka south-eastern flanks ng vulkan.
02:15Ibig sabihin, may naipong pressure sa ilalim,
02:17kaya bahagyang umuumbok ang bahagit dito ng edifice.
02:21So, yung inflation ay indicative yan na may persang nagtutulak pataas mula sa mababaw na bahagi ng vulkan.
02:31Kaya again, malinaw na hindi normal ang kondisyon sa ilalim ng vulkan.
02:36But, hindi ito automatic na sasabog agad.
02:38Pero, mahalagang parameter ito na kailangan nating bantayang mabuti ang vulkan.
02:44Okay. Sir, dito naman po sa epekto ng sulfur dioxide emission,
02:48gaano po kalaki ang epekto nito at paano po ito nakakatulong sa pagtukoy kung gaano kaaktibo ang vulkan.
02:55Okay. So, yung sulfur dioxide o yung SO2 ay gas na direktang nanggaling yan sa magma sa ilalim ng vulkan.
03:02Kaya mahalaga ito sa pakaintindi kung may umaakyat na magma o kung gaano kaaktibo ang vulkanic system natin.
03:09So, kapag mataas ang sulfur dioxide, kadalasan indicative yan na may mas malakas na digasing mula sa magma.
03:16Sa bulusan, hindi naman gaano mataas ito, nasa 90 tons per day lamang noong March 18.
03:24Kaya mas tugma ito sa hydrothermal activity kaysa malinaw na magma movement.
03:29Pero mahalaga pa rin natin tinitingnan ito kasama ang number of earthquakes at yung surface deformation para sa mas kumpletong
03:37assessment.
03:39Sir, sa ngayon, anong po yung mga precautionary measures na inilibas ninyo para doon po sa mga residente na nasa
03:45paligid ng vulkan?
03:48Okay. So, ang pangunahing akbang ay mahigpit na bawal ang pagpasok sa 4 km permanent danger zone.
03:54Pinapayuhan din natin ang mga residente living around a bulusan volcano na magingat sa southeastern sector.
04:01May extended danger zone tayo, which is 2 km.
04:05Maghanda sa ashfall at abantayan ang mga ilog at mga sapa, lalo na kapag may ulan dahil pwede magkaroon ng
04:14sediment flows.
04:16Okay. Sir, may babala din po sa posibleng pyroclastic density currents.
04:20Gano po ito kadelikado? At ito pong nabanggit nyo sa may southeastern section.
04:24Ano po yung mga lugar na pinaka nanganib sakali mangyari po ito?
04:29Okay. So, yung PDC o pyroclastic density current, this is a fast-moving mixture of hot volcanic gases, ash, and
04:37rock fragments na bumababa sa dalisdis ng vulkan at very high speeds.
04:42Minsan, maabot ito ng hundreds of kilometers per hour.
04:45So, delikado po itong pyroclastic density current or yung PDC dahil pwede itong ma-ensinerate o masunog lahat ng bagay
04:55o kahit tao sa kanyang dinadaanan.
04:57And, in fact, noong 1993, 77 people died sa mayo naman dahil sa pyroclastic density current.
05:04Again, sa bulusan ng pinakapanganib na magkakaroon ng PDC ay yung mga lugar sa loob ng 4-kilometer permanent danger
05:11zone at yung sa 2-kilometer extended danger zone sa may, again, southeastern sector.
05:17Sir, sa ngayon, ano po yung dapat maghandaan ng mga residente na malapit sa vulkan?
05:21Popsily po ba yung sinasabing sediment-laden flows at paano ito naiba sa lahar?
05:27Okay, so, ang dapat maghandaan ay yung phreatic eruption, asphalt, at sediment-laden flows.
05:33That's right, possibly ang sediment-laden flows, ito ay mixture ng tubig, volcanic ash, and rocks at pwede mangyari ito
05:40kapag may malakas at tuloy-tuloy na ulan.
05:42So, ang pinakapanganib nito ay yung mga nasa valleys at river or stream channels, lalo na sa may southeastern, southwestern,
05:51at saka northwestern sectors ng vulkan.
05:52Kaya, again, mahalaga na magiging alerto yung ating mga residente sa mga lugar na nabanggit ko, yung mga sectors na
06:00yun, at agad sumunod sa advisories ng LGU at ng aming tanggapan.
06:04Okay. Sir, kung ikukumpara po natin ito sa bulkang Taal na nasa alert level 1 din, pero may mas mataas
06:10na sulfur dioxide emissions,
06:11paano po natin ito iahambing yung itong sitwasyon ng dalawang vulkan?
06:16Okay, so, mag-iba yung sitwasyon ng bulusan at Taal kahit pareho silang nasa alert level 1.
06:22Sa bulusan, ang nakita natin ay mas shallow hydrothermal activity, may lindol, inflation, at relatively mababa yung sulfur dioxide.
06:31Sa Taal naman, relatively mas mataas ang sulfur dioxide.
06:35Na-indication nito na mas aktibo ang degassing ng ating volcanic system and may mas direct ang connection sa magma.
06:44Pero mahalagang tandaan din natin na hindi lang sulfur dioxide ang basihan ng alert level.
06:50Tinitingnan din natin ang kabuuan, yung seismicity, yung surface deformation, yung volume of gases, at yung visual observation.
06:59So, kahit pareho silang nasa alert level 1, magkaiba ang kanilang behavior at saka ang kanilang risk profile,
07:06and iba rin ang interpretation ng monitoring data sa bawat vulkan.
07:10Okay, sir, mensahin nyo na lang po sa ating mga kababayan na nakapaligid sa bulkang Bulusan.
07:17Okay, sa ating mga kababayan na malapit sa bulkang Bulusan, manatiling kalmado, but they have to be alert and vigilant.
07:25Mga higpit nating paalala na, again, iwasan yung 4 km per minute danger zone dahil ito ang pinakadelikadong lugar.
07:32Sundin ang advisories ng aming tanggapan at ang kanilang mga LGU,
07:36at maging handa sa posibleng phreatic eruption, ashfall, at sediment-laden flows, lalo na kapag may mas malakas na ulan.
07:44Again, importante rin protektahan ang ating kalusugan, lalo na yung mga bata, matanda, at may sakit,
07:49sa pamagitan ng paggamit ng mask kung may ashfall, at again, as I mentioned,
07:54makinig lamang sa official advisories ng aming tanggapan at ng kanilang mga LGU.
07:59And that note, maraming maraming salamat po sa inyong oras at update,
08:02VVOC's Director, Dr. Teresito Bakulkol.
Comments