- 15 dakika önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Mehmet Şimşek Beyefendi bizlerle birlikte olacaklar.
00:03Öncelikle Sayın Bakanım çok teşekkür ediyoruz.
00:05Hoş geldiniz ayağınıza sağlık.
00:07Teşekkür ediyorum.
00:08Yoğun bir gündem gerçekten 24 saatin yetmediği bir süreç.
00:12Mübarek Ramazan ayı ve Mübarek Kadir gecesindeyiz.
00:15Öncelikle dilerseniz hem kıymetli izleyenlerimizin de Mübarek Kadir gecesini tebrik ediyoruz.
00:21Bayrama eriştirmesini nasip etsin Allah'ımız diyoruz.
00:25Ve tabi bölgemiz son derece önemli bir süreçten geçiyor Sayın Bakanım.
00:32İçinde bulunduğumuz gerçekten jeopolitik durum, İran'da yaşanan, Körfez'de yaşanan gelişmeler, tüm dünyada yayılan bir etkisi var.
00:42Sizinle inşallah bugünkü yayınımızda değerli tespitlerinizi, görüşlerinizi, kıymetli yorumlarınızı almak istiyoruz.
00:49Hem küresel tabloyu hem Türkiye'ye yansımalarını parametrik olarak bir teza çok teşekkür ediyoruz efendim.
00:56Neler söylemek istersiniz?
00:57Öncelikle ben de milletimizin Mübarek Gecesini tebrik ediyorum.
01:04Kadir Gecesi mübarek olsun.
01:09Tabi bölgemizdeki devam eden savaş aslında sıradan bir çatışma değil.
01:16Şöyle söyleyeyim yani dünyanın en kritik enerji ve ticaret koridorlarından bir tanesinde şu anda bir çatışma var.
01:26Ve bu nedenle de küresel ekonomiye, bölgedeki ülkelerin ekonomilerine yansıması ciddi boyutlardan.
01:36Burada en önemli soru tabi ne kadar süreceği ve çatışmaların daha da yayılıp yayılmayacağı meselesi.
01:46Yani dolayısıyla etkinin boyutu çatışmasın, devam eden çatışmaların süresine ve yayılımına bağlı.
01:56O nedenle doğrusu kısa süreceğini düşünecek olursak, dünya ekonomisi geçen sene ticaret savaşlarına, 12 günlük işte İsrail-İran savaşına karşı
02:12büyük bir direnç göstermişti.
02:15Ama bu sene tabi şu anda çatışmaların 3. haftasına girmiş durumdayız.
02:21Burada önemli olan petrol ve doğalgaz gibi yani enerji ürünlerinin yanında aslında petrokimya ürünlerinin ciddi bir şekilde tedarik zincirinin etkilendiği
02:35bir bölge.
02:37O nedenle çok önemli yani tedarik zincirlerinde bir kırılma var.
02:41Şimdi küresel ekonomiyi nasıl etkiliyor diye başladığınızda etki kanallarını biz özetlememiz gerekirse,
02:51birinci önemli etki kanalı tabi ki enerji fiyatları ve emtia fiyatları üzerinden enflasyon etkisi var.
02:59Petrol fiyatlarındaki tabi ki yükseliş kalıcı olursa ciddi bir şekilde küresel enflasyonu olumsuz etkileyebilir.
03:08Şimdi bahsettiğimiz bölge aslında küresel petrol tedariğinin neredeyse %5'te 1'ine tekabül ediyor.
03:21Elenci yine bu sıvılaştırılmaz doğalgazın da yine 5'te 1'i.
03:28Daha doğrusu doğalgazın 5'te 1'i.
03:30Yine nafta gibi petrol kimya ürünlerinin 3'te 1'inden fazla, mesela gübrenin 3'te 1'inden fazlasının tedarik getirdiği bir bölge.
03:43O nedenle bu özellikle küresel büyümeyi de, küresel ticareti de, küresel enflasyonu da olumsuz etkileyebilir.
03:53Çünkü şu ana kadar Brent petrol fiyatları yani savaş öncesi cuma kapanışına göre %40'tan daha fazla artmış durumda.
04:03Mesela doğalgazdaki artış Avrupa'da %56'dan fazla.
04:08Jet yakıtındaki artış neredeyse %100'e yakın.
04:14Yani gübrede, mesela gübrenin bir gübre türü var, üre gübresi.
04:18Oradaki artışa baktığınız zaman yine %40'ın üzerinde.
04:22Tarım etkileyen bir kalem.
04:23Tabii ki yani bunlara baktığınız zaman yani Hürmüz Körfezi, küresel ticaret ve küresel enerji akışında çok kritik bir bölge.
04:34Ve o nedenle bu savaşın etkileri çok güçlü bir şekilde hissedilmeye başlandı.
04:40Burada mesele ne kadar sürecek?
04:42Bu birinci konu.
04:43İkinci konu tabii tedarik zincirlerinden bahsettik.
04:47Burada özellikle hem Kızıldeniz hem Hürmüz Körfezi'nde şu anda bir sıkıntı var.
04:55Ve bu ne yapıyor?
04:58Aslında Asya'dan Avrupa'ya veya Avrupa'dan Asya'ya sevkiyatların süresini arttırmış durumda.
05:06Yani sadece tedarik zinciri kırılmıyor.
05:09Maliyetler de yani sadece petrokimya ürünlerinin fiyatları, sadece enerji fiyatları artmıyor.
05:17Aynı zamanda navlun da yükselmiş.
05:20Bütün zincirde bir kırılma var.
05:22Tabii bu açıdan bakarsak bu da yine küresel ticareti, küresel büyümeyi etkileyecek.
05:29Mesela dün bir, öbür gün bir haber vardı.
05:33Biliyorsunuz Tayvan dünyanın önemli çip üretim merkezlerinden bir tanesi.
05:39İleri çipler.
05:40Burada brom, helyum gibi bir takım ham maddeler gerekiyor.
05:45Ve bugün yaşanan çatışma bu sevkiyatı aksattığı için acaba üretimde yani hiç düşünmeyeceğiniz bir üründe dahi.
05:56Bilgisayar fiyatları.
05:57Tabii tabii.
05:57Yani dolayısıyla burada hakikaten kritik bir tedarik zincirindeki kırılmayla karşı karşıyayız.
06:05Son olarak küresel piyasalara baktığımız zaman küresel risk iştahında bir düşüş var.
06:13Evet.
06:14Yani bir korku var.
06:15Evet.
06:16Ve riskten kaçınma var.
06:18Ve finansal koşullarda sıkılaştı.
06:21Evet.
06:22Şu anda.
06:22Bu da tabii sermaye akışını, yönünü değiştiriyor.
06:28Özellikle gelişmekte olan ülkelerden veya riskli alanlardan daha az riskli gibi algılanan bölgelere veya alanlara fon akışı oluyor.
06:41Yani özetle savaş uzarsa küresel ekonomi açısından ciddi bir enflasyon riski söz konusu.
06:50Finansal koşullardaki sıkılaşma ve büyüme de yavaşlama riski söz konusu.
06:55Yine küresel resesyon için erken olmakla birlikte ama küresel enerji fiyatları tedarik zincirindeki kırılmalar bugünkü gibi bir süre uzun bir
07:08süre yani 3 aydan fazla sürerse 6 ay gibi 9 ay gibi bir resesyon riski de bir stakflasyon riski de
07:18tabii ki söz konusu olabiliyor.
07:20Sayın Bakanım tabii güzel bir özet yaptınız sağ olun küresel tablo noktası.
07:25Tabii Türkiye bu bölgede çok önemli bir mihenk taşı yıldız konumunda.
07:30Çok önemli politikalar uygulanıyor.
07:33Enflasyon normal parametrelerde bir seyirde.
07:37Ve tabii Türkiye ekonomisi bu anlattığınız şey biraz daha dallandırmak gerekirse Sayın Bakanım nasıl etkilenme durumu olabilir?
07:45Enerji ticaret finansı çok çeşitli kalemler var zannedersem efendim bu noktayı nasıl değerlendirirsiniz Sayın Bakanım?
07:52Tabii savaş biliyorsunuz 28 Şubat'ta çatışmalar başladı biz hemen ertesi gün pazar günüydü finansal istikrar kurulunu topladım ve bütün kurumlarımızla
08:11senaryo analizlerini yaptık.
08:14Hangi tedbirlerin alması gerektiği hususunu da netleştirdik ve hemen pazartesi günden itibaren piyasanın iyi işlemesi için bu bölgesel çatışmanın yani
08:33büyük krizin Türkiye ekonomisine yansımalarını sınırlamak için bir takım tedbirler aldık.
08:40O tedbirleri birazdan geçerim ama aldığımız bu proaktif tedbirler sayesinde piyasalarımıza yansımasını sınırladık.
08:52En önemli konu piyasalarda işleyiş devam etti yani sağlıklı bir şekilde piyasa işlemeye devam etti.
09:00Şimdi buradan şunu söyleyebilirim tabii etki analizine girebiliriz şu petrol fiyatlarında cari açık ne olur enflasyon ne olur efendim büyüme
09:12ne olur efendim işte çatışma şu kadar sürerse diş ticarette ne gibi etkiler olur turizmde ne gibi etkiler bunlar hepsi
09:21ama bu aşamada tabii bir takım varsayımlar üzerine ancak konuşulabilir.
09:26Doğrusu varsayımsal bir takım yani senaryolar üzerinden bugün itibariyle çok verip paylaşmayı da çok sağlıklı bulmuyorum ama şunu net bir
09:38şekilde söyleyeyim biz bir kere bağışık değiliz yani olup bitenler çünkü biz de bölgedeyiz ki bölgede olmayan ülkeler bile çok
09:47etkileniyor.
09:47Tabii tabii şöyle söyleyeyim ben size bakın mesela borsamız oldukça dirençli çıktı mesela bakarsanız bugün Endonezya Güney Kore gibi yani
10:00Güney Afrika gibi ülkelerin borsalarındaki düşüş savaşın başından bu yana yüzde on ve üzeri yüzde on.
10:09Halbuki ülkemizin borsasındaki düşüş yüzde beş buçuk tedbir aldık ve o anlamda bir direnç söz konusu ama çatışmaların etkisiyle tabii
10:23ki bizim ikinci piyasadaki tahvil faizlerimiz yükseldi risk primimiz yükseldi.
10:29Niye bölgedeyiz kaçınılmaz olarak bize etkileri var şimdi etki kanallarına bakarsanız Türkiye ile küresel ekonomi etki kanalları birbirinden çok farklı
10:41değil yani birincisi tabii petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi doğal gaz fiyatlarının yükselmesi petro kimya ürün fiyatlarının yükselmesi bir taraftan enflasyonu
10:56olumsuz etkileme potansiyeli var.
10:59Biz bunun etkilerini sınırlamak için biliyorsunuz Eşel mobil sistemini devreye aldık.
11:04Evet sen de onu soracaktım. Çok halkımız tarafından bu dönemde gündeme geldiği için merak ediliyor nedir nasıl bir uygulamadır ne
11:14zamana kadar bu efendim bu şekilde devam edecek.
11:17Müsaade ederseniz etki kanallarını bitireyim sonra Eşel mobil sistemini de anlatayım yani ne anlama geliyor.
11:24Şimdi dolayısıyla birinci kanal enerji üzerinden enflasyon ve cari açık etkisi söz konusu olacak.
11:34Şu ana kadar yani bugün işte üçüncü haftaya girdik biliyorsun savaşın daha doğrusu hafta sonu itibariyle üçüncü haftaya girdik.
11:44Yani bir iki ay sürerse etkilerini yönetip daha yönetilebilir görüyoruz ama tabi uzun süre sürerse dezenflasyon programına etkileri cari açığa
11:57etkileri tabi ki takdir edersiniz dünya ile birlikte Türkiye'de de bir miktar olumsuz olma riski var.
12:03Diş ticarete bakarsak tabi şöyle görmek lazım bizim bölgeye İran dahil bölgeye ihracatımız yaklaşık 30 milyar dolar ithalatımız yaklaşık bölgeden
12:17ithalatımız yaklaşık 19 milyar dolar yuvarlıyorum.
12:21Yine turizm açısından bakarsanız bölgeden İran dahil gelen turist sayısı yaklaşık 10 milyon kişi.
12:31Van ağırlıklı olmak üzere olur.
12:33Yani bütün bölgeden ben bahsedeyim Körfez dahil İran dahil yine yaklaşık olarak turizm geliri anlamında bir 10 milyar dolarlık bir
12:43büyüklükten bahsediyorsunuz.
12:45Şimdi tabi Türkiye dış şoklarla ilk defa karşılaşmıyor.
12:51Bu şoklar yani ilk defa hani bu bölge maalesef son 20-30 yıla bakın bir sürü çatışma.
13:01Tabi tabi yani tabi çok daha geriye gittiniz birinci Körfez savaşı ikinci Körfez savaşı Irak İran savaşı çok önceden tabi
13:11devam eden şu anda Rusya Ukrayna savaşı geçmişte Gürcistan'da yaşananlar yine Ermenistan Azerbaycan Suriye'de yaşananlar Libya'da yaşananlar Yemen'deki çatışmalar.
13:27Bir bağışıklık direnç kazandırıyor değil mi?
13:29Yani bağışıklık demek doğru olmaz iddialı olur ama Türkiye ekonomisi aslında geçen sene dirençli olduğunu rüşdünü tabiri caizse gösterdi.
13:43Yani kanıtladı.
13:44Geçen sene biliyorsunuz ticaret savaşları oldu 12 günlük İsrail İran savaşı oldu ama tabi Körfez'in şu anda Hürmüz Körfez
13:55'in kapanmış olması ve dünya enerji ve emtia ticaretinin bu kadar büyük ölçekte etkileniyor olması bizde de bir miktar etki
14:07yaratacağını bir kere görmemiz lazım.
14:09Yani küçümsememek lazım bu önemli bir şok ama bu şoku yönetiyoruz şu ana kadar da iyi gitti.
14:18Şimdi siz sordunuz hani ne tür tedbirler özellikle Eşel Mobil'i sordunuz.
14:25Tabi Merkez Bankamızın aldığı tedbirler var.
14:28Merkez Bankamız özellikle döviz ve TL likitesini yönetmek üzere önemli adımlar attı.
14:35Mesela TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemleri başlatıldı.
14:40Yani biz şirketlere şunu söyledik.
14:43Dış borç ödemek için ithalat için dövize ihtiyacınız varsa ileriki tarihlerde bu şok geçici olabilir.
14:51Veya bugünden itibaren panik yapıp döviz talebine girmenize gerek yok.
14:56Biz bugünden size gelecekteki bir tarih itibariyle belli bir fiyattan belli bir miktar dövizi sunmayı biz yani arz etmeyi bu
15:10sistem üzerinden yapabiliriz dedik.
15:12Yine özellikle TL likiteyi yönetmek üzere adımlar atıldı.
15:18Sermaye piyasası kurulumuz mesela özellikle borsada sermaye piyasalarında spekülatif hareketlere karşı önemli tedbirler aldı.
15:29Mesela açığa satışı geçici olarak yasakladık borsada.
15:34Yine kredili işlemlerde öz kaynak koşulunu esnettik.
15:39Yine borsa İstanbul adımları attı.
15:42Mesela emir işlem yoğunluğunu düşürdük.
15:45Böylece piyasadaki oynaklığı yani iniş çıkışları dalga boyunu bir şekilde azaltmış olduk.
15:52Tabii biz Hazine Maliye Bakanlığı olarak Eşel Mobil dediğimiz yani akaryakıt fiyatlamasında Eşel Mobil sistemine geçtik.
16:00Bu ne demek?
16:01Bu şu demek bizim basit bir örnek vereyim ben size.
16:06Mazot.
16:07Şimdi mazotta biliyorsunuz maktu öteve var.
16:12Yani Türk lirası cinsinden belli bir.
16:16Mesela savaşın hemen arefesinde diyelim ki bir litre mazot yaklaşık 60 liraydı.
16:24Yuvarlıyorum.
16:25Tamam.
16:26Bunun 14 lirası maktu öteveydi.
16:30Evet.
16:30Şimdi biz şöyle bir karar verdik.
16:33Dedik ki yani Cumhurbaşkanımızın liderliğinde.
16:36Dedik ki bu şokun geçici olma ihtimali o zaman için var ve yüksek.
16:44Hala öyle düşünüyoruz.
16:45Yani bu savaş ila nihayet devam etmez diye.
16:50Ve ama enerji fiyatlarında biz ciddi bir tepki bekliyorduk.
16:55Yani önemli bir şok olduğu için.
16:57Ve körfezün kapanması riskinin nasıl fiyatlara yansıyabileceğini 3 aşağı 5 yukarı oturduk.
17:06Değerlendirdik.
17:07Ve ama bunun geçici olması koşuluyla dedik ki bu şokun milletimize yansımasını biz sınırlayalım.
17:17Yani milletimizin alım gücünü akaryakıtta ÖTV'den feragat edip yani ÖTV'den vazgeçip bu petrol fiyatlarındaki aşırı yükselmenin poppa fiyatlarına yansımasını sınırladık.
17:37Şöyle yani o 14 liralık maktu verginin %75'ini fiyatlar yükseldikçe biz pompa fiyatlarına yansımasını engellemek üzere biz o vergiden
17:51peyde pey vazgeçtik.
17:53Şimdi ben müsaade ederseniz hani rakamları yanlış rakam söylemeyeyim de eğer Eşel mobil sistemini uygulamasaydık.
18:02Bugün itibariyle örneğin Ankara'da mazotun litresi 83 lira 10 kuruş olacaktı.
18:10Yani bu petrol fiyatlarıyla 83 lira 10 kuruş olacak olan mazot fiyatını Eşel mobil fiyatlama mekanizmasının sebebiyle şu an bu
18:22fiyat 67 lira 10 kuruş.
18:24Bakın 83 lira yerine 67 lira şu anda ya pompa fiyatı şu anda 67 lira.
18:32Ama biz vergiden vazgeçmeseydik 83 liranın üzerine çıkacaktı.
18:38Benzinde de bugün itibariyle fiyat 62 lira 30 kuruş.
18:44Halbuki biz bu Eşel mobilis devreye almasaydık 71 lira 11 kuruş olacaktı.
18:50Yani dolayısıyla bunu niye yaptık?
18:54Bir tabii ki vatandaşımıza yansımalarını sınırlamak istedik.
18:58Bunun geçici olduğuna inanıyoruz.
19:00Kalıcı olursa tabii bu sürdürülebilir değil.
19:05Yani gerçekçi olalım.
19:07Geçici olacağı varsayımıyla biz bu sistemi devreye aldık.
19:12Çünkü bunun bütçe etkisi çok büyük.
19:15Bizim önemli bir gelir kalemimiz.
19:19Fakat kısa vadede şu üç şeyi biz hedefledik.
19:23Bir, vatandaşımızın biliyorsunuz Türkiye'de 32-33 milyon araç var.
19:28Evet.
19:29Aşağı yukarı herkesi ilgilendiriyor.
19:31Hızlı gelişen bir pazar.
19:32Petrol şokunun alım gücüne etkisini sınırlamak istedik.
19:36Bu birinci konu.
19:37Evet.
19:37İkinci konu tabii bizim şu anda en büyük önceliğimiz hayat pahalılığıyla mücadele.
19:45Yani enflasyonu kalıcı bir şekilde aşağı çekmek.
19:49Evet efendim.
19:50Biliyorsunuz enflasyon bu programın başında yüzde altmış beş, şöyle söyleyeyim.
19:58Yani 2002'nin sonunda yüzde altmış dört civarıydı.
20:03Program fiilen aslında 2024'te güçlü bir şekilde devreye girdi.
20:092023'te enflasyon yüzde altmış beş civarıydı.
20:13Dolayısıyla enflasyonu 2024'te kırk dört civarına düştü.
20:192025'te de otuz bir civarına düştü.
20:22Şimdi bizim hedefimiz enflasyonu yüzde yirmi civarına, yüzde yirminin altına ideal olarak düşürmek.
20:29Programın hedefi bu.
20:30Evet efendim.
20:31Fakat tabii ki bu petrol şoku geçici olarak enflasyon yani dezenflasyon programını rayından çıkartma gibi bir potansiyeli var.
20:40Yani risk olarak.
20:42Biz enflasyon programını önceliklendirdik.
20:46Yani bütçede geçen sene iyi bir performans yakaladık.
20:51Bütçe imkanlarını dezenflasyon programı sekteye uğramasın diye seferber ettik.
20:58Öyle diyeyim.
21:00Dolayısıyla bir taraftan vatandaşımızın alım gücünü korumak.
21:03Bir taraftan tabii ki dezenflasyon programını bu geçici olduğunu düşündüğümüz şoka karşı korumak.
21:09Ama bir taraftan da biliyorsunuz mazot benzin ulaştırmada en önemli girdi.
21:17Ulaştırma da rekabet gücünün önemli bir bileşeni.
21:23Dolayısıyla biz aslında ihracatçımızın, üreticimizin, esnafımızın rekabet gücünü de korumaya çalıştık.
21:33Onlara da etkisini sınırlamaya çalıştık.
21:36Çünkü yaklaşık şimdi mazotta neredeyse yani burada ÖTV'nin önemli bir kısmından şu an itibariyle vazgeçmiş durumdayız.
21:47Fiyatların geldiği seviye itibariyle söylüyorum.
21:50Tabii biz yüzde yetmiş beşe kadar yani petroldaki artışın yüzde yetmiş beşini ÖTV üzerinden absorbe ettik.
21:59Biz katlandık yüzde yirmi beşi yansıdı ama dediğim gibi yüzde yetmiş beşini biz bütçe üzerinden, bütçe imkanları üzerinden karşılamasaydık, katlanmasaydık
22:14bugün mazotun litresi bugün itibariyle seksen üç liranın üzerine çıkmış olacaktı.
22:19Benzinin litresi yetmiş bir liranın üzerine çıkmış olacaktı ama bugün fiyatlar benzinde altmış iki civarı, mazotta altmış yedi civarı.
22:30Dolayısıyla evet devlet olarak önemli bir gelir kaynağından feragat ettik.
22:35Bütçe dengelerini bir miktar olumsuz etkiler ama dezenflasyon programının etki yani enflasyona etkisi sınırlı olacak, rekabet gücüne etkisi sınırlı olacak
22:48ve böylece biz real ekonomiyi vatandaşlarımızın alım gücünü önceliklendirdik.
22:54Sayın Bakanım tabi olumsuzluklar var ama bir de tabi krizlerin bazı dönemlerde fırsatları da beraberinde getirdiği olabiliyor.
23:06Bu önemli dönemde Türkiye için ne gibi farklı senaryolar veya krizi fırsata çevirmek diye bir tabir vardır ya Sayın Bakanım
23:14böyle bir durum olabilir mi?
23:15Nasıl öngörünüz var efendim? Neler söylemek istersiniz?
23:18Bir kere öncelikle şunu söyleyeyim. Savaşın kazananı olmaz.
23:24Biz bölgemizde savaş istemiyoruz.
23:28Türkiye bölgesinde eğer istikrar varsa, huzur varsa, barış varsa bölgesel olarak refaha yükselir.
23:41Dolayısıyla yani şu anda olup bitenler bizi üzüyor.
23:45Özellikle bölgemizdeki, yakın coğrafyamızdaki bu yıkımın bizi üzdüğünün altını çizmek istiyorum.
23:55Ve bir an önce de bu savaşın bitmesini ve bu bölgedeki kardeş ülkelerin fazla yıkımı olmadan,
24:04yani daha az etkilenerek bu krizi atlamalarını biz tabii ki arzuluyoruz.
24:12Ancak sizin de dediğiniz gibi şu anda bölgenin istikrar hani tabiri caizse adalarından bir tanesiyiz.
24:23Güven ilman.
24:24Tabii şöyle söyleyeyim yani birincisi aslında az önce de konuştuk sizinle.
24:29Yani Cumhurbaşkanımızın liderliği burada çok önemli.
24:34Çünkü son 20-30 yılda bölgemizde o kadar çok çatışma oldu.
24:39O kadar çok sorun oldu.
24:41Ve Cumhurbaşkanımızın liderliğinde biz özellikle son 20-25 yılda bu çatışmaların dışında kaldık.
24:48Ve dolayısıyla bu önemli bir husus.
24:53Şimdi şu anda bölgede tedarik zincirlerinde büyük kırılmalar var dedik değil mi?
24:59Evet efendim.
25:00Şimdi Türkiye şu anda sanayinin iyi işlediği, hizmetler sektörünü iyi işlediği,
25:07yani hani uluslararası bir hap olan İstanbul Havalimanı aktif.
25:15Anadolu üzerinden uçuşlar şu anda yapılabiliyor.
25:18Şunu anlatmaya çalışıyorum.
25:19Tüm dünya hatta uçuşlarız.
25:21Sayın Bakan, bizim ülkemize şey yaptık.
25:23Aynen.
25:23Üretim devam ediyor.
25:25Evet.
25:26Şimdi şunu anlatmaya çalışıyorum.
25:28Tedarik zincirlerindeki kırılmalar her defasında küresel, küresel firmalara diyor ki,
25:35aslında sizin çeşitlendirmeye gitmeniz lazım.
25:39Peki çeşitlendirmeye gidecek derse, bence en önemli ülkelerden bir tanesi Türkiye'dir.
25:45Bu birinci husus.
25:46Yani Türkiye hem istikrarlı, hem büyük bir ekonomi ve bu anlamda, bu anlamda bence önemli bir alternatif olarak ön plana
25:59çıkıyor.
26:00Bu, yani bunu ben değerli görüyorum.
26:02İkinci olarak, tabii dünyada her ne kadar bu son çatışma yani çok sıcak olduğu için yakınlaşıyor.
26:12Aslında bugün dünyada irili ufaklı birçok çatışma var.
26:17Birçok jeopolitik gerginlik var.
26:21Şimdi Türkiye'nin savunma sanayisi çok güçlü.
26:25Burada da önemli bir fırsat penceresi var.
26:28Şu anlamda bir, bir kere bir ülkenin savunma sanayi güçlüyse, dışa bağımlılığı azsa ve savunma sanayinde önemli bir hamle gerçekleştirdiyse,
26:40ki Türkiye bu niteliklere sahip bir ülke, o zaman caydırıcılık ön plana çıkıyor.
26:48Yani Türkiye'nin savunma sanayinde güçlü olması caydırıcılığı ön plana çıkartıyor.
26:54Bu önemli.
26:54İkinci olarak, tabii ki savunma sanayinde başarılı olan ülkeler, aynı zamanda diğer alanlarda da başarılı olabilir.
27:03Mesela bugün, eğer siz savunma sanayinde çok ileriyseniz, sağlık teknolojilerinde, tarım teknolojilerinde, yenilenebilir enerji teknolojilerinde,
27:14yani birçok alanda aslında özellikle katma değeri yüksek sanayiye geçişi de sağlayabiliyorsunuz.
27:23Bence bu da önemli bir faktör.
27:26Yani savunma sanayinin güçlü olması, Türkiye'yi de bu anlamda özgün, bu bölge için konuşuyorum, bölgemizde, bence önemli bir aktör
27:38ve çarpan etkisesini ifade ettiğiniz gibi.
27:41Şimdi bunun dışında şöyle bir bakmak lazım, biz ne yaparsak bu konumuzu güçlendiririz.
27:51Son iki haftadır, ben ekibi topladım ve dedim ki bu konuları bir çalışalım.
27:58Mesela, bazı ülkeler, transit ticarette bu bölgede önemliydi.
28:04Evet.
28:05Ama şu anda tabii bir kırılma yaşanıyor.
28:08Evet.
28:08Biz transit ticaretin, Türkiye olarak bir transit ticaretin üssü olmak için ne yapmalıyız?
28:17Arkadaşlar bunu çalışıyorlar.
28:19Çok önemli.
28:19Yani vergi politikalarından diğer politikalara kadar.
28:22Bu bir.
28:23Örnek olarak söylüyorum.
28:25İkincisi, Türkiye'de biliyorsunuz İstanbul Finans Merkezi var.
28:29Tabii.
28:29İstanbul Finans Merkezi'nin bazı avantajları var.
28:34Şimdi bu yeni dönemde İstanbul Finans Merkezi'ni çok daha güçlü bir şekilde nasıl konumlandırırız, onu da çalıştırıyoruz.
28:42Evet.
28:43Yani o da.
28:44Şimdi yine özellikle küresel doğrudan yatırımlar için Türkiye zaten önemli bir cazibe merkezi.
28:53Neden?
28:53E çünkü büyük bir ekonomi, 1.6 trilyon dolar.
28:56Tabii.
28:56Bakın 1.6 trilyon doları küçümsememek lazım.
29:01Bütün komşularımızın milli geliri, gayi safi yurt içi hasılası veya milli hasılası 1.3 trilyon.
29:10Bütün komşuları.
29:11Evet.
29:11Sadece Türkiye'nin 1.6 trilyon.
29:13Yani dünyada bütün komşularından daha büyük ekonomi özelliğini taşlayan nadir ülkelerden bir tanesi.
29:23Evet.
29:23Şimdi nüfusu 86 milyon ve kişi başı milli geliri 18 bin dolar ve 1.6 trilyon dolarlık bir ekonomi.
29:33Evet.
29:34Bunu niye söylüyorum size?
29:35Zaten bu özellikleri itibariyle Türkiye'nin doğrudan yatırım çekme potansiyeli büyük.
29:42Evet.
29:42Ama özellikle işte yine Cumhurbaşkanı Yarımcımızın başkanlığında yatırım ortamını nasıl iyileştiririz?
29:50Büyük yatırımların hukuk güvenliğini nasıl pekiştiririz, nasıl arttırırız gibi bir takım konuları da çalışıyoruz.
30:00Yine imalat sanayi özellikle ihracata dayalı imalat sanayinde mesela kurumlar verilgisini arkadaşlara çalışın dedim.
30:10Evet.
30:10Bunların hepsini şu anda çalışıyoruz.
30:12Çok güzel.
30:12Detaylara girmek istemiyorum.
30:14Çok detaylı ve güzel konular var zaten sayın bakanım ama süremizde efektif kullanma adına çok önemli de sorularımız var.
30:21Hemen bir başka dilerseniz sorumu da yöneltmek istiyorum.
30:23Tabii çok merak edilen bu fırsat pencesi dedik ya çok önemli bir süreçten geçiyor.
30:29Terörsüz Türkiye süreci.
30:30Gerçekten ilmek ilmek dokunan bir süreç.
30:33Bölgemizdeki bu yangınlara nazaran ve tabii ki ekonomiyle de çok büyük bağlantısı var.
30:38Refah, turizm diyoruz.
30:40Artık tenis kortları inşa edilen bölgede yerler, yatırımlar var.
30:46Yurt dışından hep Kapadokya'yı vesaire gördük ama şimdi işte o bölge Cülio'da olsun çok güzel yatırımlar çekiliyor.
30:55Bu süreci, terörsüz Türkiye sürecini ve ekonomiye katkılarını nasıl değerlendiririz sayın bakanım?
31:01Onu da çok merak ediyoruz.
31:03Tabii terörsüz Türkiye çok önemli bir proje Cumhur İttifakımızın.
31:08Özellikle Cumhurbaşkanımız ve Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Bahçeli'nin liderliğinde
31:18aslında çok önceden bu bölgede oluşabilecek kırılganlıkları görüp
31:25iç çepheyi nasıl güçlendiririz?
31:29Sağ 2 ile yola çıkılmış.
31:33Bu önemli ve nitekim şu anda da görüyoruz.
31:37Yani bu çatışmalarda özellikle bazı ülkelere karşı nelerin kullanılmaya çalışıldığını zaten herkes görüyor.
31:46Şunu anlatmaya çalışıyorum.
31:48Tabii yarım asırdır yaklaşık olarak söylüyorum.
31:52Türkiye terörden çok çekti.
31:55Yani terörün bir çalışmaya göre maliyeti, fırsat maliyeti dahil olmak üzere 2 trilyon dolar civarı.
32:03Yani aslında Türkiye'yi ciddi bir şekilde aşağı çeken önemli bir faktör.
32:10Şimdi bizim için önemli olan kardeşliğimizin pekişmesi, iç cephenin güçlü olması ve böylece Türkiye'nin kalkınma, gelişme yarışında,
32:23yani dünyada bir yarış var biliyorsunuz.
32:25Yani dünya ülkeleri rekabet halindeler.
32:29Şimdi bu küresel rekabette Türkiye'yi aşağıda aşağı çeken en önemli faktörlerden bir tanesi terördür.
32:38Evet.
32:38Şimdi terörsüz Türkiye o nedenle çok önemlidir.
32:41Şimdi terörsüz Türkiye deyince benim aklıma şu geliyor.
32:43Bir, bir kere Doğu ve Güneydoğu Anadolu biliyorsunuz.
32:48Biz altyapıya yatırım yaptık.
32:52Üniversiteleri kurduk.
32:53Evet.
32:54İnsana yatırım yaptık.
32:56Eğitime yatırım yaptık.
32:57Sağlığa yatırım yaptık.
32:59Altyapıya yatırım yaptık.
33:00Çok büyük teşvikler veriyoruz.
33:02Fakat terör nedeniyle o bölgelere yatırım sınırlı oldu şu ana kadar.
33:06Şimdi terörsüz Türkiye ile birlikte bu bölgeler ülkemizin yeni büyüme motorları haline gelecek.
33:12Salkınma planları vardır.
33:14Bakın yeni bir rakamları söyleyeyim ben size.
33:17Lütfen.
33:18Mesela Türkiye'nin ortanca yaşı yaklaşık 35, 34.9.
33:24Ama mesela Güneydoğu Anadolu'ya baktığınız zaman 26.1.
33:28Gençleştiriyor.
33:29Çok genç.
33:3026.1.
33:32Mesela Doğu Anadolu biraz daha yaşlı ama 31.
33:35Yine de Türkiye ortalamasının çok altında.
33:37Mesela Avrupa'da ortanca yaş yaklaşık 45.
33:41Yani evet.
33:42Türkiye'de yaklaşık 35 ama Güneydoğu'da bakın Güneydoğu'da 26'dan bahsediyoruz.
33:50Dolayısıyla nüfus genç, altyapı var, teşvikler var, insana yatırım yaptık.
33:57Şimdi terörsüz Türkiye ile birlikte özel sektör yatırımları buraları ayağa kaldıracak.
34:03Buraları ayağa kalktıkça Türkiye ekonomisi hızlanacak, güçlenecek.
34:08Bu birinci konu.
34:09İkinci konu şu anda bölgemizde biliyorsunuz gördüğünüz gibi çatışmaların bir kısmı.
34:14Evet.
34:15Maalesef yani gerginliklerin bir kısmı etnik veya mezhep eksendi.
34:21Şimdi Türkiye bütün bunları yani etnik farklılıkları, mezhep farklılıklarını birer zenginlik olarak görüyor.
34:31Ve bu zenginlik aslında Türkiye'nin gelişmesi kalkması açısından önemli olduğu kadar aslında Türkiye'nin başarısı bölgesel entegrasyon açısından da
34:41çok önemli.
34:42Yani bizim bölgemizin tamamında bir istikrar, barış ve refah coğrafyasının oluşması ki bu da Türkiye'nin lehine.
34:53Niye?
34:54Çünkü Türkiye bu bölgedeki en gelişmiş sanayi üssüdür.
34:58En gelişmiş hizmet sunucusudur.
35:02Dolayısıyla bu da ikinci önemli bir konu.
35:04Üçüncü konu en başta söyledim.
35:06Düşünsenize önümüzdeki elli yılda, son elli yılda olduğu gibi iki trilyon dolarlık bir imkanı veya fırsatı biz terörle heba etme
35:17yerine Türkiye'nin kalkınması ve gelişmesi için harcadığımızı bir hayal edin.
35:22Doğru.
35:22Türkiye nereden nereye gider.
35:24Onun için mutlaka iç cephenin güçlendirilmesi ve Türkiye'nin terörsüz Türkiye'de özellikle projesinde başarılı olması çok çok değerli, çok önemli.
35:35Bu noktada da ekonomik program tabii ki, mali disiplin ve çok önemli bir yer tutuyor Sayın Bakanım.
35:43Az önce de aslında değindik ama tabii bu dış etkenler vesaire savaş faktörü ama programın hedefine ulaşması için, limana sağ
35:53salim varması için gerekli özverenin biz misliyle yapıldığını görüyoruz.
35:57Herhalde bu yolda değil mi? Siz de çok fazla bir şüphe taşımıyorsunuz zannedersem küresel gelişmeler, öngörülemeyenler dışında.
36:07Valla bu programın yani programı yani uyguladığımız özellikle geçen sene bu sene bu programın başına gelmeyen şey kalmadı.
36:19Geçen sene bu program rüştünü ispat etti.
36:24Gerek geçen seneki iç gelişmeler olsun, ticaret savaşları olsun, geçen seneki işte bölgedeki savaş olsun, tarımsal yani zirai don olsun,
36:37tarımsal kuraklık olsun.
36:38Bütün bunlara rağmen geçen sene Türkiye'de enflasyon düşmeye devam etti, bütçe açığındaki iyileşme devam etti, yani bütçe açığı daraldı.
36:49Türkiye'nin rezervleri artmaya devam etti, KKM'den kur korumalı mevduattan çıkışı başarıyla yönettik.
36:57Yani özetle geçen seneye baktığınız zaman yani küresel koşullar içeride ve dışarıdaki gelişmelere oranla makul bir büyüme vardı.
37:11Yüzde biliyorsunuz biz 3.3'lük bir büyüme öngörüyorduk, onun bir miktarı üzerinde %3.6'lık bir büyüme söz konusu
37:21oldu.
37:24İşsizlik tek hanede kaldı, bütçe açığını azalttık, enflasyonu düşürmeye devam ettik.
37:32Tabii ki hedeflerimiz iddialıydı, o hedeflerden bir miktar uzak kaldık ama yani %31'le bitirdik geçen sene ama bakın bütün
37:42bu şoklara rağmen geçen sene program yani güçlü bir şekilde sonuç verdi.
37:49Rüştünü hani tabiri caizse ispatladı.
37:53Şimdi bu senede maalesef çok iyi başladık yani genel anlamda söylüyorum fakat savaş yani maalesef savaşla ilgili maalesef savaş şu
38:03anda önemli bir belirsizlik kaynağı.
38:05Sinema noktası.
38:06Yani cari açık enflasyon büyüme ve bütçe üzerinde potansiyel ciddi etkileri olabilecek maalesef büyük bir dış şokla karşı karşıyayız.
38:18Ama ben yine de bu şokun geçici olacağı varsayımıyla konuşuyorum tabii ki.
38:26Enflasyon bu senede düşmeye devam eder.
38:28Belki bizim hedeflediğimiz yani arzuladığımız boyutlarda olmayabilir.
38:35Çok erken henüz çok erken.
38:36Bütçede tabii iyi bir başlangıç yaptık ilk iki ayda.
38:42Tamam.
38:42Bu tabii ki savaşın etkileri bir miktar hissedilecek önümüzdeki aylarda.
38:50Cari açıkta biraz tabii kaygılıyım.
38:52Çünkü petrol fiyatları doğrudan doğruya cari açığı artırıyor.
38:57Turizm aslında turizmde önemli bir fazlamız var.
39:02Yani bölgede savaş turizm açısından tabii ki olumlu olamaz.
39:09Ticaret kanalı var.
39:11Yani dolayısıyla biraz hani en çok programın hangi boyutuyla şeysiniz şu anda tedirginsiniz diye sorarsanız.
39:19Daha çok cari açık boyutuyla.
39:21Ama ben yine de yönetilebilir kalacağına inanıyorum.
39:24Yani yönetilebilirden kastettiğim finanse edilebilir.
39:27Ciddi bir şekilde Türkiye'nin dış borcunun milli geliri oranını arttırmayacak boyutlarda olacağını.
39:34Çünkü biz cari açığı çok makul seviyelere düşürdük.
39:37Evet.
39:38Yani geçen sene ki bir revizyon da oldu orada yukarı da oldu.
39:42Evet.
39:43Doğru.
39:43Cari açık milli geliri oranı %1.9.
39:46Evet.
39:46Yani biz bu sene bir miktar daha yükselebilirse de yükselse de yönetilebilir olacağına inanıyoruz.
39:56Türkiye'nin önümüzdeki aylarda tabii ki çatışmaların durulacağı varsayımıyla turizmi telafi edebileceğini, ticareti telafi edebileceğini, petrol fiyatları etkisinin sınırlı yani
40:11süre olarak olacağını düşünüyoruz.
40:14O nedenle ben hala tabii ki programın işleyeceğini, sonuç üretmeye devam edeceğini, bu şokun geçici bir şok olduğunu düşünüyorum.
40:26Kamu maliyesi, maliye disiplini, tasavruf sizin önem adettiğiniz konulardan bir tanesi.
40:31İlk günlerden beri sayın bakanım dikkatle takip ediyoruz.
40:34Tasavruf dedik tasavruf önemli.
40:36Halk abi ayağımızı yorganımız var.
40:38Bu devlet ter içinde herhalde, maliye içinde en başta geçerli.
40:41Bu noktada tasavruf ve kamu maliyesi düzenlemeler ne durumda ilerliyor sayın bakanım?
40:47E tabii program döneminde biz milletimizden fedakarlık istedik.
40:53Milletimiz de bize, siz de yani bütçe boyutuyla tasarruf yapın, kendinize çeki düzen verin dedi.
41:02Yani mesaj o, özetiyor.
41:05Cumhurbaşkanımızın liderliğinde önemli bir tasarruf programını hayata geçirdik.
41:11Yani içinde taşıtlar, binalar, haberleşme giderleri, seyahat giderleri, enerji giderleri, kırtasiye giderleri, demirbaş alımları, bina yapımı gibi birçok unsur var.
41:25Şimdi burada bir başarı var mı?
41:28Şunu söyleyeyim, bu, biz bu tasarruf programını 2024'ün ortasında biliyorsunuz.
41:38Evet.
41:38Yeni haliyle uygulamaya koyduk.
41:40Şunu söyleyebilirim, 2024'ten önceki 10 yıla giderseniz, 10 yıl, az önce sıraladığım harcama kalemlerinin bütçe içindeki payı %4.6.
41:51Şimdi 2025 sonu itibariyle aynı rakamların bütçe içindeki payı %2.9'a düştü.
41:58%2.9'a düştü.
41:59Yani bu kalemlerde neredeyse 3'te 1 oranında biraz azaldı.
42:04Hatta size spesifik bir rakam vereyim.
42:06Evet.
42:06Genelde en çok tartışılan konu nedir?
42:09İşte kamudaki taşıtlardır.
42:10Evet.
42:10Mesela 2025 yılında sözleşmesi sona eren kiralık taşıtların yani taşıt sayısında %21 azaltmaya gittik.
42:24%21 azaltmaya gittik.
42:28Yani dolayısıyla tasarruf şuuru çok güçlü ve Maliye Bakanlığı'nın denetimi raporlamasıyla devam ediyor.
42:38Biz bu senede tasarruf konusunda gereken maksimum hassasiyeti göstereceğiz.
42:44Hele özellikle Eşel Mobil sistemiyle önemli bir vergi kaleminden yani vergi gelirinden kısmen önemli ölçüde vazgeçtiğimiz bir yılda bütçe disiplinini
42:58devam ettirmemiz lazım.
42:59Niye? Çünkü biz bütçe disipliniyle piyasadan daha az borçlanmak istiyoruz.
43:06Bütçenin faiz giderlerini azaltmak istiyoruz.
43:09Piyasada daha çok likidi de bırakıp real sektörün finansman ihtiyacını karşılamasına çalışıyoruz.
43:16Çok güzel konular.
43:17Son iki soru olacak izninizle Sayın Bakanım.
43:20Bir de vergi tabii.
43:21Vergi önemli bir konu.
43:23Yani devletin çarkların dönmesi için değil mi?
43:26Hani insanın için nasıl yemek yemek gerekiyor enerji için?
43:29Vergi de tasarrufu ama vergi de önemli bir konu.
43:32Vergi adayeti tabii ki burada önemli hususlardan bir tanesi.
43:37Özellikle vergilendirilmiş kutsaldır diyoruz.
43:40Sizin çok önemli bu noktada çalışmalarınıza.
43:42Bu konuda çok merak ediliyor efendim.
43:45Vergi hususunda neler söylersiniz Sayın Bakanım?
43:48Valla program döneminde sanılanın, sosyal medyada yazılıp çizilenin veya muhalefet sözcülerinin iddia ettiğinin tam aksine
43:59biz yüksek gelir gruplarıyla sermaye kesimine yönelik vergi yükünü arttırdık.
44:06Yani vergide adaleti sağlamaya yönelik çok ciddi bir çaba içerisine girdik.
44:13Müsaade ederseniz birkaç kalemi buradan zikretmek istiyorum.
44:16Lütfen.
44:16Mesela şirketlerin ödediği yani kar üzerinden ödediği vergiye biz kurumlar vergisi diyoruz.
44:22Kurumlar vergisi oranını, genel oranını yüzde yirmiden yüzde yirmi beşe çıkarttık.
44:28Ama mesela banka ve finans kuruluşlarına biz yüzde otuza çıkarttık.
44:36Yani yüzde yirmiden yüzde otuza.
44:38Mesela yine yap, işlet, devret gibi kamu özel işbirliği kapsamındaki projelerde de yüzde yirmiden yüzde otuza çıkarttık.
44:46Dolayısıyla ciddi bir şekilde biz burada kurumlar yani kar üzerinden ödenecek olan vergileri yani kurumlar vergisini arttırdık.
44:55Bu birinci husus.
44:56İlk defa vergi mevzuatımıza çok uluslu şirketlere asgari kurumlar vergisi getirdik yüzde on beş.
45:07Asgari kurumlar vergisi.
45:08Yine yurt içi şirketlere asgari kurumlar vergisi getirdik yüzde on.
45:13Çok uluslu şirketlere yüzde on beş.
45:16Yurt içindeki şirketlere yüzde on asgari kurumlar vergisi getirdik.
45:20Hani bazen teşvik alıyorlar ya tabii geçmiş teşviklere dokunmadık ama bundan sonra alacakları teşviklerle dahi en az verecekleri vergiler.
45:31Şimdi mesela kar paylarında karı dağıtıyorsunuz ya şirket hissedarlarına kar dağıtıldığı zaman orada vergi yüzde ondu yüzde on beşe çıkarttık.
45:43Yani vergi gelir vergisi stopajını yüzde ondan yüzde on beşe çıkarttık.
45:48Yine yatırım fon ve ortaklıklarının mesela gayrimenkul kazançları vardı.
45:54Onlar onlara da yüzde on asgari kurumlar vergisi getirdik.
45:58Mesela yatlara efendim teknelere gezinti gemilerine ÖTV getirdik.
46:04Özel uçak işletmelerine harç getirdik.
46:08Yine kur korumalı mevduatta vergi sıfırdı.
46:15Mevduatta vergi çok düşüktü faiz gelirlerinde.
46:18Mesela vadeli mevduat gelirlerine yatırım fon gelirlerine biz stopajı yüzde on yedi buçuğa çıkarttık.
46:27Yani son yirmi yirmi beş yılın en üst seviyesine çıkarttık.
46:32Yine patron fonları olarak bilinen bazı serbest fonlardan elde edilen gelirlere biz bir istisna geçmişte tanınmıştı.
46:42Bu istisnayı kaldırdık.
46:43Şu anda mecliste şu anda biliyorsunuz plan bütçede görüşüldü.
46:48Şu anda görüşülen bir paket var.
46:50Mesela orada yine bir takım vergi adaletini düzeltmeye yönelik iyileştirmeye yönelik adımlar var.
46:59Yani değerli taşlara mücevhere biz ÖTV getiriyoruz.
47:02Evet.
47:03Yani KDV'nin yanında bir de ÖTV.
47:05Yani şunu anlatmaya çalışıyorum.
47:07Biz aslında vergide adaleti sağlamak için bayağı adım attık.
47:12Şimdi peki sonuç alıyor musunuz diye soracaksınız.
47:15Yani bunun bir yansıması var mı?
47:16Evet.
47:17Ben size üç şey söyleyeceğim müsaade ederseniz yansıma olarak.
47:20Birincisi dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisindeki payı düştü.
47:27Evet.
47:29Yani program döneminde yüzde altmış beş buçuk altmış altıda yüzde altmış iki civarına düştü.
47:37Bakın yüzde altmış altı civarından yuvarlıyorum ben.
47:41Yüzde altmış altı civarından yüzde altmış iki civarına düştü.
47:44Neyin oranı?
47:45Dolaylı vergilerin toplam vergilerdeki oranı.
47:48Bu bir.
47:48Bu iyileşme vergide adaletin iyileştiğini gösteriyor.
47:53Güçlendiğini gösteriyor.
47:54Bu bir.
47:54İkincisi gelir dağılımında iyileşme başladı.
47:59Ben teknik terimlere yani seyircilerimizi hani teknik konulara girmekse ama.
48:04Hak tabiriyle.
48:05Yani cini kat sayısı diye bir kat sayı var.
48:08Oradaki iyileşme gelir dağılımın iyileştiğini gösteriyor.
48:12Mesela diğer önemli bir konu bir rakam daha sizinle paylaşayım.
48:16Ücretlilerin ücretlilerin milli gelir içerisindeki payı arttı.
48:222023'te yüzde otuz iki nokta ikiydi.
48:252025'te yüzde otuz yedi civarına çıktı.
48:28Beş puana yakın.
48:28Evet evet.
48:29Yani dolayısıyla hani siz söylemediniz ama sık sık görüyoruz.
48:36Evet.
48:36Neymiş efendim işte programın yükünü.
48:39Ya işte malum çevrelerin.
48:40Programın yükünü işte dar gelirli çekiyormuş.
48:43Programın yükünü çalışan çekiyor.
48:45Yok yok.
48:46Hiçbir rakam desteklemiyor.
48:47Evet.
48:48Bu tamamen bir ezber.
48:51Ve bu ezber.
48:52Kalıplaşmış şeylerden açıklanıyor.
48:54Evet evet yani bu ezber doğru bir ezber değil.
48:57Yani biz gerçekten az önce size listeledim.
49:00Bir süre adım atmışız.
49:02Ve bunun sayesinde dolaylı vergilerin toplam vergilerin payı düşmüş.
49:06Gelir dağılımı iyileşmiş.
49:09Ve ücretlilerin milli gelir içerisindeki payı artmış.
49:12Evet.
49:13Sayın bakalım son sorumu da yönelteceğim.
49:15Tabii bugün bütçe rakamları açıklandı.
49:19Özellikle tabii çok konuşulan konulardan bir tanesi faiz konusu burada bütçe faiz dengesi konuşuluyor.
49:26Onunla da ilgili düşüncenizi almak isteriz son olarak.
49:30Tabii ki yine tartışılan konulardan bir tanesi özellikle bu sene işte faizin bütçe içerisindeki özellikle ilk iki ayda faiz ödemeleri
49:42arttı.
49:43Şimdi bir kere öncelikle şunu söyleyeyim bu seneki özellikle ilk çeyrekteki faiz giderlerindeki artış son iki üç yıldaki borçlanma ile
49:54alakası neredeyse çok sınırlı.
49:57Yani şunu anlatmaya çalışıyorum mesela şu ilk iki aydaki faiz giderlerinin yüzde otuz sekizi yani yüzde otuz sekizi bizim on
50:10yıl önce ihraç ettiğimiz enflasyona endeksli bir kağıdın.
50:15Şimdi aslında faizi yani şunu anlatmaya çalışıyorum enflasyona endeksli kağıt sattığınız zaman parayı alıyorsunuz ama faiz yükü vade dolduğu zaman
50:29mesela on yıl vadeli ise on yıl sonra ağırlıklı olarak o şekilde.
50:33Yani bu geçici bir durum bu birincisi ikincisi tabii ki son üç yıla baktığımız zaman özellikle biz deprem yaralarını sarmak
50:45için 90 milyar dolarlık bir harcama yaptık.
50:50Şimdi 90 milyar dolarlık harcama bizim bütçe fazlamız yoktu ki 2023'te büyük bütçe açığı vardı yani depremin olduğu yıl EYT
50:59'nin etkisi var depremin etkisi var yani seçimin etkisi var ve önemli bir bütçe açığı hatta 2024 2023'te faiz dışı
51:10açık verdik.
51:11Yani devlet borcun ana parasını borçlandı faizini de kısmen borçlandı bu da ne yaptı tabii ki faiz giderlerini de etkiliyor
51:23fakat bütün bunlara rağmen yani büyük resme beraber bakalım ben bazı rakamları sizinle paylaşayım.
51:31Şimdi faiz giderlerine mutlak rakam olarak bakamazsınız eğer bir ülkede enflasyon yüksekse şu kadar milyar lira faize gidiyor demenizin bir
51:41anlamı yok.
51:42Neden?
51:43Çünkü ya bütçeye oranla bakacaksınız ya milli gelire oranla bakacaksınız ya da vergi gelirlerine oran olarak bakacaksınız.
51:51Şimdi bakın faiz giderlerinin milli gelire oranı 2002-2025'te ortalama %4.4 2026'da %3.5 son 2-3 yılda yükseliş
52:03trendinde onu kabul ediyorum ama OVP bizim orta vadeli programımız var 3 yıllık mesela biz 2028'de bu oranın %3.5'tan
52:13%3.3'e düşeceğini öngörüyoruz.
52:16Neden? Çünkü faiz dışı fazla vermeye başladık. İlk defa geçen sene bir aradan sonra faiz dışı fazla verdik.
52:25Mesela faiz harcamalarının vergi gelirlerine oranı 2002 yılında %86'ydı.
52:31Yani vergi gelirleri 100 liraysa 86 lirası faize gidiyordu ama 2002-2025 arası bu oran yani faiz giderlerinin vergi gelirlerine
52:41oranı %26 civarı.
52:43Peki 2026'da ne? %19.9 yani %20 civarı. Program dönemi sonucunda da %18 civarına düşecek.
52:52Dolayısıyla şunu anlatmaya çalışıyorum. Mutlak rakamlara bakıp hatta ilk 2-3 ayda geçmişte 10 yıl önce ihraç edilmiş bazı enflasyona
53:03endeksli kağıtların bugünkü yansımaları üzerinden hikaye üretmek tabii ki doğru bir yaklaşım değil.
53:11Biz faiz giderlerinin bütçe içindeki payını kontrol altına almak için faiz dışı fazla vermeye çalışıyoruz.
53:20Harcamaları kontrol altına alıyoruz. Gelirleri kayıt dışılıkla mücadele ederek arttırmaya çalışıyoruz.
53:26Dolayısıyla yine milletimiz rahat olsun.
53:30Müsterih olsun.
53:31Müsterih olsun.
53:32Tabii ki sıkıntılar yok değil.
53:34Yani bölgemiz şu anda bir savaş.
53:37Öngörüleme bize ait olmayan durumlar.
53:39Tabii tabii. Şu anda bir ateş çemberinin içindeyiz neredeyse.
53:44Yani kuzeyde Rusya-Ukrayna savaşı var.
53:47İşte yine bölgemize en önemli komşumuz.
53:51Sayın Cumhurbaşkanımız tabii ki devam su dökmeye çalışıyoruz.
53:54Ateşe benzindi su dökmeye çalışıp sınırımızı serin tutmaya çalışıyoruz.
53:57Tabii ki bunların etkileri olacak.
54:00Bizim yani normalde biz faiz düşüşü beklerken şimdi geçici olarak faizlerde ikinci piyasada bir yükselme var.
54:10Bunlar bizim kontrolümüzde değil.
54:12Yani biz dış şokları tabii ki kontrol edemeyiz.
54:16Ama vatandaşımız müsterih olsun.
54:20Cumhurbaşkanımızın liderliğinde tecrübeli bir ekip var.
54:25İyi programımız var.
54:26Programın aksiyen yönleri olabilir.
54:30Gereken tedbirleri alırız.
54:32Ama program önemli ölçüde şunu sağladı.
54:35Bir, Türkiye'yi dış şoklara karşı dirençli hale getirdi.
54:39Evet.
54:40Kırganlıklarımızı azalttık.
54:42Ben 2023'te bu programın başını çok iyi hatırlıyorum.
54:45Yani piyasalar enflasyon kontrolden çıkar mı?
54:49Bütçe açığı kontrolden çıkar mı?
54:51Telaket tellallarını, cilik atlılarını.
54:52Türkiye ödemeler dengesi sorunu yaşar mı?
54:54Evet.
54:55Gibi çok kritik soru işaretleriyle karşı karşıya.
54:59Şimdi bugün bakın tekrar söylüyorum.
55:03Bütün bu gelişmelere rağmen piyasalar işliyor.
55:07Biz tampon inşa ettiğimiz için yani bütçede alanımız olduğu için bugün Eşel Mobil'le milletimizi bu büyük petrol fiyatı şokundan
55:18sınırlı da olsa koruyabiliyoruz.
55:20Çok teşekkür ediyorum Sayın Bakanım.
55:23Özellikle bu önemli dönemde geldiniz ilk kez.
55:27Önemli açıklamalarda bulundunuz.
55:29Samimi açıklamaları için kıymet açığı çok teşekkür ediyorum.
55:33Bir kez daha Kadir gecenizi tebrik ediyorum Sayın Bakanım.
55:36Teşekkür ederim.
55:37Evet kıymetli Akit TV izleyenleri değerli konumuz Akit Özel Programı'nda Azine ve Maliye Bakanımız Sayın Mehmet Şimşek beyefendiydi.
55:45Özellikle içinden geçtiğimiz bölgemizdeki jeopolitik olaylarında hızla geliştiği bir süreçte Türk ekonomisinin, Türk maliyesinin ne gibi çalışmalar yaptığını, ne gibi
55:57önlemlerin alındığını ilk ağızdan almış aktarmış olduk diyelim.
56:01Hepinize hayırlı geceler, hayırlı kandiller, şimdiden Ramazan bayramınızı tebrik ediyoruz.
Yorumlar