- 2 hafta önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İNTRO
00:00Sevgili izleyenler yayınımıza hoş geldiniz.
00:15Efendim bugün Suriye'de yaşanan son gelişmeleri konuşacağız.
00:18Sizler için akademisyen ve yazar Fatih Yaşlı'yı ağırlıyorum.
00:21Hoş geldiniz.
00:23Hoş bulduk. Merhaba.
00:24Şimdi ocağın ilk haftasından bu yana Suriye ciddi çatışmalara sahne oldu.
00:29Geldiğimiz noktada 14 maddelik bir anlaşma imzalandı.
00:33Son durumu değerlendirmenizi isteyeceğim.
00:35Sonra biraz Türkiye'ye ve sürece yansımalarını konuşalım dilerseniz.
00:38Şimdi bu anlaşmayla ilgili aslında kim yararlı kim zararlı çıktı gibi bir tartışma var.
00:43Siz buradan bakınca nasıl görüyorsunuz durumu?
00:48Şimdi bu biraz Esad yönetiminin devrilmesine benzedi şu anlamda.
00:52Esad yönetiminin devrilmesi için uzun yıllar süren bir savaş zorunlu olmuştu.
00:58Özellikle dış bir müdahale vardı.
01:01Türkiye'nin, Arap devletlerinin, Amerika'nın, Avrupa'nın.
01:04Ama cihatçılar taarruzuna geçtiğinde kimse beklemediği bir şekilde, kimsenin beklemediği bir şekilde birkaç gün içerisinde Şam'a kadar yürümeyi başarmışlardı.
01:13Şimdi de örneğin çatışmalar birkaç gündür devam ediyordu.
01:15Ama kimse YPG'nin, SDG'nin bu kadar hızlı bir şekilde geri çekileceğini ve HTŞ ordusunun şehirleri bu kadar kolay alacağını,
01:24Fırat'ın, yani Halep'ten başlayarak Fırat'ın batısına kadar uzanan yerdeki şehirleri bu kadar kolay alacağını kimse tahmin etmiyordu.
01:31Dolayısıyla süreç son derece hızlı işledi.
01:34Bunun gerisinde bir takım nedenler var.
01:38Yani özellikle anlaşılıyor ki ABD ve İSİL HTŞ yönetimine bir şekilde göz yumdu, ona açtı.
01:46YPG ile ise bugüne kadar sürdürdüğü ortaklığı sahaya yansıtmadı.
01:51Yani ona herhangi bir şekilde bir askeri destek vermedi.
01:54Esas mesele bu gibi görünüyor.
01:56Özellikle geçen hafta Paris'te İsrail'li yöneticilerle HTŞ'li yöneticiler bir araya geldiler.
02:04Ve orada bir istihbarat anlaşması imzalandı.
02:07Anlaşılan o ki o anlaşma istihbaratın da ötesinde aslında İsrail devletinin ABD ile birlikte Şam'daki yeni cihatçı yönetimin meşruiyetini tanıdığını ispatlayan bir anlaşma olmuş.
02:21Bunu belgeleyen bir anlaşma olmuş.
02:23Saldırının da operasyonun da zaten o anlaşmanın üzerine gelmesi herhalde bir tesadüf olmasa gerek.
02:29Yani ABD ve İsrail ile Jolani güçleri artık Suriye'nin yönetiminin kimde olacağı üzerinde bir anlaşmaya vardıktan sonra bunun etkisiyle YPG muhtemelen Fırat'ın doğusunda belki Kürtlerin nüfus olarak yaşadığı bölgelerde varlığını kısmen devam ettirebilir.
02:47Bu doğru ama öte yandan Suriye'nin bütününün kimin sahibi olacağı, Suriye'nin bütününe kimin sahibi olacağı az çok anlaşılmış.
02:55Yani artık emperyalizm Jolani'ye evet sen burayı yöneteceksin şeklinde bir cevaz vermiş gibi görünüyor.
03:01Zaten Trump en başından itibaren bunu söylemişti.
03:05Yani Sezar yaptırımlarını kaldırdılar.
03:07Jolani'nin üzerindeki o bayrak çekti.
03:14Kune etirabet dediğimiz bölgede oralara konuşlandı ve Suriye'nin güneyini adeta kendi sınırları içerisine fiilen katmış oldu.
03:22Ve toplamına bakıldığında bugün itibariyle artık YPG, SDG'nin iki gün önceki, 48 saat önceki bölgedeki gücünden fersah fersah uzakta olduğunu görüyoruz.
03:36Şimdi bu az önce anlattığım konjonktürel nedendi.
03:40Bir de daha tarihsel bir neden.
03:42O da şu, Esad yönetimi düştükten sonra bizim Şii ekseni ya da direniş ekseni diye adlandırdığımız eksen son derece zayıfladı.
03:53Yani neresi orası? İran'dan başlıyor.
03:56Zaten İran kurucusuydu.
03:57İran, Irak'taki Haçlı Şabi güçleri, Suriye, Esad, hemen onun yanında Lübnan'da Hizbullah, oradan Filistin ve Yemen diye uzanan bir hat vardı.
04:08Ve bu hat ABD-İsrail eksenine karşı duruyordu.
04:11Esad yönetimi düştükten sonra, Lübnan'da Hizbullah öldürüldükten sonra, Gazze'de çok büyük bir yıkım gerçekleştirildikten sonra,
04:23bu direniş ekseni büyük ölçüde çözüldü ve zayıfladı.
04:26Ortadan itibaren, Suriye'de Esad yönetiminin düşmesinden itibaren anlaşılan o ki,
04:34siyasetine İran karşıtlığı üzerinden çok da gerek olmadığı fark edildi.
04:40Yani zaten İranlı milisler Suriye'den çekilmişlerdi, Esad yönetimi düşmüştü.
04:46Kürt siyasetine Suriye'de düşen rol biraz buydu.
04:49Yani hem Esad güçlerinin Fırat'ın doğusuna geçmesini engellemek,
04:53hem de aynı zamanda İranlı milislere karşı bir direnç odağı oluşturmak.
04:57Ama şimdi bugün gelinen noktada bakıldığında,
05:00ABD ve İsrail için PTC'nin, Jolani güçlerinin bunu daha iyi yapabileceği,
05:05bunu daha verimli yapabileceği ortaya çıktı.
05:08Zaten genelde emperyalizm bu tür tercihler yaptığında,
05:12daha güçlü olanı, devlet olmaya daha yakın olanı,
05:15daha kolay kullanabileceğini tercih eder.
05:17Zaten taraflar, yani hem ABD, pardon hem HTSH hem YPG,
05:22ABD'ye bütün yatırımlarını yapmışlardı.
05:25ABD'ye beni al, beni al diyorlardı.
05:28ABD bir noktaya kadar YPG'yi kendisi açısından işlevsel gördü, bu doğru.
05:32Ama bugün gelinen noktada anlaşılan o ki,
05:35HTSH, cihatçılar Suriye'nin yönetilebilmesi için,
05:38İsrail ve ABD açısından daha işlevsel görünüyorlar.
05:42Bunun yanı sıra İran'ın çekilmesiyle birlikte Esad'dan sonra,
05:47oradaki Arap aşiretlerinin arkasındaki güç olan Arabistan da,
05:51Suudi Arabistan da anlaşılan Arap aşiretlerine dedi ki,
05:55SDG'den çıkın ve dolayısıyla rejime yanaşın, HTSH rejimine yanaşın.
06:00Bu da beraberinde yine çöküşün hızlı bir şekilde olmasını getirdi.
06:03Zaten dün Jolani'nin görüşme yaptığı isimlere baktığımızda,
06:08aslında neyin ne olduğunu anlayabiliyoruz.
06:09Yani imza, o anlaşma kimle imzalandı?
06:13İşte Tom Barak var.
06:14Sonrasında yapılan telefon görüşmeleri,
06:16Suudi Arabistan kralı, daha doğrusu Veliat Prens,
06:20sonrasında Erdoğan ve sonrasında da Katar emirliği.
06:23Yani bölgedeki müttefikleriyle zaten Jolani görüşmüş oldu
06:27ve ABD'den de izin, anlaşma izni çıktı.
06:30Ve bugün gelinen noktada, dediğim gibi o anlaşmaya bakarsak,
06:3448 saat öncesine göre,
06:35YPG çok ciddi bir şekilde bir güç kaybetmişti orada.
06:39Çünkü bir önceki mutabakat,
06:41yani 10 Mart'ta imzalanan mutabakat ve sonrasındaki gelişmelerde,
06:46örneğin YPG'nin Tümenler ve Tugaylar halinde,
06:50HTSH ordusuna katılacağı söyleniyordu.
06:53Ama bugünkü anlaşmayla,
06:54yani dünkü anlaşmayla,
06:56bu tek tek bireysel olacak.
06:57Yani Tümen ve Tugay olmayacak.
06:58Dolayısıyla YPG kendisini,
07:00orduya entegre olurken dağıtacak.
07:02Bunun dışında sınır kapıları Şam'a bırakılacak,
07:05petrol Şam'a bırakılacak.
07:07Zaten dünkü askeri operasyonla birlikte,
07:10YPG güçleri,
07:12ellerindeki barajları,
07:14petrol kuyularını,
07:15vesaire,
07:16yani bütün yeraltı zenginliklerini bırakarak da çekildiler.
07:19Yani bu saatten sonra,
07:20Fırat'ın doğusunda,
07:21bir küldesi kalsa bile,
07:23o ekonomik anlamda da son derece sıkışmış olacak.
07:26Yani bugüne kadar,
07:27fiili olarak bu petrol kuyuları,
07:29barajlar, elektrik santralleri,
07:31YPG'nin yönetimindeydi.
07:33Ve o ekonomik gelir elde ediyorlardı.
07:35Ama şimdi bugün gelinen noktada,
07:37dediğim gibi o küçük yerlere,
07:39Haseke ve civarına bir tür özellik,
07:41ya da işte fiili özellik tanınsa bile,
07:44bu saatten sonra,
07:45oralar ekonomik anlamda da Şam'a bağımlı hale geldiler.
07:49Ve dolayısıyla,
07:50dediğim gibi 48 saat içerisinde,
07:51bütün bir denge,
07:53coğrafyada değişmiş oldu.
07:55Peki,
07:55iki soruyla devam edeyim.
07:57Suriye başlığını aşmadan,
07:59Rojova'ya yönelik bir müdahaleye gerek kaldı mı?
08:02Böyle bir öngörünüz var mı?
08:03Onu soracağım.
08:04Bir de biraz Türkiye'nin içine doğru bakmaya başlayalım.
08:07Uzun zamandır bir süreç devam ediyor.
08:09Tabi Suriye ile oldukça bağlantılı.
08:12Şimdi bu 14 maddelik anlaşmada,
08:14bir madde var aslında.
08:15Tam anlamıyla,
08:16Ankara'nın isteğine uyan bir madde.
08:18Orada,
08:19Suriye ile olmayan,
08:20PKK liderlerinin,
08:22üyelerinin sınır dışı etmesini,
08:24SDG'den taahhüt şeklinde almış.
08:27Şu andaki Suriye yönetimi.
08:28Şimdi bu maddenin çerçevesinde bir konuşalım.
08:31Süreç bağlamında,
08:32şimdi Suriye'de,
08:34en azından bu noktada,
08:35Ankara'nın istediği oldu diyebilir miyiz?
08:37Türkiye'deki süreç nasıl etkilenecek?
08:40Yani Rojova'ya bir operasyona gerek olup olmayacağını,
08:44biraz gelişmeler belirler.
08:45Yani HTC nereye kadar gitmek isteyecek?
08:49YPG'yi ne kadar sıkıştırmak isteyecek?
08:51Silahsızlandırma süreci nasıl işleyecek?
08:53Vesaire.
08:54Onu henüz bilemeyiz.
08:55Ya da ABD tüm bunlara ne kadar izin verecek?
08:57Örneğin şu an için,
08:58yeter bu noktada durun derse ABD,
09:00burada dururlar.
09:01Ama yok,
09:02ABD ve İsrail bütünüyle HTC'nin önünü açtıysa,
09:05belki Fırat'ın doğusunda dıştırma operasyonunu,
09:08biz izleyebiliriz.
09:09Zaten Türkiye'nin de istediği şeylerden biri.
09:12Bu idi.
09:13Şimdi gelelim,
09:14tüm bu yaşananların içerideki sürece etkisine.
09:18Şimdi dün itibariyle şöyle bir genel kanaat ortaya çıktı.
09:22Ya su zaten işte HTC güçleri,
09:25YPG'yi yendiğine göre,
09:26artık orada bir tehdit kalmadığına göre,
09:29bir anlaşma sağlandığına göre,
09:31içeride de sürecin devamını gerektirecek bir durum söz konusu değil.
09:36Artık gerek yok,
09:37dolayısıyla masa devrilebilir diye bir genel kanaat oluştu.
09:39Ben bunun tam tersini düşünüyorum.
09:41Yani Türkiye'nin AKP, MHP iktidarının istediği Türkiye'de olduğu için,
09:47bunun yansımasını,
09:49Türkiye'nin içine de bunun yansımasının olmasını da isteyebilirler.
09:53Nedir o?
09:54Yani PKK son derece sıkışmış durumda.
09:56Aynı zamanda DEM Parti de şu an çok ne yapacağını bilemez bir halde.
10:00Yani Halep meselesinde işte o destek eylemleri yaptılar vesaire.
10:05Ama kimse, onlar da dahil kimse benim görebildiğim kadarıyla sürecin bu kadar hızlı işlemesini,
10:11ABD ve İsrail'in bu kadar kolaylıkla YPG'yi amiyane tabirle satışa getirmesini kimse beklemiyordu anlaşılan.
10:19Şimdi iktidarın eli güçlendiği için masayı devirmek yerine,
10:24örneğin PKK'ya daha kolay silah bıraktırabileceklerini,
10:27DEM Parti'yi daha kolay bir anayasa değişikliğine,
10:31bir masaya, bir pazarlığa oturtabileceklerini düşündükleri için
10:35süreç belki de devam edecektir.
10:37Bununla ilgili bence Devlet Bahçeli'nin ve Erdoğan'ın
10:41yarın yapacakları konuşmaları,
10:43belki bugünden bir takım açıklamalar gelir.
10:45Ama özellikle grup toplantılarında yapacakları konuşmaları takip edecekler Bahçeli'nin.
10:51Çünkü bu işin sözcülüğü, sürecin sözcülüğünü Bahçeli'yle üstlenmişti.
10:54Zaten Suriye'de operasyonlar başladığında da,
10:57Cumartesi günü çatışmalar şiddetlendiğinde de çok net bir şekilde
11:01Kürtlerle YPG'yi ayırmak lazım dedi.
11:04O operasyonların haklılığını ve Türkiye'nin bunun arkasında olduğunu söyledi.
11:10Ve devamında da, pardon,
11:13ve devamında da Jolani'nin o yapmış olduğu açıklamaların,
11:17yani işte Nevroz'un bayramı olarak resmi tatili vesaire,
11:21onların da arkasında durduğunu söyledi.
11:22Dolayısıyla bugün ya da yarın hükümet cenahından yapılacak açıklamalara bakarak,
11:28biz sürecin devam edip etmeyeceğini anlarız.
11:30Ama bence devam etmemesi için bir gerekçe yok bu anlamda.
11:33Çünkü süreç elbette Suriye'yle bağlantılıydı.
11:36Ama bunun bir de iki ayağı var.
11:38Yani iktidar bir anayasa değişikliği istiyor.
11:41Kürtleri CHP'ye yönelik tasviye operasyonunda,
11:44Kürt siyasetini daha nötr bir yerde tutmak istiyor.
11:47O 2023 seçimlerindeki o fiili ittifakın ortadan kalkmasını istiyor.
11:54Dolayısıyla tüm bunlar aynı zamanda tabii biz terörü bitirdik mesajını da vermek istiyor topluma.
11:58Tüm bunlar nedeniyle ben yani hemen kısa süre içerisinde,
12:03belki bir süre dondurulacaktır,
12:06işte Öcalan'la daha az görüşülecektir belki vesaire.
12:08Ama sürecin içeride tamamen rafa kaldırılmayacağını,
12:13bir süre daha devam edeceğini,
12:15iktidarın artık daha güçlü bir elle masaya oturmak adına
12:18hem PKK'yı silahsızlandırmak için hızlanacağını,
12:21hem de aynı zamanda demir biraz daha sıkıştırabileceğini düşünüyorum.
12:25Evet.
12:26Peki.
12:26Fatih Hocam şimdi bitirmeden bir İran başlığı açalım.
12:29Biliyorsunuz Venezuela'ya da yönelik bir müdahale oldu.
12:32Sonra İran'ın da tabii yılbaşından önce başlamıştı ama
12:35giderek o protestoların hareketlendiğini izledik.
12:38Şimdi aslında İran'daki mevcut durumu rejimi bir değerlendirmeyi istiyorum.
12:43Çünkü geçmiş protestolarda da İran'daki rejim düştü düşecek gibi bir tartışma vardı.
12:48Aslında biz Venezuela olayında devlet başkanı kaçırılsa bile
12:51bir rejimin hemen öyle düşmediğini gördük.
12:53İran'da da tabii çok farklı yönü var bunun.
12:55En önemli yönlerinden biri de ekonomik yönü belki de.
12:58Bugün baktığınızda ABD ve İsrail'in bütün müdahalelerine ve tehditlerine rağmen
13:03İran'daki rejimi düşmeye yakın görüyor musunuz?
13:05Henüz değil bence.
13:10Yani son isyan dalgası da hafta sonu itibariyle büyük ölçüde sona erdi.
13:16Daha öncekilerden farkı biraz daha ölü var.
13:20Ve üstelik bu sefer ölüler iki taraftan da.
13:22Yani ABD ve İsrail müdahalesiyle isyana, halk isyanına silahlandırılmış gruplar da sokağa çıktılar.
13:29Ve polise ateş ettiler, halka ateş ettiler.
13:31Yani rejim yanlısı diyebileceğimiz ya da sıradan insanlara.
13:34Ve devlet de çok yoğun bir şiddet uyguladı.
13:38Ve herhalde böyle bir 3.500-4.000 kişi belki 5.000 kişi hayatını kaybetti.
13:42Ama bunu tek taraflı bir devlet şiddetiyle açıklamak zor.
13:44Çünkü çok net görüntüler var.
13:46Yani maskeli grupların, palalı silahlı grupların diğer tarafa saldırdığına dair.
13:51Bu isyan evet ekonomi bazlı bir isyandı.
13:54İran parasının değer kaybetmesi, enflasyonun hızlı yükselişi, genç işsizliğin fırlaması.
14:00Bunların hepsinin gerisinde esas olarak elbette ki İran'a uygulanan ambargo var.
14:04Yani İran petrol gelirlerini yeterince elde edemediğinde bir takım yasa dışı illegal yollara başvuruyor.
14:11Ve o illegal yollara başvurulduğunda da bu bir takım siyasilerin, rejim içerisindeki siyasilerin zenginleşmesini de beraberinde getiriyor.
14:18Gelir dağılımını alt üst ediyor.
14:20Bir yolsuzluk ekonomisi ortaya çıkıyor.
14:22Ve halkın buna isyan etmesi kadar gayet doğal bir şey olamaz.
14:26Bu eninde sonunda elbette ki yöneticilere patlayan bir olgu.
14:28İran'daki rejimde bu ekonomik krizin etkilerini hafifletecek önlemler alamadı son bir yıla bakıldığında.
14:35Ve tüm bunların toplam olarak zaten İran halkı sokağa alışkın bir halk.
14:39Birkaç senede bir düzenli olarak biz eylemlerin yapıldığını çeşitli gerekçelerle biliyoruz.
14:44Ama herhalde bu eylemi özel kılan Trump konjonktüründe gerçekleşmiş olması oldu.
14:50Yani Trump'ın direnin, dayanın, yardım geliyor demesiyle belki daha fazla kişi sokağa çıktı.
14:55Daha fazla kişi ölmeyi ve öldürmeyi göze aldı.
14:58Ve kaos daha uzun ve daha derin yaşandı.
15:02Bugün itibariyle dediğim gibi hafta sonu itibariyle rejim büyük ölçüde kontrol altına aldı eylemleri.
15:08Çünkü arkasında da aslında ciddi bir halk desteği var.
15:11Sokağa çıkan, rejimi desteklemek için sokağa çıkan yüz binlerce kişiyi de gördük biz.
15:16Zaten rejim destekçileri sokağa çıktığında rejim muhalifleri sokaktan çekildiler.
15:21Ve böylece bir süreliğine daha statüko sağlanmış oldu.
15:24Ama eğer İran'da rejim hem ekonomide bir takım düzenlemelerle halkı rahatlatacak önlemler almazsa,
15:33hem de aynı zamanda hak ve özgürlüklere dair talepleri sadece sopayla, sadece zorla bastırmaya kalkışırsa,
15:40biz önümüzdeki dönemlerde yeni İran isyanları, İran içerisinde İran halkının yeni başkaldırılarını görürüz.
15:47Ama bugün itibariyle şu an için rejimin yıkılması gibi bir durum söz konusu değil,
15:53bir sonraki maça bakılacak, bir sonraki rounda bakılacak diyelim.
15:56Taraflar şimdiden tabiç topluyorlar.
15:58ABD ve İsrail yine bir takım müdahale hazırlıklarında bulunuyor.
16:02Çünkü herhalde İran'ın zaaflarını, rejimin zaaflarını da bu son isyanda tespit etmiş oldular.
16:08Çünkü çok ciddi bir ajan faaliyeti vardı.
16:10Zaten bunu da artık gizlemiyorlar.
16:12Yani eski CIA direktörü ve dışişleri bakanı ABD'nin Mike Pompeo bir Ocak günü bir tweet atıp şöyle demişti.
16:19İran'a sokaklardaki İran halkının yeni yılını kutluyorum, onların yanında yürüyen Mossad ajanlarınınkini de kutluyorum şeklinde.
16:26Böyle bir hani pervasızca Trump'tan esinlenerek, Trump'ın o yukalalığından alet alan bir yaklaşım vardı.
16:33Tabi bu yani emperyalizmin müdahaleleri aslında halkların yararına değil.
16:37Yani İran halkının haklı isyanı Trump ben İran'ı bombalarım dediğinde büyük ölçüde çöpe gitmiş oluyor.
16:44Yani ne ABD ne İsrail aslında ezilen halkların, sömürülen halkların yanında değiller.
16:49Onlar kendi çıkarlarına bakıyorlar.
16:51Zaten dünya sıralamasına bakıldığında işte en çok petrolü olan ülke Venezuela'ydı.
16:57Orada bir haydutlukla devlet başkanını kaçırdılar.
17:00İkinci sırada Suudi Arabistan var.
17:02Arabistan zaten ABD'nin yıllardır fiili sömürgesi.
17:05Üçüncü sırada İran var.
17:07Şimdi sıra İran'a gelmiş gibi görünüyor.
17:09Ama tüm bunların da gerisinde aslında şöyle bir genel küresel konjonktür var.
17:13O da şu.
17:14Hem Venezuela hem İran kendi petrollerini Çin'e satıyorlardı.
17:19Üstelik bu ticareti dolarla yapmıyorlardı.
17:22ABD'nin şu an bütün bir gelecek stratejisi Çin'i durdurmak üzerine kurulu.
17:26Dolayısıyla bizim Venezuela'da, İran'da, şurada burada izlediğimiz bütün bu hadiseler aslında ABD-Çin geriliminin dünya siyasi yansıtması.
17:36Yeni soğuk savaş diyebiliriz buna.
17:38ABD ile Çin arasında yeni bir soğuk savaş var.
17:41ABD başlattı ve ABD'nin yapmış olduğu neler aslında bu yeni soğuk savaşın sıcak cephelerine dönüştürüyor.
17:49Birçok ülkesinde.
17:50Evet.
17:52Peki.
17:52Fatih Bey çok teşekkür ederim.
17:54İyi ki katıldınız.
17:56Ben de teşekkür ediyorum.
17:57Sağ olun.
17:57Kolay gelsin.
17:58Hoşçakalın.
18:00Sevgili izleyenler, akademisyen ve yazar, doçent doktor Fatih Yaşlı'yı ağırladım efendim.
18:05Suriye'deki son gelişmeleri konuştuk.
18:07Suriye'deki gelişmelerin Türkiye'deki sürece yansımalarını ve elbette İran'da olanlara da bir başlık açtık.
18:13İlerleyen günlerde yine konuşuruz.
18:14Şimdilik hoşçakalın.
Yorumlar