- 4 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:01Müzik
00:14Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17Müslüman yurttaşlarımız için kutsal kabul edilen Ramazan ayı geldi.
00:21Yurttaşlar oruç tutacaklar, sahura kalkacaklar.
00:25Tabi bunu yaparken de dikkat etmek lazım.
00:27Bir yandan da sağlığımızı korumak lazım.
00:29Bunu anlatacağız sizler için.
00:31İç hastalıkları uzmanı Doçent Doktor Ferhat Çetin.
00:34Yayınımızın konuğu uzmanımıza soracağız.
00:36Hocam hoş geldiniz yayınımıza.
00:39Merhabalar iyi akşamlar.
00:41Teşekkür ediyorum.
00:42Şimdi Müslümanlar için Ramazan ayı kutsal bir ay.
00:46Hatta 11 ayın sultanı olarak geçer.
00:48Ve insanlar oruç tutacaklar.
00:51Gece sahura kalkacaklar.
00:52Belirli saat aralıklarında aç kalacaklar.
00:56Su ya da herhangi bir sıvı tüketmeyecekler.
00:58Ve sonrasında iftara oturacaklar.
01:00Ama önce şunu açıklayarak başlayalım.
01:03Ramazan'da uzun süreli ya da belirli saatler arasında aç kalma, sıvısız kalma vücudu nasıl etkiliyor?
01:10Bir bunu özetleyerek başlayalım hocam.
01:15Öncelikle oruç açısından iyi bir mevsimde olduğumuzu belirterek başlayalım.
01:19Yani ağustos ayında tutulan işte 15 saate yakın, 16 saate yakın olan bir oruçtansa bu mevsimlerdeki oruç fizyolojiyle daha uygun
01:28bir sağlık açısından daha rahat olan bir oruç dönemine geldik.
01:33O açıdan şanslıyız bu dönemi yaşıyor olduğumuz için.
01:36İnsan vücudu genel olarak açlığa programlıdır.
01:39Yani uzamış açlığı tolere edebilmek üzere çeşitli endokrin metabolizmi ve metabolik süreçlerle açlığı tolere etmek üzerine gelişen bir yapımız var
01:49bizim.
01:49Ama sınırsız açlığa dayanıklı değiliz.
01:52Yani bu dönemdeki yaklaşık 12 saat sürecek olan bir oruç süreci içinde sağlıklı bir birey için bu uzun süreli açlığın
02:02katabolik bir süreç yapması ya da vücuda sağlık açısından zarar vermesi beklenecek olan bir durum değil.
02:08Böyle bir şeyimiz yok.
02:09Ne oluyor aç kaldığımızda?
02:11Ön süresini açtığımız 6. 7. 8. saate doğru geldiğimizde artık kandaki glukos enerji için kullanılma işini bitirdiğinde karaciğerimizde sağlam bir
02:23glukojen depomuz var.
02:24Ve açlıkla ilişkili hormonal değişimler bu glukojen deposundan yeni glukos şeker üretimi sağlayarak metabolizmanın devamını sağlıyor.
02:31Bu devam kişiden kişiye fark etmekle beraber yaklaşık 10-12-13 saatlere kadar olan bir süre boyunca metabolizmanın enerji ihtiyacını
02:41rahatlıkla karşılıyor.
02:42Bundan sonraki saatlerde hala açlık devam eder yeni kalori girişi olmazsa bu durumda yağ yakımı, protein yakımı gibi alternatif enerji
02:51kaynaklarından vücut enerjisini sağlamaya geçiyor.
02:54Yani bir nevi enerji tasarrufu modu ile geri kalan metabolik aktiviteleri sürdürmenin bir alternatif kaynağı var vücudunda her an için.
03:03Peki Ferhat Hocam şimdi o zaman aşama aşama ilerleyelim isterseniz.
03:07İlk başta sahur geliyor.
03:09Müslüman yurttaşlar bu gece kalkacaklar, sahura oturacaklar ve orada bugünün en azından son yemeğini yiyecekler.
03:18Bir sonraki gün iftara kadar daha doğrusu aynı gün iftara kadar başka bir şey yemeyecekler.
03:24Şimdi sahurda en sık yapılan beslenme hataları neler hocam?
03:28Yani gerçekten doyurucu ve sağlıklı bir sahur beslenme düzeni nasıl yapılmalı?
03:35Sahurda en majör hata, en büyük hata sahur yapmamakla başlar.
03:39Yani ne yazık ki böyle bir durum var.
03:42Sahurda aç kalmak, sahuru atlamak ya da mesaisi olan kişiler için bu büyük bir problem.
03:47Gece ayrıca uykuya ara vermemek adına, akşam geç saatte yapılan bir öğün ile geçiştirip bu 12 saat olan ve sağlık
03:56açısından sıkıntı oluşturmayacak açlık süresini zorlayıcı açlık süresine doğru çevirmek çok doğru bir iş değil.
04:01O yüzden sahurla ilgili en sık yapılan beslenme hatası beslenmemektir.
04:05Burada başlar.
04:06Bir de sahura kalkmış olan kişinin yaptığı hatalar açısına gelince de burada sahurun besin kompozisyonu çok önemli.
04:16Yani sahurda alacağım bir besinin özellikle basit karbonhidrat içeriğinin düşük olmasını isterim.
04:22Basit karbonhidrat içeriği düşük olan buna karşılık lif ve kariteli protein içeriği yüksek olan bir öğün hem daha az insülin
04:31salgılaması yaparak açlık duygularını engelleyecektir.
04:38Çok özür dilerim.
04:39Çok özür dilerim.
04:40Hocam beni duyuyor musunuz?
04:42Az önce bir ufak ses kopması yaşadık da.
04:47Tamam yazayım hemen.
04:51Geldi galiba konuğum.
04:53Hocam şu anda sesimi alabiliyor musunuz?
04:56Ben başından beri alıyorum.
04:58Şöyle bir ufak kopma yaşadık da bir bağlantınız koptu tam şeyden bahsediyordunuz.
05:03Düşük karbonhidrat yerine işte protein yüksek liften bahsediyordunuz.
05:07Oradan devam edelim ben burayı kurguda kestireyim arkadaşlara.
05:11Tamam orayı baştan olarak o zaman gireyim.
05:14En kötü şey beslenmemektir içerikli cümleden sonra.
05:20Bunun dışındaki diğer sıkıntılı olabilecek olan şey beslenme adı altında hatalı tercihler yapıyor olmak.
05:28Yani sahurda aldığım öğünün besin öğeleri açısından dağılımını kompozisyonunu yanlış yapmaktır.
05:35Özellikle basit karbonhidrat olarak adlandırdığımız börek, poğaça, ekmek gibi ani emilip hızlı şekilde kana karışıp daha sonra devamını getiremeyen besinlerin
05:45sahurda tüketilmesi erken acıkma ile sonrası.
05:48Karşılık yüksek lif, protein ve iyi yağlardan oluşan bir beslenme hem daha yavaş emilerek uzun bir dokluk oluşturur.
05:57Hem de besinin kalitesi sayesinde orucu daha iyi geçirilir.
06:03Burada örnekler protein için mesela yumurta, yoğurt, peynir kullanmak, lifi artırabilmek için tam tahıllardan, yulafdan, sebzelerden bulunabilmek, salatayı mutlaka öğünün
06:15içinde bulundurmak,
06:16sağlıklı yağ örneği olarak zeytinyağını o salatalığın üzerinde bulundurmak, ceviz, badem gibi kuru yemişlerin yağlarından faydalanabilmek önemli.
06:26Yine çok önemli olan şey aman sıvısız kalmamak gerekiyor. Hem sahur hem iftar için genel kuralımız bu.
06:32Yani o beslenme dengesini sahurda iyi oturtmak lazım ki iftara kadar geçen sürede sağlıksal bir problem yaşamayalım ya da vücudumuz
06:40kendini koruyabilsin. Doğru muyum?
06:43Tabii protein artı lif artı bol bol sağlıklı yağ yeterince de sıvı eşittir uzun süreli tokluk.
06:49Peki şimdi o kadar süre aç kaldıktan sonra doğal olarak iftar sofrasına oturduğumuzda bir anda yemeğe yükleniyoruz.
06:57Ve burada ne gibi yanlışlar yapıyoruz? İftar sofrasında nelere dikkat etmek lazım hocam?
07:03İftarda en önemli kısım uzamış açlığın getirdiği o iştahla mideyi şoklayacak şekilde patlatıcı bir öğün tüketmemek.
07:12Bunun için çaba sarf etmek gerek.
07:14Çünkü ani ve aşırı bir öğün tüketimi hem kan şekerini hızlı olarak yükseltiyor, ani ve hızlı yükselen şeker aşırı bir
07:22insülin yanıtı oluşturuyor ve öğün ertesinde ani şeker düşmesi olarak Türkçesini söylediğimiz reaktif hipoglisemiye sebep oluyor.
07:30Reaktif hipoglisemi hem kişinin şikayet hissetmesini, uyku bastırması, çökmeleri vakalarda çarpıntı, soğuk terleme, el titremesi gibi şikayetler yapmasına neden olabiliyor.
07:41Bir yandan da bu ani ve hızlı şeker düşüşü, gereksiz iştah artışı ve öğün ertesinde basit hamidratlara yönelmeyi gerektiriyor.
07:51...kadına doğru bir iftarda yeterli miktarda sıvı alarak başladığını, belki bir küçük iftar yerin açılışından sonra hafif bir çorba içtiğimiz,
08:00daha sonrasında 10-15 dakikalık bir ara verip, belki şöyle bir gezinip, akşam işlerimizi halledip,
08:06daha sonrasında bir ana yemeğe oturduğumuz, yavaş yavaş alışma süreci içeren bir öğün olarak planlanması gerekir.
08:16Ama bunların hangisi oruç tutabilir, hangi hastalar oruç tutmamalı, bunu da belirtmek lazım ki istenmeyen sağlık problemleri ortaya çıkmasın hocam.
08:27Şimdi 12 saatlik bir açlığı, az önce söylediğim gibi, sağlıklı bir bireyi tolere etmemesiyle ilgili çok büyük problemimiz yok.
08:36Ama işin içine...
08:39Çok pardon hocam, yine bir ses kopması yaşadık da...
08:45Tamam, tekrarla alalım.
08:47Tamamdır.
08:4912 saatlik bir açlığı, sağlıklı bir metabolizmanın rahatlıkla tolere edebildiğini en başta söyledik.
08:55Ancak işin içine metabolizmayı etkileyen, glikos seyrini, şeker seyrini yeciktiren veya değiştiren ilaç kullanımı
09:04ya da sıvı kaybına yol açacak olan idrar söktürücü etkinlikte ilaçlar, tansiyon düşürücü ilaçlar gibi tedavilerin eklendiği bir durumda
09:13bu 12 saatlik açlık artık sağlığı tehdit eden boyutlara doğru da gelebilir.
09:18Yani kronik hastalıklarda oruç tutup tutmama sorusu tamamen bireyseldir aslında.
09:24Kullanılan ilacın miktarı, hastalığın tanısı, hastalığın durumu, buna bağlı ortada bulunan komplikasyonların gelişip gelişmediği gibi durumlar
09:34her şeyi değiştirir.
09:35Yani aynı diabet hastalığına sahip olan bir birey oruç tutarken rahat rahat gününü geçirebilirken
09:43başka bir bireyin oruç tutması değil sağlığı tehdit etmek,
09:47tersine acil sağlık durumları oluşturup hayati tehlike oluşturtabilecek şeker düşüklerine de yol açabilir.
09:55Bu yüzden burada bir genel geçer cümle söylemek doğru değil.
09:58Ama bireye özel olarak baktığımız kısım mesela diabet özelinde tip 1 diabet mi, tip 2 diabet mi olduğu,
10:04kullandığı ilaçların şeker düşürme riski yüksek gruptan ilaçlar mı yoksa şekeri düşürme özelliği olmayan tedaviler mi olduğu,
10:13kalp yetersizliği, böbrek yetersizliği, nöropati gibi şeker düşüklüğünde yüksek risk oluşturan komplikasyonların
10:19olup olmadığına göre değişir.
10:21Yine hastanın yaşı, genel kondisyonu, eşlik eden başka hastalıkları olup olmadığına göre de böyle bir kararı biz klinisyen olarak,
10:29bireye özel olarak veriyoruz.
10:31Burada çok önemli bir şey var.
10:33Özellikle insülin kullanan diabet hastaları için söylememiz gerek.
10:36Oruç bir ibadettir.
10:38Ama hipoglisemi bir ibadet değildir.
10:40Hipoglisemi riskini sırtıma alarak tuttuğum oruç,
10:44benim yaşamımı bile bile riske attığım bir durum haline gelir ki,
10:49burada bizim tıbbi görüşlerimizin yanında ilahiyat otoritelerinin de söylediği cümleler aynı paralelde gidiyor.
10:57Kendime zarar verecek olan bir davranıştan alma umudum olan sevap,
11:01orada kendime vereceğim zarara değmeyecektir.
11:04O yüzden bireye yönelik özelleştirilmiş kararlar vermek lazım bu konuda.
11:08Çok teşekkürler.
11:09Hocam artık yavaş yavaş sona gelirken de şunu da öğrenelim sizden.
11:13Sağlıklı bir Ramazan ayı geçirmek için bize verebileceğiniz 5-6 tavsiye var mıdır?
11:20Bir kere bir sahur.
11:22Sahuru atlamayın.
11:24İbadetin kuralları içinde var olan bu sahurun bir de mantığı var.
11:28O yüzden sahur çok önemli.
11:30Metabolizma için, kan şekerin stabilitesi için öğünümüzü vaktinde doğru almak çok önemli.
11:35İftar süreçleriyle ilgili olarak mideyi değil sistemi açacağız.
11:39Mideyi değil orucu açacağız.
11:40O yüzden yavaş başlayan, daha kontrollü bir iftar öğünü planlamak çok önemli.
11:47Oruçla ilgili özellikle sağlıklı kişilerin tuttuğu oruçla ilgili günlük hayattaki konsantrasyonu, iş güç yapmayı en çok etkileyen faktör dehidratasyondur, sıvı
11:58eksikliğidir.
11:59O yüzden orucun yemek yeme saatleri olan iftardan sahura kadar geçen sürede sıvı alımını mutlaka düzene sokun.
12:07En az bir erişkin için 1,5-2 litre ver.
12:10Çoğu zaman daha fazla miktarda sıvı alımı çok önemli.
12:13Uyku önemli.
12:14Bu sürecin içinde sahura kalktım, yattım, saatlerim değişti.
12:18Metabolizmanın uykuda toparlandığını, metabolik aktivitenin çoğunun uykuda geçtiğini unutup uyku saatlerini düzene sokmak çok önemli.
12:25Ve bir şey daha.
12:26Bunu özellikle söylemek istiyorum.
12:28Oruç bir ibadettir.
12:30Oruç bir detoks kampı değildir.
12:31Oruç sağlıklı ve iyi bir bireyin yapmakla yükümlü olduğu dini görevidir.
12:39Ancak oruç aç kalıp, sürünüp bir metabolik fakirlik içinde vücuda acı çektirme ile giden bir algı ile tutulmamalıdır.
12:50Oruç insanın yaradanla yakınlaşmak üzerine kurduğu bir ilahi ilişki türüdür.
12:56Ancak bunu her riski göze alarak kendine metabolik ve sağlık açıdan risk oluşturulacak düzeyde bir açlık eylemi haline çevirmek,
13:08hem diyanet tarafındaki bilgiler açısından hem de bizim tarafta sağlık açısından doğru bir yaklaşım değildir.
13:17O yüzden orucu bu niyetle bakmak ve genel geçer hurafe cümlelerle değil,
13:22kişinin kendine ait riskini değerlendirerek yapılan bir ibadet olarak yapmak çok önemli.
13:28Kesinlikle.
13:29Sayın Ferhat Çetin, çok teşekkür ediyorum sevgili doktorum.
13:32Bugün katıldığınız yayına hazır.
13:35Ramazan'a da girmişken, bugün sahura kalkılacakken bir genel bir değerlendirme yaptık.
13:40Faydalarını, zararlarının daha doğrusu nelere dikkat edilmesi gerektiğini değerlendirdik.
13:45Ağzınıza sağlık hocam.
13:48Ben teşekkür ediyorum.
13:49Herkese hayırlı Ramazanlar, sizlere de hayırlı vesaireler.
13:52Aynısını biz de sizler için diliyoruz.
13:54Hem sizlere hem izleyicilerimize mutlu, huzurlu bir Ramazan diliyoruz efendim.
14:00Evet, sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri, iç hastalıkları uzmanı doçant doktor Ferhat Çetin yayınımızın konuydu.
14:07Efendim Ramazan ayına da girmişken, sahurda, iftarda, oruçluyken nelere dikkat etmek lazım bunları ele aldık.
14:14Tabi doktorumuz bize bazı tavsiyeler de verdi.
14:18Özellikle sıvıyla alakalı, uyku düzeniyle, yemek düzeniyle, besin dengesiyle alakalı.
14:23Cumhuriyette bir programın daha sonuna gelmiş bulunuyoruz.
14:27Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
14:29Şimdiden huzurlu, mutlu Ramazanlar efendim.
14:38İzlediğiniz için teşekkür ederim.
14:45İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar