- 2 ay önce
ABD-Venezuela geriliminde neler yaşanıyor? Maduro kararı uluslararası gündemde… ABD’nin tutumu küresel politikada hangi tartışmaları başlattı? Maduro kararı Latin Amerika’da nasıl karşılandı? Maduro’nun ülkeyi terk etmesi olası mı? Putin-Avrupa geriliminde neler oluyor? “Avrupa savaş isterse Moskova hazır” tehdidi nasıl okunmalı? Kremlin’in provokasyon stratejisi… Rusya olası çatışmanın sorumluluğunu Avrupa’ya yükleyebilir mi? Putin’in söylemi Avrupa’da nasıl yankılandı? ABD’nin barış planı saha gerçekliğine uyuyor mu? Putin’in toprak ısrarı ne ifade ediyor? Rusya-Ukrayna gerilimi ne zaman yumuşar? Mevcut dengelerde ateşkesin önündeki en büyük engel ne? Putin’in niyeti tartışma konusu… Avrupa’nın güvenlik korkuları ne kadar haklı? Cüneyt Özdemir 5N1K’da sordu; İstanbul Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Öztürk, Fletcher Okulu Öğretim Üyesi Mikhail Troitskiy yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Sevgili seyirciler yeni bir Beşne Birkan programına hoş geldiniz.
00:07Az gittik uz gittik tekrar Türkiye'ye İstanbul'a geldik.
00:10Bugün yayınımızı İstanbul'dan yapıyoruz ve sizlere çok uzaklardan Venezuela'da yaşanan bir gerilimden bahsetmek istiyorum.
00:18Venezuela devlet başkanı Maduro koltuğunu kurtarma bir anlamda kellesini kurtarma telaşına düştü diyebiliriz.
00:25Daha uzun yıllardır aslında ABD ile Venezuela liderinin arası iyi değildi.
00:31Çeşitli ambargolar, kuşatmalarla hem o hem de daha öncesinde koltuğu devraldığı Chavez'de ABD'nin arasında bir petrol krizi vardı desek yeridir.
00:42Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip olan Venezuela petrolleri uzun bir süre ABD tarafından, Amerikalı şirketler tarafından yönetilmiş.
00:50Sonrasında Chavez döneminde özellikle mindileştirilmiş ve de bu süreç sonrasında da iki ülke arasına kara kedi girmişti.
00:59İşte o kara kedi kuyruğunu kaldırarak dolaşmaya başladı.
01:02Özellikle son bir aydır.
01:04Trump yönetime geldikten sonra biraz da ABD'nin iç sesi olan müesses nizamın gazıyla ve de iteklemesiyle kendisini Maduro krizinin ortasında buldu.
01:15Şu anda ABD donanmasının %10'u Karayipler'de Venezuela'nın karşısında konumlanmış durumda.
01:22Bahaneleri şimdilik narkotik bir mücadele.
01:26Yani Venezuela kartelleriyle mücadele ettiklerini söyleyerek yola çıktılar.
01:31Ancak geldikleri anda bir anda hedef değişti.
01:34Maduro'nun kellesine 50 milyon dolar koydular.
01:37Uluslararası uyuşturucuyu ihya eden, destek olan bir lider olarak ilan ettiler.
01:42Ve de en son bu hafta çok da ilginç bir gelişme yaşandığını öğrendik.
01:47Trump bütün bu gerilimin ortasında 15 dakika boyunca Maduro ile telefonla konuşup ona ülkeyi terk etmesi için bir hafta süre verdiğini duyurdu.
01:57Aslında bunu duyuran da Trump değil, bizzat Maduro'nun kendisi oldu.
02:02Bakın neler söyledi.
02:03Altyazı M.C.V. tuve una llamada y conversé con el presidente de Estados Unidos, Donald Trump.
02:08Puedo decir que la conversación fue en un tono de respeto.
02:14Inclusive, puedo decir que fue cordial.
02:19Entre el presidente de los Estados Unidos y el presidente de Venezuela.
02:23Digo más, si esa llamada significa que se están dando pasos hacia un diálogo respetuoso de Estado a Estado,
02:36de país a país, bienvenido el diálogo, bienvenido la diplomacia, porque siempre buscaremos la paz.
02:50Digo más, bienvenido el diplomacia, bienvenido el de Pids.
02:56Pids?
02:57Sí.
02:58La paz nunca nunca en la vida.
03:02Evet gördüğünüz gibi Maduro sözünü aslında baya yumuşatarak söylüyor ama sonuçta böyle bir telefon konuşmasını gerçekleştirdiği de artık aşikar, herkesin bildiği bir konu.
03:13Peki bundan sonra ne olur?
03:14Maduro gider mi? Giderse nereye gider?
03:16Çünkü gideceği 3-4 ülke var, bunların arasında özellikle Erdoğan ile Maduro'nun arasındaki dostluk gösterilerek Türkiye'nin de olabileceği konusu ortaya atılmış durumda.
03:25Olur mu olmaz mı bilmiyoruz ama ya Küba'ya gidecek, ya Çin'e, ya Rusya'ya, belki de NATO üyesi Türkiye'ye.
03:34İsterseniz Prof. Dr. Ahmet Öztürk ile İstanbul Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı ile bu konuyu birazcık konuşalım.
03:40Ahmet Bey yayınımıza hoş geldiniz.
03:42Amerika Birleşik Devletleri'nin Maduro'yu terörist yapıyla ilişkilendirerek terör listesini alması,
03:48sizce hem dünya kamuoyunda hem Amerika'da hem Venezuela kamuoyunda yankı buldu mu ya da nasıl bir yankı buldu?
03:55Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
03:57Maduro'nun bir terör örgütü olarak ilan edilmesi kararı ve bunu tabii ABD hukuku açısından ortaya çıkardığı sonuç
04:08Maduro'ya karşı bir müdahaleyi yani askeri ve cezai koğuşturmayı yönetim için uygun kılıyor.
04:17Ama tabii böyle bir karar Amerika tarafında olduğu gibi Latin Amerika ülkelerinde başta Venezuela olmak üzere
04:25önemli sorunlara yol açıyor ve önemli hareketlenmeler yol açıyor.
04:30Maduro bildiğimiz gibi 2024 seçimlerinde en son aslında dünya kamuoyunun büyük çoğunluğu tarafından kabul edilen tartışmalarla geldi.
04:40Yani genel kanı şu kazanamadığı bir seçimi elinde tuttu, kontrol ettiği seçim kurulları ve devlet aygıtıyla
04:48kendi lehine çevirerek iktidarını sürdürdü.
04:52Ama böyle bir politikal zayıflık içerisindeki Maduro'nun böyle Trump yöneti tarafından bir devlet başkanı olarak
05:00terör listesine alınmış olması Latin Amerika'da birçok eski davayı da su yüzüne çıkardı.
05:08Mesela Panama lideri, eski lideri Noruega'nın yine benzer bir yaptıklama ya da operasyonla göz altına alıp ABD'de yargılanması.
05:20Daha önce başka liderler için de Amerika bu taktikleri kullandı.
05:23İşte Orta Doğu'da Kadavya'ya karşı, Irak'ta Saddam Hüseyin'e karşı.
05:27Neticede Amerika'nın bu kararı Latin Amerika'daki o sosyalist ve Maduro'ya yakın duran devletlerde
05:40ve o devletlerin toplumlarında Maduro'yu daha güçlendirici, daha mağdur pozisyonuna sokucu etkiler yaptı.
05:48Bu tabii neticede şöyle bakmak lazım dünya kamuoyu açısından da değerlendirirsek.
05:52Bir yandan Trump'ın ne olduğunu biliyoruz.
05:55İşte her türlü ekonomi ilişkisi, kendi kamuoyunda bile, kendi kurumları Amerikan yargı organları tarafından bile
06:03yakın zamanda sorgulanan bir iş adamı, bir holding, milyarderin, bugün devlet başkanı tabii,
06:10kökeni otobüs şoförlüğüne giden ve bir sosyalist devrimci hareketin ikinci lideri olarak
06:17Kavez'den sonra Venezuela'nın başına gelen daha nasıl söyleyeyim halka yakın,
06:25aslında kendi tabanını, gücünü aldığı halka ve sempati topladığı Latin Amerika toplumları içerisindeki
06:31o insan grupları nazarında kaybetmeye başladığı itibarının yeniden kazandırılması şeklinde bir etki yaptı.
06:39Amerika'nın bu kararı demek yanlış olmayacaktır.
06:42Sizce Maduro ülkeyi terk eder mi?
06:45Çünkü bir yandan da bakıyorsunuz, mesela Esad sürecinde de benzer bir dönem yaşandığı gibi geliyor bana.
06:50Esad'ın düşme sürecine baktığımızda aslında ordunun içinde, kendisini savunan ordu kuvvetleri içinde bir darbe yaşandığı iddiaları var.
06:58Kesinleşmiş olmasa da bu iddialar çok güncel.
07:01Çünkü bir anda savaşmadan cepheyi terk eden bir Esad ordusu gördük.
07:06Şimdi benzer bir senaryo Maduro'nun ordusunun içinde de olabilir mi?
07:10Ya da Maduro ülkeyi terk eder mi sizce?
07:13Böyle bir devletin, bir devlet başkanının ya da yönetimin başka bir devlet adamına
07:18dünya kamuyonda ya da kendi kamuyonda tartışılabilir seçimler.
07:23Ama bunu da bir dipnot olarak söylemek lazım.
07:25Gerçekten Maduro'nun doğrudaki meşruiyeti gibi bir tartışma konusu.
07:29Ve böyle bir emreder bir tarzda bir devlet adamının başka bir devlet adamına ülkeni terk etmemesi
07:36örnekleri var ama gerçekçi değil.
07:39Yani hem uluslararası hukuka aykırı hem bu isteği açıklayan ya da kamuoyuna açıklayan
07:47Maduro'dan isti talep eden ABD'nin kendi iç hukukuna aykırı.
07:52Şimdi buna Maduro'nun nasıl bir cevap vereceği konusu biraz aslında bugünkü küresel sistemin
08:02dinamikleriyle belki tahmin edilebilir.
08:05Genelde tahmin etmek çok da doğru bir şey değil.
08:08Bu tür yürüyen işte meydana gelen olaylarda.
08:13Ama şunu söyleyeyim Maduro ilk soruda da bahsettiğimiz gibi
08:18Amerika'nın bu yeni tavrı ya da kredi tırmandırmasından sonra
08:24bir nebze kendi kırsal kesimdeki oy çevresinden ya da Latin Amerika'daki
08:30kendisine yakın halk kesimlerinden desteği artırmış olsa bile
08:35ülke zayıf yani Amerika'yla Venezuela'yı karşı karşıya yan yana koyduğumuz zaman
08:40Maduro'nun burada çok ciddi bir karar verme süreci içinde
08:45çok ciddi sıkıntılar içinde olacağını söylemek mümkün ama
08:49Türkiye'yi terk eder mi Maduro gibi işte Çabez'den ciddi bir miras devraldı.
08:56Hala yüzde kırkın işte üzerinde ellilere yakın bir halk desteği var.
09:01Bunu ben çok olası görmüyorum.
09:04Ancak çok özel şartlar oluşursa işte bir çıkış yolu bulunur,
09:09arayol diplomasi etki tarafında onurunu koruyacak bir düzenleme olursa
09:14belki realize edilebilir ama gerçekten devletler arası ilişkilerde olmaması gereken
09:19ve şimdiye kadar da çok da olmayan,
09:22bu sarısı hukuk içinde kesinlikle açıklanması mümkün olmayan
09:26birik bir diplomasi, bir politika yapış tarzıyla karşı karşıyayız.
09:31Ahmet Bey çok çok teşekkür ederim.
09:33Sevgili seyirciler Venezuela'dan geçelim isterseniz Rusya-Ukrayna krizine.
09:37Orada da başroldu Amerika Birleşik Devletleri var.
09:39Bu hafta Trump planı olarak sürülen, ortaya sürülen
09:4319 madde olduğu söylenilen bir planın 22 madde olduğunu öğrendik.
09:48Nasıl öğrendik?
09:49Çünkü Amerikalılar Rusya'ya gidip bu planı anlatmaya başladılar.
09:53Bir anlamda pazarlamaya başladılar.
09:55Pazarlıklar da şu anda bu planı Putin'in kabul edip etmeyeceği yönünde.
10:00Bu hafta Putin'den de ilginç bir çıkış geldi.
10:03Şakası yok.
10:04Değil ki bizim Avrupa ile savaşmak gibi bir niyetimiz yok.
10:07Ama eğer Avrupa bizle savaşmayı düşünüyorsa
10:09hemen hazırız, hemen başlayabiliriz dedi.
10:11Büyük bir resti.
10:13Şimdi Trump'ın daha önce biliyorsunuz özellikle Gazze'de gerçekleştirdiği bu plan,
10:18işte Maduro ile telefonla konuşması, ezber bozan bir diplomatik duruşu var.
10:22Bu planda da neler olduğu konuşuluyor, tartışılıyor.
10:26Biz de bunu Mikhail Triotsky'ye soralım istedik.
10:29Mikhail Bey yayınımıza hoş geldiniz.
10:31Putin'in Avrupa savaşı isterse Moskova hazır sözleriyle başlayalım isterseniz.
10:36Bu sözleri biz nasıl okumalıyız?
10:38Gerçek bir askeri risk var mı?
10:40Yoksa diplomatik bir rest mi çekiyor Putin bu sözleri söylerken?
10:43Kısaca söylemek gerekirse Putin'in son açıklamaları kesinlikle gerçek bir askeri tehdittir.
10:52Bu sözleri hafif almak mümkün değildir.
10:56Çünkü Kremlin'in resmi ve en üst düzey ağızdan yapılan açıklamaları
10:59genellikle hem siyasi hem de askeri niyetlerin bir göstergesidir.
11:04Aslında diplomatik baskı ile açık askeri tehdit arasında net bir sınır çizmek pek mümkün değildir.
11:10Bu iki unsur dış politikada çoğunlukla iç içe geçer.
11:14Aynı çizginin farklı uçlarında yer alırlar.
11:17Rusya yıllardır bu iki yöntemi birlikte kullanıyor.
11:19Bir yandan masada diplomatik bir görüntü verirken
11:22diğer yandan sahada askeri kapasitesini hatırlatmayı
11:25karşı tarafın karar alma süreçlerini etkilemek için stratejik bir araç olarak görüyor.
11:30Nerede diplomatik pazarlığın bittiğini ve askeri tehdit boyutuna geçildiğini belirlemek çoğu zaman zordur.
11:36Fakat Putin'in bu ifadeleri laf olsun diye söylenmiş bir diplomatik çıkış değil
11:40Avrupa Birliği'ne karşı ciddi bir saldırı ihtimalinin masada tutulduğunu gösteriyor.
11:45Rusya uzun süredir karşı tarafı suçlu gösterebilecek
11:49provokasyon senaryolarını da stratejisini parçası haline getirmiş durumda.
11:54Kremlin gerektiğinde çatışmanın başlangıcını
11:56Avrupa'ya yükleyebileceği birçok yöntem ve mekanizma olduğunu defalarca bize gösterdi.
12:03Bu sözlerin bir telegram bloggerından marjinal bir siyasetçiden
12:07ya da Putin'in çevresinde çizgiyi aşan çıkışlar yapan
12:10Medvedev gibi figürlerden gelmediğini özellikle vurgulamak gerekiyor.
12:15Bu açıklamalar doğrudan Putin'in kendisine ait.
12:18Bu nedenle Avrupa'nın bu açıklamaları ciddiye alması gerektiğini söylemek yetersiz kalır.
12:22Avrupa zaten bunu ciddiyetle analiz ediyor ve kendi güvenlik planlamalarını da bu doğrultuda güncelliyor.
12:29Putin'in Avrupa'yı yok etmekten, Avrupa'daki askeri hedefleri vurabilecek kapasiteden söz eden ifadeleri
12:35normal diplomatik söylemin çok ötesinde.
12:38Bunlar hem psikolojik baskı aracı hem de Rusya'nın savaşın kapsamını genişletme ihtimalini
12:43açıkça masada tuttuğunu gösteren işaretlerdir.
12:46Amerika Birleşik Devletleri'nin hazırladığı bu barış planını bugüne kadar diğerlerinden
12:54ayıran ne?
12:55Bu plan sağdaki gerçeklikle sizce ne kadar örtüşüyor?
13:02Açıkçası ABD'nin Rusya'ya tam olarak ne teklif ettiğini hala bilmiyoruz.
13:06Amerika Birleşik Devletleri ile Ukrayna arasında yürütülen diplomatik temaslar sonrasında
13:11Washington'ın Moskova'ya götürdüğü paketin içeriği kamuoyuna açıklanmış değil.
13:16Amerika'nın Rusya'nın bazı sert ve koşulsuz taleplerini yumuşatıp yumuşatamadığı
13:20da belirsiz.
13:21Rusya'nın talepleri hala çok ağır.
13:23Moskova ele geçirmediği Ukrayna topraklarının dahi kendisine bırakılmasını istiyor.
13:28Bu uluslararası hukukun açık ihlali anlamına gelen bir talep.
13:33Bunun dışında Ukrayna'nın egemenliğini hedef alan oldukça sert kısıtlamalar da var.
13:37Özellikle Ukrayna silahlı kuvvetlerinin kapasitesinin ciddi ölçüde sınırlandırılması
13:43ülkenin savunma yeteneğini adeta işlevsiz hale getirilebilecek maddeler içeriyor.
13:48Putin ayrıca NATO'nun Ukrayna'yı hiçbir koşulda genişleme kapsamına almayacağına
13:53dair yasal bağlayıcılığı olan bir garanti istediklerini de bizzat doğruladı.
13:58Bu da yalnızca Ukrayna'nın geleceğini değil NATO'nun bu genişleme politikasını
14:02kilitleyecek bir talep.
14:03Ek olarak savaş sonrası birkaç ay içinde Ukrayna'da seçim yapılması gibi
14:08iç siyasal sürece doğrudan müdahale niteliğinde talepler var.
14:12Tüm bunlar Amerika Birleşik Devletleri sürece dahil olmadan önce
14:15Rusya'nın zaten masada tuttuğu katı taleplerdi.
14:18Amerika Birleşik Devletleri Ukrayna ile görüştükten sonra bu taleplerin hangi kısmını değiştirdi,
14:23hangisini kabul edilebilir hale getirmeye çalıştı bilmiyoruz.
14:26Moskova'nın verdiği yanıtın içeriği de açıklanmadı.
14:28Yani ortada büyük bir belirsizlik var.
14:32Çözülmesi en zor konu tabii ki Ukrayna'nın toprak verme meselesi.
14:35Rusya özellikle Donbass bölgesindeki tahkimatları istiyor.
14:39Bu tahkimatlar Rusya'nın savaşı kısa bir ara sonrasında bile kolayca yeniden başlatabilmesi
14:45için stratejik öneme sahip.
14:47Dolayısıyla Ukrayna için bu talebi kabul etmek neredeyse imkansız.
14:51Avrupa Birliği de bu tür bir anlaşmanın Rusya'nın birkaç yıl içinde yeniden saldırıya
14:55geçmesine kapı aralayacağı için çok endişeli.
14:58Tüm bunlara ek olarak Avrupa Birliği'nin aldığı yeni pozisyon süreci daha da karmaşıklaştırıyor.
15:02EuroClear'da tutulan Rusya'ya ait dondurulmuş devlet rezervlerine tamamen el koyma ihtimali gündemde.
15:08Bu rezervler 100 milyarca doları buluyor.
15:11Ve AB bu adımı atarsa hem Rusya hem de ABD açısından oyunun kuralları değişir.
15:16Amerika Birleşik Devletleri bu paraların bir kısmının Ukrayna'yı yeniden inşa etmek için
15:20kurulacak bir fonu aktarılmasını istiyor.
15:23Ancak bunun nasıl yönetileceği, ne kadar süreceği, kontrol mekanizmasını nasıl işleyeceği belirsiz?
15:29Rusya ise savaşmaya devam edecek yeterli kaynağa sahip olduğunu iddia ediyor.
15:33Yani Moskova çatışmayı durdurmaya zorlanabileceği bir karşılıklı acı eşiği içinde olmadığını açıkça söylüyor.
15:39Bu da ateşkesin gerekli şartlarından birinin oluşmadığı anlamına geliyor.
15:43Sonuç olarak tarafların tek taraflı adımlarla süreci sabote edebileceği bir ortamda kısa vadede gerçekçi bir ateşkes dahi görünürde yok.
15:52Ancak ABD pozisyonunu köklü şekilde değiştirir ve Rusya üzerinde Ukrayna'dan daha fazla baskı kurarsa tablo değişebilir.
15:59Tabi Avrupa'da tedirginlik var çünkü Ukrayna'da olan Ukrayna'da kalır mı kalmaz mı?
16:07Yani bugün Ukrayna'da bu kadar toprak kazanımı elde eden bir Rusya, yarın bir gün Avrupa'da başka ülkelere de talepkar olur mu diye bir endişe söz konusu.
16:16Siz bunun hakkında ne düşünüyorsunuz? Haklı bir endişe mi bu sizce?
16:20Evet bu endişe kesinlikle gerçekçi.
16:26Rusya kapsamlı bir barış anlaşması sağlamadığı sürece savaşmaya devam edeceğini açık biçimde söylüyor.
16:32Siyasal toprak bütünlüğü ve geniş ölçekli güvenlik talepleri karşılanmadığı sürece geri adım atmayacaklarını belirtiyorlar.
16:39Bu sözler Moskova'nın yalnızca Ukrayna'yı değil Avrupa'nın tamamını ilgilendiren stratejik hedefleri olduğunu gösteriyor.
16:46Rusya'nın batıya doğru ilerleme çabasını fırsat bulduğunda sürdüreceğini söylemek abartı değil.
16:51Bu ilerleme Ukrayna üzerinden olabileceği gibi NATO'nun zayıf halkaları olarak görülen Baltık ülkeleri üzerinden de olabilir.
16:59Polonya ve Romanya gibi komşu ülkeler bile çeşitli senaryolarda risk altında değerlendiriliyor.
17:04Bununla da sınırlı değil.
17:06Rusya'nın sahip olduğu siyasi etki kanalları ve hibrit operasyon kapasitesi,
17:10NATO üyesi Türkiye'den İspanya ve Portekiz gibi coğrafi olarak uzak ülkelere kadar pek çok yerde istikrarsızlık yaratmaya yönelik adımlar atabilmesini olanak tanıyor.
17:19Moskova'nın hedefi yalnızca askeri ilerleme değil,
17:23aynı zamanda Avrupa siyasetine, ekonomisine ve toplumsal düzenine yönelik hibrit baskı stratejileri de uygulamak.
17:30Eğer NATO, Moskova'ya karşı güçlü ve kararlı bir duruş sergilemezse,
17:34Rusya bu boşlukları hızla değerlendirebilir.
17:37Rusya'nın Ukrayna konusunda elde edeceği bir diplomatik kazanım,
17:41özellikle NATO'nun genişlememe tahayyütü gibi bir garanti,
17:45Kremlin'i Baltık ülkeleri gibi daha ileri hedeflere yönelmeye teşvik edebilir.
17:48Bu nedenle Avrupa'nın taşıdığı kaygılar yalnızca anlaşılır değil,
17:52mevcut jeopolitik tabloya bakıldığında neredeyse kaçınılmaz hale gelmiş durumda.
17:57Rusya fırsat bulduğunda daha batıya doğru istikrarsızlık yaymayı kesinlikle deneyecektir.
18:02Evet, az gittik uz gittik bir Beşnebirka'yı da bu hafta hızla bitirdik.
18:09Önümüzdeki hafta yeni bir Beşnebirka'da buluşuncaya kadar ben Cüneyt Özdemir.
18:13Hepinize iyi günler, iyi akşamlar dilerim.
18:15İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar