00:30O da babasının izinden gidip çocuk denecek yaşta din adamı oldu.
00:34Meşvette ve Irak'ın Necev kentinde din eğitimi aldı.
00:37İran'ın dini merkezi Kum kentinde gelecekte İslam devrimine liderlik edecek Ayetullah Hümeyni ile tanıştı.
00:46Hamaney'in hayatının 40 yılı Şah döneminde geçti.
00:50İran'da İslam devleti kurmak isteyen Hümeyni Şah'ın bir numaralı düşmanıydı.
00:55Hamaney, Hümeyni'nin Paris'te sürgünde olduğu yıllarda onun fikirlerini yaymak için çalıştı.
01:00Şah'ın polisi tarafından altı kez gözaltına alındı, işkence gördü.
01:051979 yılı hem İran için hem Hamaney için dönüm noktası oldu.
01:09Şah geniş halk kitlelerinin isyanıyla devrildi.
01:12Sürgünden dönen Hümeyni, İslam rejimini kurdu, artık ülkeyi Mollalar yönetecekti.
01:18Hamaney de o Mollalardan biriydi.
01:2140 yaşındaki Hamaney, yeni liderin yakın çevresindeki isimlerden biri oldu.
01:27Devrim konseyinde görev aldı, milletvekili oldu ve savunma bakan yardımcılığı yaptı.
01:32İran'ın en etkili kurumlarından biri olan devrim muhafızlarının kuruluşuna yardım etti.
01:37Başkent Tahran'da, cuma namazlarında imamlık yapmaya başladı.
01:44İslam rejiminin önde gelen biri haline gelen Hamaney, 1981'de suikast girişimine uğradı.
01:51Camide konuşma yaparken kasetçoların içine gizlenen bomba infilak etti.
01:55Saldırıda ağır yaralanan Hamaney'in sağ kolu felçli kaldı.
01:59Suikast girişiminden dini yönetime karşı çıkan Furkan grubu sorumlu tutuldu.
02:04Hamaney kurtuldu ama 2 ay sonra Cumhurbaşkanı ve Başbakan peş peşe suikasta kurban gitti.
02:1042 yaşındaki Ali Hamaney, suikast girişiminden 4 ay sonra %95'in üzerinde oy alarak Cumhurbaşkanı seçildi.
02:25Hamaney'in Cumhurbaşkanlığı dönemi 8 yıl süren İran-Irak savaşıyla geçti.
02:30Savaş yaklaşık 1 milyon kişinin ölümüne, 2 milyon kişinin yaralanmasına ve her iki ülkede de ağır hasara yol açtı.
02:371989 yılı hem dünya hem İran için dönüm noktası oldu.
02:42ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki soğuk savaş biterken İran İslam rejimin liderini kaybetti.
02:4949 yaşındaki Hamaney, uzmanlar meclisi tarafından oy birliğiyle Hümeyni'nin yerine dini lider seçildi.
03:02Hamaney bir gecede Ayetullah ilan edildi.
03:05Anayasa da değiştirildi.
03:07Dini lider karşısında Cumhurbaşkanı'nın yetkileri arttırıldı.
03:11Aslında Hamaney, İslam rejimi içinde sıradan hatta silik bir isimdi.
03:15Attığı en önemli adım, İran-Irak savaşı sonrasında devrim muhafızlarını güçlendirmek oldu.
03:21Böylece rejim içindeki konumunu güçlendirdi.
03:24Her dönemde son sözü söyleyen güçlü bir lider haline geldi.
03:33Hamaney döneminde Orta Doğu savaşlara ve büyük altüst oluşlara sahne oldu.
03:37İran-Irak savaşını, 1991'de Körfez savaşı, 2003'te Irak'ın işgali izledi.
03:442011'de Arap ülkelerinde Hamaney'in İslami uyanış olarak nitelediği halk ayaklanmaları başladı.
03:50Ayaklanmalar İran'la Suudi Arabistan arasında uzun süredir devam eden jeopolitik rekabeti arttırdı.
04:00İslam rejiminin gözünde ABD ve İsrail büyük şeytandı.
04:04Hamaney döneminde İran, ABD yönetiminin ve İsrail'in bölgedeki etkisine karşı bir direniş ekseni oluşturdu.
04:11Telaj-i mezbukhane bera'yı ferar azon kabus est.
04:16Hareket-i nuzuli ve rube-zavali rejim-i düşman-i sahyunisti ağaz şudu.
04:23Devrim muhafızları eliyle oluşturulan eksen, aynı zamanda İran'ın bölgedeki etkisini bir hayli genişletti.
04:30Lübnan'daki Hizbullah örgütü, Yemen'deki Husiyeler, Irak'taki Şii mirisler ve Filistin'deki Hamas ve İslami cihat direniş ekseni içinde yer aldı.
04:46Hamaney'in 10 yıllara dayanan iktidarı protestolara da sahne oldu.
04:50En büyüklerinden biri, Mahmut Ahmedi Necdat'ın 2009'da Hamaney'in desteğiyle yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesiyle patlak verdi.
04:58Seçimlerde hile yapıldığı gerekçesiyle başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin kanlı müdahalesiyle bastırıldı.
05:102017 ve 2019'da bu kez ekonomik sıkıntıları protesto için gösteriler yapıldı.
05:162022'de ise başörtüsü sorumluluğu ve polis şiddeti gençleri sokağa döktü.
05:2222 yaşındaki Mahsa Amini, düzgün örtünmediği gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetti.
05:30Amini'nin polis şiddetiyle öldüğü iddiaları üzerine başlayan ve tüm ülkeye yayılan gösteriler aylarca sürdü.
05:37Gösteriler süresinde Hamaney karşıtı sloganlar dağıtıldı.
05:44Ayetullah Ali Hamaney, 10 yıllardır süren iktidarında hiç ülke dışına çıkmadı.
05:496 çocuk babası olan Hamaney'in şiir okumayı ve bahçeyle ilgilenmeyi sevdiği biliniyordu.
05:57Bugünkü genç İrandıların tamamı yalnızca onun yönetimi altında yaşadı.
06:02Ülkenin siyasi yapısında pek çok farklı güç merkezi bulunmasına rağmen Hamaney bu yapıların tam merkezinde yer alıyordu.
06:10Çünkü kamu politikaları üzerinde veto yetkisine sahip olan dini lider, kimin hangi göreve getirileceğine karar verebiliyor.
06:17Devlet başkanı ve aynı zamanda İran silahlı kuvvetlerinin devrim muhafızları dahil başkomutanı olan Hamaney neredeyse sınırsız bir güce sahipti.
06:2928 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin ortak başlattığı saldırıların ardından İran medyası Hamaney'in Tahran dışında güvenli bir yere götürüldüğünü
06:38öne sürdü.
06:39Sonrasında üst düzey İranlı yetkililerin evlerine saldırılar düzenlendiği açıklandı.
06:44Bu bilgiden kısa bir süre sonra da Hamaney'in öldüğü duyuruldu.
07:00İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar