- 4 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:00Sevgili Cumhuriyet TV izleyenleri, hoş geldiniz yayınımıza.
00:16Bildiğiniz üzere sosyal medya çocukların üzerinde çok ciddi olumsuz etkiler bırakıyor.
00:20Hatta dünya şu anda belli bir yaş altında sosyal medyayı yasaklamayı tartışıyor.
00:24Bugün biz de konuşacağız.
00:26Sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkisini efendim, sizler için uzman pedagog Ebru Şen'i davet ettim.
00:32Hoş geldiniz.
00:34Hoş bulduk, hoş bulduk Keremen Hanım.
00:36Efendim şimdi aslında en sıcak Avustralya'da böyle bir tartışma var.
00:40Bütün tepkilere rağmen de bu yasalaşacak sanıyorum 16 yaş altına.
00:44Sosyal medyayı yasaklayacaklar.
00:46Tabii yasaklamak bir çözüm mü bu kısma gelelim ama
00:48önce neden böyle bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuş dünyada bunu tartışmak isterim.
00:54Çocuklar nasıl etkileniyor, olumsuz etkileniyor mu sosyal medyadan?
00:58Evet, şimdi teknolojinin hayatımıza girmesiyle kontrolsüz bir kullanım da başladı.
01:04Ruh sağlığı, olumsuz etkilemesi, depresif belirtilerin ve aynı zamanda da
01:09anksiyetik belirtilerin artmasını gördüğümüz bir dönemden geçmekteyiz.
01:14Şimdi Avustralya Birliği'nin ortak araştırma merkezine göre günde 3 saatten fazla kullanan
01:20uyku ve ergenlerin son derece ruh sağlığının bir geri girişten olduğuna dair bildiriler var.
01:29Bunlar nedir diye sorarsak?
01:32Depresif belirtiler, son derece fiziksel olarak uyku düzeninde bozulmalar.
01:38Kaygı düzeyinin artmasını ilk etapta sayabiliriz.
01:42Açık zamanda ünlü sağlık örgütü de bunun bir risk olduğunu, çocuk ve ergenler üstünde
01:48ruh sağlığı iyi halinin maalesef artık kayıt bir döneme girdiğinden bahsediyor.
01:56Şimdi bu birinci kısım, yani depresif ve kaygı düzeyinin artması ilk etapta söyleyebileceğimiz şeyler.
02:03İkinci kısım ise fiziksel bozulmalar.
02:07Yani bunlar bedensel duruşumuzdaki bir sıkıntılar.
02:11Sürekli boynumuzun, boynumuzun öne doğru eğilmesinden kaynaklı olarak duruşumuzla ilgili sıkıntı.
02:20Uyku düzenimizin, süresinin ve kalitesinin çok çiftliği oranda düşmesi,
02:25bu çiftli güne içleriselliğinizle ilgili olarak maalesef gündelik hayatımızda dikkatimizin azalması,
02:32konsantrasyonumuzun bozulması, günlük işleyen işlerimizin kalitesinin düşmesi,
02:40bunlar da bir başka getirdiği negatif etkiler diye söyleyebiliriz.
02:45Ama bir başka bir ekmen daha var ki, çocuk ve ergenlerin özellikle en çetişkin olma dönemine doğru giderken,
02:54sosyal karşılaştırma dediğin kendi bedenlerini, kendi sosyal düzenlerini,
03:01maalesef doğru olmayan bir kanaldan kıyasladığını görmek değil.
03:08Nasıl oluyor?
03:09İkisiniz ki sosyal medya herkesin bir bitkiyiz durumu.
03:12Biz orada en iyi olanını ısınmaya çalışıyor.
03:17O bütün dediğimiz şeylerde, başarı ve bedensel güzellik algısıyla da ilgili olarak,
03:24son derece çocuk ve ergenlerin üstünde olumsuz bir etki yaratıyor.
03:29Çünkü onlara benzemeyen taraflarını, onlara yakın olmayan durumlarını,
03:36bir yetersizlik durumu olarak görmeye başlıyorlar.
03:39Bu bir süre sonra, kendiliğinden bir konu olmama,
03:44benlik ve öz saygıda ciddi oranda düşmeye de gidebiliyor.
03:49Çok önemli bir kısım olduğunda düşünmek değil.
03:52Bir başka konuda daha eklemek istiyorum.
03:55sosyal medyanın bizdeki olumsuz taraflarından biri de,
04:00en iyi çocuklarımız doğru bir bilgilendirilmemizde,
04:04siber zorbalığa, oradaki uygunsuz içindiklerin erişimine,
04:10çok hızlı bir şekilde karşı karşıya gelme olasılığının yüksek olduğu bir platformda
04:15dans ediyorlar çocukların.
04:18bu da, siber zorbalık dediğimiz hem kendi akranlarından gelebiliyor.
04:24Okul arkadaşlarında.
04:26DM'ler dediğimiz, yani break mesaj bölümlerinde,
04:30o konuşmaların, içeriklerin kendi iç dünyalarında yarattığı maalesef yedikler.
04:37Bütün bunlar bizim kendi yine ruh sağlığımızın üstünde çok ciddi bir risk taşımaktır.
04:45Aynı zamanda, eğer ki bilmediğimiz, tanımadığımız kişilerden gelen mesajlara ve içeriklere de
04:53maruz kalma durumumuz varsa, o zaman daha büyük bir tehlikenin içerisindeyiz diye söyleyebilirim.
05:01Neredeyse şimdi dört tane alan saydık, ruh sağlığı dedik, fiziksel bozulmalar dedik,
05:06sosyal karşılaştırma dedik, uygunsuz sosyal karşılaştırma dedik.
05:11Bence zorbalıktan bahsettik.
05:13Problemli kullanımdan da bahsetmek istiyorum.
05:17Problemli kullanım tanımını Dünya Sağlık Örgütü vermiş.
05:21Dünya Sağlık Örgütü bu problemli tanımını şöyle anlatıyor.
05:25Birisinin sınırsız olması, içeriklerinde yalnızca amaç değil,
05:31kaydırmaya yönelik bir davranış şekline gitmesi,
05:36Çocuk ve ergenlerde bir süre sonra dörtüsel davranışların artmasına,
05:42son derece sinirlenip halinin yaratılmasına, yol açtığını söylüyor.
05:48Ve bir süre sonra bütün onlar bağımlılık yaratabileceğinden bahsediyor.
05:53Kişide bağımlılık yaratabileceğinden bahsediyor.
05:55Peki her birey aynı şekilde değerlendirilme.
06:01Yani bizim kendimiz, kendi içinde bulunduğumuz aile yapımız,
06:06ailemizin dinamiği, aile iklimimiz,
06:09aile ikliminden bahsettiğim ailemle ne kadar sık temasta ve sıcak temasta bulunup bulunmadığım,
06:14kendime ait özelliklerim,
06:17yani depresif bir duruma yatkın olup olmamam,
06:20kaygılı bir yapıda olup olmamam,
06:22dürtüsel yapıda olup olmamam,
06:25elbette ki bu etkileri dozunu aktırabilir
06:29ve almak belli oranda tutabilir.
06:31Ancak biz ebeveynlere, yetişkinlere, eğitimcilere çok ciddi bir durum
06:40bu da nedir?
06:44Kendi imdadımızı, kendi çocuğumuzu, kendi öğrencimizi yakından tanımak,
06:50iyi izlemek, iyi gözlemlemek,
06:52ondaki eğer ki ani sinirlilikler varsa,
06:55bu tür üzerinde ciddi bozulmalar varsa,
06:59içe doğru çekilmeler varsa,
07:01sosyal ortamdan kopmalar yaşıyorsa
07:04ve bir telefonsuz kalama mı durumuyla baş başa ise,
07:09bu da bir uyarı olarak düşünmek zorundayız diye söylemek isterim.
07:15Ebru Hanım peki şimdi aslında ebeveynlere verdiğiniz bu tavsiyeleri biraz detaylandırmak isterim.
07:21Çünkü şöyle bir yönü var,
07:22bir yandan ebeveynler de çocuklara biraz zor laf dinletiyorlar.
07:26Özellikle genç yetişkinlik yaşları dediniz.
07:28Ergenlere gerçekten telefonu daha az kullanmasını telkin etmek ve bunu dinletmek zordur diye tahmin ediyorum.
07:35Hem bunu sorayım,
07:36yani aileler nasıl yaklaşmalı, nasıl davranmalı,
07:38hangi durumlarda nasıl müdahale etmeli,
07:41hem de sizce,
07:42yani bir çocuğun kendi bireysel, akıllı telefonuna sahip olacağı en sağlıklı,
07:47yaş aralığı hangisi,
07:48ne zaman çocukların mesela bir telefonu olmalı?
07:51Son sorudan başlayayım öncesi de,
07:54hani her çocuk aynı değil, her insan aynı değil,
07:57her insanın muhakeme yapabilme becerisi ve olgunluk seviyesi de aynı değil.
08:01Yetişkin birey olarak kabul ettiğimiz 25 yaşın belki de muhakeme becerisi çok daha düşük olabiliyor.
08:07O yüzden bu sorduğunuz sorunun aslında tam bir yanıtı yok.
08:11Yani çocuğuma ben,
08:13hep ettik ilkokul düzeyindeki bir çocuğa bir akıllı telefon vermenin çok da anlamlı olduğunu düşünmüyorum.
08:19Orkunokul düzeyinden itibaren,
08:21eğer ki olgunluk seviyesi,
08:24sizinle olan iletişim becerisinde,
08:27herhangi bir ciddi sorunlar yoksa,
08:29bu ziyare bilinir.
08:30Ama dediğim gibi,
08:31her bireyin bunu,
08:33her çocuğun yaşını,
08:36kendisi, ailenin kendisinin uygun olmadığını,
08:39uygun olup olmadığını tartışması,
08:41kendi içinde tartışması gerektiğini düşünüyorum.
08:44Şimdi şuna gelelim tekrar.
08:45Nasıl kurallar koyabilirler?
08:47Bir seçim çok kıymetli.
08:49Bir seçimden daha çok,
08:51hani şimdi 7 yaş çocuğu şu kadar kullanacak,
08:5311 yaş çocuğu bu kadar kullanacak,
08:5515 yaş çocuğu şu kadar kullanacak gibi,
08:58bir kısa belirlemenin çok yanlış olduğunu,
09:01bunun yerine bağlamların üstünden gidilmesi gerektiğini,
09:04bağlamlar neler?
09:06Gerektiğini düşünüyorum.
09:07Bağlamlarda neler?
09:07Bağlam şu,
09:10elimizde ortak kararlarımız olması lazım.
09:13Yatak odasında telefonun olmaması gerektiğinin,
09:17hepimiz tarafından onaylanıp,
09:19hepimiz tarafından da uygulanması gerekiyor.
09:23Yemek yerken,
09:25akıllı telefonların masada olmamasının,
09:27mutlaka bir mutlaka,
09:29yine bu bağlamların içerisinde olmasını,
09:31söylemek isterim.
09:33yatma saatimizden 8'i farklıdır,
09:37bazı çocuğun 9, bazı çocuğun 11 yaşa göre farklı olabiliyor.
09:42Bir saat öncesinden sosyal medya kullanımını tamamen bırakması gerekiyor.
09:48mesela bunlar bir bağlam.
09:50sonraki şeyi söyleyebilirim ki,
09:54bu çok hepimiz için bence geçerli bir şey.
09:56bildirimlerimizin artık kısıtlı olması,
10:00her bir aplikasyondaki o bilgilerin bize tak tak geçiyor olması demek,
10:06dikkatimizin bir kadar bu kadar oranda da görülüyor olması anlamına gelir.
10:11O yüzden de bence bildirimlerle ilgili de bir diyete gidilmesi,
10:16aynelerin dikkat etmesi gereken konulardan biri.
10:20İki, bunların içerisinde,
10:22kişisel bahdemiyet alanımız,
10:24telefonumuzdaki o direkt ve farz bölümündeki olmaması gereken durumlar,
10:31kişisel bilgilerimizin mutlaka ve mutlaka gizli kalması,
10:35başka bir tarafa iletilmemesi,
10:37konumumuzun mutlak kapalı olması,
10:39bunların zaten olmazsa olmaz diye düşündüğüm,
10:44ailelerin uygulaması gerektiğini düşündüğüm noktalar diye de eklemek isterim açıkçası.
10:49Evet, peki aslında yalnızca çocuklar da değil,
10:52hepimizin yaşamını biraz değiştiren,
10:55hepimizin odağını bozan,
10:57aslında araçlar bunlar sosyal medya.
10:59Dediğiniz gibi belki bildirim diyetini,
11:02yaş fark etmeksizin herkese önermek lazım.
11:04Peki ben geçtiğimiz günlerde bu konuyla ilgili yine çalışırken bir araştırma gördüm.
11:08Bir sosyal medya detoksu yapılmış,
11:11sanıyorum 12 kişi üzerinde deneysel bir çalışma.
11:15Dediğiniz gibi aslında ilk başta saydığınız anksiyete, kaygı, depresyon gibi duyguların azaldığını,
11:21bunlarda bir ciddi iyileşme olduğunu ancak yalnızlığın arttığını görmüşler.
11:25Böyle bir tespit yapmışlar.
11:27Biraz herhalde sosyal medya üzerinden yeni dönemde bağları da kurduğumuz bir hal olduğu için bu olabilir.
11:33Dolayısıyla o sosyal medya kullanımı hem çocukların öğrenme ve odaklanma durumları nasıl etkiliyor,
11:42ne yönde etkiliyor,
11:43hem de gündelik hayatta kurduğu ilişkileri nasıl etkiliyor bir onu da dinlemek isterim.
11:47Evet, merakımızı cezbeden konular vardır.
11:53Hepimizin ilgi alanları var.
11:55İlgi alanlarıyla ilgili olarak,
11:57sosyal medyadan ya da farklı farklı platformlarda da bir bakıyorsunuz ki algoritma sizin önünüze bunları çıkartıyor.
12:04Aileler belki de bunu takip etmeli.
12:07Yani çocuğunun ilgi alanları neler?
12:09Ona zararlı gelecek bir durum yaratabilir mi acaba bu algoritmalar?
12:14Bunlara çok çok kıymet veriyorum.
12:17Sanatıyoruz.
12:18Merakımızı cezbeden konularda elbette ki bunları araştırabiliriz.
12:22İyi yönleri de olabilir.
12:23Bizi öğrenmemize katkı sağlayan tarafları da olabilir.
12:27O yüzden akıllı telefonların ya da sosyal medyana baktığınızda,
12:32eğer ki sizi, bizim bireysel gelişimize katkı sağlayacak bir konuları içeriyorsa,
12:40amacınız belliyse, sosyal medyayı kullanma amacınız belliyse,
12:45o zaman çok daha az darara uğruyorsunuz diyebilirim.
12:49Şimdi sizin söylediğiniz çok güzel bir şey var.
12:51İçe çekilme, yalnızlaşmaya doğru itilen bir durumla karşıya kalabiliriz.
12:57Bu da ailelerle çok önemli bir görev düşüyor.
13:02Bu yüzde iletişimle ilgili olarak akran buluşturmaları,
13:07hobilerinle ilgili atölye çalışmalarına, imkan tanımaları,
13:14olanaklar dahilinde bunlara bir sürü şeyler var.
13:19Belediyelerin de var mesela.
13:20Daha uygun koşullarda, uygun finansal portföylerde,
13:26belediyenin de hobi çalışmaları var.
13:29Bu yüzden çocuklarımızın yüz yüze iletişimlerini artırmak,
13:34ilgi alanlarını yalnızca teknolojik araçlarımızdan tutmamak
13:38ve bunları yine aktif olarak yüz yüze bir öğretmenle, eğitimciyle desteklemek,
13:47sanırım buradaki yalnızlık duygusunu ve maalesef durumunu azaltacaktır diye düşünüyorum.
13:55Peki, Ebru Hanım son sorum olsun.
13:57Şimdi bir yandan aslında biraz yaşa da bu bağlı ama,
14:01özellikle ergenlik yaşlarında dediniz ya o direkt mesajlarda nelerin olduğu,
14:06aslında aile bunu bir yönüyle kontrol edemiyor.
14:08Yani çocuğunun mesajlarına eğer bakmak isterse muhtemelen çocuk istemeyecektir.
14:13Zaten bakması ne kadar doğrudur bilmiyorum.
14:15Onu da yorumlayın lütfen.
14:16Ama geçtiğimiz günlerde ben bir şey duydum.
14:19Gerçekten korkutucuydu benim açımdan.
14:20Çok küçük bir çocuğun, chat GPT'ye bir insan nasıl öldürülür diye sorduğunu,
14:26sonrasında ailenin bunu tesadüfen gördüğünü ve çok korkup hemen bir pedagoga başvurduğunu duydu.
14:32Gerçekten çok ilginç.
14:33Belki gelip yüz yüze çocuk bunu sormuş olsa bu kadar korkutmaz.
14:37Çünkü o anda ona bir yanıt verebiliriz, bir telkinde bulunabiliriz.
14:40Ama o yapay zekaya bütün gün ne soruyor, sosyal medyada bütün gün ne konuşuyor,
14:45bunları da kontrol edemediğimizden daha korkutucu bir alan.
14:48O yüzden burada o mesajlara bakmak, bakmamak, zaman zaman kontrol etmek gibi müdahaleler de sağlıklı mı?
14:56Şimdi bu çok kıymetli bir şey biliyorsunuz.
14:58Yapay zekanın, insanlığın geleceğine yönelik olarak da bir sürü isim, önemli isimler.
15:06Bir takım teorilerde ve hipotezlerde bulunuyorlar.
15:11Şimdi bunun bir küçük bir çocuğun, çet şefiyeti de ya da farklı bir yapay zekada,
15:19insanlığa zarar verecek bir davranışı sorgulatması aslında bambaşka bir noktayı da ele açıyor.
15:27Yarın bir gün, acaba bu çocuk bunu deneyecek mi?
15:31Çocuktan sosyal birlikteler mi var?
15:33Acaba çocuk zorbalığa giden bir durumda mı?
15:36Ya da neden bu merak etti?
15:38Acaba bizim günlük basında, görsel basında çok fazla haberlere maruz mu kalıyor?
15:46Çünkü haberler dediğimiz nokta artık maalesef şiddet içerikli bildirimlere geldi.
15:55Yalnızca sanki biz ülkemizde bir dünyada şiddet konu bir haber bombardımanın içerisindeyiz.
16:03Çocuk bütün bunların içerisindeyse, bu olabilir.
16:06İlla ki bir hırslanmış sosyal bozukluk da söyleyemeyebiliriz.
16:10Yani davranış bozukluğu da söyleyemeyiz, merak ediyor olabilir ama
16:13Keşke bunu bir yetişkine sorarak bilgi alsa.
16:17Dediğiniz gibi, yapay zekadan bundan önce, ben de çok iyi hatırlıyorum birkaç ay önce,
16:23bir gencin nasıl intihar edileceğine, yani öz kıyımı yönelik bilgiler aldığını
16:29ve kendini bu noktada bu şekilde ilerletip kendi intiharına sürüklediğini de biliyorum.
16:37Şimdi burada ailelerin uyanık olması, çocuklarıyla ilgili, yine bakın çok çok çok önemli,
16:44bedensel imajlarını, bedensel tepkilerini çok önemli izlemeleri gerektiğini düşünüyorum.
16:51Çocuğun sinirlilik hali, çocuğun gereksiz bir şekilde içe çekilmesi,
16:55odasında çok fazla yoğun, yalnız kalması,
16:58arkadaşlarıyla daha saldırgan, daha dürtüsel, daha tepkisel davranıyor olması
17:04bütün bunları evet gösterebilir ve incelemeleri de gerekebilir.
17:09Çünkü 18 yaşın altında olan her çocuk,
17:13hatta son dönemlerde Birleşmiş Milletler gibi bir işliyordu,
17:18son dönemde 32'ye kadar çıktı,
17:20arıgenliğin yaşının.
17:21Evet.
17:22Demek ki görürüz.
17:23Evet, 32 yaşındaki bir kişinin belki de telefonda ya da
17:27hiçbir yaşındaki bir kişinin telefonunun incelenmesini yapmak
17:31biraz daha nabuç kaçabilir ama
17:33lazım zink okul veya ortaokuldaysa
17:35bence bakmakta fayda var diye düşünüyorum.
17:38Evet.
17:39Ebru Hanım çok teşekkür ederim katıldığınız için.
17:42Bence ebeveynler için de oldukça faydalı bir yayın oldu.
17:45Çok sağ olun.
17:46Teşekkür ederim. İyi yayınlar İlyem Hanım.
17:48Hoşçakalın.
17:49Sevgili izleyenler, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki
17:52olumsuz etkilerini konuştuk.
17:54Uzman pedagog Ebru Şen konuğumuzdu.
17:56İlerleyen günlerde yine çeşitli gündemlerle karşınızda olacağız.
18:00Şimdilik hoşçakalın.
18:01İzlediğiniz için teşekkür ederim.
18:12İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar