00:00Fas'ta Marrakech'de o, Marrakech en önemli kentlerinden bir tanesi.
00:09Fransız'ın hala sömürüsü mü?
00:13Yıllarca Fransız sömürgesi olarak tanımlandı Fas ve Fas'ta Marrakech'de o, Marrakech en önemli kentlerinden bir tanesi.
00:21Orada en ünlü meydanındaki meydanında bir Fransa isimli kafe, yani Fransız kafesi isimli bir yerin önündeyiz.
00:30Şimdi burası tarihte hep sömürge olarak tanımlandı, işte Fransız sömürgesi olarak bilindi.
00:38Acaba şimdi de hala Fransız sömürgesi mi, nasıl bir farklılıklar var, nasıl bir kültürel yapı var burada?
00:45Onu bu meydanda, bu Camil Fenna Meydanı'nda tanımlayarak, resimleyerek, görselleyerek, görüntüleyerek anlatmaya çalışacağız.
00:55Şimdi etrafa doğru bakarsak etrafı nasıl canlı olduğunu göreceksiniz.
01:00Şimdi bu Camil Fenna Meydanı aslında tarihte köle ticareti ve infazlar için kullanılan bir yer ve bu bölge, burası dünyada en çok tanımlanan meydanlardan bir tanesi.
01:15Hatta burada o işte köle ticareti ve infazlar için kullanıldığı için ölüm içtiması veya dünyanın sonundaki cami anlamına geldiği sayılmaktadır bu ismin, Camil Fenna isminin.
01:28Baktığımızda şunu görüyoruz, bu meydana çok fazla özellikle görünmese de Dünya UNESCO Tarih Kültür Dünya Miras Listesi'ne girilmiş durumda.
01:39Baktığınız gibi gördüğünüzde esnafı görüyorsunuz.
01:41Burada çok ünlü bir şey var, Argan Yağı.
01:44Fas'ın, Marikeç'in en ünlü ürünlerinden bir tanesi bu Argan Yağı.
01:48Geldiğinizde gördüğünüz gibi burada esnaf bir şekilde bu satışlarını yapıyor.
01:54Şöyle çevreye gördüğümüzde şunu görüyoruz.
01:57Burası özellikle Avrupa turistlerin çok fazla olarak yeri.
02:00Afrika'dan da birçok göçün geldiği bir yer.
02:04Bakın etrafta birçok seyyar satıcının Afrika'da olduğunu görüyoruz.
02:09Şimdi burada asıl mesele 3 ayrı kültürün neredeyse çarpıştığı nokta.
02:15Bir tanesi Berberiler.
02:16İşte Afrikalılar, Berberi kültürü.
02:18Bir tarafta Araplar, öbür tarafta da Avrupa kültürü.
02:21Yani Avrupa'nın da çatışma noktalarından bir tanesi olduğunu söylemek lazım.
02:25Marikeç dediğimizde nedir Marikeç?
02:27İşte bu Atlas Dağları'nın ki bu bilimleri de konu olan o dağın etrafındaki bir şehir.
02:33Dikkat ettiyseniz binalar kırmızı.
02:35O kırmızılık, işte o kırmızıcaya çalan görüntünün nedeniyle burada kırmızı şehir tanınlaması da yapılıyor.
02:43Hemen etrafta göreceksiniz kına yapan kadınları görüyoruz.
02:45Arkasında ise çok daha ilginç bir görüntü var.
02:49Orada da işte yılan, kelineksel bir yılan serimonisi yapılıyor.
02:55İşte orada yılanlar oynatılıyor.
02:57Bu meydanda yılanların oynatıldığını ve bunun üzerinden de işte gelen turistlerden para kazanıldığını söylemek mümkün.
03:07Şimdi baktığımızda şunu söyleyelim.
03:10Bu yılan oynatma meselesi aslında daha çok berberi kültürünün içerisinde bir şey.
03:14Ve bu berberi efsaneleriyle yapılan seromeni bugüne kadar taşınmış durumda.
03:19Bakın etrafta geleneksel giysiler giymiş insanlar da görüyoruz.
03:23Bu giysiler Fas'ın kendi görseli içerisinde.
03:27Bakın böyle insanların önlerine gelerekten böyle ücret istiyorlar.
03:33Etrafta baktığımızda şunu görüyoruz.
03:35Marekeş kenti kırmızı yer olarak tanımlanıyor ama, kızıl yer olarak tanımlanıyor ama, otantik ve turistik bir bölge olarak da dünyada birçok insanın geldiği bir ülke.
03:45Mesela şurada da dikkat ettiyseniz yılanların dışında maymunları da görüyorsunuz.
03:49Böyle geleneğin farklı bir geleneğin olduğunu söylemek mümkün burada.
03:54Şimdi ne görüyoruz?
03:58Burada bir meydan görüyoruz.
04:00Dünya UNESCO kültüründe bir meydan görüyoruz.
04:02Ve etrafta farklı farklı nitelikli eğlenceler görüyoruz.
04:07Bu eğlencelerin berberi kültüründen geldiğini söylemek mümkün.
04:11Akşamları da burada örneğin, burası bir Müslüman ülke olması itibariyle,
04:15Türkiye'de de hani bir ifade vardır ya, Müslüman mahallesinde saylonga satılmaz.
04:20Akşamları da burada saylonga satıldığını da biliyoruz.
04:24Şimdi şöyle söyleyelim, biraz karışık, karmaşık ama farklı bir kültür olduğunu,
04:30bu farklılık içerisinde bir uyum olduğunu burada çok net bir şekilde görüyoruz.
04:35Etrafta meyve suyu satanlar, bir tarafta çalgılarla oynayanlar, bir tarafta maymunlar, bir tarafta yılanlar derken,
04:43meydanın görüntüsü aslında çok farklılaşıyor.
04:48Bakın şu anda göreceksiniz karşı tarafta oynayan insanları.
04:53Bu insanlarla birlikte bu bölgede çok farklı bir hava olduğunu, enerji olduğunu söylemek mümkün.
05:02Geldiğimiz noktada şunu söyleyelim, bu tabii bir Afrika kültürü,
05:07aynı zamanda bir Afrika'ya gelen Avrupalıların da ilgiyle takip ettiği,
05:13bir kültür ve burada işin tarihsel boyutuna baktığımızda hem berberi kültürünü,
05:22hem Afrika kültürünü, hem de Arap kültürünü, yani İslam kültürünü görüyoruz.
05:26Tam karşımızda bir Kutubiye Camii var.
05:29O camide işte 1147'den beri kalan bir cami.
05:33O ahşap, taş ve kumla yapılmış bir cami ve o caminin tarihsel boyutuna da baktığımızda
05:41burası aynı zamanda bir dönem hilafete ev sahipliği yapmış bir yer.
05:45Yani 3 kültür, berberi, Afrika ve Arap kültürü ya da İslam kültürü diyebileceğimiz bir yapılanma söz konusu.
05:55Şimdi asıl soru şu, hani işte geçmişten bahsettik, şimdiden de bahsedersek,
06:01Fransız'ın hala sömürüsü mü sorusu ki bu aslında çok önemli soru.
06:05Yani burada bugün geldiğimiz noktada 162 milyar dolar bir gayri safih milli hasılardan bahsediyoruz Fas için.
06:13Bu Fas'ın yıllardır, belki 20 yıldır, 20 yıldan fazla bir süredir ekonomik olarak büyüdüğünü gösteriyor.
06:20Ama hala hazırda 162 milyar dolar böyle bir kültür için,
06:25işte 37 milyon nüfusu olan bir yer için, 720 bin kilometre kare bir alana sahip bir ülke için yeterli bir değil.
06:32Bu gelişme devam edecek gibi görünüyor ama şimdi eskiden şöyle bir ifade vardı,
06:39işte Fransa'dan ne alıyorsa Fransa'dan alıyor Fas ama şimdi öyle mi?
06:42Şimdi öyle değil.
06:43Aslında hem İspanya hem Fransa'ya hem de hatta başka ülkelere bölünmüş bir ticari,
06:50ekonomik bir yapılanma içerisine girmeye çalışan bir Fas'tan bakıyoruz.
06:54Mesela %20 dolaylarında ihracat, ithalat dengesi oluşturmaya çalışıyor Fransa'yla.
06:59İspanya'yla da aynı şekilde bu civarlarda bir ithalat-ihracat dengesi var.
07:06Şimdi geldiğimiz noktada şunu söylemek lazım.
07:09Fas 1956'ya kadar bir Fransa sömürgesiydi ve bu hala Fransa'dan kurtulamadığı sorusuna geldiğimizde,
07:17artık Fas Krallığı'nın belirli değişkenler üzerinden dünyaya açılmaya çalıştığını görüyoruz.
07:26Sadece Fransa ya da İspanya üzerinden değil, İngiltere ile de, Amerika ile de, Rusya ile de,
07:32hatta Çin ile de, hatta Türkiye ile de bir ekonomik gelişim sağlamaya çalıştığını görüyoruz.
07:38Ama şunu söylemek lazım tabii, modern teknoloji, hani KDV'si yüksek, getirisi yüksek bir teknolojik, ekonomik durumları yok.
07:48Yani işte tekstil var, otomobilde yan ürünler var, turizm var ve hatta işte görüyorsunuz,
07:54geleneksel bir yapının içerisinde ekonomisini büyütmeye çalışan bir Fas görüntüsü var.
08:02İşte o gelenekselin içerisinde baktığımızda karşımıza çıkan en önemli yapılardan bir tanesi işte bu Kutubiye Camii,
08:09işte bin yüzlü yılların ortalarında yapılan cami, bugüne kadar ayakta kalmış durumda.
08:15Buraya gelen özellikle Müslüman, Müslüman turistlerin uğrak yeri olarak görülen bir cami.
08:21Şimdi bu sorulardan sonra tabii akla hep şey geliyor, Fransa'ya mahkum bir Fas görüntüsü var mı?
08:27Fransa, Fas Krallığı Fransa ile arasında bir mesafe koyuyor mu?
08:32Şimdi aklımıza görüntüler geliyor.
08:34Fasa, Fransa lideri Macron'un ziyareti sırasında işte beraber Fas Krallığı'ya bir araçta gittiğini,
08:41büyük ihtimam gördüğünü görüyoruz ama görsel bunu gösterebilir.
08:46Fakat Fas Krallığı'nın bu dönemde belki yüksek tökdeneci değil ama normal anlamda,
08:51anlamda yani bir yatırım anlamında seçenekleri arttırmaya çalıştığını görüyoruz.
08:57Peki bir de son soru var.
09:00İnsanlar burada Fas Krallığı'nı seviyor mu?
09:03Hani görselleri çıkmıştı Fransa'da, biraz daha hoş bir görseli vardı Fas Krallığı'nın.
09:08Ama burada konuştuğumuz kişiler özellikle Prensik döneminden bu Fas Krallığı'nın sevildiğini düşünüyorlar.
09:15Birçok işte binada, birçok etkinlikte Fas Krallığı'nın görselinde orada olduğunu söylemek mümkün.
09:24Şimdi bütün yolu geldik.
09:29Beydandan Kutubiye Camii'nin olduğu yere kadar yürüdük.
09:33Bu işte bizim için 10 dakika gibi bir süre aldı.
09:37Şimdi geldiğimiz noktada şunu söylememiz lazım.
09:41Fas toplum biraz farklı.
09:42Düşündüğümüz anlamda Fas Krallığı'na karşı mı?
09:47Şöyle diyorlar buradaki kişiler.
09:50Babası çok sevilmezdi ama bu Fas Krallığı Prensik'inden beri çok seviliyor.
09:56Hatta hani tanımlarsak Fas'ı, Fas'ın İstiklal Marşı'na bakarsak İstiklal Marşı'nda şunu görüyoruz.
10:04Allah, vatan ve kral sözleriyle biten bir İstiklal Marşı var bu ülkenin.
10:10Şimdi öyle gördüğümüzde şunu anlamamız lazım.
10:12Bu farklı kültürlerin bir araya geldiği yerde, 37 milyon kişinin yaşadığı bölgede, büyük bir geçiş noktası olan bu yerde Fas Krallığı da aslında olabildiğince halka tarafından saygı gören bir kişilik gibi karşımıza çıkıyor.
10:29Onu da söylemek lazım.
10:32Burası Camil Fenna Meydanı.
10:33Camil Fenna Meydanı ile Kutubiye Cami arasındaki yolda yürüdük.
10:38Buradaki, Fas'taki farklı kültürleri, farklı anlayışları göstermeye çalıştık.
10:43Söz şimdi İstanbul'da.
Yorumlar