00:00Suriye'de Esad rejimi güçleriyle çatışan muhalif grupların ilerleyişi sürüyor dedik.
00:04Peki bu bölgedeki dengeleri nasıl değiştiriyor?
00:07Dış Haberler Editörü Eda Tuğrul'la konuşacağız şimdi.
00:09Eda da harita üzerinden daha detaylı bir şekilde bize aktaracak.
00:13Eda hoş geldin merhaba.
00:14Hoş bulduk.
00:15Şimdi Halep ve İdlib'in ardından muhalifler Hamaya doğru ilerliyor dedik.
00:19Son durum ne?
00:21Bundan sonra ne olabilir?
00:23Rejim ilerleyiş sağlıyor ya da sağlayamıyor.
00:25Harita üzerinden bir bakalım.
00:27Şimdi Sinem aslında 8 yıl aradan sonra Suriyeli muhaliflerin bir şok saldırısı başlattığını söyleyebiliriz.
00:35Ve aslında Suriye'nin en büyük ikinci şehrinden bahsediyoruz.
00:39Yani iç savaştan önce 2,3 milyon nüfusa sahip bir kentti Halep.
00:44Şimdi Suriye olunca söz konusu aslında Sinem birazcık çok boyutlu bir denklem karşımıza çıkıyor.
00:50Dolayısıyla burada Halep'in önemini anlayabilmek için ben şunu hatırlatmak istiyorum.
00:56Suriye iç savaşı 2011'de başladıktan sonra 2012'de aslında muhalifler Halep'in büyük bir kısmında kontrolü sağlamışlardı.
01:05Halep iç savaşın her daim dönüm noktalarının yaşandığı bir yer oldu.
01:10Aslında şimdi yine yeni bir dönüm noktasından geçiyor.
01:14Çünkü 2016'da Rusya ve İran'ın da sağladığı destekle birlikte Esad rejimi burada Halep'te kontrolü sağlamıştı.
01:23İşte 2016'dan bu yana ilk kez dengeler değişti ve Halep'te kent merkezinin de büyük bir çoğunluğu dahil olmak üzere artık muhalifler kontrolü sağlamış vaziyette.
01:35Şimdi burada haritamızda da görüyoruz daha net anlaşılsın diye ben göstermek istiyorum.
01:41Şimdi ilk başta Halep'te başladı bu çatışmalar ama daha sonra ne oldu?
01:46Rejim güçlerinin muhalifler daha sınırlı bir operasyon en başta planlıyordu.
01:51Ama rejim güçlerinin bölgeyi terk etmesiyle birlikte farklı cepheler açıldı.
01:56O çatışmalar yayıldı ve biz İdlib'i de konuşmaya başladık.
02:00Şimdi burada da ilk İdlib için önemli yerlerden ele geçirilen yerlerden en stratejik noktalardan biri Serakip oldu.
02:08İşte burada da Mehmet Altun Işık'ın az önce bahsettiği o iki karayolunu göstermemiz gerekiyor.
02:16Biri Laskiye'den başlayan M4 karayolu, diğeri Şam'la Halep'i birbirine bağlayan ve aslında Suriye için hayati öneme sahip olan bir karayolundan bahsediyoruz biz M5 dediğimizde.
02:30Yani savaş öncesi dönemde Suriye'nin atar damarı diye nitelenen bir yol burası.
02:36Dolayısıyla şimdi burada önemli noktaların ele geçirilmiş olması muhalifler tarafından Serakip'in, Morik'in burada koyu yeşille gösterdiğimiz yerler artık tamamen muhaliflerin kontrolü altına geçtiğini ifade ediyor onu da söyleyeyim.
02:51Ne demek oluyor?
02:51Aslında burada rejim güçlerine giden tedarik, lojistik hattının da kesildiği anlamına geliyor.
02:58O yüzden ayrı bir öneme sahip ki şu anda işte o muhaliflerin Hamay'a doğru ilerlediğini en son 8 kilometre kadar da yaklaştığını biliyoruz.
03:08Şimdi ama bu denklem bununla da sınırlı değil.
03:11Biraz da Halep'in hemen kuzeyindeki Tel Rifat'a bakmamız gerekiyor.
03:16Çünkü orada da önemli gelişmeler yaşanıyor.
03:19Neden önemli?
03:20Şimdi ne oldu?
03:22Halep'te burada rejim güçleri çekilirken bazı yerleri mesela Halep Uluslararası Havalimanı gibi terör örgütü PKK-YPG'nin denetimine bırakıp çekilmeye başladılar ki orada da muhalifler havalimanında yeniden kontrolü sağladılar.
03:37Ama şimdi burada terör örgütü PKK-YPG'nin o terör koridoru oluşturma planına geçit vermemek için Suriye Milli Ordusu da bir operasyon başlattı.
03:48Bu da çok önemli.
03:49Orada da Tel Rifat'a doğru ilerleyiş sürüyor.
03:52Biz burada Tel Rifat neden önemli?
03:55Hemen onu da altını çizelim.
03:56Şimdi burada kırmızıyla gösterdiğimiz o alanlar Türkiye'nin işte Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı harekatlarını gerçekleştirdiği yerler.
04:05Ve bu Tel Rifat'tan terör örgütü PKK-YPG oradaki sivil yerleşimlere ya da Türk güçlerine yönelik saldırılar gerçekleştiriyor.
04:13Dolayısıyla şimdi orada oluşturulmaya çalışan o terör koridorunun önüne geçilmesi de ayrı bir öneme sahip.
04:22Harita üzerinde bunları söylemiş olduk.
04:24Ama şimdi tabii bu bir de Sinem hani uluslararası bir denklem aslında Suriye'de yaşananlar.
04:30Gelen tepkiler de vardır bu konuya ilişkin.
04:33Şimdi Esad'ın ne dediğine bakarız ama dediğin gibi uluslararası camiadan gelen o tepkiler neler?
04:39Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve ona bağlı olarak İsrail, İran, Rusya neler söylediler?
04:46Onlara da bir bakalım.
04:47Bakalım hemen asla diğer görselimiz de gelsin.
04:50Şimdi burada şunun altını çizmekte fayda var.
04:52Uluslararası basının yaptığı yorum da bu.
04:55Şimdi son bir yıldır biz neyi konuşuyoruz Sinem?
04:59Bir yanda İsrail'in Gazze'de devam eden katliamları var ki yakın zamana kadar Lübnan'da da Lübnan'ın Hizbullah'ıyla çatışmalar vardı.
05:07Bir yandan İran-İsrail arasında bitmek bilmeyen bir misilleme yarışı var.
05:12Dolayısıyla aslında Esad'ın en yakın iki müttefiklerinden biri İran bu konularla meşgul uzun süredir.
05:19Diğeri Rusya o da Ukrayna'daki savaşla meşgul.
05:22Dolayısıyla burada ne olmuş oldu?
05:24Aslında bir boşluk oluşmuş oldu.
05:27İşte tam da hani bu zamanda muhaliflerin bu durumdan da bu ortamdan da yararlanarak o operasyon için düğmeye bastığı söyleniyor.
05:34Ama uluslararası basın özellikle nasıl niteliyor diyecek olursan yani beklenmedik bir meydan okuma Esad'a yönelik büyük bir utanç diye niteleniyor.
05:43Çünkü tabi burada Esad'ın da bu operasyonu öngörememiş olması orada oluşan boşluk buna dikkat çekiliyor.
05:51Şimdi Amerika'da diyor ki durumu yakından izliyoruz ve şunun altı çiziliyor.
05:56Deaş'ın Suriye'de bir daha asla yeniden canlanmamasını sağlamak için buradaki ABD askerini mevzilerini savunmaya devam edeceğiz.
06:03Şimdi burada şunu hatırlatmak çok önemlisiyle Amerika'da Ocak ayında ne olacak?
06:08Devir teslim töreni gerçekleşecek ve Donald Trump görevi devralacak.
06:12Çok hassas bir dönemde aslında Amerika için.
06:15Orta Doğu'da tam da Amerika'nın kartları yeniden dağıtmak isteyeceği bir dönemde bu gelişme gerçekleşiyor.
06:21Çünkü şunu hatırlayalım.
06:23Trump ilk başkanlık döneminde Amerikan askerlerini Suriye'den çekmek istedi.
06:27Ama daha sonra Pentagon'dan ve kendi en yakın çevresinden gelen tepkilerden sonra bunu gerçekleştiremedi.
06:34Ama 5 Kasım'daki seçim gecesine gidelim.
06:37Kendisine en yakın isimlerden biri Robert F. Kennedy bir açıklama yaptı.
06:41Trump'la olan konuşmasını anlattı ve aslında şunu söyledi.
06:45Trump Suriye'den ABD askerlerini halen daha çekmek istiyor.
06:49Dolayısıyla tam da bu gelişmelerin yaşanacağı bir dönemde Amerika'da Suriye'de yeni bir hareketlilikten söz ediyoruz.
06:57Tabi burada Rusya'nın açıklamaları önemli.
07:00Orada da tabi Rusya şöyle niteliyor bu saldırıları.
07:03Suriye'nin egemenliğine yöneliktir diyor.
07:05Ama bir yandan da bir an önce Esad rejiminden güvenliği sağlamasını, düzeni sağlamasını talep ediyor.
07:14Fransa'da Avrupa'da işte bu konuda tepki gösteren, açıklama yapan ülkelerden biriydi.
07:19O da tabi siyasi çözüm vurgusu yapıyor Fransa'nın açıklamasında da.
07:23Ama burada dediğim gibi bir de bu işin içinde hani Esad'ın ne dediğine bakacak olursak o da şunun altını çizdi.
07:30Biz dostlarımız ve müttefiklerimizle birlikte yeniden kontrolü sağlayacak güce sahibiz şeklinde bir açıklaması oldu.
07:41Tabi burada yani İsrail'i de hatırlatmakta fayda var.
07:45Çünkü bütün bu Suriye'deki gelişmeler yaşanmadan hemen önce Netanyahu da Esad ateşle oynuyor diyerek
07:52orada Hizbullah'a İran'ın sağladığı silah desteğini Suriye üzerinden gerçekleştiriyor olmasına tepki göstermiş.
08:00Hatta bu devam ederse biz sadece o sevkiyatları hedef almayız.
08:05Yani Suriye'de de risk altına girer diye böyle tehditkar açıklamalar gelmişti İsrail'den.
08:10Durum böyle çok boyutlu bir denklem gerçekten.
08:14Siyasi çözüm derken Fransa oradan da aklıma şu geldi.
08:17Acaba bu durum için siyasi bir çözüm ihtimali kaldı mı ki?
08:21Şimdi bir diplomasi trafiği de tabi hemen hızlanmış vaziyette.
08:25İran Dışişleri Bakanı bugün Şam'da temaslarda bulunması bekleniyor.
08:29Yarın da Türkiye'yi ziyaret etmesi bekleniyor.
08:32Dün Rusya ve İran Dışişleri Bakanları telefonda görüştüler.
08:35Böyle bir hızlanmış bir diplomasi trafiği var.
08:38Zaten öncesinde daha öncesinde bildiğimiz bir Türkiye, Rusya ve İran'ın Astana süreci var.
08:44Tüm bunların hepsi önemli.
08:46Bakalım nasıl gelişmelere gebe olacak ilerleyen günler.
08:50Peki çok çok teşekkür ediyorum.
08:52Benim sormayı unuttum.
08:54Senin anlatmak istediğin bir hususu varsa alabilirim.
08:56Kalmadı diye düşünüyorum Sina.
08:57Tamam çok çok teşekkür ediyorum.
08:58Eda Tuğrul her zaman olduğu gibi detayıyla birlikte paylaştı.
09:03Ama sadece şunu sormak istiyorum.
09:06Suriye'de nasıl dengeler değişiyor bunu anlattın ama acaba rejimin bu kadar stratejik noktayı terör örgütüne teslim ediyor olmasının altında yatan sebep ne olabilir?
09:18Son olarak bunu da sorayım.
09:19Şimdi şunu söyleyelim.
09:20Aslında bütün siyasi analistlerin yabancı basına baktığımızda da anlattığı şey şu.
09:242016'da Halep'te Rusya ve İran'ın desteğiyle tekrar kontrolü sağladığında Suriye ordusu aslında Esad şu imajı çizdi uluslararası arenaya karşı.
09:37Ben bu savaşın kazananıyım.
09:39Ben bir zafer kazandım imajı çizdi.
09:41Ama son dört gündür yaşananlar şunu ortaya koymuş oldu.
09:46Suriye ordusunun böyle bir saldırıya ne kadar hazırlıksız olduğunu hiç direnç göstermeden muhaliflerin bu kadar hızlı bir şekilde ilerlemiş olması aslında o oluşturulmak istenen imajı da yıkmış oldu.
10:00Evet bu hazırlıksızlık ve bu istihbaratsızlık da oldukça dikkat çekiciydi.
10:05Çok çok teşekkür ediyorum Eda.
10:06Ben teşekkür ederim.
10:07Çok teşekkür ederim.
Yorumlar