- 9 dakika önce
Türkiye ile yakın ilişkilere sahip Orta Avrupa ülkesi Macaristan’da heyecan dorukta. Ülkede 12 Nisan’da gerçekleştirilecek parlamento seçimlerine sadece 45 gün kaldı. Macar halkı, ülke tarihinde “en uzun süre görevde kalan lider” unvanına sahip Viktor Orban’a 4 yıl için daha yetki verecek mi? Yoksa tercihini muhalif lider Peter Magyar’dan yana mı kullanacak? İşte bu sorunun yanıtı tüm dünya tarafından merakla bekleniyor. Peki Macaristan seçimleri neden bu denli önemseniyor? CNN TÜRK ekibinden Büşra Arslantaş ve Caner Emre Kınacı, özel davetle gittikleri başkent Budapeşte’de tüm bu sorulara yanıt aradı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:09Sıra da
00:10İndir
00:11Şimdi oranları
00:11İcluslar
00:13İkluslar
00:13Oğurban
00:16Oğurban
00:19Oğurban
00:19İkluslar
00:19Oğurban
00:21İkluslar
00:22Oğurban
00:23İkluslar
00:23İkluslar
00:23İkluslar
00:28İkluslar
00:28Kastel, parlamat, oh, spa, spa tomorrow.
00:33Osmanlı'dan miras haman ve kaplaca kültürü,
00:38kavuğunda takılı gülden adını alan bektaşlı dervişi Gülbaba'nın türbesi,
00:51Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndan miras opera ve kafeleri.
01:14Efendim burası Budapest'in en eski ve en şık mekanlarından biri.
01:18New York Cafe. Hafta içi salı günü sabah saat 8 olmasına rağmen
01:22dünyanın dört bir yanından turistler buraya akın etmiş durumda gördüğünüz üzere.
01:27Burada canlı müzik eşliğinde yemek yemek ya da en azından sadece bu mekanı görmek için akın ediyorlar.
01:33132 yıl önce açılmış burası.
01:36Uzun yıllar birçok sanatçı, şair ve yazarı ağırlamış.
01:39Dünyanın en güzel kafesi Biziz diyorlar.
01:42Orası elbette tartışılır kişiden kişiye.
01:44Değişebilir zevkler ama hakikaten çok gösterişli.
01:47Emre'yle birlikte adeta biz sarayın balon salonunda gibiyiz.
01:51Baksanıza tavandaki o yüksek tavandaki işlemeler, perdeler, mobilyalar, mermer, sütunlar.
01:58Hakikaten çok gösterişli.
02:04Emre'ciğim New York Cafe'deki bu kahvenin özelliği neymiş?
02:07Sıradan bir capicino değil mi?
02:08Sanırım altın tozu var.
02:10Biraz önce hanımefendi geldi döktü.
02:12Ama tabii fiyat da altına olduğu için biraz yüksek.
02:16Yaklaşık 13 euro civarlarında.
02:18Bu da Türkiye fiyatıyla 650 liraya tekadür ediyor.
02:22Geleneksel gulaş çorbasıyla kömür ateşinde pişen ve bacayı aldırdığı için...
02:27...çimle kek adı verilen mayalı hamurdan meşhur tatlısı...
02:32...tarihten kedilere çeşit çeşit müzeleri...
02:37...yaklaşık 800 yıllık Budin Kalesi...
02:41...gece gündüz nefes kesen manzaranın başrolündeki görkemli parlamento binası...
02:50...Tuna'nın iki yakasını birbirine bağlayan ışıl ışıl köprüleri.
02:56Burası yaklaşık 10 milyon nüfuslu Orta Avrupa ülkesi Macaristan'ın başkenti...
03:01...dünyanın dört bir yanından turistin akın ettiği Budapest'te.
03:05Güzel, güzel.
03:06Budapest, kastel, parlamalarda, Budapest'in bir yerlerinde...
03:12...turistler tadını çıkara dursun, yüzyıllara, değişen siyasi yapılara...
03:16...tarihin dönüm noktalarına şahitlik etmiş olan bu şehrin sakinleri...
03:20...ülkenin geri kalanı gibi 12 Nisan'da yapılacak genel seçimin telaşı içinde...
03:24...Orban ve Magyar.
03:25Magyar.
03:26Biz Fides'in 50-50'ye gidiyorum.
03:29Seçim sonucunu kestirmek bu kez daha da zor.
03:32Çünkü ülke tarihinde en uzun süre görevde kalan lider ünvanına sahip...
03:36...16 yıldır partisi Fides'le iktidarda olan 62 yaşındaki aşırı sağcı lider...
03:41...Viktor Orban'ın rakibi bu kez...
03:43...2022 seçimlerinde olduğu gibi siyasi yelpazenin farklı kanatlarından oluşan bir koalisyon değil.
03:49Geçmişte kendisiyle omuz omuza çalışmış ve ülkede...
03:52...2024 yılında patlak veren pedofili skandalı sonrası...
03:55...Fides üyeliğinden ve diğer görevlerinden ayrılıp...
03:58...kendi partisi TISA'yı kuran, kısa zaman önce de iktidar tarafından kendisine kaset kumpası kurulduğu iddiasını ortaya atan...
04:04...ve aylardır çoğu ankette yarışı önde götüren 44 yaşındaki Peter Magyar.
04:09Yani Macaristan'da 12 Nisan 2026'daki parlamento seçimlerinde öne çıkan adayların ikisi de muhafazakar gelinekten.
04:16Yani aslında iktidarın kendi iç dinamiklerinin biraz test edildiği...
04:21...daha ideolojiktense pratik bir rekabetin söz konusu olduğu...
04:25...yani muhalefetin bugün en ya da Orban'ın en büyük rakibi olan Magyar'ın en büyük eleştirisi...
04:33...ideolojik bir yerden gelmiyor ama mesela yolsuzluk üzerinden geliyor...
04:38...ekonominin kötü olması üzerinden geliyor.
04:41Yani pratik sorunları çözme konusunda iktidardan daha iyi bir alternatif olduğunu söylüyor Magyar.
04:48Ciddi bir kutuplaştırma söz konusu değil Magyar ve Orban arasında.
04:53Bu açıdan bakacak olursak farklı bir strateji.
04:59Mevcut bir güçlü popülist otoriter iktidarın seçimle nasıl değiştirilebileceğiyle ilgili...
05:07...2022 bir model sunmuştu. O model başarılı olamadı.
05:10...2026'da başka bir model izliyoruz. Yani kendi içinden bir eleştiriyle, daha merkez sağdan gelen bir eleştiriyle...
05:17...rekabetle test edildiği bir seçim söz konusu bu defa popülist sağın.
05:23Amerikan başkanı Donald Trump'ın 2019'da ruh eşim diyerek övdüğü ve bu seçim için de şimdiden açıkça desteklediği...
05:30...Avrupa Birliği'nden sert tepkilere rağmen Rus lider Putin'le de yakın ilişkisini sürdüren Viktor Orban...
05:35...iktidarda olmanın avantajlarını sonuna kadar kullanıyor.
05:38Seçim kampanya döneminin resmen başladığı 21 Şubat öncesinde de...
05:42...ulusa sesleniş konuşması vesilesiyle başkentte destekçileriyle bir araya geldi.
05:47CNN Türk de özel izinle oradaydı.
05:49Orban'ın yıllık ulusa sesleniş konuşması öncesi içeride hazırlıklar yapılıyor...
05:53...perken o konuşma için dışarıda da hareketli dakikalar yaşanıyor.
05:56O meslektaşlarımız Macar siyasilerle röportajlar gerçekleşiyor.
06:01Dışarıda Orban'ı destekleyenler gibi eleştirenler de var.
06:04Öğrenin hemen şurada göreceğiniz beyefendi.
06:06Hani 2025 yılı harika bir yıl olacaktı diyerek pedofili davasını hatırlatıyor ve eleştiriyor Orban yönetimini.
06:13Macar ülkenin dört bir yanını gezip sıklıkla dijital medya üzerinden verdiği mesajlarında...
06:18...iktidar artık daha iyi bir yaşam standartı sunamıyor.
06:21Seçilirsem ülkeyi hep birlikte tuğla tuğla yeniden inşa edeceğiz.
06:25Dış politikayı Avrupa Birliği ile uyumlu hale getireceğim dese de...
06:28...Orban seçmenin tercihlerini, hassasiyetlerini, korkularını iyi bilen...
06:32...medya üzerinde nüfuzlu olan, gerektiğini düşündüğünde manevra yapmaktan çekinmeyen tecrübeli bir siyasetçi.
06:38Hazırlattığı yapay zeka videolarından kamuoyunu açıp toplantılara her fırsatta Büyüksel'in dayatmalarını bırakın.
06:44Ukrayna ile Rusya arasındaki savaş Macaristan'ın savaşı değil.
06:48Beni seçmezseniz ülke savaşa sürüklenecek, can kayıpları yaşanacak, faturalar yükselecek.
06:53Ama beni desteklerseniz barış, güvenlik ve istikrar sizinle olacak.
06:57Ulusal egemenliğimizi koruyacağız mesajı veriyor seçmene.
07:00Budapest'e sokaklarında sıkça karşımıza çıkan afişlerden biri de bu afişteki isimleri sayalım.
07:04Sol başta Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Fonderleyen, hemen ortada Ukrayna lideri Seneski, hemen sağında da Alman siyasetçi Weber'i görüyoruz.
07:13Mevcut başbakan Macaristan'da Orban'a göre bu üç isim muhalif lider Magyar'ı destekliyor.
07:19Afişteki Macarcı ifade ise, Brüksel'e bir mesaj gönderelim demek Türkçe'ye çevirdiğimizde.
07:24Çünkü Orban aslında seçmenini mobilize edip ya Macaristan'ın çıkarlarını gözetip beni desteklersiniz ya da Magyar'ı destekleyip Brüksel'in
07:33taleplerine boyun eğersiniz mesajı veriyor.
07:35Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Sierto da seçim kampanyasında Orban'la birlikte ön planda.
07:4116 Şubat günü Budapest'de Amerikan Dışişleri Bakanı Rubio'yla yüz yüze görüşmesinden hemen sonra CNN Türkiye verdiği özel röportajdan kesitleri
07:50sosyal medya hesaplarından paylaşıp kampanyanın parçası haline getirdi.
07:55Brüksel'le aramızdaki çatışma ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmemizden kaynaklanıyor ve üç temel meselede Brüksel'in ana akım yaklaşımına tamamen
08:04karşıyız.
08:05Ukrayna nedeniyle Avrupa'nın bir savaşa sürüklenmesine karşıyız.
08:09Göçmenlerin Macaristan'a girmesine izin verilmesine karşıyız ve toplumsal cinsiyet propagandasının yayılmasına karşıyız.
08:16Savaş yok, göç yok, cinsiyet ideolojisi yok.
08:20Bu tutum Brüksel'in istedikleriyle 180 derece zıt.
08:24Bu nedenle bizi siyasi programlarını hayata geçirmelerinin önünde bir engel olarak görüyorlar.
08:29Bu yüzden seçimlerimize çok ağır ve çok kötü bir şekilde müdahale ediyorlar.
08:33Çünkü hepsi biliyor ki Macaristan'da bir siyasi değişim olursa, mevcut hükümet giderse o zaman savaş, göç ve toplumsal cinsiyet politikalarını
08:43kolayca hayata geçirebilirler.
08:56Güvenlikçi siyaset, Orban'ın yine en büyük silahlarından bir tanesi.
09:00Kendini barışın temsilcisi ya da barışın garantisi olarak sunmak.
09:04Ama bu defa en büyük rakibi olan parti de parçalık, söz konusu değil, kararlı, çizgisi belli, ideolojik yönü belli, geçmiş
09:14tavırları belli.
09:16Sonuçta iktidarın içinden gelen bir aktör olduğu için geçmişte aldığı pozisyonlar vesaire belli.
09:20Bunlar da çok da iktidardan farklı olmadığı belli.
09:23Dolayısıyla bu defa aynı güvenlikçi söylemin 2022 kadar etkili olmayabileceğini de düşünmek lazım.
09:30AB yanlısı olarak Orban Magyar'ı yine çerçevelemeye çalışıyor.
09:352022'de benzer söylemler kullanmaya çalışmıştı muhalefete karşı.
09:40Fakat Magyar, Magyar evet daha AB ile iyi ilişkiler savunan bir isim.
09:44Fakat bununla birlikte Macaristan'ın ulusal çıkarlarının da korunması konusunda çok net, çok belirgin bir duruşu var.
09:54Dolayısıyla daha pragmatik bir yerden yine AB ile ilişkileri onarmak, iyileştirmek savunusu yapıyor.
10:01Bu batı yanlısı, işte Brükselci, Brüksel elitlerinin temsilcisi gibi bir çerçeveye de çok kolay Magyar'ın sokulamayacağını bize düşündürüyor.
10:15Keza Ukrayna konusunda veya göç konusunda, yine göçmenler konusunda, sinmacılar konusunda yine Orban'la çok farkları yok Magyar'ın söyleminin.
10:29Bu açılardan yani aslında ideolojik olarak yine daha benzer fakat pratik, pragmatik açıdan farklılaşan bir çizgi söz konusu.
10:39Özellikle de geçişken seçmenler ya da daha kararsız seçmenler için bir alternatif Magyar.
10:45Peki sonucu belirleyecek olan seçmen ne diyor?
10:48Bu soruya yanıt için kameraman arkadaşım Canerime Kınacı ile birlikte 10 yılların taktiğinden şaşmıyor,
10:53şehrin nabzına en iyi taksiciler tutar deyip önce onların görüşüne başvuruyoruz.
10:58Röportaj vermeyi kabul eden ilk taksici Laz yolluyor.
11:01Orban gitmeli diyor.
11:02I wonder your views about the upcoming election.
11:05What do you expect? Who will?
11:08Yes, I will expect our part Peter Magyar will win and the whole Budapest is hoping that we have a
11:16new government, a new life because right now we are not really happy about that.
11:21Why you're not happy? What is the problem?
11:23This is a big inflation, lots of money from the EU, just 20 as a few people's pockets and it's
11:32a big corruption.
11:33They really make themselves stabilize here and they get accidentally very wealthy.
11:41Most of Budapesten, the best places in Hungary owned by his family or friends or relatives.
11:49So it's kind of weird.
11:50And the inflation is huge.
11:54Like milk is 100% more expensive than before.
11:58Bread and all that stuff is very expensive.
12:01And you know, people are not happy.
12:03Budapest is really, you see the roads is not fixed.
12:07And the government really don't like Budapest because we're not supporting him.
12:11Bir diğer taksici Manuel ise Orban kesinlikle kalmalı görüşünü savunuyor.
12:15Just what do you expect from the elections?
12:18Who is going to win? Orban or Magyar?
12:20I think Orban.
12:23For sure.
12:25Because I'm a Christian.
12:27For me, it is a really important thing that our leaders to have standards from the Bible.
12:40That's why I love him to say that.
12:49How is life in Budapest?
12:51Because some people say there's high inflation and it's always getting hard.
12:56I don't think that it's too hard.
12:59I mean, the roads are safe and cleaner than in other cities.
13:13My clients told me from Germany that they love really much to stay here in Budapest.
13:23So, that's why I think Budapest is a nice city and I really love to live here and to work
13:33here.
13:34Sadece Budapest'deki röportajlarımıza bakınca halk kabaca 3'e ayrılmış durumda.
13:39Orban destekçileri, Orban karşıtları ve siyasetle bir nedenden ilgilenmemeyi tercih edenler.
13:44What do you expect from the elections?
13:46It's hard to tell.
13:47Why?
13:47Because there's the first chance that the opposite party will win.
13:52There's a new opposite party, but we don't know what will happen.
13:55So, it's a new party. What do you know about them?
13:58They are coming from the inner circles of Orban Viktor.
14:03Yeah, that's it.
14:04A lot of people have faith that this divorce situation will change in Hungary, but it's a 50-50.
14:11Well, I wonder what has to change in Hungary first?
14:13We have many problems, I would say, with the democracy, with corruption, and especially Budapest is really trying to be
14:23a normal.
14:25Trying to be normal.
14:26I mean, we try to stay within the EU, and this is not really the direction right now.
14:35Of course, we are staying because we are expecting still the resources, but yeah, the situation is not the best,
14:46I would say.
14:47Orban or Magyar?
14:49Magyar.
14:50Magyar, why?
14:51I don't know. It was too much.
14:55Do you think there's a need to change?
14:58I think so.
14:59What has to change?
15:00Democracy. I mean, a missing democracy.
15:02We hope that Fidesz will run.
15:05So, what has to change in Budapest and Hungary?
15:08For me, everything is okay, so I don't think so that anything has to be changed.
15:14You're happy with Orban administration?
15:16Yes.
15:16What do you expect from the election?
15:18Well, I hope TISA wins, although I don't really like TISA, but it's more likely that they won't steal as
15:25much as Orban would.
15:26So, are you not happy with Orban administration?
15:29Not at all. They are stealing, they are lying, supporting pedophiles. There have been a lot of cases of that.
15:37Is it going worse or better?
15:39They've lowered the prices to make people get the impression that it's better now. The government has suppressed the prices.
15:44I never paid attention to the election, so sorry.
15:50How long have you been in Hungary?
15:5210 years.
15:53But you don't care election?
15:55That was just not in my family education. So, our family just didn't care about the action.
16:03How is life in Hungary?
16:05Really nice. I think it's better than my home country.
16:08Where are you from or, Julie?
16:10China.
16:10Işık Üniversitesi Uluslararası İlşkiler Bölüm Başkanı Seda Demiralp'e göre 12 Nisan'da çıkacak sonuç,
16:16dünyadaki popülist iktidarların akıbetine dair önemli bir veri ortaya koyacak.
16:21Seçimle sonuçlarının önemli olacağını düşünüyorum.
16:25Yalnız bölge için değil, dünyada popülist iktidarların, popülist sağ iktidarların, popülist otokratik siyasetin ne kadar devamlı olabileceği,
16:36acaba ömrünün sonuna mı geldiği yoksa tam tersi kalıcılaşmadığı konusuna kafa yoranlar Macaristan seçimini yakından izliyorlar.
16:46Eğer Macar başarılı olursa, popülist otorikter iktidarların ya da popülist sağ iktidarların seçimini nasıl değiştirilebileceğiyle ilgili bir model puan kazanmış
17:01olacak.
17:022022'deki modelden farklı olarak bu defa koalisyon modeli değil, tek parti, yani güçlü bir parti alternatifi görüyoruz.
17:13Daha içeriden gelen bir eleştirinin söz konusu olduğunu görüyoruz.
17:16Yani daha yine sağ popülist sağ, daha merkez sağ karşı gibi ya da yeni sağ karşı gibi bir rekabetin söz
17:23konusu olduğunu görüyoruz.
17:24Bu rekabetin, böyle bir yöntemin belki daha başarılı olabileceğiyle ilgili sonuçlar çıkaranlar olabilecektir eğer Macar başarılı olursa.
17:32Fakat başaramazsa, Orban seçimleri kazanırsa, popülist otoriter iktidarların iktidarda uzun süre kaldıktan sonra
17:42sistemin avantajlarını kullanmak sayesinde ciddi şekilde kalıcılaştığıyla ilgili bir sonuç çıkarmak herhalde çok zor olmaz.
18:01İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar