00:00Küresel ekonomi, bütün bu yaşadığımız belirsizlikler, sistem mimarisindeki bir takım sıkıntılara rağmen aslında epey dirençli.
00:15Yani birinci özelliği dirençli olması.
00:18Geçen sene küresel ekonomi %3.3 civarı büyüdü.
00:23Ki muazzam ticarette, ekonomi politikalarında, jeopolitik gerilimler anlamında önemli belirsizliklerin yaşandığı bir dönem.
00:34Yani tabii %3.3'lük bir büyüme, ılımlı bir büyüme.
00:39Ama içinden geçtiğimiz konjonktürü dikkate alırsanız oldukça da makul ve dirençli bir büyüme diye tanımlayabiliriz.
00:48Özellikle Avrupa Birliği olsun, Orta Doğu olsun, ticaret ortaklarımızda büyüme, sınırlı da olsa bir toparlanma içerisinde.
00:57Bu bizim için iyi.
00:59Yani olumlu bir gelişme.
01:00Diğer bir husus aslında İran'la ilgili belirsizlik olmasaydı çok büyük ihtimalle petrol fiyatları 60'lı dolarları aşmazdı.
01:11Şimdi tabii yapısal olarak enerji fiyatları, emtia fiyatlarından bahsediyorum, enerji emtiasından bahsediyorum.
01:20Yani petrol, doğalgaz normal şartlarda yapısal olarak aşağı yönlüdür.
01:26Düşüş trendindedir ve bu yapısaldır.
01:29Şey değil yani geçici değil.
01:31Yani petrol fiyatlarının real olarak düştüğünü zaten söyleyebiliriz dünyada.
01:37Ama nominal olarak bu 70 dolara dayanması, bugün 70 dolar civarı olması aslında büyük oranda İran riskinin fiyatlanmasından kaynaklanıyor.
01:51Yani geçici bir riskin fiyatlanması.
01:53Ama yapısal olarak aslında enerji fiyatlarının yönü aşağı yönü.
01:57Türkiye açısından bakacak olursak.
02:00Bir, ticaret ortaklarımızdaki sınırlı da olsa toparlanma bizim için önemli.
02:04İkinci, küresel finansal koşullarının elverişli hale gelmiş olması bizim için değerli.
02:11Ama en önemlisi eğer bu belirsizlikler ortadan kaldıktan sonra, yani şöyle İran'la ilgili belirsizliklerden bahsediyorum.
02:21Ortadan kalktıktan sonra çok büyük ihtimalle yapısal olarak enerji fiyatları aşağı yönlü trendine dönecek.
02:29Bu da Türkiye için çok önemli.
02:31Çünkü bir taraftan hem cari açımıza olumlu yansıyacak, dezenflasyona olumlu yansıyacak, büyümeye olumlu yansıyacak.
02:38Tabii Türkiye'ye gerçekten ilgi büyük.
02:40Ocak ayında önce Londra, sonra New York, daha sonra da Hong Kong'a gitme fırsatımız oldu.
02:46Ve burada abartısız yaklaşık 800 yatırımcıyla, yani bazıları tabii hani konferans salonlarında ama bir kısmı da böyle 15'e, 20
02:58'şer kişilik gruplar halinde.
03:00Yani çok yoğun, bir buçuk haftalık, yani son bir buçuk ay içerisinden, bir buçuk haftalık neredeyse yatırımcılarla görüştük.
03:11800 yatırımcıyla bir araya geldik.
03:14Ben mesela daha önce de biliyorsunuz 2007'den, taa 2018'e kadar da sürekli bir şekilde ülkemizin hikayesini anlatmak üzere biliyorsunuz
03:24sık sık seyahat ederim.
03:27İki defa bu kadar yoğun ilgiyi görüyorum.
03:29Yani gerçekten yani bu yoğunluktaki ilgiyi en son 2013 yılında hatırlıyorum.
03:34Yani Türkiye'nin yatırım, yani kredi notunun yatırım yapılabilir seviyeye yükseldiği ve en iyi dönemlerimizin olduğu yıllardan bahsediyorum.
03:47Dolayısıyla ilgi çok yoğun.
03:49Peki diyeceksiniz ki niye?
03:51Birkaç sebebi var.
03:53Bir tanesi dünyada ve bizim bölgemizde gerçekten güçlü hikayesi olan fazla ülke yok.
03:59Yani Türkiye'nin güçlü bir hikayesi var.
04:02Bir dezenflasyon var.
04:05Büyüme çok dirençli bizde.
04:08Yani bu kadar sıkı para politikasına, sıkı maliye politikasına rağmen büyüme çok güçlü seyretti.
04:15Yani şimdi real ekonomiyle ilgili şikayetler çok duyabilirsiniz ama yani bizi dünyayla karşılaştırdığınız zaman, hele ticaret ortaklarımızla karşılaştırdığınız zaman Türkiye
04:27'nin büyümesi güçlü o anlamda.
04:30Tabii ki daha da potansiyeli yüksek zaten dezenflasyon programının da amacı o.
04:36Yani bu büyüme potansiyelini harekete geçirmek.
04:39Türkiye'ye özellikle güvenlik penceresinden bakıldığı zaman, NATO'nun en güçlü ikinci üyelerinden bir tanesi.
04:48Yani ordu büyüklüğü anlamında NATO'nun en büyük ikinci ordusu ama güç, efektif güç anlamında da her zaman ilk beşte
04:56olduk.
04:58Dolayısıyla Avrupa'nın güvenliği, Türkiye'den bağımsızlık düşünülemeyeceği gibi aslında bu yeni dünya düzeninde de bizim gibi ülkelere çok ciddi ilgi
05:09var.
05:09Sektörel olarak da var meselesi almazsan aynı.
05:12Türkiye'de borçluluk düşük.
05:15Hane halkının borcunun milli geliri oranı yüzde on civarı.
05:19Bütün özel sektörümüzün borçlarının milli geliri oranı yani düşük dünyaya göre.
05:25Kamunun borcu, bakın çok basit bir şey söylüyorum.
05:29Devletin borcunun, bürüt iç ve dış borcunun milli geliri oranı yüzde yirmi beş bile değil.
05:34Bize benzer ülkelerde bu oranı yüzde yetmiş dört.
05:38Bir diğer konu, yani sorduğunuz için söylüyorum.
05:43Biz de bütçe disiplinini çok hızlı bir şekilde sağladık.
05:46Yani rüştümüzü ispat ettik.
05:48Bakın büyük bir deprem, felaketin yaralarını sardık.
05:53EYT'nin etkilerini önemli ölçüde yönettik, telafi ettik.
05:59Bütün bunlara rağmen, bakın bütçe açığının milli geliri oranı geçen sene yüzde iki nokta dokuza düştü.
06:06Peki gelişmekte olan ülkelerde ortalama kaç?
06:09Yüzde altı nokta üç.
06:10Bakın, yani borcumuz, gelişmekte olan ülkelerin borcunun üçte birinden az.
06:17Bizim, veya üçte biri civarı, bizim açığımızın da milli gelire oran olarak gelişmekte olan ülkelerin yarısından daha az.
06:26Tabii ki dezenflasyonun görünümü.
06:28Çünkü şeye döndük, rutine döndük gerçekten.
06:31Yani tabii bu geçici bir takım jeopolitik gelişmeleri bir kenara bırakırsak, gerçekten sorulanın önemli bir kısmı rutine döndük.
06:42Makro soruyorlar.
06:44Yani ilk dönemlerde program devam edecek mi vesaire gibi konular gündeme geliyordu.
06:50Onları açtık şu anda.
06:51Onlar geride kaldı.
06:52Yani dolayısıyla bu yöndeki söylemlerin de spekülatif olduğuna ilişkin şimdi kanı dünyada yerleşti.
07:01Yani bana ilişkin spekülasyonlar, programın geleceğine ilişkin spekülasyonlar, programın sahipliğine ilişkin, sahiplenilmesine ilişkin, siyasi sahiplenmesine bazen diyor.
07:11Buna ilişkin söylemler artık bir karşılık bulmuyor.
07:17Negatif söylemlerden bahsediyor.
07:19Yani dolayısıyla bir tutarlılık var, öngörülebilirlik var, iyi bir hikaye var.
07:25Bize ne soruyorlar?
07:27Dezenflasyonun görünümünü soruyorlar.
07:29En önemli konuların başında o geliyor.
07:31Başka ne soruyorlar?
07:32Terörsüz Türkiye'yi soruyorlar.
07:34Çünkü bunun etkileri, bunun geçmiş, yani geçmişte de hatırlarsanız bu yönde bir çaba olmuştu.
07:42Farklar nelerdir?
07:43Yani bu defa niye başarılı olacak yönünde bir takım sorular geliyor.
07:49Dönem dönemde tabii ki jeopolitik, yani küresel bu mimariye ilişkin, Türkiye'nin konumu,
07:58Türkiye-Batı ilişkileri de dönem dönem gündeme geliyor.
08:02Ama genel anlamda daha teknik, daha makro konular ön planda.
08:08En son bir 10 yıl önce, yanlış anılamıyorsam, Japonya'ya bir real sektörü ağırlıklı olmak üzere gitmiştim.
08:18Başbakan yardımcısı iken.
08:19Şimdi ciddi bir talep var.
08:21Evet.
08:22Belki Singapur ve Japonya'yı bir araya gelip, ama burada daha çok real sektör ayağı ön planda.
08:28Yani özellikle Japonya'dan.
08:30Yani Japonya'nın önde gelen önemli iş gruplarının tamamıyla bir araya gelip,
08:35Türkiye'ye doğrudan yatırımlar için, yani Türkiye neden doğrudan yatırımlar için yeniden cazip hale gelmiş hikayemizi anlatmak üzere düşünüyoruz.
08:47Büyük resme baktığınız zaman, ilk dönem risklerin kontrol edildiği dönem, evre.
08:53İkinci evre dengesizliklerin gidiyor.
08:55Peki hangi dengesizlikler?
08:57Bütçe açığı.
08:58Şimdi bütçe açığının %5'in üzerinden %3'ün altına düşürülmesi, bu önemli bir başarı.
09:05Niye?
09:06Çünkü master kriterini zaten tutturan çok az bir ülke var.
09:10Ama Türkiye'nin tekrar bütçe dengesini açığının %3'ün altına,
09:14mesela faiz dışı fazlanın başlaması.
09:17Şimdi en çok eleştirildiğimiz nokta ne efendim?
09:21Faiz giderleri artıyor.
09:22E tabii faiz dışı açık verirseniz, faiz giderleri artar.
09:26Şimdi dolayısıyla faiz dışı fazlaya geç.
09:28Faiz dışı fazlaya geçen sene geçtik.
09:31Milli gelirin %0.4'ü kadar faiz dışı fazla verdik.
09:35Cari açık, Mayıs 2023'e gidin, 12 aylık cari açığımızın milli gelir oranı %5.5'lar civarına kadar çıkmıştı.
09:45Şimdi o oran 2024'te %0.8'e düştü.
09:510.8.
09:53Altın hariç fazla verdik.
09:56Altın yenilebilir, içilebilir bir emtia değil.
09:59Portföy tercihi için satın alınan önemli ölçüde.
10:03Portföy tercihi nedeniyle ithal ettiğimiz bir ürün.
10:07Tabii ki ithal ettiğimiz için açığımızın bir parçası.
10:10Ama o bir birikim.
10:12Yani altın bir birikim.
10:13Şimdi altın hariç 2024'te Türkiye cari fazla vermiş.
10:192025'te altın hariç Türkiye 0.3'lük bir cari açık vermiş.
10:24Yani sıfıra yakın.
10:25O da dahil %1.6.
10:28O da yönetilebilir.
10:29Yani geçmiş uzun vadeli ortalamaların yani neredeyse yarısından az %1'i civarı.
10:37Dolayısıyla Türkiye aslında cari açık sorununu da önemli ölçüde kontrol altına aldığı önce ve önemli ölçüde de sürdürülebilir bir patikaya
10:49oturttu.
10:49Cari fazla iddiamız için biraz erken.
10:52O yapısal dönüşüm gerektiriyor.
10:55Ve onu da başaracağız.
10:56Mesela Türkiye'nin bürüt dış finansman ihtiyacı.
10:59Yani kısa vadeli bütün borçlarla cari açının toplamının milli geliri oranı tarihi olarak hep %20'nin üzerinde.
11:09Bakın ilk defa yani uzun bir süredir yani son 20 yıldan bahsediyorum.
11:15%20'nin altına inecek.
11:16%17-18'ler civarına inecek.
11:19İndi daha doğrusu.
11:20İnecek demeyeyim.
11:21İndi.
11:21Şimdi bunu niye söylüyorum?
11:23Bir taraftan cari açık azaldı.
11:25Bir taraftan dış borcun milli geliri oranı düşüyor.
11:28Bir taraftan bürüt dış finansman ihtiyacının milli geliri oranı düşüyor.
11:33Bu arada da rezerv birikimine gittik.
11:36Ve 98 milyar dolarlık bürüt rezervi bugün 200 milyar doların epey üzerine taşıdık.
11:43Bu önemli.
11:44Bakın geçen sene yaşadığımız bir sürü çalkantıya rağmen.
11:48Şu andaki İran'ın yarattığı belirsizliğe rağmen.
11:51Şimdi net rezervlerde yani swap hariç bütün yükümlülükler hariç 80 milyar dolar civarı.
11:59Şimdi bir taraftan ülkemizin dayanıklığına yatırım yapıyoruz.
12:03Bir taraftan da esas kök sebeplere iniyoruz.
12:08Dolayısıyla dengesizliklerin giderildiği dönem derken bakın bütçeyi konuştuk.
12:13Evet.
12:13Cari konuştuk yani dış dengeyi konuştuk.
12:16Şimdi başka ne var?
12:17KKM'den başarıyla çıkış yaptık.
12:21Şimdi KKM önemli bir yükümlülüktü devletin.
12:25Ve hele bu coğrafyada yaşıyorsanız yani dış kırılganlığı arttıran bir yükümlülük.
12:31Çünkü herhangi bir şokta kurun gitmesi halinde kamu ciddi bir yükümlülükle karşı karşıya kalıyor.
12:39Ve o dezenflasyonu da zorlaştırıyordu.
12:43Yani şunu söyleyeyim zirvede 2023'ün ortasında 143 milyar dolara çıkan KKM stoku büyük oranda kalktı.
12:57Şimdi 100 milyon dolar mı bilmiyorum en son rakamı takip etmiyoruz artık.
13:01Çünkü kapattık.
13:02Programı kapattık.
13:03Şimdi bu niye önemli?
13:05O da önemli bir yükümlülüktü.
13:07Bir taraftan tabi ki esas konumuza geleceğim.
13:11Enflasyon.
13:12Hayat pahalılığı şu anda Türkiye'nin karşı karşıya olduğu en önemli tabi ki makro sorun.
13:192022'de siz de biliyorsunuz yani Ekim ayında %85'te zirveyi buluyor.
13:25Yıl sonunda %64 civarına iniyor.
13:29Tabi ki Mayıs-Haziran döneminde %40 civarına kadar iniyor.
13:35Fakat depremin yaralarını sarıldığı, aslında KKM yükümlülüklerin ortaya çıktığı gibi hakikaten o dönemde enflasyonun kontrolden çıkmasını engellemek bizim için en
13:50kritik meydan okumaydı.
13:52Yani en önemli konuydu.
13:54Önce onu sağladık.
13:562024'ün ikinci yarısından sonra da dezenflasyon başladı.
14:00Bakın 2024'de biz %44 civarı bir enflasyonla bitirdik.
14:05Ve 2025'de bu 31 civarına kadar düştü.
14:10Şimdi tabi enflasyon deyince söylenecek çok şey var.
14:14Dezenflasyon.
14:16Burada yani geriye karşı karşıya kaldığımız en önemli dengesizlik.
14:22İşte enflasyon şu anda.
14:23Ve şu anda bu konuda da çok kararlı bir programı uygulamaya devam ediyoruz.
14:28Orada da çok güçlü bir ilerleme var.
14:32Biraz zaman alıyor.
14:34Şöyle yani eğer şeyi kastediyorsan kurumlar vergisini, gelir vergisini, KDV'yi kastediyorsan bizim gündemimizde öyle bir şey yok.
14:42Ama dış ticaret politikası bağlamında veya başka ihtiyaçlara binaen, ben şimdi hani birdenbire sorunca da nasıl şey yaptım şaşırdım o
14:55konuya.
14:55Yani şu anda bizim gündemimizde bir vergi artışı yok.
14:59Şunu da net bir şekilde söyleyebilirim.
15:01Yani gelir vergisinde, kurumlar vergisinde, KDV'de şu anda bir çalışmamız da yok.
15:07Ama dediğim gibi yani ekonominin ihtiyaçlarına binaen dönem dönem ufak sektörel bazı şeyler yapabiliyoruz.
15:14Biz kayıt nerelere odaklanacağız?
15:17Bir, sahte faturaya bizim yani bizim değil hiçbir ülkenin toleransı olamaz.
15:24Ona ilişkin ciddi bir yapay zeka algoritmalarını devreye aldık.
15:29Bundan sonra iki günlük bir firmanın kalkıp milyarlarca fatura falan filan anında böyle, işte bazen anlatıyorlar ya, işte bir minibüs
15:40kiralıyorlar, o minibüste fatura basıp ondan sonra kayboluyorlar.
15:45Bunu yapamayacaklar.
15:46Onu dahi yapamayacaklar.
15:48Çünkü çok güçlü bir, tekrar algoritmalarla biz de buna biz kâşif diyoruz, sahte belge düzenleyenler, yani anında inşallah devreye girebileceğiz
15:59çok hızlı bir şekilde.
16:00Yine bizim başka programlarımız var.
16:04Bu Türkiye'deki bütün yani şehirlerdeki bir anlamda konut değerleme haritası gibi bir takım çalışmalarımız var.
16:14Dolayısıyla işlemleri bir şekilde karşılaştırma imkanımızı atıyor.
16:20Gözetim programlarımız var.
16:22Yani ama özellikle yüksek gelirli gruplara yönelik yani kayıt dışı yüksek gelirli gruplardan bahsediyoruz.
16:29Yani işte ne bileyim kredi kartından tutun efendim yat, kotra, tekne, konu yani lüksden bahsediyorum.
16:38Buralara ilişkin arkadaşlar malı bir çalışma içerisinde ve tekrar algoritmalar devreye giriyor.
16:44Yani şöyle eskiden el yordamıyla, ya şikayet üzerine.
16:48Şimdi ne oluyor biliyor musunuz?
16:49Program diyor ki ya şu alanda ilk 10 bine giren bunlar diyor.
16:55Bir bakıyorsunuz oradan inanılmaz yani her alan için söylüyorum.
16:59Dolayısıyla özetle biz kayıt dışı ile mücadeleye devam edeceğiz.
17:05İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar