00:00Yaşlılar acımasızca katledildi.
00:03Azerbaycan halkı 34 yıl önce kaybettiklerini anıyor bugün.
00:07Haber Global muhabiri Murat Karataş ve kameraman Alperen Ulukuş.
00:12İkisi birlikte şu anda Baküdeler anmaların yapıldığı ana feryadı anıtındalar.
00:18Hemen sözü bekletmeden Murat Karataş'a bırakalım.
00:25Türk Dünyası tarihindeki belki de en büyük kara lekelerden biri hocalı soykırımı ve bugün 34. yıl dönümünde bir kez daha
00:35o soykırımda hayatını kaybeden Azerbaycanlılar burada anılıyor.
00:41Sabah erken saatlerden itibaren Başkent Bakü'nün dört bir yanından insanlar buraya gelmeye başladılar.
00:49Aslında sabah saatlerinde önce protokol üyeleri gelmişti.
00:52Sonrasında ise başta vatandaşlar olmak üzere polislerin, askerlerin, öğrencilerin, yaşlıların, gençlerin çok sayıda kişinin her yaş grubundan, her meslek grubundan
01:06Azerbaycanlıların buraya gelerek buradaki anıta çiçekler, karanfiller, güller bıraktığını gördük.
01:13Ve şu dakikalarda da hala bu anma etkinliği, anma töreni devam ediyor.
01:17Hatta öyle ki ana feryadı anıtı, ana feryadı anıtının her tarafında dört bir yanında bu kırmızı çiçekleri görmek mümkün.
01:28Bu çiçekleri aslında gelirken buraya sabah saatlerinde gelirken yolda Bakü halkının elinde görmüştük.
01:36Onlar adım adım buraya doğru yürüyorlardı ellerinde bu çiçeklerle birlikte.
01:41Geldiler, burada toplandılar ve peyderpey gruplar halinde anıtın bulunduğu noktaya alınıyorlar ve burada bir anma etkinliği, bir anma töreni gerçekleşiyor.
01:53613 Azerbaycanlı şehit olmuştu. Bunların 106'sı kadın, 63'ü çocuk, 70'i yaşlıydı.
02:02Birçok şehidin maalesef vücut bütünlüğü yoktu.
02:06Toplamda 487 kişi yaralandı, 1275 kişi ise ölüm kamplarında işkenceye maruz kalmıştı.
02:15155 çocuk öksüz ya da yetim kaldı bu soykırımın ardından.
02:2068'i kadın, 26'sı çocuk, 150 kişidense bugüne kadar hala hiçbir haber alınamadı.
02:27Yani akıbetleri bilinmiyor, öldürüldülerse nereye gömüldüler bunlarla ilgili hiçbir bilgi yok.
02:35Soykırımda 8 aile tamamen yok edildi.
02:3925 çocuk, her iki ebeveynini, 130 çocuksa ebeveynlerinden birini kaybetti.
02:46Tabi soykırımın gerçekleşmesinin ardından dünyadan tepkiler de vardı.
02:51Bugüne kadar 18 ülkenin parlamentosu ve Amerika Birleşik Devletleri'nin 24 eyalet meclisi,
02:58Hocalı'da yaşananları kınayan ve soykırım olarak niteleyen kararlar aldı.
03:03Ancak maalesef bugüne kadar soykırımı gerçekleştirenlerle ilgili hiçbir yasal uygulama gerçekleşmedi.
03:11Yani bir adalet divanı da yargılanmaları gibi bir durum şu ana kadar söz konusu olmadı.
03:19Fakat Azerbaycan bu konuda da önemli bir adım attı.
03:24Hatırlanacağı gibi 2020 yılında 44 gün süren 2. Karabağ Savaşı ve sonrasında 19 Eylül 2023'teki 24 saatlik antiterör operasyonu ile
03:35birlikte
03:36önce yaklaşık 30 yıl işgal altında kalan topraklar yeniden özgürlüğüne kavuştu.
03:42O topraklarda yeniden Azerbaycan anayasası geçerli olmaya başladı.
03:47Ve o antiterör operasyonu ile birlikte bu soykırımı, Hocalı soykırımını gerçekleştirenlerin bir kısmı yakalandı.
03:56Ve onlar burada başkent Bakü'ye getirildiler.
03:59Burada yargılandılar ve ömür boyu hapis cezası ile cezalandırıldılar.
04:06Yani soykırımı gerçekleştirenleri o soykırımın mağduru olan halk yargıladı.
04:12Ve cezalarını da onlar verdi.
04:16Az önce de söylemiştim her yaş grubundan buraya gelenler var.
04:21Gün boyu bu anma etkinliği burada devam ediyor.
04:24Sabah erken saatler de başlıyor.
04:27Akşamın geç saatlerine kadar Azerbaycan halkı burada kaybettiklerini bir kez daha anıyor.
04:34Bu arada az önce söylemiştim 30 yıllık işgalini ardından artık orada yeniden Azerbaycan anayasası geçerli.
04:41Karabağ topraklarında, Hocalı kasabasında artık Hocalı'da yeni bir dönem başladı.
04:46Altyapı imar ve ihya çalışmaları Azerbaycan hükümeti tarafından yürütülüyor.
04:51Şu ana kadar yaklaşık 1000 kişi Hocalı'daki ana vatanlarının atayurtlarına döndü ve yeniden orada yaşamaya başladı.
05:02Anma etkinliği gün boyu devam edecek dedik.
05:05Bu arada Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de yarın önemli bir etkinlik daha var.
05:11Onun da bilgisini paylaşmış olalım.
05:14100. yılında Türkoloji kurultayı düzenlenecek başkent Bakü'de.
05:19Üstelik 100 yıl önce düzenlenen tarihi binada düzenlenecek.
05:23Türkoloji kurultayı ne anlama geliyor?
05:25Aslında 100 yıl önce toplandığında da özellikle Türk dünyasında ortak bir dil, ortak bir alfabenin kullanılması amacıyla oluşturulmuş bir kurultaydı.
05:37Ve 100 yıl sonra Yunus Emre Enstitüsü'nün katkılarıyla, Yunus Emre Enstitüsü'nü düzenlediği organizasyonla bir kez daha Azerbaycan'ın
05:46başkenti Bakü'de toplanmış olacak.
05:48Aradan 100 yıl geçtikten sonra yeniden toplanıyor olması, üstelik Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de, yani yine Bakü'de yine aynı binada, tarihi
05:59binada toplanıyor olması da son derece önemli, dikkat çeken bir ayrıntı.
06:04Bu arada 60'dan fazla Türkolog yarın Bakü'de düzenlenecek, bu kurultaya katılacak.
06:12Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan ve Rusya'ya bağlı Tatalistan Cumhuriyeti, Moldova ve Arnavutluk'tan akademisyenler de söz konusu kurultaya katılım sağlayacaklar.
06:24Biz de kameraman Alperen Ulukuş'la birlikte bu kurultaya ilişkin detayları ve bilgileri de yarın...
Yorumlar