00:00Daha çok şey olacak sevgili Can çünkü işler giderek karışmaya devam ediyor.
00:07Senin de belirttiğin gibi dün canlı yayında İran'la Amerika arasındaki savaşın nasıl büyüdüğünü hep birlikte izledik.
00:14Özellikle petrol ve doğalgaz rafinerilerinin vurulması önümüzdeki süreçte ne yazık ki gıda fiyatlarına çok net etki yaratacak.
00:23Bir kere bunu söyleyelim sadece petrol fiyatlarını yükseltmiyor bu gelişmeler.
00:27Aynı zamanda şekerden üretilen etanol var biliyorsun ve etanol genel itibariyle gübrede kullanılıyor ve gübre fiyatlarının da yükselmesini beraberinde getiriyor.
00:40Biyoyakıta olan talebin artması, biyoyakıt fiyatlarının artmasını, şeker fiyatlarının artmasını, palmiye fiyatlarının artmasını beraberinde getiriyor.
00:48Bir yandan petrol fiyatlarının ve doğalgaz fiyatlarının doğal olarak arttırdığı bir enflasyon söz konusu.
00:55Bütün bunların toplamı dünyada ciddi bir krizi işaret etmeye başladı artık.
01:00Bir ekonomik krizi işaret ediyor ki hani 2029 krizi demek istemiyorum dilim varmıyor oraya ama yavaş yavaş onun kokusunu almaya
01:09başladık.
01:10Bank of Amerika'da geçtiğimiz süreçte zaten 2008 krizini işaret etmişti.
01:16Sadece bu savaşa bağlı olarak değil elbette.
01:19Aynı zamanda Amerikan tahvillerindeki oynaklık, piyasaya aşırı kredi kullandırılması vs.
01:24Bütün bunların sonucunda finansal piyasalarda büyük bir kriz işareti aldıklarını söylemişlerdi.
01:31Dolayısıyla dün biliyorsun bir FED toplantısı gerçekleşti ve FED toplantısında faiz sabit tutuldu.
01:38Jeremy Powell da bu konuyla ilgili özellikle enflasyonun yükselebileceğiyle ilgili önemli açıklamalar yaptı.
01:44Velhasıl bütün bunların toplamı işlerin önümüzdeki süreçte daha da karışacağını gösteriyor küresel çapta.
01:52Türkiye'ye döndüğümüzde durum çok daha riskli bir hale geldi.
01:58Aslında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın bu faiz kararının ya da önceden açıklanan enflasyon rakamlarının savaşla falan ilintisi yok.
02:07Sadece biz geçmiş dönemde yapılan hataların bedellerini gördük Ocak ve Şubat aylarında ama Mart, Nisan, Mayıs, Haziran eğer ki bu
02:16iş bir de uzarsa, petrol fiyatları da bu şekilde yüksek kalmaya devam ederse Türkiye çok daha ağır riskler ödemeye başlayacak.
02:25Çok daha ağır bedeller ödemeye başlayacak.
02:27Bunun özellikle altın çizmekte fayda var diye düşünüyorum.
02:31Açlık sınırı 32.500 liraya geldi Can.
02:34Yani hani şey diyebiliriz ya bu vatandaş da abartıyor diyebiliriz.
02:38Ya da orada bir vatandaş tavuk fiyatlarının artmasının fırsatçılık olduğunu söylüyor.
02:43Bence bu çok basit bir yaklaşım.
02:44Hayır fırsatçılık değil.
02:45Siz yumurtlayan tavukları bile kestiniz yem fiyatlarının artması nedeniyle.
02:51Geçtiğimiz dönemde tavuk fiyatlarında acayip bir düşüş vardı aslında ya da sabit kalma durumu vardı.
02:58Çünkü yumurta tavukları da dahil olmak üzere kesilip piyasaya sürülmüştü.
03:03İnsanlar yem fiyatlarını ödeyemedikleri için.
03:06Tıpkı bir zamanlar süt ineklerini kestiğimiz gibi galiba.
03:10Aynen öyle sevgili Can.
03:12Sen çok doğru bir şey söylüyorsun ve doğal olarak da yani şimdi siz tavuklarınızı yumurtlayan tavuklarınızı bile keserseniz bir süre
03:21sonra artık tavuk kıtlığı başlar.
03:23Bunun da fiyatlara yansımasını görürsünüz.
03:26Ramazan etkisi hiç mi yok?
03:28Hiç mi üreticiler Ramazan'ı bir miktar bahane edip tavuk fiyatlarını arttırmadı?
03:33Hayır böyle bir şey söylemek elbette mümkün değil.
03:35Ama bir gerçeği de görelim.
03:38Yani Türkiye'de üretim yok, tarım üretimi yok, besicilik yok.
03:42Hayvancılık yok.
03:43Bakın geçen gün Gıda Güvenlik Komitesi açıkladı.
03:46Dedi ki bizde bir gıda krizi yok ama eğer ki öyle bir durum olursa böyle bir şey hissedersek tekrar ithalatın
03:52önünü açarız.
03:53Hala ithalatla o olayı çözmeye çalışan bir ekonomi yönetimi var.
03:58Bu işin düzelmesini beklemek mümkün değil bu koşullarda.
04:01Ben fırsat penceresi soruyordum dönem dönem size.
04:04Tabi savaş döneminde bunu sormak neredeyse imkansız.
04:07Peki kendimizi daha fazla koruma altına alabileceğimiz bir strateji,
04:13ya elimizde herhangi bir koz, güç, ya ekonomi yönetimi şunu yapsa aslında daha iyi olur,
04:20bugünden daha iyi oluruz dediğiniz savaş ortamında ekonomi biliminin, iktisadi biliminin işaret ettiği bir öneri var mı,
04:28bir reçete var mı, uygulanabilecek bir, atılabilecek bir adım var mı?
04:32Ya bu savaş bize şunu gösterdi çok net bir şekilde.
04:36Milli olmanın ne kadar önemli olduğunu gösterdi bazı alanlarda.
04:40Mesela milli savunmanızın olması gerekiyor.
04:43İran'ı biz mesela şu anda yenilmez olarak görüyoruz değil mi?
04:46Yani yenilmez derken Amerika diğer ülkelerdeki gibi bir günde iki günde işi bitiremedi.
04:51Beklenenin ötesinde karşılık verdi.
04:54Aynen işte bütün körfezi neredeyse ateşe verdi İran.
04:59Bu gücü var.
05:00Bir yandan Rusya'dan Çin'den de alıyor bu gücü ama sonuç itibariyle kendi milli savunma sanayi de var.
05:06Bir yandan da Rusya'ya dönüyorsunuz bakıyorsunuz hem milli savunma sanayi var,
05:11hem de milli gıdası, milli ekonomisi var.
05:13Dolayısıyla Türkiye'nin mutlaka milli adımlar atması gerekiyor.
05:18Yani devlet planlama teşkilatını tekrar hayata geçirmesi gerekiyor,
05:22planlı bir karma ekonomik sisteme geçmesi gerekiyor.
05:25Ama en önemlisi artık şu ithalat odaklılığından vazgeçip,
05:29tefecilere faiz ödemekten vazgeçip,
05:31kendi merkezine dönüp kendi potansiyelini kullanması gerekiyor.
05:35Bunların hiçbirini yapmıyoruz ne yazık ki.
05:38Bunları yapsak ne olur biliyor musun?
05:40İki senede Türkiye ayağa kalkar.
05:42Bak iki sene diyorum.
05:43Bu kadar basit yani.
05:46Bu kadar basit.
05:47Bak iki senede sadece tarım sektörüne verilebilecek sağlam destekler
05:52ve tarımla entegre edilecek sanayi kuruluşlarıyla
05:56ve faizlerin tekrar Türkiye'nin hayatından çıkartılmasıyla,
06:00banka faizlerinden bahsetmiyorum bu arada.
06:03Yani Türkiye'nin ödediği faizlerden bahsediyorum.
06:06Bunların gerekirse ötelenmesiyle birlikte yaratılacak yeni kaynaklarla
06:10Türkiye iki sene içerisinde tekrar dünyada ekonomik anlamda söz sahibi olabilir.
06:16İki sene içerisinde vatandaşının gerçekten satın alabilir düzeye gelmesini
06:21ve yoksulluk sınırının üzerine çıkmasını sağlayabilir.
06:23Ama bununla ilgili bir irade koymak zorundasınız ortaya.
06:27Eğer koymazsanız ne olur?
06:29Vatandaş mümkün olduğunca koruyabilen kendisini korumaya çalışır.
06:33Altınla, dövizle, onunla, bununla, tasarrufla.
06:36Ama onun dışında dar gelirli işte böyle pazarda alacaklarını ertelemeye devam eder.
06:42Ama bunun da bir sonu var.
06:43Yani bunun da bir sonu var.
06:44İnsanlar en sonunda ekmek de alamadığında ne olacak?
06:47Umuyorum bu iki senede yani ekonomi yönetimi, bütçe tercihlerini vatandaştan yana kullanır
06:55ve bu iki senede ayağa kalkış senaryosu gelir.
06:58Son bir soru soracağım.
07:00Doğalgaz, elektrik bayram sonrasına bıraktık, Nisan başına bıraktık bu tür zamları.
07:06Yani ne başımıza gelecek gibi?
07:09Ya Can ben şöyle düşünüyorum.
07:12Biz petrol fiyatlarını hep birlikte takip ediyoruz.
07:15Ama esas hikaye nerede biliyor musun?
07:18Doğalgaz da.
07:19Yani dün seninle birlikte yayındayken de gördük.
07:22Doğalgaz tesisleri, özellikle dünyanın en büyük tesisi olan Katar'daki tesis vuruldu.
07:27Zaten üretimde ve şeyde değildi biliyorsun.
07:29Onlar durdurmuşlardı ama doğalgaz fiyatları aşırı artmıştı, daha da artacak.
07:34Bu doğalgaz fiyatlarının tetiklendiği anlamına geliyor.
07:37Ve maliyetler üzerinde çok ciddi bir etkisi var doğalgazın.
07:41Ben oradan korkuyorum.
07:43Ve ne yazık ki bayramdan sonra bu doğalgaz fiyatlarının yükselmesi hem Türkiye'ye hem dünyaya çok ciddi anlamda vuracak.
07:49Orada dikkatli olmak lazım diye düşünüyorum.
07:52Yani ne yapılabilir bilmiyorum ama Türkiye'nin mutlaka bu konuyla ilgili bir takım alternatifler bulması lazım.
07:57Gelecek kışa kadar çözümler bulması lazım.
08:00Selçuk Geçer'in uyardığı gibi.
08:01Çok teşekkür ediyorum vakit ayırdığınız için.
08:04Dün konuşamadık.
08:05Bir en azından özetini yapabildik.
08:07Bu şekilde Selçuk Geçer'in analizleri, tahminleri, öngörüleri bu şekilde.
08:11Çok teşekkür ediyorum.
Yorumlar