00:00Bazı meselesi başta olmak üzere Lübnan, bölgedeki çatışmalar bunları konuşuyoruz.
00:05Tabi ki burada İsrail'in soykırıma varan saldırıları maalesef dünya kamuoyunun gündemine gelmekte zorlanıyor ve biz bunları dile getiriyoruz.
00:15Ama şimdi Lübnan'ın kendi iç siyaseti, İran'ın kendi iç siyaseti ya da bölge ülkelerine baktığımız zaman
00:21bakın İsrail ne kadar böyle teolojik ve tırnak içerisinde sapkın bir teolojik ideolojiyle hareket ediyorsa
00:29bazı ülkelerde İslami olarak hareket ettiğini söyleyen gruplar da buna çok yakın kendi teolojilerine göre
00:38ya da kendi kurguladıkları teolojik felsefelerine göre hareket ediyorlar.
00:43Şimdi bugün baktığımız zaman Hizbullah burada aslında bir din savaşı yürüttüğünü söylüyor.
00:49İsrail'le bu anlamda bir aslında din savaşı yürüttüğünü söylüyor.
00:55Ama bakıyorsunuz kendi ülkesinin hiçbir kurumunu, halkını ya da belki de kendisi dışında hiçbir gücün varlığını istemiyor.
01:02İran İsrail'le teolojik bir savaş yürüttüğünü söylüyor.
01:06Ama bakıyorsunuz Şii Hilali düşüncesi üzerinden Irak dahil olmak üzere Yemen, Lübnan birçok ülkede paralel diyebileceğimiz askeri paramiliter güçler oluşturuyor.
01:19Ve bunları yeri geldiği zaman içerideki unsurlara karşı, hükümetlere karşı, halklara karşı kullanıyor.
01:26Bakın İran'da bugün müştema Hamaney veya devrim muhafızları hep biz işte tabi ki güncel bu olduğu için İsrail ve Amerika
01:34'ya karşı uluslararası politika açısından ya da savaş gündemi üzerinden konuşuyoruz.
01:39Peki bunların içeride yansıması nasıl olacak?
01:41İran'da çok ciddi bir baskı var.
01:44Bakın İran'da rejimi her eleştiren ya da devrim muhafızlarını, ahlak polisini her eleştiren kişi ya Amerikan ajanı kabul ediliyor ya
01:53İsrail ajanı kabul ediliyor ya da tabir yerindeyse ortadan kaldırılıyor.
01:57Bakın son protestolarda biz İran'da kaç kişi öldürüldü, kaç kişi hapse atıldı, kaç kişi burada yaralandı bunları bilmiyoruz.
02:06Bakın bu kadar siz katı ve dine dayandırdığınızı düşündüğünüz ama yani şunu söyleyeceğim.
02:14Hiçbir din bakın on emire de gittiğinizde Kaan Bey öldürmeyi, zulmetmeyi, yalan söylemeyi, kimsenin malını el koymayı emretmez.
02:26Bizim dinimize bakıyorsunuz böyle bir şey asla olmaz.
02:30Yani bir can bırakın insanı doğaya zarar vermek bile dinimizde hoş karşılanan bir şey değildir.
02:36Şimdi böyle bir ortamda birilerinin ister Yahudilik, ister Hristiyanlık, ister Müslümanlık, din adına savaşıyorum ya da dinin gereklerini yerine getiriyorum
02:44diyerek kendisi dışındaki her gruba savaş ilan etmesi belirli bir noktadan sonra sapkın bir düşünceye doğru kayıyor.
02:53Maalesef Orta Doğu'da böyle bir sıkıntı yaşıyoruz.
02:56Karşılıklı radikal güçlerin ülke içerisinde ellerinde silahla bakın bunlar belki siyasi arağına da olsa diyebilirsiniz ki siyaset yapar oy almaya
03:06çalışır hatta bazı durumlarda merkeze kayar.
03:09Maalesef bunlar silahlı güç ve dolayısıyla siz sivil bir halk olarak elinde silah olan ve gözünü karartmış yani intihar bombacısı
03:18oluyor insanlar.
03:19Bu çok kolay bir motivasyon değildir bir insanın kendisine bomba pahlayıp patlatması.
03:23Şimdi bu raddeye gelebilecek olan insanlar karşısındaki kişinin demokratik hakları, inancı, düşüncesi ya da demokratik eleştirisi bunların hiçbirisini göze almaz.
03:34Dolayısıyla Lübnan'daki problemlerden birisi o Hizbullah kontrolün çok dışında ve Hizbullah İran'a bağlı hareket ediyor.
03:40Ama Lübnan ayrı bir ülke ve oranın siyasetçileri de maalesef İran'daki gibi söylüyorlar ama hiçbir anlamı yok.
03:47Konuşuyorlar ama kimse dinlemiyor ve silahlı gücü orduları da olmadığı için maalesef bir yaptırımları da olmamış oluyor.
03:55Çok değişim değil aslında bu Lübnan'daki özellikle Hristiyan, Maroni siyasetçilerin temel söyleme.
04:03Özellikle temel şey Hizbullah'ın bir yaklaşım, Hizbullah'ın Lübnan'ın sürekli bir krizin içine soktuğu, savaşa soktuğu ve bu
04:14girdabın içinden çıkılmasının tek yolunun da özellikle Hizbullah'ın milli orduya, Lübnan silahlı kuvvetlerine öyle ya da böyle bir şekilde
04:25silahlarını bırakması gerektiği hep bir söylene geldi.
04:28Tabi 2006 savaş deneyimi var Hizbullah'ın.
04:31Orada aslında Nasrallah büyük bir karizmatik bir güç olarak yükseldi.
04:36Hizbullah'ın özellikle geneli tarafından yani genel siyaset tarafından İsrail'e karşı verilen mücadelede bir nevi koruyucu bir güç olarak
04:46ön plana çıktılar ve epeyce bir destek topladılar.
04:49Ama günün sonunda tabi birçok krizle karşılaşmaları, Lübnan içerisinde de Hizbullah'ın artan siyasi gücü, genel toplum üzerinde de kurduğu
05:01bir nevi baskılar zaman zaman.
05:04Hizbullah'ın özellikle hükümet kurma süreçlerinde istekleri, maksimalist talepleri Hizbullah üzerine dikkatleri tekrar çekti.
05:12Ve tabi 7 Ekim sonrasında da artık Hizbullah'ın Lübnan siyasetinde öyle ya da böyle kontrol altına alınması gereken bir
05:20güç olarak kullandığı bir sürece girdik.
05:22Tabi Hizbullah da kendi açısından eğer silahları bırakırsa güneydeki şey nüfusun korumasız kalacağını düşünen bir yapıya sahip.
05:34Çünkü Lübnan günün sonunda büyük bir iç savaş yaşamış bu ülke.
05:38Bunu unutmamak lazım.
05:39Yani bu kanlı bir iç savaş yaşadılar.
05:42Tabi ki bu kanlı iç savaşında Lübnan'a en büyük zararı her etnik kültürel grubun silahlanması sonucunda olurdu.
05:49İşte Sünniler silahlandı, Maruniler silahlandı, Şiiler silahlandı.
05:54Ve bunlar da silahlarını bırakmayı çok istemiyorlar günün sonunda.
05:59Çünkü eğer silahlar bırakıldığı an diğer grubun hakimiyet sağlayacağı ve tasfiye edeceğine dair bir inanış var, durum var.
06:07Oturduğu siyasetine bakıldığı zaman.
06:09Zaten Suriye'deki iç krize biraz bunu Lübnan'dakilere öğretti.
06:13Ondan bağışık olarak okumak çok mümkün değil.
06:16Ama tabi son geldiğimiz süreçte artık Hizbullah'ın da çok fazla bir manavra alanı kaldığını söyleyemeyiz.
06:23Çünkü ekonomik baskılar da çok fazla.
06:25Yani Hizbullah içerisinde ve Lübnan içerisinde de.
06:29Eskisi kadar bir maddi üretim ve vergi toplamadır veya rant toplamadığı çok mümkün olmuyor.
06:36O da tabi takipçilerine ve kendi altındaki silahlı gruplara da rant dağıtım mekanizma alanı oldukça daraltıyor.
06:43Tabi bir de en büyük eksiklikleri karizmatik bir dini liderden yoksun olmaları.
06:48Şu an çoğu kişi Hizbullah'ın liderinin ismini bile bilmiyor.
06:51Ama bundan önce herkes Nasrallah efsanesiyle yatıp kalkıyordu.
06:56Önemli bir motivasyon aracıydı Nasrallah, Hizbullah ve diğer Şii dünyası açısından.
07:00Zaten şu an Şii dünyasının bence en büyük kayıbı belki de askeri ve fiziki olmaktan ziyade karizmatik liderlikten yoksun olma
07:09da denilebilir.
07:11Çünkü çok mateme ve yasa dayanan ve sürekli bir liderin motivasyonuna ihtiyaç duyan bir kültürden ve siyasi teolojik bir yapılanmadan
07:20bahsediyoruz.
07:21Zaten dikkat edici olursanız İran'da da sürekli bastırıldı yönetim kademesi tarafından.
07:27Bir dini lideri seçin, bir dini lideri seçin biz çünkü kritik kararları onsuz alamıyoruz diye.
07:34Ama tabii Lübnan dosyası daha da karmaşıklaşabilir ama karmaşıklaşacağı bir yerde kalmadı zaten.
07:40Yani Lübnan görebileceği bütün krizleri görmüş bir ülke günün sonunda.
07:44O sebeple ben belki de içerideki siyasilerin de bu son olaylardan özellikle Hizbullah'ın etkisizleştirilmesinden kamuoyu yönünde rahatsız ama arka
07:58kapılarda mutlu olduğuna dair bir tespit de yapılabilir.
08:01Zaten Arap siyasetinin temel motivasyonu budur.
08:04Kamuoyuna açıklamalar genellikle daha farklı olur.
08:06Arka kapıdaki açıklamalar ise bunun tam tersi bir mekanik değişler.
08:11Bunu zaten 7 Ekim sonrasında sıkça gördük.
08:14Körfez Arap ülkelerinin veya diğer Arap ülkelerinin tavırlarından.
08:17O yüzden Lübnan'da ben çok fazla bir şey çıkacağına ya da bölge siyaseti açısından yeni bir gelişme yaratacak bir potansiyel
08:24olduğunu düşünmüyorum.
08:24Güvenlik açısından.
08:25İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar