00:00Akıllı ekranda CNN Türk ekranlarında savaşa dair son bilgileri aktaracağız.
00:04Çünkü Pakistan sınır bölgesine tırmanan çatışmaların ardından bugün erken saatlerde Afganistan'ın başkenti Kabil'in yanı sıra Kandahar ve Paktiya
00:13eyaletlerinde de hava harekatı düzenlendi.
00:152025 yılında imzalanan ateşkes anlaşması bu son saldırılarla birlikte tamamen sona erdi.
00:21Peki bu iki ülke neden savaşıyor? Asıl hedef Çin mi? Bunu konuşmak gerekiyor ve bölgeye yansır mı?
00:28Çünkü hemen sınır hattında Afganistan'ın İran var. Burada acaba hedef buralarda cephe açtırıp İran'a mı saldırmak, İran'ı
00:35mı etkisizleştirmek?
00:37Bunun hepsinin daha fazlasını konuşacağız. CNN Türk Haber Koordinatörü İdris Arıkan stüdyomuzda bize akıllı ekranımızda anlatacak.
00:43Aynı zamanda uzaktan bağlantıyla Hacı Bayram Veli Üniversitesi öğretim üyesi doçent doktor Şuayi Nihan açık alın bizimle birlikte.
00:50Hocamıza da döneceğiz ama öncelikle İdris'te başlayalım. Çünkü açık savaş ifadesi literatürde ne demek?
00:57Neden böyle bir ifade kullanıyorlar?
01:00Açık savaş artık çünkü yıllardır Pakistan ile Afganistan arasında gözle görülmeyen bir savaş var.
01:05Niye? Aslında bu bölge şu bölge görüyorsunuz. Bu bölge Peştun bölgesi olarak tanımlanıyor o bölgede.
01:12Yani Afganistan'da aslında 40-45 milyon insan varsa bunun 20 milyonu Peştun. Bu bölgede de Pakistan sınırları içerisinde yaran Peştun
01:23bölgeleri olduğunu söyleyen bir yaklaşım var.
01:25Şimdi önce tabii bizim savaşta ne olduğunu anlatmamız gerekiyor.
01:29Ne oldu şimdi ilk?
01:30Şimdi burası Pakistan. Şöyle haritalarını arkadaşlarla birlikte hazırlamışlar. Sağ olsunlar arkadaşlarımız. Hemen göstereyim.
01:36Burası Afganistan İslam Emirliği haritası. Eski haritayla karıştırmamak lazım. Bu harita şu andaki yeni harita.
01:42Güncel harita bu değil mi?
01:44Tabii tabii. Yani Taliban iktidara geldikten sonra bu güncel haritayı kullanmaya başladı. Bu güncel harita artık.
01:50Şimdi gelinen noktada şunu görüyoruz. İki tarafta birbirine saldırmaya başladı.
01:54Tamam. Bir dakika. Haritalar üzerinden gidiyorsak adım adım gidelim.
01:58Haritalar burada varken Afganistan'da sadece bu haritayı mı görüyoruz yoksa başka haritalar var mı?
02:02Başka ülkeler var mı? Amerika çekildi ama çekildi.
02:05Şu anda bütün ülkeler çekilmiş durumda. Bakın Afganistan 20 yıl boyunca Amerikan işgali altında kaldı.
02:11Sonrasında Amerikan'ın talebi şuydu. Dedi ki ya biz o bölgede yine de kalırız. Bir şekilde oradaki eğittiğimiz güçlerle kalırız.
02:20Fakat Amerika çekildikten 3-4 gün içerisinde o bölgede Amerikan'ın eğittiği güçler kalmadı.
02:27Şimdi gelinen noktada saldırılar nereye oluyor sorusunu cevaplamamız lazım.
02:31Bakın saldırıların olduğu yerler. Bir Kabil. Kabil'i niye? Çünkü Kabil aslında Afganistan'ın geçmişten beri başkenti.
02:404-5 milyon insan yaşıyor. Çok nüfus yoğunluğu var. Bölgenin en ana merkezlerinden bir tanesi ticari olarak da sınırlara yakın.
02:47Hem kuzey sınırına hem doğu sınırına yakın olduğunu düşünürsek bu bölge önemli.
02:51Burası ülkenin başkenti ve karargah olduğu bölge.
02:54Pakistan öncelikle Kabil'i vuruyor değil mi?
02:57Tabii Kabil ve o bölgeyi. Kabil bölgesi.
02:59Şimdi sonra askeri alanında önemli bir bölge var Paktya. Burası dağlık, engebeli bir arazi.
03:05Bu bölgede şunu biraz büyütürsek arkadaşlarımıza. Bu bölgenin tamamının savaş alanı olduğunu söylemek mümkün.
03:13Niye? Dağlık, engebeli bir arazi. Şöyle anlatalım. Güneydoğu'da dağlık, koskoca yüksek araziler, 2000 metre araziler var. O bölgeye benzer bir
03:22bölge.
03:23Neden buradaki çatışma alanını mesela bu bölgeyi daha büyüttün? Burası daha bölgesel, burası daha geniş oldu.
03:29Burası zaten sınır bölgesi ve çatışmalar sürekli bu bölgede oluyor.
03:32Şimdi burada şunu söylemek lazım. Pakistan Kabil'i bombalıyor ama sınır bölgesinden de Taliban karşı tarafı bombalıyor.
03:40Yani ikili bir çatışmaya dönüşüyor. Biliyorsunuz ki Afganistan'ın şu anda bir hava savunma sistemi yok.
03:45Yani bu hava savunma sisteminin olmaması demek. Pakistan'da İslamabad'dan kalkan uçak, şuradan kalkan uçak, şöyle gösterelim uçağı da.
03:53Uçak buradan kalkıyor, geliyor Kabil'i bombalıyor. Hiçbir sorun olmadan geri dönebiliyor.
03:58Yani bu ne demek? Bu demek ki işte bir hava savunma sistemi yok. Rahatlıkla bir Pakistan operasyonu burada rahatlıkla yapılabiliyor.
04:07Sonrasında baktığımızda özellikle Kandahar'ın bu bölgesi, Kandahar önemli bir kenttir. Çölük dimine sahiptir. Geceleri çok soğuktur.
04:17Peştun meşe nüfusunun çoğunluğunun yaşadığı, Afganistan'da işte yıllarda süren Amerikan işgali sırasında, 20 yıl süren o Amerikan işgali sırasında en
04:26çok çatışmanın ve olayın olduğu yerlerden bir tanedir.
04:29Aynısından şurada Hoss diye bir yer var, Paktya'nın hemen altında. O bölgede de Amerikan askerlerine çok saldırı olurdu. Neden?
04:36Neden?
04:36Çünkü burası aslında geçmişten beri Taliban bölgesi olarak tanımlanır.
04:41Şimdi İdris, öyle bir bölge anlattın ki, Pakistan'a sadece haritayı koydun. Bu bölgede savaşın, Afganistan'da sınır boyunca aslında Pakistan
04:52'ın saldırı gerçekleştirdiğini gösterdiniz.
04:54Şunu merak edin. Afganistan hiç karşılık vermiyor mu Pakistan'a?
04:58Veriyor ama düşük yoğunluklu, nasıl söyleyeyim, havan saldırılarından bahsedelim. Sınır bölgesinde havan saldırılarından yapıldığını söyleyeyim.
05:09Sadece sınırda Pakistan'a içeri gelmiyor mu?
05:11İç bölgelere girme ihtimali yok. Ama şunu söyleyelim. Şunu söylemek lazım. Burada şunu anlatmamız lazım. Burası yapay bir sınır.
05:25O ne demek?
05:261890'lı yıllarda şu bölge gördüğü, şu bölge şöyle görüyoruz. Şöyle çizersek, çizim aracı olarak kullanırsak da biraz rengini değiştirelim.
05:37Şu sınır bölgesi şöyle görüyoruz.
05:40Hani hop hop böyle gidiyoruz. İşte bu bölge aslında yapay bir sınır. Yani yapay bir sınır olduğu için de o
05:49bölgenin bugüne kadar gerçek bir sınır olma ihtimali yok.
05:55Niye? Çünkü o bölge İngilizler tarafından kullanılan, İngilizler tarafından çizilen iki asıl etnik yapı, bir etnik yapıyı ikiye bölen bir
06:04sınır.
06:05Türkiye'de, Türkiye'nin yakındaki sınırlarda da bunu görüyoruz. Dünyada birçok yerde, İngiliz operasyonlarında bunu görüyoruz.
06:11Bundan dolayı da bu sınır hali hazırda tartışma konusu Pakistan'la Afganistan arasında.
Yorumlar