00:00Luzon, Visayas at Mindanao ang literal pong niyanig ng kabi-kabilang lindol sa bansa ngayong 2025.
00:21Tigilang saglit lang ang kada pagyanig pero pangmatagalan ang kalbaryo sa mga apektado.
00:27Katunayan, tatawid pa hanggang susunod na taon ang nagpapatuloy na pagbangon.
00:33Irika po natin yan sa pagtutok ni Ivan Mayrina.
00:41Halos walang santuhin ang trahedyang literal na yumanig sa Cebu.
00:44Sa huling araw ng Setyembre, isang magnitude 6.9 na lindol na ang sentro ay malapit sa Bogos City, Cebu.
00:51This is crazy.
00:53Kaliwat-kala ng mga napinsalang bahay, istruktura, kalsada, pati nga bahagi ng bundok, tila na tapyas.
01:02Sa tala ng National Disaster Risk Reduction and Management Council o NDRMC, umabot sa 70 siyam ang nasawi sa lindol.
01:09Karamihan, sa Bogos City, sa Barangay Pulambato, nadaga na ng mga pader ang hilera ng sampung bahay kung saan pito ang nasawi.
01:17May mga nabagsakan din ang gumuhong sports complex ng San Remigio.
01:21Masakit mangan sa akon kay kamanguran ko ba siyang anak-bata pa.
01:25Niyadigod na akong tamadawat.
01:28Saon mangan na, ay natabo naman.
01:31May mga nagsulputan pang ilang bitak sa lupa at mga sinkhole.
01:34Hindi ko kaya, sir.
01:38Sama ngayon, sir. Wala na kaming matirahan. Wala na kaming balay.
01:42Sa pagsisiyasat ng FIVOX, nadiskubre ang isang bagong fault na naging sanhin ng pagyanik.
01:47Tinawag itong Bugo Bay Fall.
01:50At least in the last 400 years, yung pong fault nag-generate dito, ngayon lang po ulit siya gumalaw.
01:56So medyo matagal po siyang gumalaw, kaya siya medyo malakas.
01:58As of now, nakapagmapa na po sila ng around 6 kilometers.
02:02But a big part of this fault ay nasa dagat.
02:05Kaya tinatawag natin yung Bugo Bay Fall kasi ang epicenter ay nasa dagat din.
02:10Ang lakas at pagyanik, lumikha na mahigit isang limong aftershock.
02:14Kaya mga residente hindi agad nakabalik sa kanika nilang tirahan.
02:17May mga nanatili sa kalsada at ginamit pansalag sa ulan.
02:21Ang plastic, habang ilan, napilitang makipagsiksikan sa kuluan ng baboy.
02:26Ilang araw lang ang lumipas mula ng yumanig sa Visayas.
02:32Magnitude 4.4 naman ang yumanig sa Northern Luzon na naitalang sentro sa Pugola Union.
02:43Kinabukasan, Kambal na Lindol o Dublin Earthquake naman ang tumama sa Manay Davao Oriental.
02:49Unang yumanig doon, ang magnitude 7.4 noong umaga.
02:55Oh my God, Lord! Oh my God, Lord!
02:59May pumutok!
02:59Nasinundan ang magnitude 6.8 noong gabi.
03:03Sampu ang nasawi.
03:04Mahigit isandaan ang sugatan ang itinuturong sa hindi ng pagyanik,
03:08ang Philippine Trench na nasa silangan ng Mindanao.
03:11Yung trench naman at yung seafloor natin gumigit-git papailalim.
03:16We have the line doon sa dagat natin at gumigit-git yung seafloor natin doon sa trench.
03:23And as a result, yung paggigit-git niya, nagkakaroon ng friction.
03:26And once the friction is released, yun yung nagkakaroon ng pagdindog.
03:30May mga naitalaring pagyanik sa ibang pambahagi ng bansa.
03:39The Philippines is very much active tectonically.
03:43And we have more than 180 active hold segments.
03:48And we also have six trenches.
03:50And there's always this possibility na magkakaroon ng pagdindol, sunod-sunod.
03:54In fact, every day we record at least 30 earthquakes a day.
03:58Coming from different segments of, coming from different active hold segments of the country.
04:03As well as coming from the different trenches.
04:06Sabi pa ng FIVOX, normal lang ang mga lindol sa Pilipinas dahil ang bansa ay nasa Pacific Ring of Fire.
04:12Generally, mga trenches natin are capable of generating great earthquakes.
04:17When we say great earthquakes, these are earthquakes greater than 8.
04:21And yung mga faults naman natin, yung magnitude na pwede niya i-generate would be based on its length.
04:27So the longer the fault, the higher the magnitude it would be able to generate.
04:33Pero pakalala ng mga eksperto, hindi dapat magpakampante, lalo sa magta ng the big one sa Metro Manila.
04:39Kunyari 6.5 na lindol dito sa kalagitna ng West Valley Fault, it's tens of thousands ang ating casualty.
04:49Dahil masyadong maraming building and population.
04:53So the more buildings, the more population, the higher the potential impact.
04:57Kailangan po talaga, lagi po tayong nakahanda.
05:02Ang pinakamahalaga po dito, ulit-ulit lang po namin,
05:05siguraduhin po natin ang ating mga built environments ay matatag at makaka-wilstag po sa intensity po ng ground shaking.
05:12Tayang ako kasi, pinahirapan ko yung bahay ko.
05:15Yeah, gano'n na lang.
05:18Wala akong mga gawa.
05:20Nabuti sir, ligtas kami lahat.
05:22Salamat na bisa.
05:24Pinuho ka.
05:25Laluas ang taon.
05:28Salamat kay Lord.
05:31Pag-itin lang namin yung makarecover.
05:34Unti-unti.
05:34Para sa GMA Integrated News, Ivan Mayrina Nakatutok, 24 Horas.
Comments