00:01Diyarbakır suları 1932 yılında bu görmüş olduğunuz dağ kapı özellikle olmak üzere
00:06burçlar arasındaki sular bir yıkıma uğradı.
00:09Bu yıkıma uğramasının sebebi de o dönem erken cumhuriyet dönemin bir doğal refleksi olarak şehirler büyümek istiyordu.
00:17Ve Diyarbakır'la ilgili Ankara'da alınan karar da şehirleri daha modernleştirmek amacıyla
00:22mevcut suların kısmen yıkımını sağlayarak şehri daha büyük yapmaktı.
00:27Ve bundaki yapma sebeplerinin bir tanesi de Diyarbakır merkez şehrinin yeterince hava almamasıydı.
00:35Bu da bir bahane gösterilerek şehrin daha rahat hava alması ve bulaşıcı hastalıkları engellemek adıyla kısmen bir yıkım gerçekleşti.
00:45Bu yıkım da dönemin valisi 1932 yılında Hasan Faiz Ergün tarafından alınan kararla faaliyete geçti.
00:52Ve bu görmüş olduğunuz dağ kapı suları o zaman dinamit yöntemiyle patlatılarak yıkım gerçekleştirmeye başladı.
01:00Ama şehirde bu görüşe katılmayan birçok bilim insanı, kanaat önderleri vardı.
01:06Bunlardan gözümüze çarpan ve bildiğimiz kişi o dönem Diyarbakır'da yaşayan Fransız arkeolog Albet Gabriel'di.
01:14Albet Gabriel Diyarbakır surlarının yıkımına karşı çıkmıştı.
01:19Surların şehrin hava almasına engel olmadığını bilimsel bir çalışmayla geliştirerek telgraf çekerek anlattı.
01:27Daha sonra Ankara'da yapılan görüşmeler neticesinde surların yıkımı durduruldu.
01:33Ancak yıkım durduğuna kadar tabii ki Dağ Kapı ve Mardin Kapı tarafları bu yıkımdan istersemez etkilendi.
01:40Tabii bu surlar yıkılırken yıkılan molozların da nereye taşınacağına dair bir endişe söz konusuydu.
01:50Bu Dağ Kapı'da yıkılan molozlar da bir süre şehirde kaldı.
01:54Çünkü molozların nasıl şehir dışında taşınacağı o zaman bilinmiyordu teknik imkanlardan dolayı.
02:00Diyarbakır surları yıkımı sonlandırıldıktan sonra Diyarbakır en son görmüş olduğunuz bu görünme kavuştu.
02:05Ben de yapay zeka ile eğer bu Dağ Kapı'daki ve Mardin Kapı'daki sular yıkılmasaydı nasıl görünürdü diye bunu anlatan yapay zeka ile bir çalışma yaptım.
02:17Ve bu çalışmada tarihin önemini 2000 yıllık ayakta duran suların geçmişini anlatmaya çalıştım.
02:35İzlediğiniz için teşekkür ederim.
03:05İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar