- 10 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İNTRO
00:00Sevgili Cumhuriyet TV izleyenleri yayına hoş geldiniz efendim.
00:16Son birkaç günde Suriye'de çok önemli gelişmeler oldu.
00:19Bu ekranlarda birkaç gündür konuşuyoruz.
00:21Belli ki daha konuşmaya da devam edeceğiz.
00:23Bugün sizler için eski bir diplomata ağırlıyorum.
00:26Türkiye'nin ilk Erbil Başkonsolcusu Aydın Selcan bizimle.
00:30Hoş geldiniz.
00:32Hoş bulduk.
00:33İyi yayınlarınız.
00:34Efendim şimdi biliyorsunuz Suriye'de dün yeniden bir ateşkes anlaşması imzalandı.
00:41İlk bir anlaşma yapıldığı söylenmişti ama sonra çatışmalar sürmüştü.
00:46Son yapılan ve dün 8'den itibaren yürürlüğe giren anlaşmaya göre
00:50SDG güçleri Haseke ve Kamışlı'ya çekilecekler.
00:53HTS yönetimi oraya müdahale etmeyecek.
00:56Bunun yanında Malzum Abdi'nin Suriye yönetimi için bir savunma bakanı yardımcısı ve Haseke valisi önereceği de söylendi.
01:03Tabii başka maddeler de var.
01:05Son durumu değerlendirmenizi işleyeyim.
01:07Şimdiye kadar çok hızlı gelişmeler oldu söylediğim gibi.
01:10Genel bir değerlendirme alayım sizden.
01:12Son olarak işte Şambar aşiretinin bir kolu 2013'ten beri YPG ile birlikte hareket eden tam Irak sınırının
01:25yani Kuzeydoğu o haritada ördek gagası denilen dar üçgen bölümün karşı Irak tarafındaki ve bu tarafında olan Şambar aşiretinin o ilgili kolu da taraf değiştirdi ve Şam'dan tarafa alıldı.
01:42Şam, Şam'ın yanına geçti.
01:43Böyle olunca zaten şu anda aslında SDG'den söz etmek mümkün değil artık.
01:49Artık YPG ve YPJ demek daha doğru.
01:53Diğer taraftan işte Kuzey ve Doğu Suriye özel demokratik, özel yerel yönetimi denebilir.
02:04O bölgede artık yok.
02:07Şimdi etnik olarak Suriye Kürtlerinin nüfusun çoğunluğunu oluşturduğu işte bir Kobane cebi,
02:19bir de Kuzey Doğu uçtaki sınırımıza hemen dibinde olan işte Musaybe'nin tam karşısındaki kamışlı Amude Derik.
02:27Orada Rimean petrol sahası var ve oradan bir de tabii karşı tarafta KDP kontrolündeki bir tam yine üç sınırın yani Türkiye-Suriye olarak sınırın birbirine kesiştiği yer bir geç var karşılıklı.
02:41Evet burada tabii aslında bu şunu da söylemek gerekir yani etnik olarak dedim ama Kobane ve bu Kamışlı Derik Amudeok oradaki Kürtler Türkiye'nin 1920'lerdeki ayaklanma Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki ayaklanmalardan sonra oraya göçertilen ya kendileri göçen orada yerleşik Kürtler.
03:05Yani eğer bir akrabalıktan sonra açtıklarım ki ben bu terimleri yanlış söylüyorum da Türkiye-Kürtler bakımda ama söz edilecek sebepler tamamlanabilir.
03:15Yani sınırın bu tarafı ile o tarafı birbirine akraba.
03:18Bu tarafta Afrin daha önce vardı Zeklidalı harekatı diye falan.
03:22Orası işte Kürt Dağı denilen tarihte bin yıllık belki Kürt yurdu.
03:28Zaten Suriye'deki nüfus da Sünni Arapların çoğunluğu var.
03:34Bölge hakimiyeti olarak işte Kürtlerin burada bir bölgesel şeyi var ama siyasal temsilde de işte Arap Baharı başladıktan bu yana.
03:45Burada YPG, YPG ve siyasal olarak BD hakimiyeti vardı.
03:49NKS yani KDP, KAB destekli olan partilerin ve milis güçlerinin varlığına da YPG, YPG tarafından müsaade edilmiyordu.
03:59Bu an kadar edilmedi zaten.
04:00Geldiğimiz yerde işte Suriye, şu arkadaş Suriye, Arap Cumhuriyeti, Kürtlere de işte şeyin geçiş dönemi, Cumhurbaşkanı Devlet Başkanı Ahmet Al-Şaran'ın karanamesiyle
04:15hakları tanınarak yani 1962'deki Kuvaseke nüfus sayımından sonraki istisnai yasalar kaldırılılarak
04:26Kürtçe bir ulusal dili, resmi değil ama ulusal dillerden biri olarak kabul edilerek
04:31öyle bir yeni statü koya var olmuş gözüküyor şu an için.
04:36Zaten pek de aslında bir çatışma olmadı.
04:38Bir şekilde hareketler yani bu Arap'la aşiretlerin SDG içinden çözülmesiyle ki bunlar üçte ikisi de oluşturuyordu.
04:44Bu sonuç ortaya çıktı yalnız bir de.
04:48Şunun arttırdığını çizmek lazım tabii.
04:49Bir taraftan da bu anlatılan işte ABD dişine tırlanana kadar ağır silahlarla donatıyor.
04:57Yok işte İsrail oradan Türkiye sınırına dayanacak Doğut Koridoru falan.
05:01Bu anlatılarında ne kadar zeminsiz olduğu veya başka bir de işte bir sınır propagandadan ibaret olduğu da anlaşıldı bence.
05:09Evet aslında dediğiniz gibi oldukça da tahmin edilemeyeceği kadar hızlı oldu.
05:13Şimdi bir yandan tabii Türkiye'ye yansımalarını biraz konuşmak istiyorum.
05:18Çünkü operasyonların başladığı ilk günden itibaren tabii orada bir katliam durumunda olduğu için görüntüler medyaya bir şekilde düştüğü için
05:27Kürtlerin çok ciddi bir karşı duruşu oldu.
05:29Türkiye'de de protestolar yapıldı.
05:32En son dün biliyorsunuz bir bayrak indirme gibi bir provokasyon oldu.
05:35Sonra aslında biz içeride bütün bu olanlardan süreç nasıl etkilenecek derken
05:41Dem Parti'nin, Bahçeli'nin karşılıklı olarak atıştığı bir konjonktürün içinde bulduk kendimizi.
05:47Sizin bu aslında başından beri bu süreci çeşitli konularda eleştirdiğinizi de biliyorum.
05:52Dolayısıyla bütün bu olanlardan sonra süreç dediğimiz şey size ne düşündürüyor?
05:57Bu müsahibindeki hadise konusunda benim de sözcüğüne güvendiğim şahsını da tanıdığım
06:04kendi dedeli celi olan Diyarbakır'da Muhammed Bozarslan'ın orada olduğunu
06:10çünkü biliyorsunuz Dem Parti müsahibinde yaptığı toplantısı ve onun öncesinde sanıyorum
06:16öncesinde bu yürüyüş düzenlenmişti.
06:19Ve orada bunu baştan sona izlediğini, bu kitlenin topluluğunda çok Türk bayrağının
06:26önünden geçtiğini, böyle bir olay yaşanmadığını, onun kesinlikle bir provokasyon olarak
06:32durdurulması gerektiğini paylaştı.
06:35Ayrıca Dem Parti sözcüsü yine şahsen tanıdığım Ayşegül Doğan'ı da bir paylaşım yaparak
06:41bunun kesinlikle böyle bir organizasyon içinde olamayacağını haklı olarak ifade etti.
06:49Süreç konusuna gelince benim tabii birçok kişimde söylediğim gibi terörsüz Türkiye denildiğinde
06:55ya da demokratikleşme denildiğinde ya da başvurdu kardeşlik denildiğinde
07:01bunlara aklı başında hiç kimsenin hayır ben terör istiyorum, huzur istemiyorum,
07:07kardeşliğe karşıyım, demokratik olmak da istemiyorum falan gibi bir şey diyeceğim.
07:12Ama bu ortadaki sürecin ben şöyle bir çarpıtlı çelişkisi olduğunu söyleye geldim kendimce.
07:19Birincisi burada kapalı yürümesi gereken ayak açık yürüyüp, açık yürümesi gereken kapalı yürüyü
07:26yani istiyorum.
07:27Tabii her ülkede olduğu gibi Türkiye'de de Milli İstihbarat Teşkilatı dilediği muhaktapla görülebilir.
07:33Zaten bütün ülkelerde de istihbarat teşkilatı bunun için vardır.
07:37Yani diplomatik kanallar kapansa bile istihbarat kanallar açıktır.
07:42Bunun bilinmesi de gerekmez.
07:45Yani belli bir olgunluğa geldikten sonra iş siyasi taktasıdır.
07:48Bu da sanki o kanaldan yürülmesi gereken, yani PKK'yla yapılan, Kandil'le veya İmdalı'la yapılan müzakere veya muhabere diyelim,
08:00açıktan yürürken siyasal olarak işte meclisin devreye girip bu komisyon olarak yaptığı ilgisi kapalı olarak yürüdü.
08:10Örneğin meclisin heyeti eksik olarak CHP'ye katılmadı o heyete.
08:14Başkanlıkları da vardı katılmayan ama sonuç olarak işte Dem Parti, AKP ve MHP'den oluşan heyet İbdalı'ya gitti.
08:22Biliyorsunuz bazı heyet üyeleri bir tevi dahi reddetti.
08:2616 sayfalık bir nokta tutulduğu söylendi.
08:296'da imzalanıp açıklanmak üzere karaltına alın.
08:33O bile açıklanmayıp 4 sayfalık açıklandı.
08:36Özet'i kim yaptı diye sorulduğunda yanıt almamadı.
08:39Burada pek çok kişi çatışma çözümü çalıştığını söyleyerek ETA'dan, FARK'tan, İRA'dan yahut işte Afrika Ulusal Kongresi, NC'den örnekler veriyor.
08:55Kütü örnek olarak işte Tamil katlanmaları veriliyor.
08:59Bunun gibi örnekler verilerek çatışma çözümü söyleniyor.
09:02Ama ben de şunu hatırlatıyorum 1975'te Franco'nun ölümüyle İspanya'nın 82'deki o başarısız darbe girişimi işte o Yarbay Teherol'un önünde olduğu ama arkasında aslında pek çok üst düzey generalin olduğu sonradan anlaşılan başarısız darbe girişimi.
09:22Şimdi 75-82 arasındaki demokratikleşme asıl İspanya'ya bakınca görülmesi gereken Türkiye'de süreç başladıktan bu yana demokratikleşme olmadı.
09:34Aksine otoriterleşme ağırlaştı.
09:36Bir yandan da bu sürece hayırsız şartsız iman edilmesi istenildi.
09:43Benim karşı çıktığım husus buydu.
09:45Terörsüz Türkiye bunun adı.
09:47E zaten Türkiye'de terör yok.
09:50Süreç başladığında da yoktu.
09:52Belki 10 yıldır yok.
09:54Biz çok istisnalar hariç.
09:56Irak'ta işte bu Pencekilit Harekatları'ndan sonra hani ben 2013'te her bir başkonsolosuna ayrıldığımda 14 civarında olan işte İleri Karakol ya da geçici üst bölge sayısı bu 140'ü geçmiş durumda.
10:10Burada da bir arketekte algısı sütüyor.
10:12Geriye artık geçmişte olduğu için geri dönüp öyle mi yapılırdı, böyle yapılabilir miydi demin anlamı yok ama algı olarak iktidarın bile söylediği bu SDG kalıyor.
10:23Ve SDG için deniyordu ki ABD burada bir terör devleti kuracak.
10:28Yahut İsrail bu SDG kullanarak kapımıza dayandı.
10:30Şimdi aynı ABD ile iş birliği içinde ve öncesinde ABD aracılığıyla Şaran'ın İsrail'le 6 Ocak'ta Paris'te yaptığı görüşmedeki varılan ulaşış sonrasında hani bir bilardo bendirtmesi kullanırsa ıslaka topa orada vurdu.
10:47Top orada yuvarlanmaya başladı.
10:48Ve ondan sonra İsrail'den bir ses çıkmadı zaten.
10:50Bugüne geldik demek ki bu anlattı az önce söylediğim gibi propaganda'dan ibaret bir kere bu bir.
10:59İkincisi şimdi bu şekilde Arap aşiretlerin SDG'nin içinden çözülmesiyle birlikte gelinen durum ortada.
11:07Burada o zaman terörsüz Suriye'de sağlanmış oldu.
11:11Şimdi eğer süreç terörsüz Türkiye'ye terörsüz Suriye'ye terörsüz olarak süreceği ise süreç zaten o zaman müadını doldurdu.
11:21Öyleyse şimdi ne konuşulacak komisyonda ne yapılacak?
11:25Herhalde o zaman CHP'nin komisyon raporunda söylediği gibi bu komisyonun kendine bir demokratikleşme misyonu biçmesi doğrusudur.
11:38Ama herhalde kimsenin de o yönde bir beklentisi yok.
11:41Yani bunu CHP'yi kast ederek söylemiyorum.
11:43Meclis işte çok kullanılan terimle arit medya açısından ve de bu iktidarın herhalde demokratikleşme gibi bir derdi olamayacağı düşünüldüğünde
11:51öyle bir yöne evrileceğini de öndördüm.
11:54Az önce de bir şey söylediniz.
11:57Yani Türkiye'de Kürtlerin üzüldüğü ya da düş kırıklığına uğradığı öfkelendiği kuşkusuz.
12:01Yani Şam'da iş başında olan hükümetin demokrat olduğu söylemez.
12:07Ama inorganik olduğu da iddia edilemez.
12:10Bir yandan da insan hakları ihlalleri kuşkusuz vardır.
12:14Daha önce Laskiye'de olduğu gibi, Laskiye-Tartus kıyı şeridinde olduğu gibi
12:19yahut güneyde şu anda İsrail protektorası, koruması altında olan rüzgü bölgesinde olduğu gibi
12:27burada da oldu.
12:28Ama şurada destekmek gerekir ki yani Suriye, Afganistan değil.
12:32Yahut şu anda baştaki idare Taliban değil.
12:37Evet işte geçmişindeyiz, el-Kaidecilikten şuradan buradan gelen bir Ahmet El-Şar'a var.
12:42Ama Ahmet El-Şar'a da ortada bir şamlı bir aileden geldiğini biliyoruz.
12:46Ebu Büyü'ne kadar da hani şu anda hani bizde bir laf vardı bir aralar seçmem mi ithal edelim diye.
12:54Burada ama böyle ama böyle başta olan Şam'daki yönetim bu.
12:59Ve şu ana kadar da belli bir yere getirdi.
13:01Bundan sonra tabii yani aynası iştir kişinin lafa bakılmaz.
13:05Bundan sonra da ne şekilde davranacak, ne yapacak?
13:08Bu altına inip imza attığı hakları verecek mi?
13:11Aynı şekilde kendi çevresine bütün bunları nasıl anlatacak?
13:15Yani Ahmet El-Şar'a'nın kendi yakın çevresine İsrail'le iş birliğine girdiğini,
13:20ABD'yle birlikte ışık ve savaş alacağını,
13:24işte Kürtlere özellikle kadınlara hakların verileceğini izah etmesi,
13:31ve bunu yapabilmesi güç, bunu yapabilmesi için de tabii şiddet tekelini hem merkezde Şam'da toplaması gerekiyor hem de kendi elinde toplaması gerekiyor.
13:42Yani bir başka değişik işlemler kimse fazlalık yapacak değil ama yine pek çok sıkça başvurulan bir benzer meyle belki bir uzun bıçaklar girecesi de yaşanabilir Şam'da yakın gelecekte.
13:53Evet, Aydın Bey bir yandan bazen internetin azizliğine uğruyoruz, kopmalar olabiliyor o yüzden çok da uzun tutmayacağım ama bir sorum daha olsun.
14:02Bu süreçte en çok tartışılan başlıklardan biri de aslında SDG'nin orada IŞİD'e karşı savaşta,
14:09ABD'nin batılı devletlerin ciddi bir müttefiki olduğu ancak geldiğimiz noktada batılı devletler tarafından tırnak içinde söylüyorum,
14:16adeta satıldığı, yalnız bırakıldığı ve gözden çıkarıldığıydı.
14:20Zaten hem Tom Barak hem Trump bunu açıkça da ifade etti.
14:23Baktığınızda burada Türkiye açısından da biraz bakalım aslında.
14:27Türkiye'nin orada biraz istediği olmuş gibi gözüküyor.
14:29Biraz bir zafer havası var aslında Türkleşişleri tarafında.
14:34Bir yandan da SDG'nin bu izlemiş olduğu politikanın ve gelinen noktanın değerlendirmenizi isteyeyim.
14:40Buralara tekrar bir konuşalım.
14:43Abi zafer havasında olup dediğim gibi yalnız şunu herhalde hatırlatmak lazım.
14:48Yani hani ABD şu kadar bin kilometreden gelip buraya yerleşmekle işte falan filan emperyalizm böyle laflar vardı.
14:55Bu sırf iktidarda da yoktu.
14:57Şimdi bu belki geniş kesimde vardı.
14:59Şimdi bu iş ABD ile iş birliği içinde oldu.
15:02Bunun her yerlerde kimse inkar etmez.
15:05Ayrıca diğer tehdit denilen İsrail ile de iş birliği değil ama dolaylı veya doğrudan iletişim ve karşılıklı mutafakat da oldu.
15:13Şimdi bunun ters tarafına çevirdiğimizde yani SDG açısından hani ne deniyordu?
15:19Komuta kademesi YPG tarafından işte oluşturulan ya da ana muharip omurgası YPG tarafından oluşturulan ama mevcudun 3'te 2'si Arap aşiretlerin katkısıyla olan SDG.
15:35Bunun işlevi neydi?
15:36Esad varken işte Esad'a bir alternatifti.
15:39Bu işeydi varken IŞİD'le mücadeleydi.
15:41Ondan sonra bu adetlerin ortadan kalktı.
15:44Zamanında adım atabilmek tabii diplomaside ya da devlet adamlığında önemli.
15:49Yani zamanında dönüşüm, zamanında uyarlanma, rüzgarın döndüğünü zamanında da görme.
15:56Bir de hani ayaklarımı nerede basıyorum, nerede duruyorum?
15:59Şimdi bu Fırat'ın doğusu, bölgesi işte bir tarafında Ahmet Şar'a ki tabii Ahmet Şar'a'nın ırklıktan çıkıp 12 günde Şam'a gelip Esad'ı devirmesi, Esad'ın sürgüne gitmesi ve 12 yıllık iç savaşın 12 günde bitmesi bütün dağılımı değiştirdi.
16:16Trump'ın kaşa geçmesi de başka bir değişiklik yaptı.
16:20Bu hele Paris'te artık İsrail'le Şar'a'nın anlaşmasını iyice herhalde şanların çalmasını gerektirirdi.
16:27Bir yanda Türkiye var, bir yanda işte Şam yönetimindeki bölge var.
16:32Ve o arkasına İsrail'i işte bir kenara almış ama yanına ABD'yi almış.
16:38Bu tarafta Irak Kürdistan'ı var ve aşağısında işte Irak'ın parçası Irak Kürdistan'ı da denize çıkışı olmayan bölgede bir milis gücünün tabii bu şekilde bir sonuçla karşılaşması kaçınılmaz oldu.
16:57Ve çok çöktü çünkü bu gün ne gelindi, nasıl ödüldü, 12 günde Esad devrildiyse bu da nezen biçimde oldu.
17:06Çünkü Arap aşiretler kurşun bile atmadan taraf değiştirdiler.
17:10Zaten onlar açısından da bu işte orada benimsetilemeye ve gayret edilen ideolojinin de bir anlam ifade etmediği ortaya çıkmıştır.
17:22Evet. Peki Aydın Bey çok teşekkür ediyorum vakit ayırdığınız için.
17:25Teşekkür ediyorum. İyi yayınlar dilerim.
17:29Hoşçakalın.
17:31Sevgili izleyenler eski diplomat Aydın Selcen'i ağırladım efendim sizler için.
17:35Suriye'ye konuştuk. Suriye'yi belli ki daha çok konuşacağız.
17:38Çünkü haftalardır devam eden bir çatışma şu anda bir ateşkes aşamasına taşımış gibi gözüküyor.
17:44Ancak bundan sonra yaşanacak bütün gelişmeler Türkiye'yi de yakıdan ilgilendiriyor.
17:49Dolayısıyla gündemimizi almaya devam edeceğiz.
17:51Şimdilik hoşçakalın.