00:00Orta Doğu'da uzun yıllar vekalet hatları üzerinden yürütülen mücadele artık çevreden merkeze doğru yönelen daha doğrudan bir safhaya geçmiştir.
00:13Bu durum bölgedeki her aktör için yeni risler üretmektedir.
00:19Türkiye için de aynı gerçek geçerlidir.
00:24Üstelik bu tablo tarihten kopuk bir gelişme değildir.
00:30Yaklaşık bir asır önce Birinci Dünya Savaşı'nın ardından İngiltere ve kısmen Fransa tarafından kurulan bölgesel statiko, ketvelle çizilmiş sınırlar
00:44ve dış merkezli güvenlik mimarileri üzerine inşa edilmişti.
00:50O düzen uzun yıllar boyunca farklı biçimlerde varlığını sürdürdü.
00:56Bugün ise aynı coğrafyanın statikosu, bu defa ABD'nin stratejik yaklaşımı ve İsrail'i merkeze yerleştiren yeni bir güvenlik tasarımı
01:11üzerinden yeniden şekillendirilmek istenmektedir.
01:15Böylece Kadimortadoğu coğrafyasının kaderi ikinci kez dış merkezli bir dizayn girişimiyle karşı karşıya bırakılmaktadır.
01:27Bu girişim yalnız siyasi haritaları değil, aynı zamanda bu topraklarda yaşayan toplumların tarihsel hakikatini, hafızasını ve meşru beklentilerini de örseleme
01:43riski taşımaktadır.
01:44Bugün bu büyük ceopolitik tertibin düğümlendiği ana eşiklerden biri de İran sahasıdır.
01:54İran sıradan bir ülke olmadığı gibi, yaşayacağı muhtemel bir sarsıntı da sıradan bir iç karışıklık şeklinde görülemez.
02:04İran gibi büyük, tarihi, çok katmanlı ve sert devlet refleklerine sahip bir yapıda ortaya çıkacak çözülme, yalnız bir rejim meselesi
02:18üretmez.
02:18Aynı zamanda sınır aşan güvenlik baskısı, düzensiz nüfus hareketleri, mezhepsel dalgalanmalar, kaçak ekonomi ağlarının gelişlemesi, vekil silahlı yapıların çoğalması ve
02:36yeni jeopolitik boşlukların doğması gibi sonuçlar doğurur.
02:41Başka bir ifadeyle, İran'da yaşanacak kontrolsüz bir zayıflama yahut çözülme, yalnız Tahran'ın iç meselesi olarak kalmayacak, dalga dalga çevre
02:57ülkelere yayılan yeni bir istikrarsızlık kuşağı üretme potansiyeli taşıyacaktır.
03:04Mesele tam da budur.
03:08Türkiye'nin önündeki mesele, uzaktan izlenen bir sınır krizi meselesi değildir.
03:14Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu tablo, doğrudan doğruya milli güvenlik, sınır emniyeti ve bölgesel istikrar dosyasıdır.
03:24Suriye tercümesi, bize ağır bedeller ödeterek öğretmiştir ki, devlet otoritesinin zayıfladığı alanlar, kısa sürede farklı silahlı grupların, vekalet unsurlarının, düzensiz
03:42göç hareketlerinin, kaçak ekonomi ağlarının ve dış müdahalelerin sahasına dönüşmektedir.
03:50Bugün İran merkezli gelişmeler de aynı dikkatle okunmalıdır.
03:57Bir bölgede devlet boşluğu oluştuğu an, oraya akıl, vicdan, izan ve merhamet yerleşmez.
04:06Önce silah yerleşir, sonra istihbarat yerleşir, ardından vekalet savaşı yerleşir, sonrasında o coğrafyanın halkları başkalarının hesaplarının altında ezilir.
04:23Muhterem dava arkadaşlarım, Lübnan meselesi burada ayrıca konuşulmak mecburiyetindedir.
04:31Çünkü Lübnan, Orta Doğu'nun küçültülmüş haritası, aynı zamanda büyütülmüş çelişkisidir.
04:40Din vardır, mezhep vardır, dış müdahale vardır, tarihi kırılma vardır, silahlı yapı vardır, zayıf devlet vardır, güçlü yabancı hesap vardır.
04:53Beyrut'un kaderi bize şunu defalarca göstermiştir.
05:00Devlet zayıfladıkça cemaatler büyür, cemaatler büyüdükçe dış nüfus kolaylaşır, dış nüfus yerleştikçe milli egemenlik aşınır,
05:12bu kısır döngü kırılmadığı sürece bir ülke sınırlarını korusa da istiklalini tam anlamıyla koruyamaz.
05:21Lübnan'a bakarken yalnız bugünün cari sıcak çatışmasını görmek kâfi gelmez.
05:30Osmanlı'nın son asrından Manda yıllarına iç savaştan 2006 krizine kadar uzanan çizgi bize aynı ibret levhasını göstermektedir.
05:43İç denge bozulduğu an dış müdahale gecikmez.
05:47Dış müdahale yerleştiği an ülkenin kendi karar kudreti küçülür.
05:57Karar kudreti küçüldüğü an silahlı yapılar devletin önüne geçer.
06:03Bugün Lübnan sahasında yeniden görülen tablo da budur.
06:07Yalnız bir cephe sayılmaz aşınan aynı zamanda devlet fikridir.
06:13Bu sebeple Lübnan başlığı Türkiye açısından yalnızca duygusal bir dayanışma meselesi olarak kalmamalı.
06:23Aynı zamanda güvenlik, egemenlik ve bölgesel düzen hakkında ağır dersler taşıyan tarihi bir ibret sahası olmalıdır.
06:36Lübnan'ın başına gelen her hadise Türkiye'ye şu gerçeği yeniden hatırlatmaktadır.
06:42Devlet zayıflarsa coğrafya konuşur.
06:48Softalık konuşur, mezhep konuşur, silah konuşur, yabancı başkentler konuşur.
06:59Devlet ayakta durursa millet nefes alır.
07:03Sınırlar emniyet bulur, dış müdahale hevesi kırılır.
07:08Bugün ortaya çıkan tablo şunu göstermektedir ki İsrail, Filistin sahasını fiilen tasfiye edilmiş bir alan gibi görmekte ve güvenlik stratejisini
07:22kuzeye doğru genişletme arayışını açık biçimde hızlandırmaktadır.
07:28Gerekçe Hizbullah olur, gerekçe İran olur, gerekçe güvenlik olur fakat ortaya çıkan stratejik yönelim değişmemektedir.
07:40Bahane ne olursa olsun bölgesel güç dengelerini İsrail merkezli yeni bir güvenlik kuşağı üzerinden yeniden kurma arayışı giderek daha da
07:52görülür hale gelmektedir.
07:54Bu noktada şu soruyu açıkça sormak gerekir.
08:00Eğer Filistin sahası fiilen daraltılmış ve parçalanmış bir alan haline getirilmişse sıradaki baskı hattı neresidir?
08:11Bu sorunun cevabını görmek zor değildir.
08:16Lübnan sahası giderek daha fazla hedef haline gelmektedir.
08:21Bu durum yalnız Lübnan için değil, Doğu Akdeniz'in tamamı için ciddi bir jeopolitik kırılma anlamına gelmektedir.
08:31Çünkü Lübnan yalnız küçük bir ülke değildir.
08:35Lübnan aynı zamanda Doğu Akdeniz'in düğün noktalarından biridir.
08:42Beyrut yalnız bir başkent değildir.
08:44Tarih boyunca ticaretin, kültürün ve jeopolitiğin kesiştiği büyük bir kapıdır.
08:52Doğu Akdeniz'in incisi olan bu şehir ve bu ülke bölgesel dengelerin en hassas halkalarından birini teşkil etmektedir.
09:02Bu nedenle Lübnan meselesi artık yalnızca güncel çatışmaların dar çerçevesinde el alınamaz,
09:11Lübnan'ın devlet kapasitesini güçlendirecek, egemenliğini tahkim edecek ve Doğu Akdeniz'de kalıcı istikrar sağlayacak,
09:20daha cesur ve daha kapsamlı seçeneklerin açık biçimde tartışılması gerekmektedir.
09:27Lübnan'ın kendi içinde güçlendirilmesi, bölgesel istikrar mekanizmalarının kurulması ve gerekirse komşu coğrafyalarla yeni siyasi ve ekonomik işbirliği imkanlarının değerlendirilmesi
09:44artık ertelenemez bir ihtiyaçtır.
09:49Çünkü gerçek şudur, denizden komşumuz olan Lübnan çökerse yalnız bir ülke çökmüş olmaz.
09:59Doğu Akdeniz'de yeni bir istikrarsızlık kuşağı doğar.
10:04Beyrut düşerse yalnız bir şehir yara almış olmaz.
10:08Bölgenin jeopolitik dengesi sarsılır.
10:12Bu yüzden Lübnan meselesi yalnız Lübnan'ın meselesi değildir.
10:18Aynı zamanda bölgenin geleceği ve Türkiye'nin güvenliğiyle doğrudan bağlantılı stratejik bir meseledir.
Yorumlar