00:13MÜZİK
00:55Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi
00:59ve şahsım adına en kalbi duygularımla saygıyla selamlıyorum.
01:06Bu mübarek Ramazan akşamında
01:24Umarım bu çalışıyordur.
01:26Bu mübarek Ramazan akşamında
01:30Mahkememiz incelemelerini yaparken
01:33birbirini denetleyen birçok yapının içerisinde yer aldığı bir süreci yürütmektedir.
01:38Hazırlık ve karar aşamasında
01:40konuya ilişkin uluslararası evrensel yaklaşımlar,
01:45Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında kullanılan ilke ve standartlar,
01:49varsa benzer konularda diğer ülke anayasa mahkemelerinin kararları,
01:54ülkemizin yüksek yargı organlarının kararlarında ortaya koydukları birikimler,
02:00oluşturdukları iştahatlar titiz bir şekilde araştırılmaktadır.
02:04Bu araştırma neticesinde ortaya çıkan tespitler,
02:08raportörlerimizin görüş ve önerileri de dikkate alınarak,
02:12mahkememizin geçmişten bugüne kadar oluşan birikimiyle titiz bir müzakereye tabi tutulmaktadır.
02:18Ayrıca belirtmek isterim ki,
02:20mahkememizce incelenen bireysel başvurularda dile getirilen tüm ihlal iddiaları,
02:26kimsenin dini, siyasi veya ideolojik kimliğine bakılmadan,
02:31tamamen adalet odaklı bir yaklaşımla değerlendirilmekte,
02:36anayasal sınırlar içinde kalmak kaydıyla,
02:39temel hak ve özgürlüklerin korunup geliştirilmesine hizmet edecek,
02:43modern hukukta benimsenen yorum yöntemleri tatbik edilmektedir.
02:48Adalet odaklı bir yaklaşımla yürüttüğümüz titiz çalışmalarımızı gerçekleştirirken,
02:54elbette dosyaların bir inceleme sırası var.
02:58Mahkememiz norm denetimi kapsamındaki işlerin incelenmesinde,
03:03ilk gelen ilk çıkar ilkesine göre hareket etmektedir.
03:07Tabi burada özellikle mahkemelerden itiraz yoluyla gelen işlerden mümkün olduğu ölçüde,
03:13beş ay içinde karar vermeye büyük önem ve özen gösterilmektedir.
03:18Aynı şekilde yine bireysel başvurularda,
03:21iş düğüzlüğümüzün başvuruların inceleme sırası başlıklı maddesi uyarınca,
03:26yine geliş sırasına göre incelenerek karara bağlanmaktadır.
03:30Bu ana ilkemiz.
03:32Ancak yine mevzuattan kaynaklanan yetkimiz kapsamında,
03:36başvuruların konuları itibariyle önemi ve aciliyeti de göz önünde bulundurularak,
03:42genel kurulumuz kararıyla belirlediğimiz kriterler çerçevesinde,
03:46farklı bir inceleme sıralaması da yapılabilmektedir.
03:50Bu anlamda daha önceden belirlemiş olduğumuz bu kriterler,
03:552025 Temmuz ayında genel kurulumuz kararıyla güncellenmiştir.
03:59Tamamen objektif ölçüklere göre belirlediğimiz bu kriterler doğrultusunda,
04:05acil, pilot ve öncü ve çekirdeğe haklar gibi toplam 7 kategori oluşturduk
04:12ve incelememizi bu sıralama çerçevesinde yapıyoruz.
04:15Bu kriterleri ete kemiğe büründürme sorumluluğu,
04:19hukuken başkan ve başkan vekillerimize ait olmakla birlikte,
04:23fiilen sorumluluk, fiili sorumluluk, raportörlük mercedesindedir.
04:28Ben başkan olarak bu hususu başta baş raportörlerimiz olmak üzere,
04:33koordinatör raportörlerimize, raportörlerimize sürekli olarak hatırlatmaktayım.
04:38Dosyanın önceliklendirilmesi konusunda tamamen belirlenmiş olduğumuz kriterlere göre hareket edeceksiniz.
04:46Bu konuda bir taviz vermeyeceksiniz demekteyim.
04:49Esas itibariyle ben de bugüne kadar belirlenen objektif kriterler dışında,
04:56subjektif bir nedenle herhangi bir dosyaya öncelik verilmesi yönünde herhangi bir talimat vermiş değilim.
05:03Raportörlerimiz de bugüne kadar tamamen belirttiğimiz ölçütler çerçevesinde önceliklendirmek yapmışlardır.
05:11Anayasa Mahkemesi olarak bizler hukukun çizdiği sınırlar içinde vicdanımızın sesine kulak vererek,
05:18merkezinde yalnızca objektif adaletin olduğu bir anlayışla kararlarımızı şekillendiriyoruz.
05:25Tüm kişi ve kurumlarla olan ilişkilerimizi bu anlayış içerisinde yürütüyoruz.
05:31Bu bilinçle adalet, hukukun üstünlüğü, temel hak ve özgürlükler gibi değerlerin gerçekleşmesine katkı yapmaya çalışıyoruz.
05:40Bireylerin ve kurumların adalet duygularını tatmin etmeye,
05:44onların devlete olan, hukuka olan güvenlerini daha da artırmaya çalışıyoruz.
05:49Bu bağlamda yüksek mahkemelerimiz ile çalıştay, sempozyum gibi etkinliklerin yanı sıra,
05:55iş birliğini geliştirmeye yönelik olarak çalışmalar da yürütüyoruz.
05:59Bu çalışmaları daha kurumsal ve kalıcı hale getirmek,
06:03diğer yüksek mahkemelerle görüş alışverişinde bulunulmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla,
06:11yüksek mahkemelerin yerleşik iştahatlarına ilişkin dosyalarda çalışma usul ve esasları hakkında yönergeyi hayata geçirdik.
06:202025 yılında bu doğrultu, yüksek mahkemelerimiz ile birçok kez görüş alışverişinde bulunduk.
06:27Ayrıca mahkememiz bünyesinde etkin şekilde çalışmalar yürüten anayasa araştırmaları merkezimiz,
06:34AYAM diye isimlendirdiğimiz bir merkezimiz var.
06:38Bu AYAM merkezimiz, üniversiteler ve akademik dünya ile sürekli iletişim halinde.
06:43Bu kapsamda mahkememiz, hukuk ve yargı alanındaki bilimsel etkinliklerde aktif bir rol üstlenmektedir.
06:52Başlangıçta bireysel başvurular sadece fiziki ortamda yapılabilmekteydi.
06:57Ancak dijitalleşmenin çağdaş hukuk sistemleri açısından kaçınılmaz bir gerekli haline gelmesiyle birlikte,
07:04mahkememiz de bu yönde kayda değer adımlar attı ve atmaya da devam etmekte.
07:10Bu çerçevede 1 Ekim 2025 tarihi itibariyle bireysel başvuruların elektronik ortamda,
07:17UYAP avukat portalı üzerinden de yapılabilmesi mümkün hale geldi.
07:211 Ekim'den bu yana bu yöntemle 6.686 başvuru gerçekleşti.
07:28Bu sayı bahse konu tarihleri arasında yapılan toplam başvuruların yaklaşık %29'una denk düşüyor.
07:36Bu durum bize söz konusu uygulamayla hem erişilebilirliğin arttığını,
07:41hem de başvuru süreçlerinin daha hızlı, etkin ve şeffaf şekilde yürütülmesinin önünün daha da açıldığını net bir şekilde gösteriyor.
07:50Öte yandan Anayasa Mahkemesi olarak ayrıca biz görev alanımızdaki işlere ve raportörlük müessesemize yardımcı olmak bakımından
07:59bu anlamda yapay zekanın kullanımı konusunda da ciddi çalışmalar yürütmekteyiz.
08:052025 yılında mahkememize 64.321 bireysel başvuru yapıldı.
08:12Buna karşılık 71.175 başvuru sonuçlandırıldı.
08:17Yani yapılan başvuruları karşılama oranı %111 olarak gerçekleşti.
08:25Verilen karar sayısının yapılan başvuru sayısından fazla olduğunu ortaya koyan bu veriler,
08:31artan iş yüküne rağmen Anayasa Mahkemesi'nin büyük bir özveri ve gayretle çalıştığının göstergesidir.
08:38Mahkememize yapılan toplam başvuru sayısı ile sonuçlandırılan toplam başvuru sayısına da değinmek isterim.
08:44Uygulamaya girdiği 23 Eylül 2012 tarihinden 31 Aralık 2025 tarihine kadar bireysel başvuru sistemi kapsamında 714.774 başvuru yapıldı.
08:58Bunların yaklaşık 623.088'i yani %87.2'si karara bağlandı.
09:05Halen 91.686 başvuru ise derdest durumdadır.
09:112025 yılında karara bağlanan başvurulardan 5.268'inde ihlal kararı verildi.
09:18Bunların içerisinde makul süre ihlali yok.
09:22Bunlar nitelikle haklara ilişkin ihlal.
09:2423 Eylül 2012 tarihinden 31 Aralık 2025'e kadar verilen ihlal kararı sayısı ise toplamda 84.519.
09:34Bunların da 56.443'ü makul süre ve yargılanma hakkına ilişkin hak bazlı verilen ihlal kararı sayısı ise toplamda 28
09:43.076.
09:44Bu 28.076 ihlal kararı içerisinde ağırlıklı sıralamayı, adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkından verilen ihlal kararları almaktadır.
09:57Öte yandan bugüne kadar verilen ihlal kararlarının toplam başvuruya oranının da makul süre hariç yaklaşık %3.9'u olduğu görülmektedir.
10:09Bunun da aslında Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemelerinde bir süpertemiz merci olarak görev yapmadığını,
10:17yalnızca bir hakkın anayasal anlamda ihlal edilip edilmediğine baktığı sonucunu ortaya koyduğu anlaşılmaktadır.
10:26Esas itibariyle bu tablo bize temel hak ve özgürlüklerin korunması bağlamında bireysel başvurunun etkili ve işlevsel bir hak arama yolu
10:35olduğunu göstermektedir.
10:37Dolayısıyla gönül rahatlığıyla ifade edebilirim ki Anayasa Mahkemesi,
10:42Necip milletimizin 2010 yılında verdiği yetkiye dayanarak hayata geçirilen bireysel başvuru sistemini büyük bir kararlılıkla ve başarıyla uygulamaya devam etmektedir.
10:54Mahkememiz bireysel başvurunun yanı sıra norm denetimi görevini de istikrarlı bir şekilde sürdürmekte
11:00ve anayasanın üstünlüğü ilkesinin somutlaşmasına katkı sunmaya devam etmektedir.
11:052025 yılında 51'i iptal davası, 226'sı itiraz başvurusu olmak üzere toplam 277 başvuru yapıldı.
11:16Buna karşılık 278 iptal davasıyla itiraz başvurusu karara bağlandı ve 472 kuralın anayasaya uygunluk denetimi yapıldı.
11:25Böylece 2025 yılının norm denetimi kapsamında birleştirme kararları hariç olmak üzere bugüne kadar en fazla dosyanın sonuçlandırıldığı yıl olduğunu ifade
11:38etmek isterim.
11:392012 yılından 31 Aralık 2025 tarihine kadar ise toplam 2328 iptal davası ve itiraz başvurusu yapıldı.
11:48Aynı süre zarfında sonuçlandırılan dosya sayısı 2322'dir.
11:54Bu tarih itibariyle derdest dosya sayısı ise 114'tür.
11:59Anayasayla verilen görev ve yetkileri kapsamında tüm topluma ve hukuk sistemine temas eden mahkeme olma görevini yerine getirerek temel hak
12:11ve özgürlüklerin güvencesi olmaya devam etmektedir.
12:14Mahkememizin bir diğer görevi de yüce divan yargılamalarını yürütmektir.
12:19Bilindiği üzere ülkemiz 15 Tamuz hain darbe girişiminin ardından olağan dışı bir süreç yaşamış.
12:27Yargısal faaliyetler de bu süreçten etkilenmiştir.
12:31Bu sürecin mahkememizin görev ve yetkileri kapsamındaki diğer alanlara olduğu gibi yüce divan yargılamalarına da yansımalar olmuştur.
12:40Bu kapsamda mahkememiz 2017 yılından bu yana yürüttüğü yargılamalar sonucunda toplam 12 yüce divan dosyasını karara bağlarken söz konusu yargılamalarda
12:5332 kişi hakkında hüküm tesis etmiştir.
12:562025 yılı sonu itibariyle ise derdest yüce divan dosyası kalmamıştır.
13:02Mahkememizin görevlerinden biri de siyasi partilere ilişkin mali denetim yapmaktır.
13:11Bu kapsamda 2025 yılında 164 dosya sonuçlandırılmıştır.
13:17Anayasa ile mahkememize verilen görevler arasında bir değeri de siyasi partilere ilişkin kapatma davalarını karara bağlamak var.
13:272025 yılı sonu itibariyle parti kapatma davalarına ilişkin derdest dosya sayısının 5 olduğunu ifade etmek isterim.
Yorumlar