00:07We'll be right back to Rise and Shine Pilipinas. Live pa rin po tayo dito sa PTV4.
00:11Again, Chinese New Year, nakasaan po ang saganang handaan sa ating mga pagkainan.
00:15Ngunit babala po ng mga eksperto, ang labis po na pagkonsumo ng mga pagkain, eto maalat, ay maaring magdulot po
00:21ng hypertension.
00:23Kaya naman, paalala sa ating mga ka-RSP, hinay-hinay lamang po sa pagkain ngayong bagong taon at upang talakayin
00:30ang tukol sa tinaguriang silent killer.
00:34Muli natin makakasama si Doc Allen Kirit, isang internal medicine adult specialist.
00:39Magandang umaga, Doc Allen. Welcome sa Rise and Shine Pilipinas.
00:41Hello, magandang umaga sa inyo lahat, sa inyo ating mga tiga-panood. Happy Chinese New Year.
00:46Chinese New Year, Doc Allen. Pero eto, siyempre, usapang pangkalusugan tayo.
00:50Talas about more about hypertension. At may mga iba't-ibang uri ba ito?
00:53Okay. Kailangan natin matandaan, no? Ang hypertension ay sakit ng mga ugat natin.
01:01Okay? Pag mataas ang pressure or mataas ang blood pressure natin, ito ay nagdudulot ng mga masamang efekto sa puso
01:10natin.
01:11Okay? Merong apat na hypertension, na uri na hypertension.
01:15Una, ang tinatawag natin na primary hypertension.
01:19Ibig sabihin, ito yung pangkaraniwan. Madalas natin ito makikita kung saan-saan.
01:25Hindi talaga tiyak ang sanhin nito, pero maraming risk factor, gaya ng genetics.
01:32Okay? Number one yun.
01:33Or kaya, yung mga pagkain, more on lifestyle.
01:37Yung mga pagkain ng mga maalat na pagkain.
01:40Meron naman pangalawang uri ng hypertension, yung tinatawag natin na secondary hypertension.
01:47Ito naman yung meron talagang tiyak na dahilan.
01:51Hindi siya talaga, ang primary sakit ay hypertension.
01:56Merong nagdudulot nito kung bakit siya hypertensive.
01:59Kaya tinawag siya na secondary.
02:02Merong hyperthyroidism.
02:05So, ang mangyayari doon, tibok ng tibok yung puso.
02:08So, magkakaroon na mataas na hypertension.
02:10Yun yung tinatawag natin na secondary hypertension.
02:14Pag sinabi naman natin, yung pangatlong uri ng hypertension,
02:19pag sinabi natin na hypertensive urgency,
02:22ibig sabihin, ito yung BP na more than 180 over 120.
02:28So, pag gano'n kaya siya tinawag na urgency,
02:30ibig sabihin, kailangan natin pababain agad yung BP.
02:34Pero wala pa siyang damage sa katawan natin, no?
02:37Panimula pa lang.
02:38So, ang hypertensive emergency, ang pangapat na uri,
02:41ito naman yung nagkakaroon na ng damage sa mga vital organs natin,
02:46gaya ng kidney, liver, saka ng utak.
02:50So, yun yung pinaka masama na uri ng hypertension.
02:55Well, iniingatan ito ng mga nagkakaedod na, kagaya ko, no?
02:59Pero ito yung tinatawag na silent killer, itong hypertension.
03:03Bakit nga ba tinawag na silent killer ito?
03:05Okay, ang hypertension, tinatawag natin na silent killer
03:09kasi nga, usually, asymptomatic
03:12or hindi natin nararamdaman ang mga problema kapag may hypertension.
03:18Halimbawa, ang isang tao naman,
03:20kung meron tayong BP na 140 over 100,
03:24hindi naman agad natin mararamdaman na meron ng mali.
03:27Usually, nagkakaroon ng complication na doon natin nalalaman
03:31na meron na palang hypertension ang pasyente.
03:33Like, for example, nai-stroke na yung pasyente,
03:37doon lang nila usually nalalaman na hypertensive sila.
03:40Kaya tinatawag natin na silent killer
03:42kasi sa panimulan nito, hindi natin nararamdaman ang mga sintomas.
03:51Tama ba, Dok?
03:52Some or meron ng ibang na detect na ng maintenance
03:55dahil meron ng ganito.
03:56Itong iba daw, tinitigil kapag wala nang nararamdaman.
03:59Okay lang po ba ito, Dok?
04:00Okay.
04:02Common yan sa practice ko rin.
04:04Usually, ang pasyente, sasabihin nila,
04:06Dok, iniinom ko lang yung pang-BP ko
04:09o yung maintenance ko
04:13dahil mataas yung BP ko
04:15pero ini-stop ko siya kapag mababa,
04:18which is mali.
04:19Kasi kaya nga siya tinawag na maintenance medication
04:22kasi kailangan natin i-maintain for that level yung BP natin.
04:26Ngayon, kapag ini-stop natin ng biglaan,
04:29mas delikado nga para sa pasyente
04:31kasi pwedeng mag-shoot up bigla yung BP
04:35na sinasaray natin ang mapababa,
04:37bigla mag-shoot up, magkakaroon pa ng complications.
04:39Ayun, kaya nga maintenance,
04:41kailangan lagi nung iinumin.
04:43Oo, yan ang nga po eh.
04:44Kaya meron akong reminder sa cellphone.
04:47Nag-maintenance ka na?
04:48Yes.
04:50Nagsasimula ako last year lang
04:51nung nagpa-check up tayo.
04:53Ayan, kailangan magpa-check up, Dok.
04:56Paano ba makakawa?
04:57Kasi baka hindi nila alam.
04:59Ano bang recommendation mo?
05:01Okay.
05:01Sa amin, nire-recommend namin
05:03na magpa-check up pasyente.
05:05Usually, every 3 to 6 months
05:08para at least mamonitor natin yung health natin.
05:10Lalo na, gaya nga na sinabi natin katina,
05:13asymptomatic ito.
05:14Ibig sabihin, hindi natin nararamdaman.
05:17So, kung aasa tayo ng walang konsulta,
05:19baka malit na tayo bago natin malaman.
05:22Narami pong naniniwala na genetic
05:24o manama na lamang yung high blood.
05:27May pag-asa pa rin po bang may iwasan ito
05:29kahit na may history yung genes
05:31o yung pamilya
05:33sa pagkakaroon ng high blood?
05:35Okay. Magandang tanong yan, no?
05:37Kailangan natin maintindihan din
05:40na ang genetics
05:41ay risk factor labang ng hypertension.
05:44Ibig sabihin,
05:45kung ang parents mo
05:46o ang magulang mo
05:47ay parehas hypertensive,
05:49hindi automatic na magkakaroon ka rin
05:51ng hypertension.
05:53Lagi rin natin tandaan
05:55na ang hypertension
05:56ay combination ng genetic factor
05:58and lifestyle.
06:00So, kung alam na natin
06:02na may lahi na hypertension
06:05yung both parents mo,
06:08dapat mas maingat tayo
06:10na bantayan,
06:11mas pangalagaan natin
06:12yung lifestyle natin, no?
06:15So, ibig sabihin,
06:17dapat mas maging conscious tayo
06:20kung ano yung kinakain natin.
06:22So, hindi 100%
06:23na magkakaroon ka ng hypertension.
06:25Risk factor lamang.
06:26Well, speaking of lifestyle changes,
06:29ano ba yung mga dapat na gawin
06:31na mga meron ng ganito
06:33at saka kasi iba minsan
06:34umaasa lang sa gamot, eh.
06:36Okay.
06:38Usually,
06:39ang nire-recommend namin
06:40na lifestyle
06:41sa mga may...
06:42sa mga pasyente
06:44na may hypertension, no?
06:45Iwasan yung mga maalat.
06:48Usually,
06:48less than
06:492,000 mg na salt lang
06:51or
06:52padaliin natin
06:53isang kutsaritang asin lamang
06:55per day
06:56ang dapat mong makain.
06:58So, ibig sabihin,
06:59dapat
06:59iwasan natin
07:01yung mga processed food,
07:03mga instant noodles.
07:04Yun kasi yung mga matataas, eh.
07:06Kaya yun yung binabawal namin.
07:08Pangalawa,
07:10i-advocate natin
07:11or i-practice natin
07:12yung dash diet
07:12na tinatawag natin.
07:14Dietary Approach
07:15to Stop Hypertension.
07:17Ito yung mga diet
07:17na mayaman sa fiber,
07:21mababa sa mga saturated fats,
07:23more on gulay,
07:24more on prutas, okay?
07:26Saka, siyempre,
07:27samahan natin
07:28ng diet and exercise.
07:30Ayan.
07:31Well, pakisabihan nga po
07:32kasi baka nanonood po
07:33yung mother ko ngayon
07:34mula sa California.
07:35Kasi ang katwira niya,
07:36kapag merong litsyon
07:37sa harapan ng
07:39salamesa namin,
07:40sabi niya,
07:40di bali,
07:41may maintenance naman, eh.
07:43Ganyan ang
07:43isang katwira, eh.
07:45Tama ba yung katwira na yun
07:46na pwede mong kainin
07:47lahat ng gusto mo
07:48basta may maintenance?
07:50Hindi naman, no?
07:51So, kailangan pa rin
07:52natin mag-ingat
07:53sa mga
07:54kinakain natin.
07:55Ang gamot,
07:56synthetic yan.
07:57So, mas maganda pa rin
07:58na mas natural tayo, no?
08:00So,
08:01alagaan natin
08:02yung pagkain natin
08:02kasi kahit anong gamot
08:04naman ang inumin natin
08:05kung hindi natin
08:06sasamahan ng lifestyle,
08:08so,
08:08hindi rin magiging maganda
08:10ang resulta.
08:10Ayan.
08:11Sabi nga,
08:12ano bang gusto mo?
08:13Maintenance medicine
08:14o mag-maintain ka na lang
08:15na magandang lifestyle
08:16at magandang diet?
08:18Oh.
08:18Mas okay yun, ano?
08:19Well,
08:20panghuli na lang po
08:21mga advice
08:21sa ating po mga
08:22ka-RSP
08:23para
08:24maiwasan po
08:25itong hypertension
08:26na ito.
08:27Okay.
08:28Para sa lahat, no?
08:29Kailangan natin
08:30maintindihan
08:31na ang hypertension
08:31ay hindi naman
08:33nakakatakot
08:34kung tayo ay mag
08:36pra-practice
08:37ng tamang pagkain
08:39at tamang pag-ehersisyo.
08:41Okay?
08:42Maiwasan natin
08:43ng hypertension
08:44sa pamamagitan
08:45ng pag-exercise.
08:48Kahit busy tayo,
08:49dapat meron pa rin tayong time
08:50para mag-exercise
08:51at dapat
08:53suriin natin
08:54yung mga kinakain natin.
08:56Hindi dapat lahat
08:57kinakain natin.
08:58Lahat in moderation
08:59dapat.
08:59Ayan.
09:00Ba't ako,
09:01pag nakakita ako
09:02ng mga bills ko sa bahay,
09:03parang, no,
09:04don't tumataas yung lipi ko.
09:06Stress.
09:06Iba ba yun?
09:07Yung stress, ha?
09:08Lahat na yun, no?
09:09Ganun.
09:10Well, thank you, Doc.
09:11Sa living telemed,
09:12Doc Alan Kirit.
09:14At salamat po
09:14sa pagbibigay
09:15ng mga informasyon
09:16kung naipon itong hypertension.
09:18Maraming salamat, Doc.
09:19Welcome.
Comments