00:00Tabii, dünya mantık gününü kutlayınca da eee mantıkla ilgili
00:09çalışmaları olan çok değerli yaşam hocam. Eee gelenekten
00:13gelen o dille ilişkisinde mantık. Sözümüyle hocama
00:17bırakıyorum. Eee hocam önemli bir gün. Özellikle mantığa ilgin
00:21verenler çıkmış. Eee mantık ve büyük şeyler dinlemek isterim.
00:25Çünkü mantık bir şekilde bizi kuşatıyor. Mantık bizden
00:33bağımsız değil. Biz de mantıktan bağımsız değiliz. Ama
00:36bunlar biraz farklı olabilir. Eee örneğin çünkülü. Çıkarımları
00:41düşünürseniz bunların her biri birer akıl yürütmedir aslında.
00:44Genellikle ne demek? Araç demek her şeyden önce. Doğru
00:48düşünmeye yönelik bir araç. Buradan bahsettik. Ondan her biri
00:52geçerli değil. Çok azı geçerlattı. Eee. İşte hangileri
00:55geçerli? Onları test etme yöntemi veriyor. Ama mantıkla ilgili.
00:59Bursa Oludağ Üniversitesi Fener Edebiyat Fakültesi
01:07felsefe öğretim üyesi Metin Becermen'den. Eee bugün dünya
01:11mantık gününü kutlayacağız. Eee Fikret hocamız yine bizim
01:15bölümümüzden Fikret hocamız, doçent doktor Fikret eee
01:19eee hocamız konuşma yapacak. Eee tabii dünya mantık günü
01:25eee insanlar pek farkında değiller ama önemli bir gün.
01:29Genelde bizde de işte gelenekten gelen mantıklı olmak,
01:32mantıksız olmak eee üzerinden bir karıştırma söz konusu
01:36oluyor. Eee Fikret hocamız da eee bize konuyu açıklayacak,
01:41açıklık kazandıracak. O yüzden güzel bir etkinlik olacağını
01:45düşünüyorum. Evet, ben Deniz Fikret Osman, doçent doktor. Uğur
01:49Üniversitesi Fener Edebiyat Fakültesi felsefe bölümü
01:51üretimisiyim. Eee mantık ana bilim dalında eee çalışıyorum.
01:55Eee mantık üzerinde duracağız. Bugün eee dünya mantık günü
01:58malumunuz. Eee mantığın gerekli, neden gerektiği eee bize
02:03katkıları gündelik eee yaşamımızda eee niye mantığa
02:08ihtiyaç duyuyoruz? Sorunlarını eee aktarmaya çalışacağım. Eee bu
02:12doğrultuda eee mantık yanlışları özellikle son
02:15derece önemlidir. Hepimiz bilerek ya da bilmeyerek pek
02:18çok mantık yanlışını düşünebiliyoruz. Mantık
02:20yanlışları kısacası eee özellikle bilinçli olarak
02:24bizi eee yanlış yönlere sevk etmeye çalışan akıl
02:27yürütmelerdir. Eee bunlar daha ziyade içerikle ilgilidir. Eee
02:32örneğin eee biriyle ilgili ön yargı oluşturmak isteyebiliriz.
02:37Ön yargı oluşturduktan sonra onun eee görüşünü açıklamaya
02:41çalıştığımızda eee bu mantık yanlışı olur. Çünkü eee
02:45bilginin kendisine değil eee farklı bir yöne eee
02:48eee konuyu taşımış oluruz. Eee dolayısıyla bunun gibi pek
02:51çok yanlış söz konusudur. Eee onlardan nasıl kaçınabileceğim
02:55özellikle bir kısmından. Tabii bunlar içerikle ilgili bunun
02:58yanı sıra biçimle ilgili de pek çok eee yanlış söz konusu.
03:01onlara da kısaca deneyeceğim zamana geldiğinde. Örneğin eee
03:05eee gündelik dilde eee eee çıkarımlarla ilgili işte
03:08koşullu çıkarımlarla ilgili çıkarımların eee biçimsel
03:12açıdan nasıl eee bizi eee yanıltabileceklerini göstermeye
03:14çalışacağım. Eee eee mesela çalışırsan başarırsın.
03:19Burada ön birleşene alıp sonuca gidersek ve olumlu olarak bunu
03:22gerçekleştirirsek bir hata işlemeyiz. Ama onu değilleyerek eee
03:27eee ele alıp yani eee çalışmadın dolayısıyla başarmadın dersek bu
03:31biçimsel olarak yanlış bir çıkarım olur. Bunun yanı sıra
03:34pek çok eee önerme eklemleri var. Mesela biz birleşik
03:38önermeleri oluşturduğumuzda eee önerme eklemlerinden ve gibi
03:43veya gibi yararlanırız. Bunun zaman zaman Türkçe'de özellikle eee
03:47çok yanlış kullanıldığını görüyorum ben. Mesela ve veya iki
03:51birleşenin de eee aynı eee olduğunu yani ikisinin de doğru
03:55olduğunu iddia ediyoruz ve eklemiyle. Oysa ki veya ile sadece
03:59birinin de doğru olduğunu iddia ediyoruz. Burada ikisinden
04:01birini tercih etmemiz gerekiyor. İkisini de tercih ettiğimizde
04:04her iki anlatımı da aktarmaya çalışıyor gibi
04:06oluruz. Oysa bu da ciddi bir hata olarak karşımıza çıkabilir.
04:09İçerik yanlışları var. Hem eee biçim yanlışları var. Eee hem de
04:14konuyu konuyla ilgili eee yanlışlar. Konunun eee daraltılması
04:19genişletilmesi yanlışlarına yaygın bir şekilde eee yer
04:23verildiğini görüyoruz. Bunun eee dışında eee medyayla
04:26birlikte aslında pek çok yazında da eee karşılaştığımız daha da ciddi
04:30bir mantık yanlışı var. O da eee bütün parça ilişkisi. Mesela
04:34bütün ve parça ilişkisinde parçayı ele aldığımızda bütünün eee
04:38tamamını değil bir kısmını yansıtması gerekiyor ya da ona karşı
04:41olmaması gerekiyor. Ona aykırı olmaması gerekiyor başka bir
04:44fayda ile ama bu hatanın çokça işlendiğini görebiliyoruz. Bunun
04:46yarısını sınıflandırma hatalarının çok fazla yapıldığını
04:48görüyoruz. Bu medyada da böyle eee diğer eee yazında da böyle.
Yorumlar