- 6 saat önce
CNN TÜRK, stüdyosunda devreye aldığı yapay zeka destekli “akıllı ekran” sistemiyle haberleri daha anlaşılır ve etkili biçimde sunuyor. Sistem, veri işleme, görselleştirme ve anlık analiz kabiliyetiyle karmaşık bilgileri sade grafiklere dönüştürüyor. Afganistan-Pakistan hattındaki gerilimin aktarımında öne çıkan teknoloji, izleyiciye hızlı, doğru ve görselle desteklenmiş haber deneyimi sunuyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Çünkü yıllardır Pakistan ile Afganistan arasında gözle görülmeyen bir savaş var.
00:06Niye? Aslında bu bölge, şu bölge görüyorsunuz, bu bölge Peştun bölgesi olarak tanımlanıyor o bölgede.
00:13Yani Afganistan'da aslında 40-45 milyon insan varsa bunun 20 milyonu Peştun.
00:19Bu bölgede de Pakistan sınırları içerisinde yaran Peştun bölgeleri olduğunu söyleyen bir yaklaşım var.
00:26Şimdi önce tabii bizim savaşta ne olduğunu anlatmamız gerekiyor.
00:29Ne oldu şimdi ilk?
00:30Şimdi burası Pakistan. Şöyle haritalarını arkadaşlarla birlikte hazırlamışlar.
00:34Sağolsunlar arkadaşlarımız hemen göstereyim. Burası Afganistan İslam emirliği haritası.
00:39Eski haritayla karıştırmamak lazım. Bu harita şu andaki yeni harita.
00:42Güncel harita bu değil mi?
00:44Tabii tabii yani Taliban iktidara geldikten sonra bu güncel haritayı kullanmaya başladı.
00:48Bu güncel harita artık. Şimdi gelinen noktada şunu görüyoruz. İki tarafta birbirine saldırmaya başladı.
00:54Tamam bir dakika haritalar üzerinden gidiyorsak adım adım gidelim.
00:58Haritalar burada varken Afganistan'da sadece bu harita miyi görüyoruz yoksa başka haritalar var mı?
01:02Başka ülkeler var mı?
01:04Amerika çekildi ama çekildi.
01:05Şu anda bütün ülkeler çekilmiş durumda.
01:08Bakın Afganistan 20 yıl boyunca Amerika'nın işkali altında kaldı.
01:12Sonrasında Amerika'nın talebi şuydu.
01:14Dedi ki ya biz o bölgede yine de kalırız.
01:17Bir şekilde oradaki eğittiğimiz güçlerle kalırız.
01:20Fakat Amerika çekildikten 3-4 gün içerisinde o bölgede Amerika'nın eğittiği güçler kalmadı.
01:27Şimdi gelinen noktada saldırılar nereye oluyor sorusunu cevaplamamız lazım.
01:32Bakın şimdi saldırıların olduğu yerler.
01:34Bir Kabil.
01:35Kabil'i niye?
01:36Çünkü Kabil aslında Afganistan'ın geçmişten beri başkenti.
01:404-5 milyon insan yaşıyor.
01:41Çok nüfus yoğunluğu var.
01:42Bölgenin en ana merkezlerinden bir tanesi ticari olarak da sınırlara yakın.
01:47Hem kuzey sınırına hem doğu sınırına yakın olduğunu düşünürsek bu bölge önemli.
01:51Burası ülkenin başkenti ve karargah olduğu bölge.
01:55Pakistan öncelikle Kabil'i vuruyor değil mi?
01:57Tabii Kabil ve o bölgeyi.
01:59Kabil bölgesi.
01:59Şimdi sonra askeri alanında önemli bir bölge var.
02:02Paktiye.
02:03Burası dağlık.
02:04Engebeli bir arazi.
02:06Bu bölgede şunu biraz büyütürsek arkadaşlarımıza.
02:09Bu bölgenin tamamının savaş alanı olduğunu söylemek mümkün.
02:14Niye?
02:14Dağlık.
02:14Engebeli bir arazi.
02:15Şöyle anlatalım.
02:17Güneydoğu'da dağlık koskoca yüksek araziler, 2000 metre araziler var.
02:21O bölgeye benzer bir bölge.
02:23Neden buradaki çatışma alanını mesela bu bölgeyi daha büyüttün?
02:27Burası daha bölgesel, burası daha geniş oldu.
02:29Burası zaten sınır bölgesi ve çatışmalar sürekli bu bölgede oluyor.
02:32Şimdi burada şunu söylemek lazım.
02:34Pakistan Kabil'i bombalıyor ama sınır bölgesinden de Taliban karşı tarafı bombalıyor.
02:40Yani ikili bir çatışmaya dönüşüyor.
02:42Biliyorsunuz ki Afganistan'ın şu anda bir hava savunma sistemi yok.
02:45Yani bu hava savunma sisteminin olmaması demek.
02:48Pakistan'da İslamabad'dan kalkan uçak, şuradan kalkan uçak, şöyle gösterelim uçağı da.
02:53Uçak buradan kalkıyor.
02:55Geliyor Kabil'i bombalıyor.
02:56Hiçbir sorun olmadan geri dönebiliyor.
02:58Yani bu ne demek?
02:59Bu demek ki işte bir hava savunma sistemi yok.
03:03Rahatlıkla bir Pakistan operasyonu burada rahatlıkla yapılabiliyor.
03:07Sonrasında geldiğimizde baktığımızda özellikle Kandahar'ın bu bölgesi, Kandahar önemli bir kenttir.
03:14Çölük dimine sahiptir.
03:15Geceleri çok soğuktur.
03:17Peştun meyus nüfusunun çoğunluğunun yaşadığı, Afganistan'da işte yıllarda süren Amerikan işgali sırasında,
03:2420 yıl süren o Amerikan işgali sırasında en çok çatışmanın ve olayın olduğu yerlerden bir tanedir.
03:29Aynısından şurada Hoss diye bir yer var, Paktia'nın hemen altında.
03:32O bölgede de Amerikan askerlerine çok saldırı olurdu.
03:36Neden?
03:36Neden?
03:37Çünkü burası aslında geçmişten beri Taliban bölgesi olarak tanımlanır.
03:41Şimdi İdris, öyle bir bölge anlattın ki, Pakistan'a sadece haritayı koydun.
03:47Bu bölgede savaşın, Afganistan'da sınır boyunca aslında Pakistan'ın saldırı gerçekleştirdiğini gösterdim.
03:54Sınır boyunca...
03:56Afganistan hiç karşılık vermiyor mu Pakistan'a?
03:58Veriyor ama düşük yoğunluklu, nasıl söyleyeyim, havan saldırılarından bahsedelim.
04:06Sınır bölgesinde havan saldırılarından yapıldığını...
04:09Sadece sınırda Pakistan'a içeri gelmiyor mu?
04:11İç bölgelere girme ihtimali yok ama şunu söyleyelim, şunu söylemek lazım, burada şunu anlatmamız lazım, burası yapay bir sınır.
04:25O ne demek?
04:26Yani 1890'lı yıllarda şu bölge gördüğü, şu bölge şöyle görüyoruz, şöyle çizersek, çizim aracı olarak kullanırsak da biraz rengini
04:36değiştirelim.
04:37Şu sınır bölgesi şöyle görüyoruz, hop hop böyle gidiyoruz.
04:42İşte bu bölge aslında yapay bir sınır.
04:45Yani yapay bir sınır olduğu için de o bölgenin bugüne kadar gerçek bir sınır olma ihtimali yok.
04:55Niye? Çünkü o bölge İngilizler tarafından kullanılan, İngilizler tarafından çizilen iki asıl etnik yapı, bir etnik yapıyı ikiye bölen bir
05:04sınır.
05:05Türkiye'nin yakındaki sınırlarda da bunu görüyoruz, dünyada birçok yerde İngiliz operasyonlarında bunu görüyoruz.
05:11Bundan dolayı da bu sınır hali hazırda tartışma konusu Pakistan'la Afganistan arasında.
05:16Şimdi bakın, bu olay nasıl bu aşamaya geldi, nasıl güçler dengesi oluştuğunu anlatmak açısından söyleyelim.
05:23Sovyetler Afganistan'ı işgal ettiğinde bu bölgeden milyonlarca kişi Pakistan'ı hak etti.
05:31Bakın şu Kueta, Çaman bu bölge, şu sınır bölgesi tekrar şey yaparsak şöyle.
05:36Bu bölgede de birçok peştun geldi, bu bölgeye yerleşti.
05:40Bu bölgeye yerleşince, hani 1990'larda Türkiye'de de olduğu için,
05:44hani o tarafa doğru göç olduğunda terör de bir şekilde o bölgede yeşillenmiş oldu, büyümüş oldu.
05:51Bu bölgede de aynı sorunun olduğunu söylemek mümkün.
05:54Şimdi gelinen noktada vurulan yerlere şöyle sınır boyu olarak gösterelim.
06:00Bir dakika, şu hani şunu sileceğiz ve şuradan çıkacağız, şuradan çıkacağız, tamam.
06:08Şimdi bu bölgede duran hattı boyunca, duran hattı boyunca Kost, Paktiya, Kandahar, Kabil bölgelerinin vurulduğunu görüyoruz.
06:18Kabil biraz içeride.
06:19Şu bölgede Celalabet diye bir kent var.
06:23Bu Celalabet kenti aslında sınır geçiş bölgesidir.
06:27Ama sınır sadece göstermeliktir.
06:29Her yerden geçiş vardır.
06:30Dağlık araziden direkt Pakistan'a geçebiliyorsun.
06:33Bu ne demek?
06:33Bu Taliban için o bölgeye sızma harekatı yapmak anlamına gelir.
06:37İçerilerde karakol baskınları yapmak anlamına gelir.
06:40Geçtiğimiz günlerde, geçtiğimiz aylarda bu baskınların olduğunu da biliyoruz.
06:43Öyle baktığımızda konunun, Afganistan'ın özellikle istihbaratı ve hava gücüyle bu bölgede nokta hedeflere saldırıları,
06:54yani Taliban üstlerine, Taliban karargahlarına, Taliban'ın önemli liderliğine saldırılarını göreceğiz.
06:59Afganistan'dan Pakistan'a yönelik de, özellikle Pakistan Taliban'a üzerinden içeride çatışmalar görebileceğiz.
07:07Bunu net bir şekilde söylememiz lazım.
07:09Ama şu anda gelinen noktada, Pakistan tarafı diyor ki, biz 27 Taliban noktasını hedef aldık, 9'unu da ele geçirdik.
07:17Burası hep sınır bölgesi, o duran hattı denilen o bölgede.
07:21Afganistan'da diyor ki, biz diyor, özellikle Nuristan şu bölgede dağlık arazide operasyonlar yürütüyoruz.
07:31Pakistan'ın iddiasına göre, 228'den fazla Afganistan Taliban'ından asker hayatını kaybetmiş durumda.
07:38Ve bu süreç şu anda açık savaşa dönmüş durumda.
07:42Tabii Pakistan'ın nesi var? Aslında Pakistan'ın gücünü gösteren şey ne?
07:46Nükleer silah.
07:47Şimdi, İdris Arıkan'dan Şuhay Hocam'a geleceğiz.
07:50Nükleer silahını da koyalım.
07:51İdris Arıkan, Orta Doğu uzman olduğu kadar Şuhay Hocam.
07:55Dijital uzman da olduğunu bize bir kez daha kanıtladı.
07:57Sizi de stüdyomuza bekliyoruz.
07:59Çünkü bu akıllı ekranda anlatmanız bize de oldukça yararlı olacak.
08:04Şuhay Hocam, Pakistan'ın Hindistan suçlaması bölgesel güç mücadelesinin yeni cephesi mi?
08:09Yoksa İdris Arıkan aslında kim ne istiyor?
08:11Neden böyle bir gerilim başladı?
08:14Bu şimdi mi başladı yoksa eskiye mi dayanıldı?
08:17Bunları güzelce özetledi.
08:18Bu ülke gerçekten neden savaşıyor?
08:22Teşekkür ediyorum.
08:23Tabii şunu söyleyeyim.
08:24Dijital ekranı ben de kıskandım.
08:25Orada olmayı tercih ederdim ama inşallah bir dahakine diyeyim.
08:28Hakikaten İdris Bey genel bir çerçeve çizdi.
08:31Şimdi burada duran tatlı ifadesi önemli.
08:34Biz baktığınız zaman bu meselenin detayında ta 19. yüzyıla dayanan bir çatışma görüyoruz.
08:40Ama bu noktada neden bu yüzyılda ve hala ısrarlı bir şekilde sürüyor cevabına baktığımızda da
08:45özellikle sınırda İdris Bey'in işaret ettiği biraz önce dijital ekrandaki bu bölgelerde yaşayan peştun nüfusun
08:52bu bağlamdaki etkisini söylemek mümkün.
08:55Neyi kastediyoruz burada da?
08:57Şimdi iki ülke yıllardır birbirlerine özellikle 1947'den sonra bu çatışma zaman zaman yükseldiği dönemler oldu.
09:03Bugün gördüğümüz gibi hep birbirini iki ülke karşı tarafı terör örgütlerini desteklemek konusunda suçluyor.
09:09Fakat özellikle de 2025 ve sonrasında yani geçtiğimiz sene itibariyle çatışmalar hiç olmadığı kadar yoğunlaştı ve ciddileşti.
09:18Bir de elbette İdris Bey'in söylediği şu nokta önemli.
09:21Bu sınır hattı içerisinde açık bir şekilde burada Afganistan'ın bu sınır hattını tanımaması var
09:27ve buradaki geçişlerin de aynı zamanda düzensiz göç ve terör eylemlerinin de bir parçası haline dönüştüğü gerçekliği var.
09:34Dolayısıyla ben şu noktada bölgesel ve küresel güç mücadelesi okumasına kesinlikle katılıyorum.
09:41Burada bu boyut olmadan şu anki bir anda neden 2025'te Türkiye'nin de aracı olduğu bir süreç sönümlenmişken...
09:49Şuhay ben sonra bir ekleme yapacağım.
09:50Akıllı tahtada bir şey gösterelim.
09:52Şimdi burada Amerikan güçleri var.
09:53Bakın burası Amerikan toprağı değil ama...
09:56Hürmüz var.
09:56Hürmüz boğazında.
09:58Gemileri mi var?
09:58Amerikan askeri gemileri var.
10:00Şurada gemileri de koyalım.
10:01Biraz da büyütebilirsek onu biraz da büyüteceğiz.
10:05İzleyicilerimizden de.
10:06Aslında biraz İdris Erkan gayet hızlı akıllı ekranı da gösteriyor.
10:11Burada mesela onu aslında savaşın birbiriyle ne kadar yakın olduğunu göstermek açısından bunu gösterelim.
10:17Mesela burada da İran var.
10:19Amerika İran'a hedefi alacağını düşünürsek...
10:21Asıl hedef bu mu?
10:22Yani ticaret yollarının da hedefi olmama ihtimali yokmuş gibi görünüyor.
10:27Bu haritada baktığımızda yukarıda da Çin var.
10:30Çin'in de orta kuşağı hareketlendirmeye çalıştığını düşünürsek...
10:34Aynen.
10:35Buyurun hocam.
10:36Yani Amerika Birleşik Devletleri'nin uzun yıllardır Çin'in geliştirdiği orta kuşak yol projesinde tek bir hedefi var.
10:42Bu yolun geçtiği bütün ülkeleri istikrarsızlaştırmak.
10:45Bunları da belirli dönemlerde kısmı olarak başardı.
10:48Şimdi İdris Bey orada çok güzel ifade etti.
10:50İran'ın en önemli sorunlarından bir tanesi Afganistan'dan gelen yasa dışı göç.
10:55Burasının iyice istikrarsız bir hale alması İran'ı öbür yandan sıkıştıracak bir gerçeklik.
11:00Aşağıda Hürmüz Boğaz'ı gerçekliği var ve Pakistan biliyorsunuz Amerika Birleşik Devletleri ile çok yakın ilişkilere de sahip son dönemde.
11:08Hatta Trump'ın Nobel ödülüne aday gösteren ülkelerden bir tanesiydi.
11:12Dolayısıyla bu var olan eski gerilim, yeniden alevlenmesini sadece sıradan bir bölge sorunu olarak düşünmemek gerekiyor.
11:20Hem İran nezdinde bir okuması var bence hem orta ve uzun vadede Çin'e bir mesaj vermek olduğunu da görmek
11:26gerektiğine inanıyorum.
11:28Şimdi Taliban'ın kontrolündeki Afganistan.
11:30Şunu söylemek lazım.
11:32Sovyet işgali zamanında özellikle Afganistan'dan peşnür nüfusun çok fazla bir şekilde Pakistan'a kaydığını söylemiştik.
11:39Yani mülteci olarak geldiğini söylemiştik.
11:41Şimdi buradaki Pakistanların bir sözü var.
11:45Biz 50 yıl boyunca sizin 5 milyon nüfusunuza baktık.
11:47Siz bunu bize ne yapıyorsunuz diye bir söylemleri var Afganistan'a karşı.
11:51Ama baktığımız şu andaki koşullarda özellikle şimdi aklımıza gelebilir Taliban ya Taliban nasıl savaşacak?
12:01Hani eline silah var mı?
12:01Asgari kapasitesi yeter mi?
12:03Afganistan Taliban yönetiminde.
12:04Peki Taliban'ın Pakistan'la savaşmaya ve nükleeri olan bir ülkeden söz ediyoruz.
12:10Asgari kapasitesi yeter mi?
12:12Helikopterleri var.
12:13Buraya gösterelim.
12:14Eski mi yeni mi?
12:15Ne fark eder mi diyeceksin?
12:16Amerikalılardan kalanlar var.
12:17Ruslardan kalanlar var.
12:19Yeni de diyebiliriz.
12:217 milyar dolarlık hatta Trump bunu istemişti.
12:257 milyar dolarlık Amerikan silahı Amerika oradan çekilirken Afganistan'da kaldı.
12:32Yani bunların arasında işte tanklar da var.
12:36Hani askeri hamur cipler de var.
12:39Zırhlılar da var.
12:40Şöyle hamuru da koyalım böyle arkadaşlarımız yapmış.
12:42Emeklerini zayi etmeyelim.
12:44Burada, burada ama burada tabii yani Afganistan'ın karşısında Pakistan'ın inanılmaz bir askeri gücü var.
12:52Bir kere son savaşta, son Çin-Hindistan savaşında Hindistan'ı ekarte eden Fransız ve işte Amerikan uçaklarına, yok Rus uçaklarına
13:04karşı Hindistan'ı ekarte eden Çin uçakları var.
13:09Bu önemli bir husus.
13:11Çin uçakları, burada son savaşta.
13:14Ben nükleer olunca bir duruyorum.
13:15Çünkü son zamanlarda nükleer hocam, Şuhay hocam, nükleerle tehdidi de çok dile getirdi liderler.
13:20Burada ama şöyle bir şey var.
13:21Bu tarafta füze varken burada uçak var.
13:24Bu tarafta helikopter varken burada insansız hava araçları var.
13:29Yani buranın elinde, Pakistan'ın elinde aslında askerlik uç olarak çok kapasitesi yüksek.
13:35Ama tabii şunu da söylemek lazım.
13:37Bu tarafta da, onu Taliban yönetiminden bir isim de söylemiş de, sizin demiştiniz dükleer gücünüz varsa bizim de intihar komandalarımız
13:46var demiştik.
13:46Bu tarafta da geçmişte 20 yıl boyunca savaşma tecrübesi olan, ciddi askeri deneyimi olan Taliban güçleri var.
13:54Onu da kenara koymak lazım.
13:55Sıcak bilgiler de geliyor.
13:56İzleyicilerimize de aktaralım, Sayın Açıkalın'a da yönlenelim.
13:59Pakistan uçaklarının şu an Afganistan hava sahasında uçtuğu yönünde.
14:03Bilgiler de geliyor.
14:04Aslında savaş anlamında aktif bir hava sahası var şu anda.
14:08Şu anda tabii sadece şey olarak savaş uçağı değil de, dronlarla, İHA'larla, SİHA'larla da bu işlerin yapılabileceğini söylemek
14:16lazım.
14:16Yani bu Pakistan dronunun bu şekilde bir şekilde Kabil'e uçarak bu bölgede operasyon yapma ihtimali çok kolay.
14:23Dağlık arazide zaten daha çok dronlar kullanılıyor, savaş uçaklarından daha çok.
14:27Onu da söylemek lazım.
Yorumlar