• 1 yıl önce
İsveç ve Finlandiya'nın NATO adımı için ön müzakereler engellendi, peki şimdi ne olacak? Emekli Büyükelçi Fatih Ceylan'dan önemli açıklamalar.
https://haberglobal.com/gundem/turkiye-natoya-ilk-blokaji-koydu-peki-simdi-ne-olacak-177739

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00İlk toplantıda gerçekleşti ve özellikle Avrupa basınında yer alan bilgilerden yola çıkarak söylüyoruz.
00:05Türkiye fren mekanizmasını da bastı.
00:08İki ülkeyle üyelik müzakerelerinin hızla başlaması için yapılan oylamada veto hakkını kullandı.
00:13Böylece talepleri karşılanmadan ilerleme olmayacağını ilk günden ortaya koydu.
00:18Şimdi İsveç ve Finlandiya ise sürecin bir yılı bulmadan tamamlanmasından yana
00:22resmi katılım müzakerelerinin başlaması için NATO'nun iki ülkeye davet göndermesi gerekiyor.
00:28Bunun için de ittifakın 30 üyesinin evet demesi şart.
00:32Türkiye işte bu ilk aşamayı bloke etti.
00:35Top şimdi Finlandiya ve İsveç'in sahasında.
00:38Şimdi İsveç Başbakanı Türkiye ile konuşmaya hazır olduklarını söylemişti.
00:42Finlandiya Başbakanı Ankara'nın taleplerine değinmeden hızlı onay çağrısı yapmıştı.
00:47Ama her iki ülkeden heyetlerin Türkiye'ye gelmesi bekleniyor.
00:50Bu arada bu iki ülkenin liderlerinin bugün Amerikan Başkanı Joe Biden'la da görüşeceğini belirtelim.
00:56Bu notları aktardıktan sonra da emekli büyükelçi Ankara Politikalar Merkezi Başkanı Fatih Ceylan'la konuşalım.
01:04Sayın Ceylan merhaba.
01:07Merhabalar iyi yayınlar diliyorum.
01:08Çok teşekkürler.
01:10Şimdi biz tüm açıklamaları aktardık ve şunu anlamaya çalışıyoruz özellikle yayınlarda.
01:16Birincisi bu iki ülkenin üyeliklerine itirazı bu kart, Türkiye'nin elindeki bu kart çok güçlü bir kart mı gerçekten de?
01:25Bunu şu manada soruyorum.
01:27Sizce bu süreçte taleplerini Finlandiya ve özellikle İsveç üzerinden mi dile getirmeli Ankara terör örgütlerine destek meselesinde?
01:35Yoksa aslında bunu aşan sorunların olduğunu biliyoruz.
01:38Başta Amerika Birleşik Devletleri kaynaklı.
01:41Yani içine Amerika'yı da alan, onun da yine bu desteğini kesmesine yönelik hatta S-400, F-35, F-16 başlıklarını da içine alan bir pazarlık süreci mi yürütülmeli?
01:52Ne dersiniz?
01:53Teşekkür ederim.
01:57Şimdi şöyle söyleyelim NATO içinde oydaşma yani görüş birliği kuralı geçerlidir.
02:03Konsensus dedikleri ilke geçerlidir.
02:06Dolayısıyla her bir müttefikin elinde kendi ulusal çıkarlarıyla örtüşmeyen konularda bu görüş birliğine katılmama hakkı vardır.
02:16O anlamda kuvvetli bir karttır tabiatıyla, kuvvetli bir kozdur.
02:20Hiç şüphe yok.
02:22Ancak bu konuya yaklaşırken bazı şeyleri hatırlamakta da fayda var.
02:26Şimdi aslında genel bir çerçeve içine belki oturtmak daha doğru olur diye düşünüyorum.
02:31Şöyle ki, geçen yıl 2021 Nisan ayında Ukrayna üzerinde başlayan tırmanma, Rusya'nın Ukrayna sırma yaptığı askeri yinaklanma ile başlayan tırmanma,
02:442021 Aralık ayında daha bir üst perdeye çıktı.
02:51Bu tırmanma arttı ve Rusya'nın bir şeyler yapacağı artık açığa çıkmıştı.
02:56Bu süreç içinde özellikle 2021 Aralık ayından itibaren bu genel tablo içinde Finlandiya'nın ve İsveç'in tehdit algılamasında,
03:10Rusya ile ilgili tehdit algılamasında yükselme olduğunu görüyoruz.
03:15Bu sadece siyasi yöneticiler açısından değil, o ülke toplumları açısından da geçerli bir gözlem.
03:21Yapılan kamuoyu yoklamalarda bunu açıkça ortaya koydu.
03:24Şimdi bir taraftan genel resim içinde Rusya'nın Ukrayna'da başlatmış olduğu saldırı dolayısıyla,
03:31Avrupa güvenliği hatta küresel güvenlik düzeninde büyük bir dönüşüm olduğunu görüyoruz.
03:38Ve bu dönüşüm de kısa sürede sonuçlanmayacaktır.
03:41Bunu gören ülkeler özellikle Rusya'ya yakın olan ülkeler,
03:44işte Finlandiya, İsveç gibi NATO'ya üye olup NATO'nun güvenlik garantisinden,
03:52yani herhangi bir üye ülkeye karşı silahlı saldırı olduğu takdirde bütün üye ülkelerin ona destek vermesi,
04:01o ülkenin toprak bütününü savunması taahhüdüdür bu.
04:05Bu güvenlik şemsiyesinin altına girmek için NATO'ya resmi müracatlarını yeni yaptı.
04:11Ama bu resmi müracat yapılmadan önce, hatırlayacaksınız, bir takım gayri resmi temaslar da yapıldı.
04:20İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyeliğinin geliyor olmakta olduğu herkes izledi, hepimiz izledik.
04:27Konuda sayısız haber yorum okuduk, sayısız analizler yazıldı.
04:32Dolayısıyla bu önümüze geliyordu.
04:34Aslında bunu Türkiye'nin de anlamış olması lazım gelirdi.
04:39Ve her ne taleple çıkacaksa çıksın, bu talepleri daha önceden bu iki ülkenin dikkatine getirmesi gerekirdi.
04:46Ama şimdi şöyle bir tabloyla karşı karşıyayız, ki bu söylenenler tekzip de edilmedi Türkiye'de.
04:51İşte bundan yaklaşık bir ay kadar önce Türk Cumhurbaşkanı ile Fin Cumhurbaşkanı arasında bir telefon görüşmesi yapıldığını anlıyoruz.
05:02Ve bu telefon görüşmesinde konunun bizim Cumhurbaşkanı tarafından açıldığını ve bu konuda Finlandiya'nın yanında durulacağının ifade edildiğini görüyoruz.
05:13Bunu Finlandiya Cumhurbaşkanı açıkladı bir basın toplantısında.
05:17Bu konuda herhangi bir tekzip gelmedi.
05:19Benzer şekilde Türk Dışişleri Bakanı ile İsveçli karşıtları arasında bir takım temaslar yapıldığı anlatılıyor.
05:25Yani 13 Mayıs Cuma günkü yapılan beyana gelene kadar yaklaşık bir aylık, bir ay öncesinden bahsediyoruz.
05:32Dolayısıyla Türkiye'yi yönetenlerin İsveç ve Finlandiya'nın bir gün bir şekilde NATO'ya üyelik için başvuracağını önceden tespit etmiş olduklarını görüyoruz.
05:41Tekrar Türk Dışişleri Bakanı ile İsveçli karşıtlar arasında yapılan temaslara dönecek olursak orada da Türkiye olumsuz bir sinyal vermemiş.
05:52Şimdi tam resmi başvurularını yaptıkları aşamadan bir iki gün önce işte 13 Mayıs günü Cumhurbaşkanı'nın buna olumlu gözle bakılmadığı yolunda bir beyanı oldu.
06:12Sonra bu beyanı takviye edecek diğer beyanlar da oldu bu hafta içinde.
06:17Şimdi şöyle bakalım hadiseye bir kere bir bu büyük resim içinde Finlandiya ve İsveç'in NATO'ya üye olmalarını sonucunu beklemek doğaldı.
06:32Süreç o şekilde gelişiyordu.
06:34Çünkü karşımızda küresel güvenliği başta Avrupa güvenliği olmak üzere derinden etkileyecek bir sarsılma meydana geldi.
06:41Rusya'nın Ukrayna işgali dolayısıyla şimdi bu öngörüldüğü cihetle hatta bu telefon görüşmeleri ve temaslar önceden yapıldığı cihetle o temaslar sırasında konmuş olsaydı Türkiye'nin beklentileri ki bu beklentilerin bu beklentiler meşru ve haklıdır.
07:00Ondan yana bir tereddüt yoktur ama bunların ne zaman hangi kanaldan hangi düzeyde ve ne şekilde gündeme getirildiği önemlidir.
07:11Diplomasinin zaten özü budur.
07:14Bunu tespit ettikten sonra bu iki ülkenin NATO'ya katılımlar niyetinin artık iyice aşağı çıktıktan sonra Türkiye bu isteklerini pekala perde gerisinde bu iki ülke yetkilileriyle yapacağı görüşmelerde ortaya koyabilirdi.
07:29Evet Fatih Bey bir araya gireyim kusura bakmayın bir araya gireyim şöyle ama en nihayetinde işte Cumhurbaşkanı sizin atıfta bulunduğunuz o tarih itibariyle de Cumhurbaşkanı Erdoğan en üst düzeyde ve üst perdeden bu itirazı dile getirdi.
07:44Şimdi hani ne olacağı meselesine biraz odaklanacak olursak şimdi ben bakıyorum açıklamalara işte mesela NATO'nun açıklamasında vardı Almanya'nın açıklamalarında var Türkiye'nin güvenlik endişelerinin dikkate alınması gerektiği.
07:59Şimdi tırnak içinde söylüyorum bunları Amerikan tarafından gelen açıklamalara baktığımızda bu konuda bir çözüm bulunacağına inanıyoruz.
08:06Yani böyle sanki bir endişeleri yok çözüm bulunacağına dair.
08:12Şimdi bu açıklamaları biz nasıl yorumlayalım?
08:15Yani sadece İsveç ve Finlandiya özelindeki Türkiye'nin rahatsızlıkların giderilebileceğine mi işaret?
08:21Yoksa ki bu Türkiye için yeterli mi olur sizce?
08:26Yoksa az önce söylediğim gibi işin içine Amerika'nın yaklaşımlarını da alacak.
08:31NATO içinde de Türkiye'nin terörle mücadelesini güçlendirecek bir adımla sonuç üretecek bir süreç var mı önümüzde?
08:39Böyle bir öngörünüz var mı?
08:40Yani sizin sorunuzun temeli şuna dayanıyor.
08:43Finlandiya ve İsveç'in öngörülebilir gelecekte NATO üyeliklerini bloke etmek suretiyle Türk-Amerikan ilişkilerinin de sorun teşkil eden sınamaların aşılması beklentisi var.
08:56Bu olmaz.
08:57Evet çünkü bu çok dile getiriliyor.
08:59Hatta Makedonya örneği hatırlatılıyor.
09:0110 yıl gerekirse bekleme odasında tutulsun deniyor mesela.
09:04Bakın Amerika ve İngiltere daha İsveç ve Finlandiya resmi başvurularını NATO'ya iletmeden önce bu ülkelerle güvenlik anlaşması imzaladılar.
09:20Güvence verdiler.
09:21Eğer bu geçiş döneminde Rusya'dan size yönelik bir saldırı olursa ben yardımınıza geleceğim, desteğinize geleceğim diye bunu yaptılar.
09:30Şimdi böyle bir ortamda Türkiye'nin özellikle İsveç'te faaliyet gösteren ve Türkiye'nin hayati güvenlik çıkarlarıyla doğrudan ilincisi olan kişilerin veya grupların, oluşumların, terör örgütlerinin faaliyetlerine bu denli tolerans gösterilmesi karşısında Türkiye'nin ortaya koyduğu tepki doğaldır, meşrudur.
09:59Bundan yana bir tereddüt yok.
10:01Ama bunun hangi seviyede ne zaman öne getirildiği tekrar ediyorum bu önemlidir.
10:07Çünkü eğer o düzeyde açıklama yapılırsa o zaman diplomasinin ve müzakerelerin önü kesilir.
10:15Zaten bu oldu, şöyle oldu.
10:17Bunu özellikle iki tarafın yani tarafların ve özellikle Türkiye açısından geri adım ihtimalleri üzerinden söylüyorsunuz değil mi?
10:25Hayır, şöyle söyleyeyim.
10:27Türkiye bu isteklerini masaya koydu artık.
10:29Bu net.
10:31Dolayısıyla bu istekler üzerinden İsveç ve Finlandiya ile görüşmeler yapılacak.
10:36Ben diğer programlarda söylüyorum.
10:37Tabii Finlandiya'nın durumunu pek anlayamadım, çözemedim.
10:40Niye Finlandiya aynı pota içine konuyor ama İsveç tabii bu konuda daha öde.
10:45Öyle söyleyelim.
10:46Şimdi bu istekler ortaya kondu.
10:49Çeşitli basın organlarında da çıktı Türkiye'nin istedikleri.
10:52Aslında temelde üç ana konuya odaklanıyor bunlar.
10:56Bir, Türkiye'ye yönelik terör saldırılarında rol alan, faal olan bir takım terör gruplarına verdiğiniz desteği çekin.
11:07Bunların maddi desteklerini kurutun.
11:09Ve bunu yapacağınıza dair bize güvence verin ve 2019'dan bu yana uyguladığınız askeri ambargoyu da kaldırın.
11:20Bu isteklerin özü buna dayanıyor.
11:23Şimdi biz bunları, bunlar yüksek perdeden dile getirildi.
11:27İster istemez yüksek perdeden diplomasi yürütülecek.
11:30Ama şöyle tıkanma oldu.
11:31Şimdi bu resmi başvuru metinleri NATO'ya verilmesinin hemen ertesinde normalde NATO bu ülkelerle ilgili katılım protokollerini hazırlamaya başlar.
11:42Bu bir prosedürdür.
11:45Ve bu prosedür ışığında bu katılım belgeleri, katılım protokolleri üzerinde mutabakat sağlandıktan sonra bunlar siyaseten dışişleri bakanlarının onayından geçer.
11:56Sonra da liderlerin onayına sunulur.
12:00Önümüzdeki prosedür budur.
12:01Orada da bitmez.
12:02Devam edecek.
12:0330 üye ülkenin parlamentolarını da onaylaması lazım.
12:07Bu da bir süreçtir.
12:08Dolayısıyla aslında bizim önümüzde hem NATO içinde geçerli prosedürlerin sunduğu imkanlar vardı.
12:14Hem de önümüzdeki öyle çok da kısa olmayacak bir süreçten bahsediyoruz burada.
12:1930 üye ülkenin parlamentosunun bunu onaylaması vs.
12:23Bu onayın yapıldığının, bitirildiğinin, sonlandığının tekrar NATO'ya bildirilmesi.
12:28NATO'nun tutup bunu Amerika'ya evet artık onay tamamlanmıştır demesi.
12:33Niye Amerika'ya?
12:34Çünkü Amerika-Washington anlaşmasının yani NATO'nun kurcu anlaşmasının depozitör ülkesi, hamisi.
12:38Onun için Amerika'ya veriliyor.
12:40Böyle bir süreç vardı önümüzde.
12:41Ve hem bu izlenmesi gerekli prosedürler hem de önümüzde olan süreç çerçevesinde biraz daha perde gerisinden Türkiye'nin bu meşru ve haklı çıkarlarının müzakere edilmesi bu ülkelerle mümkündür.
12:55Şimdi başka şeyler daha duyuyoruz.
12:57Bu arada son iki dakika.
12:58Bir süreçtenlerde Yunanistan'ın NATO'nun askeri kanadına dönmesi.
13:04Evet Türkiye bir şey almadı.
13:05Bir şey almadan maalesef.
13:08Yunanistan'ın askeri kanada dönüşünden, dönüşüne onayını verdi.
13:12Karşında da bir şey alamadık.
13:14Özellikle Avrupa Birliği'ne üyelik bağlamında.
13:16Ama bir şey daha var bu konuşulmuyor.
13:172019'da Fransa'nın çıkmış olduğu 1966 yılında çıkmış olduğu De Gaulle zamanında NATO'nun askeri kanadına 2009 yılında yani Sarkozy işbasındayken dönüyor olması.
13:31Şimdi şunu biliyoruz.
13:33Fransa'da 1970'lerden bu yana PKK ve yanlıları deyim yerindeyse Fink atıyorlar.
13:41Ortalıkta dolaşıp duruyorlar.
13:43Yani Fransa bunun mesela bayraktarlığını yapan mükerden bir tanesi.
13:46O zaman ben şu soruyu sorarım.
13:482009 yılında niye aynı isteklerle Fransa'nın karşısına çıkmadın?
13:52Buna hiç değinilmiyor bakın.
13:53Neden değinilmiyor?
13:54Çünkü 2009'da Türkiye'de iş başında olanlarla bugün olanların birçoğu aynı insanlar.
14:00Ama buna hiç değinilmiyor.
14:01Ne aldık karşılığında?
14:03Fransa NATO'nun askeri kanadına döndü.
14:06Hiç.
14:07Sadece Fransa mı?
14:09Avrupa Birliği 2002 yılında terör örgütleri listesi ilan etti.
14:12Bunun içinde İsveç de var, Finlandiya'da var.
14:14Avrupa Birliği üyesi bunlar.
14:16PKK yasak dendi.
14:18Terör örgütleri listesine alındı.
14:20Peki sadece İsveç'te mi bu terör örgütü yanlısı kişiler, şahıslar faaliyet gösterdi?
14:28Bunlar ve diğerleri?
14:29Hayır.
14:30Almanya'da da oldu.
14:32Ne bileyim?
14:32Belçika'da da oldu.
14:33Fransa'da da oldu.
14:34İtalya'da oldu.
14:35Ben unutmuyorum.
14:35Peki tamamlayın lütfen.
14:36Öcalan İtalya'da ikamet etti biliyorsunuz İtalya ile ilişkilerimizin ne hale geldi.
14:43Şimdi dolayısıyla o zaman şu soru insanın aklına geliyor.
14:46Ya bu kadar niye beklendi?
14:48Madem bu iki ülkenin NATO'ya üye olma niyetlerinin artık iyice belirginleştiği ortaya çıktı.
14:56Niye bu kadar beklendi?
14:58Yani insanın soru işaretine yol açan bu.
15:01Dolayısıyla verilen örnekleri de olgusal temelde vermek lazım.
15:06Bunların içinden selektif olamazsınız.
15:08Yunanistan'ın askeri kanada dönüşü, evet Türkiye karşısında hiçbir şey almadı.
15:11Çünkü askeri bir şey vardı iş başında, yönetim vardı.
15:16Ama aynı şey 2009'da bu sefer Fransa örneğinde oldu.
15:18Bundan kimse bahsetmiyor mesela.
15:21Ben şu yanlış anlaşılmasın.
15:22Türkiye'nin bu tür terör örgütlerine destek veren, maddi olsun diğer bakımlardan olsun destek veren ülkelerin önüne müzakere etmek üzere bu tür taleplerle çıkmasının doğal olduğunu söyleyenlerdenim.
15:39Ben siz sürecin nasıl ilerletilmesi ve yönetilmesi gerektiği noktasında bazı eleştirilerde bulunuyorsunuz.
15:48Onu anlıyorum ben.
15:49Süremiz de tamamlandı, son cümlenizi alayım lütfen.
15:54Ve de dediğim gibi diplomasinin bu tür şeylerde önü açık tutulur çözüm bulması için.
16:00Eğer diplomasi çözüm bulamazsa o zaman en üst perdeye çıkarırsınız, en üst seviyeye çıkarırsınız.
16:05Tutumunuzu orada net olarak ortaya koyarsınız.
16:07Ama bu işleri yürütecek olan gerek siyasi temsilcilerin, diplomatik anlamda söylüyorum, gerek kariyer yapan diplomatların önünü açık tutup bu müzakerelere imkan tanıyacak bir zemin hazırlanması lazım.
16:23Bunun yolu da görüşmelerden, diyalogdan geçer.
16:25Şimdi önümüzdeki süreç nasıl işleyecek?
16:28Şimdi şu ortada bir tıkanma var.
16:30Şu olacaktır.
16:32İsveç ve Finlandiya zaten açıkladılar da bunu.
16:34Türkiye ile bu konuları diyalog içinde halletme ve bir sonuca ulaştırma, bir orta yol bulma arayışı içine gireceklerdir.
16:41Buna hiç şüphe yok.
16:41Bu arayış içinde diğer NATO üyesi ülkeler de yer alacaklardır.
16:48Önemli bir telefon trafiği başlayacaktır.
16:51Belki de başlamıştır.
16:53Dolayısıyla zirveye kadar geçecek olan sürede bir orta yol bulunup Türkiye'nin de bu beklenti ve isteklerini karşılayacak bir formül çerçevesinde bu iki ülkenin NATO'ya üye olmalarının önü açılabilir diye düşünüyorum.
17:09Çok teşekkür ederim.
17:10Bakalım gelişmeler ne yönde seyredecek hep beraber yakından izlemeye devam edeceğiz.
17:15Çok teşekkürler.
17:16Emekli Büyükelçi Ankara Politikalar Merkezi Başkanı Fatih Ceylan sağ olun.

Önerilen