00:00BORSA
00:01Bugün tek tuşla milyarlarca liralık işlemin yapıldığı borsa aslında binlerce yıllık bir tarihe dayanıyor.
00:11İlk olarak insanlar ihtiyaçlarını takasla giderdi.
00:15Zamanla bu takas düzeni yetmedi, pazarlar kuruldu.
00:18Kuralların ve kayıtların girdiği bu yeni düzen artık borsa adıyla anılmaya başlandı.
00:30Bu düzenin ilk adımları Anadolu topraklarında atıldı.
00:50Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesinde yer alan Ayzanoi Antik kenti, dünyanın bilinen ilk borsa binasına ev sahipliği yapıyor.
00:58Roma döneminde önemli bir ticaret merkezi olan Ayzanoi'de, Magellum adlı yapıda günlük ürünlerin satıldığı bir pazar vardı.
01:07Kentin merkezinde ise Zeus Tapınağı yükseliyordu.
01:11Bu yapı yalnızca Ayzanoi'nin değil, Anadolu'nun en iyi korunmuş Roma dönemi tapınaklarından biri olarak kabul ediliyor.
01:18Ayzanoi hem dini hem de ekonomik hayatın merkeziydi.
01:22Magellum'un duvarlarına, Milattan sonra 301 yılında İmparator Diokletianus'un yayınladığı tavan fiyatlar fermanı kazındı.
01:32Yağdan ayakkabıya, köleden seramiğe, öğretmen maaşından tarım işçisinin günlük ücretine kadar birçok ürün ve hizmet için fiyatlar belirlenmişti.
01:42Bu taş bloklar 1970 yılında bir depremin ardından yeniden gün yüzüne çıktı.
02:0113. yüzyılda Venedikli tüccarlarla başlayan senet ticareti kısa sürede Avrupa'ya yayıldı.
02:081602'de Amsterdam'da kurulan borsa, modern anlamda hisse senedi alım satımının yapıldığı ilk merkezdi.
02:16Hollanda Doğu Hindistan şirketinin hisseleri burada işlem gördü.
02:20İlerleyen süreçte Avrupa'nın birçok farklı ülkesinde de borsalar hayata geçti.
02:25Ardından Londra ve New York borsaları kuruldu.
02:28Dünya finans sisteminin temelleri atıldı.
02:31Avrupa'da borsa gelişirken Osmanlı'da da benzer adımlar atılmaktaydı.
02:38Osmanlı'da borsa benzeri işlemler, 1800'lü yıllarda Kırım Savaşı sonrası iç borçlanma senetleriyle başladı.
02:54Devlet, Esam adı verilen tahvillerle borçlanıyor.
02:57Bu senetlerin alım satımı ise Galata bankerleri eliyle yürütülüyordu.
03:02Havyer Han ve Galata çevresi bu dönemin gayri resmi borsa merkezleriydi.
03:081873'te çıkarılan nizamname ile Dersa'de tahvilat borsası resmen kuruldu.
03:181906'da adı Esam ve Tahvilat Borsası olarak değiştirildi.
03:23Cumhuriyet döneminde çıkarılan 1929 Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu İstanbul Borsası'na kurumsal kimlik kazandırdı.
03:331938'de Borsa Ankara'ya taşındıysa da, 1941'de İstanbul'daki 4. Vakıf Han binasına dönülerek asıl merkez burada oluşturuldu.
03:441980'li yıllarda serbest piyasa ekonomisine geçiş süreciyle birlikte Türkiye'de modern bir sermaye piyasasına ihtiyaç duyuluyordu.
04:04Bu kapsamda 1982'de sermaye piyasası kurulu kuruldu.
04:09Ardından 1985'te İstanbul Menkul Kıymetler Borsası kuruldu ve ilk işlem 3 Ocak 1986'da yapıldı.
04:18Bolsa'nın işlem salonu 50 metrekare.
04:28Yani böyle bir ufak salon gözünüzün önüne getirin.
04:32Burada okul sıraları var.
04:36Bütün üyeler alış emirlerine sola, satış emirlerine sağ yazıyorlar.
04:41Sonra da fiyat önceliğine göre, gelip orada şeffaf, açık, tamamen açık bir ortamda işlemler brokerlar tarafından gerçekleştiriliyor.
04:52Yatırımcılar seans salonlarında bulunuyor.
04:55Telefonla emirler borsadaki brokerlara iletiliyor.
04:59Brokerler tahtalarda işlem yapıyor.
05:01Böyle düşünelim.
05:02İş Bankası'nda Menkul Kıymetler Merkezi diye bir kuruluş kurdum.
05:13Bunu kurmak için de Avrupa'da araştırma yaptım.
05:16Türkiye'de borsa yok.
05:17Nerede araştırma yapacaksınız?
05:21Epey bir bilgi aldıktan sonra geldik.
05:24İş Bankası'nın içinde Menkul Kıymetler Merkezi'ni kurdum.
05:27Bizim genel müdür beni telefonla çağırdı.
05:29Acele atla Alkara'ya.
05:30Atladım ama biraz da hissediyorum neler olduğunu.
05:33Bana teklifi yaptı.
05:34Biraz düşünmeme izin verir misiniz?
05:36Tamam bir hafta düşün dedim.
05:38O bir hafta düşünme iznini aldım doğru İstanbul'a geldim.
05:41Ertesi sabah yine iş başıma gittim.
05:43Telefonlar çalmaya başladı.
05:45Hayırlı olsun tebrik edin.
05:46Ya ne oldu?
05:46E şey oluyormuşsun.
05:48Borsa Başkanlığı'na ya nereden aradı?
05:51Resmi gazeteden.
05:52Çıkan resmi gazeteden de yayınlanmış bu.
05:54Benim haberim yok.
05:55Herkesin haberi var.
05:56Böyle bir şey.
06:00Yönetsel yapıların tamamlanmasının ardından sıra borsanın işlem sistemlerini geliştirmeye gelmişti.
06:071987'de endeksler günlük olarak hesaplanmaya başlandı.
06:121993'de 50 şirketle bilgisayarlı alım-satım sistemine geçildi.
06:17Ardından 2000'li yıllarda yurtdışı tahvil bono piyasaları açıldı.
06:22Kırgız ve Bakü borsalarıyla ortaklıklar kuruldu.
06:252004'de borsa yatırım fonu pazarı, 2007'de açılış seansı, 2009'da kamuoyu aydınlatma platformu, 2010'da varantlar, 2011'de Repoters Repo pazarı, 2012'de ise vadeli işlem ve opsiyon piyasası faaliyete geçti.
06:43Tüm bu adımlar İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nın uluslararası standartlara geçişini ve derinleşmesini sağladı.
06:5019 hisseyle başlayan bu yolculuk, 2013 yılında yeni bir evreye girdi.
07:09İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası ve İstanbul Altın Borsası birleşerek,
07:16Borsa İstanbul adını aldı. Bu dönüşümle birlikte Borsa, anonim şirket statüsüne geçti.
07:23Amaç yalnızca alım-satım işlemlerini yürütmek değil, yatırım kültürünü yaymak ve sermaye piyasasını derinleştirmekti.
07:38Yeni dönemde Norveç Varlık Fonu gibi büyük yatırımcılarla uluslararası ortaklıklar kuruldu.
07:44BizTek sistemi sayesinde saniyeler içinde işlem yapılabilen modern bir altyapı oluşturuldu.
07:50Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası, Kamuyu Aydınlatma Platformu, Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı,
07:57Swap Piyasaları gibi birçok yeni platform devreye alındı.
08:011986 yılında 19 hisse senediyle faaliyete başlayan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası,
08:12400'ü aşkın hisseyle 5 Nisan 2013'te Borsa İstanbul AŞ'e devroldu ve bu tarihten itibaren endeks adları BIST olarak değiştirildi.
08:222023'te 150. yılını kutlayan Borsa İstanbul,
08:38bugün 600'e yakın şirket ve milyonlarca yatırımcıyla Türkiye'nin ekonomik büyümesine katkı sağlamaya devam ediyor.
08:45İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar