00:00İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:30İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:00Ne kadar zor şartlarda yaşadığımızı da gayet iyi biliyoruz.
01:07Biz kağıt topladığımızda, pet topladığımızda sürekli kendimize bunu söylüyoruz.
01:12Biz bu hayatı hak etmiyoruz aslında.
01:15Bizim yaşayacağımız hayatta hayallerde kalıyor.
01:19Aile sıkıntılarından dolayı mecburen sürekli aç kalmamak için bu işi yapıyoruz.
01:26Bizim kazandığımız sadece karın tokluğudur.
01:30Bizim öyle bir kazancımız da yok.
01:32Bazıları belki yanlış düşüncelere girip bunlar kazanıyor.
01:36Kazansaydık sürekli bu işi yapmazdık.
01:38Daha fazla kendimize bakıp, kendi sağlığımıza dikkat ederek bu şartlarda çalışmayız.
01:45Bizim yaşadığımız yerler, yattığımız yerler insanın bir saat kalacağı yerler değil aslında.
01:52Gördüğünüz gibi yani ne desen herhangi bir hijyen temizlik yok, belediye katkısı yok.
01:58Kendimiz ne kadar yapabiliyorsak, ne kadar temizebiliyorsak, bunda da sürekli bir farkındayız.
02:05Eksiklerimiz var.
02:06Kazandığımız paranın hepsini memlekete gönderiyoruz.
02:10Bir yemek, içme paramızı bizde kalıyor, cebimizde kalıyor.
02:14Onu da aç kalmamak için burada.
02:17Diğer parayı aile ihtiyacı için memlekete gönderiyoruz.
02:22Ailemiz öyle geçiniyor.
02:23Biz bu hayatı, 20 senedir bu işin içinde böyle yaşıyoruz.
02:29Biz herhangi bir paramız, herhangi bir köşede kaldığımız paramız yok aslında.
02:36Bizim paramız sadece karın tokluğu içindir.
02:39Yaşadığımız yerler, kartonlar, işte böyle bir petlerin içinde yaşıyoruz.
02:45Hayat şartımız gerçekten zor.
02:48Biz bunu biliyoruz ama yine de mecburuz.
02:52Mecbur kaldığımız için.
02:53Bunları yaşıyoruz.
02:55Bunların içinde sürekli kalmayı düşünmüyoruz aslında.
03:00Hayallerimiz var ama bir türlü çıkamıyoruz bu işin içinde.
03:06Teşekkür ederim buraya geldiğiniz için.
03:09Hayatımızı biraz olsa da çektiniz, gördünüz.
03:13Bunları, bu arkadaşların hepsi burada yaşaması,
03:17beraber kalması.
03:18Hani bir odada 5 kişinin, 10 kişinin kaldığı yerler var burada.
03:23Bunlar gerçekten zor şartlar.
03:27Yani 20-30 kişi bir banyoda banyosunu yapıyor.
03:32Bir tuvalet kullanıyorlar.
03:33Bunlar da zaten biliyorsunuz ne kadar olabilir ki bir 20 kişinin, 30 kişinin bir yerde kalması çok zor bir şey.
03:44Bu hayatın kuralı böyle bizim için.
03:46Anadolu yakasında kaç geri dönüşüm işçisi var şu anda yaklaşık?
03:50Anadolu yakasında ben Gebze'yi dışında tutuyorum.
03:56Gebze de çok önemli merkezlerden birisi.
03:59Gebze'yi dışında tutarak söylersek,
04:01o hattan itibaren Tuzla, Pendik, Maltepe,
04:06buralar çok yoğun, Ümraniye'ye çok yoğun toplayıcıların olduğu bölgeler.
04:12Bizim bildiğimiz sadece 1200'ün üzerinde Siverek ve Karaca Dağlıların deposu var.
04:18Yani her depoda ortalama 15-20 kişinin olduğunu varsaymamız gerekiyor.
04:24Büyüğü ve küçüğü göz önünde bulundurarak bir ortalama alıyorum.
04:28Dolayısıyla Anadolu yakasında 20 binin altında olması mümkün değil.
04:32Ama özellikle mevsimlik tarım işi bittiği zaman ya da okullar tatili olduğunda bu sayı iki katına çıkabiliyor.
04:41Geri dönüşüm işçileri ne yaparlar?
04:43Şimdi çöpten topladığımız şeylere iki tane isim verebiliriz.
04:50Atan buna çöpe atan atık diyebilir,
04:54toplayansa ham madde diyebilir.
04:56Yani evden kullandığımız ve gönül rızasıyla çöpe bıraktığımız bir şey,
05:03aynı zamanda neredeyse her sektörde kullanılan ham maddedir.
05:07Yani petrokimya bir dünyada yaşıyoruz, kağıt bir dünyada yaşıyoruz.
05:10Otomotiv sektöründen beyaz eşyaya, el yap yapımından tekstiline kadar her şeyin ham maddesi bunlar.
05:18Ve sizin atık olarak attığınız şeyleri biz ham madde olarak topluyoruz.
05:22Belli süreçlerden geçtikten sonra en son fabrika aşamasına kadar gidiyor.
05:27Ve buradan tekrar ürün olarak size tekrar geri dönüyor.
05:30Yani biz ham madde topluyoruz.
05:32Sokaktan toplama aşamasından fabrika aşamasına kadar birçok ara aşama var.
05:37Bunların presslenmesi, işte ürün niteliğine göre, örneğin plastikse granül haline getirilmesi, yıkanması,
05:45hurda, demir, çeliğin farklı aşamaları, alüminyumun farklı aşamalarında binlerce depo olduğu gibi
05:51çoğunluğu merdiven altı olmak üzere on binlerce de küçük işletme ve büyük fabrika var.
05:56Burada çalışan herkes geri dönüşüm sektörünün bir parçası ve geri dönüşüm işçisi.
06:012004 yılında bir yönetmelik çıktı ve ilk defa Türkiye'de ambalaj atığı tanımı yasal olarak hayatımıza girdi.
06:11Ambalaj atıkları kontrolü yönetmeliği.
06:14Yani atık derken kast edilen aslında ambalaj atığı.
06:17Çünkü evlerden ambalaj atıkları çıkar.
06:20Ve bu yönetmelik üç ayak üzerine oturuyordu.
06:25Bir toplama, iki depolama, üç geri dönüştürme ve geri dönüştürülemeyen kısmın bertarafı yani imhası.
06:34Aslında böyle üç aşamadan bahsediyoruz.
06:37Ama bu yükümlülükleri, sorumlulukları alan nisanslı şirketler maliyet kısmından hep kaçtılar.
06:47Maliyet kısmı nedir?
06:48Maliyet kısmı depolama sürecidir.
06:51Çok büyük maliyettir depolama atıkları.
06:54Yani şöyle düşünün.
06:57Yeraltı kaynak sularına sızıntı yapmayacak.
06:59Tesis, işte beton ermi olacak.
07:02Şehir merkezinin dışında olacak.
07:04Çok büyük şeyler ister, yüz ölçümü toprak parçaları ister.
07:07Bunlar ciddi maliyetler.
07:08Bunlardan kaçtılar.
07:10Bertaraf kısmından kaçtılar.
07:12Kaldı toplama kısmı.
07:14Kârlı kısım burası.
07:15Şimdi eğer ana halterlerde, şehrin ana hatlarında birkaç işçiyle, bir motorlu araçla
07:22AVM'lerin, süpermarketlerin atığını topluyorsanız bu kârlıdır.
07:26Ama ambalaj atığına tekrar geri dönecek olursak bunlar kaynaktan ayrıştırılmadan poşet içerisinde evlerden çıkıyor.
07:34Ve poşet içerisinde evlerden çıkan ürünleri elle toplamak dışında ve birçok sokağa girdiğinizi düşünürseniz,
07:42dolayısıyla motorlu araçla kullanabilme şansınız olmayacağı için büyük motorlu araç,
07:48büyük oranda ya üç tekerlekli araçlar ya da çekçeklerle elle toplamak zorundasınız.
07:54Buna uygun bir teknolojik yapılanma yok.
07:58Ama sadece buna uygun bir teknolojik yapılanma yok kısmıyla kalmayalım.
08:01Belki evlerden yani kaynaktan ayrıştırdınız.
08:05Bu sefer de bunları depolayabilecek alanlarınız yok.
08:08Ne konteynerler var, ne bina içi böyle bir sistem var.
08:12Yani dolayısıyla Avrupa'daki modeli Türkiye'ye uyarlamaya çalıştır.
08:16Bir tılar demeyeceğim, mış gibi yaptılar yönetmelikle.
08:20Çünkü Avrupa Birliği uyum yasaları sürecinde çıktı.
08:23Ama kendileri de bal gibi bunun olmayacağını biliyorlardı.
08:27Türkiye'nin ne böyle bir bütçesi var, ne böyle bir ekipmanı, ne de kent yapsayan önemlisi buna uygun değil.
08:33Kentleşme buna uygun değil.
08:34Vatandaşların evde ayrıştırdığı çöpler bir işe yarıyor mu?
08:38Hani plastikle kağıtları mesela ayrı çöp kutularına koyması gibi.
08:43Şöyle düşünün.
08:44Şimdi bu çöpün ya da daha doğrusu bu atı nitelikli olması ne demek?
08:49Büyük çöp alanları da var İstanbul'da.
08:51Orada da ayrıştırma işi var.
08:53Velhasıl İstanbul'un her gün 15 bin ton çöpü çıkıyor.
08:57Her gün çöp alanına giden çöp 15 bin ton.
09:00Tabii bu rakam daha yüksek çünkü biz daha belediyenin çöp ekipleri bu çöpleri almadan önce bayağı yekünü hafifletiriz kendimiz toplayarak işe yarayanları.
09:11Belki de 20-25 bin tonu 15 bin tona indiren biziz.
09:14Ama düşünün ki 15 bin ton çöp bir alana yığıldı.
09:19Ve bunun içerisinden çıkardığınız pet, plastik, organik atıklarla temas etmiş.
09:24Bunların tekrar dönüştürülmesi o kadar zor ki.
09:27Yani dolayısıyla çöpün ne kadar ilk elden en temiz haliyle ve diğer atıklarla karışmamış haliyle ayrıştırılırsa o kadar hem ekonomik değeri yüksek olacaktır.
09:39Hem de toplayıcılar için kolaylık olacaktır.
09:42Ama diğer taraftan bir şey daha söyleyip kapatayım.
09:45Meraklısı denesin evinde ayrıştırsın biriktirsin sonra da hangi kurum belediye mi başka bir kurum mu çevre şehircilik bakanlığı mı gitsin arasın desin ki ben evimden ayrıştırdım gelin alın gelip bir kişi alacak mı bakalım.
09:59Yani bizi kamu kuruluşlarından bile arıyorlar yani sağlık ocaklarından vesaire.
10:04Garibim biriktiriyor sonra arıyor belediye gelmez o gelmez bu gelmez bize vermek için arıyor.
10:09Bir deney meraklısı denesin mesela sen o bilince sorumluluğa sahipsin ama ilgili kamu kuruluşları o sorumluluğa bilince sahip mi değil mi böyle bir deney yaparak görebilir.
10:22Vatandaşı bu konuda bir sorumluluk bilinci taşıdığı için saygı duymak gerekiyor.
10:28Vatandaş hangi konuda sorumluluk bilinci taşıyor?
10:31Bir doğayı kirletmemek.
10:33İki bunu ekonomiye geri kazandırmak belki.
10:36Ama şunu da sorsunlar Türkiye Avrupa'daki çıkan 33 milyon ton atığın 14 milyon tonunu alırken ve Hindistan 2,5 milyon tonla ikinci sıradayken
10:50her yıl 14 milyon ton atık bu ülkeye girerken sizin evde işte bir pet şişe 50 gram 40 gram pet şişeyi ayrıştırmanız bu hassasiyetlerinizi ne kadar yardımcı olur?
11:03Türkiye'nin kirlenmemesi doğanın kirlenmemesi ya da işte ekonomiye kazandırma noktasında bunu bir sorgulasınlar bütünden bakmak lazım.
11:11İkinci boyutu da şu bu problemi sanki vatandaş yaratıyormuş gibi bir algı var.
11:16Yani işte sen kaynaktan ayrıştırmıyorsun ambalajları bu yüzden doğa kirleniyor gibi.
11:22Bunu da doğru bulmayalım.
11:23Yani bir yandan biraz önce bahsettiğim yapısal sorunlar varken Türkiye dünyanın çöp ithalat ülkesiyken
11:29vatandaşı sorumlu kılmak işte ilkokullarda çevre bilinci diye anlatmak ne kadar samim bir yaklaşım bütünsel bir yaklaşım bunu da sorgulamak gerekiyor.
11:39Aslında belki de bir şeylerin üstünü örtmek için bu kadar üzerine gidiliyor.
11:42Kaynaktan ayrıştırma sıfır atık projesinin bu kadar gündemde tutulması.
Yorumlar