00:00Orta Doğu'da uzun yıllar vekalet hatları üzerinden yürütülen mücadele artık çevreden merkeze doğru yönelen daha doğrudan bir safhaya geçmiştir.
00:13Bu durum bölgedeki her aktör için yeni risler üretmektedir.
00:19Türkiye için de aynı gerçek geçerlidir.
00:24Üstelik bu tablo tarihten kopuk bir gelişme değildir.
00:30Yaklaşık bir asır önce Birinci Dünya Savaşı'nın ardından İngiltere ve kısmen Fransa tarafından kurulan bölgesel statiko, cetvelle çizilmiş sınırlar
00:44ve dış merkezli güvenlik mimarileri üzerine inşa edilmişti.
00:50O düzen uzun yıllar boyunca farklı biçimlerde varlığını sürdürdü.
00:56Bugün ise aynı coğrafyanın statikosu, bu defa ABD'nin stratejik yaklaşımı ve İsrail'i merkeze yerleştiren yeni bir güvenlik tasarımı
01:11üzerinden yeniden şekillendirilmek istenmektedir.
01:15Böylece Kadimortadoğu coğrafyasının kaderi ikinci kez dış merkezli bir dizayn girişimiyle karşı karşıya bırakılmaktadır.
01:27Bu girişim yalnız siyasi haritaları değil, aynı zamanda bu topraklarda yaşayan toplumların tarihsel hakikatini, hafızasını ve meşru beklentilerini de örseleme
01:43riski taşımaktadır.
01:44Bugün bu büyük teopolitik tertibin düğümlendiği ana eşiklerden biri de İran sahasıdır.
01:54İran sıradan bir ülke olmadığı gibi, yaşayacağı muhtemel bir sarsıntı da sıradan bir iç karışıklık şeklinde görülemez.
02:04İran gibi büyük, tarihi, çok katmanlı ve sert devlet refleklerine sahip bir yapıda ortaya çıkacak çözülme yalnız bir rejim meselesi
02:18üretmez.
02:18Aynı zamanda sınır aşan güvenlik baskısı, düzensiz nüfus hareketleri, mezhepsel dalgalanmalar, kaçak ekonomi ağlarının gelişlemesi, vekil silahlı yapıların çoğalması ve
02:36yeni jeopolitik boşlukların doğması gibi sonuçlar doğurur.
02:41Başka bir ifadeyle, İran'da yaşanacak kontrolsüz bir zayıflama yahut çözülme, yalnız Tahran'ın iç meselesi olarak kalmayacak, dalga dalga çevre
02:57ülkelere yayılan yeni bir istikrarsızlık kuşağı üretme potansiyeli taşıyacaktır.
03:04Mesele tam da budur.
03:08Türkiye'nin önündeki mesele, uzaktan izlenen bir sınır krizi meselesi değildir.
03:14Türkiye'nin karşı karşıya bulunduğu tablo, doğrudan doğruya milli güvenlik, sınır emniyeti ve bölgesel istikrar dosyasıdır.
03:24Suriye tercümesi, bize ağır bedeller ödeterek öğretmiştir ki, devlet otoritesinin zayıfladığı alanlar, kısa sürede farklı silahlı grupların, vekalet unsurlarının, düzensiz
03:42göç hareketlerinin, kaçak ekonomi ağlarının ve dış müdahalelerin sahasına dönüşmektedir.
03:50İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar