00:00Bir, iki parça olarak en azından benim görüntülerden gördüğüm kadarıyla kuyruk kısmının ayrıldığı şeklinde gözüküyor.
00:09Peki o kuyruk kısmındaki ayrılma neden olabilir?
00:13Tabii şimdi resmi açıklamayı bekliyoruz ama siz bu konulara hakim bir isim olarak,
00:21yani sebepler neler olabilir böyle madde madde söyleyip değerlendirirseniz, öyle gidelim dilerseniz.
00:27Fulya Hanım, tabii ben aynı zamanda bakım subayı tecrübe pilotuyum uçak ve helikopter anlamında.
00:35Bu konuda doğrudan hasar değerlendirmesi yapıldığında mutlaka ortaya çıkacaktır.
00:41Ancak bu uçakta gördüğüm kadarıyla iki sebep olabilir.
00:45Bir, içeride bir herhangi bir patlama nedeniyle, içeride bir patlama nedeniyle uçağın o kuyruk bölümü kopmuş olabilir.
00:57İki, çok nadir olmakla beraber, çok ters yapılan bir depresyon, yani havadaki türbülans dediğimiz nedenle,
01:12uçağın çok büyük bir rezonansa girmesi ve bu bölümünün uçaktan ayrılması durumu söz konusu olabilir.
01:22Yani, türbülans dediniz, yoğun bir hava koşulu sebebiyle mi demek istiyorsunuz?
01:31Evet, evet, evet. Oradaki şu anda gördüğüm kadarıyla, hava açık çünkü görüntü gördüğümüz kadarıyla,
01:41yani orada bir yıldırım düşmesine sebep olabilecek bir durum, hava durumu gözükmüyor.
01:48Böyle bir yıldırım çarpması gibi bir durumlar, hava şartlarının, oraj dediğimiz hava durumunun olması durumunda söz konusu olabilir.
01:58Bir yıldırım çarpması sonucunda uçağın herhangi bir parçasının hasar görmesi.
02:03Ancak burada görünen, havada böyle bir yıldırım çarpması olabilecek bir hava durumu, en azından görüntünün olduğu yükseklikte,
02:15çekilen görüntünün olduğu yükseklikte görünmüyor.
02:19Burada türbülans olması durumu ise şu şekilde,
02:23uçağın normalde seyir ettiği esnada, hiç beklenmedik bir anda, belki dikkat edersiniz böyle şeylere,
02:35dolayısıyla bir şekilde eğer uçakta bir tehlikeli bölgeye girdiği zaman,
02:42normal Türk Hava Yolları ile, yani Hava Yolları uçuklarında,
02:46uyarırlar, koltuklarınızda oturun ve emniyet kemerlerinizi bağlın.
02:52Bu esnada da çok aşırı bir rezonans sarsıntı olduğunu,
02:56uçağın parçalarının farklı bir şeyde hareket ettiğini görürsünüz.
03:02Dolayısıyla bunu gördüğünüzde yapılacak şey şudur,
03:06uçağın süratini düşünmektedir.
03:08Dolayısıyla bu olursa,
03:13yoksa bir şekilde türbülansdan uçak kurtarılabilir.
03:19Ama eğer uçak süratini düşürülerek o türbülans bölgesinden çıkamazsa,
03:26uçak hava şartları, aşırı türbülans nedeniyle hasar görebilir.
03:31Diğer bir alternatif ise,
03:33birincisinde içeride bir patlama olabilir dedik,
03:36ikincisinde çok aşırı bir türbülans uçağın süratini dolayısıyla,
03:40üçüncüsü de dışarıdan bir etki söz konusu olabilir.
03:45Sınır bölgelerinde tanımlanmayan uçaklar,
03:50otomatik olarak ateşleme durumunda olan bazı hava savunma sistemleri olabilir.
03:57Bu hava savunma sistemleri nedeniyle farkında olmadan bir ateşleme söz konusu olabilir.
04:04Bunun daha önce bir Azerbaycan uçağının farkında olmadan ateşlenen bir hava savunma o şekilde ifade edilmişti.
04:14Hava savunma sistemi ile vuruldu ve düştü.
04:18Daha sonra yapılan incelemede anlaşılmıştı.
04:21Yani Kayseri olma ihtimalini ben de kuvvetli buluyorum.
04:24Çünkü orada bu nakliye uçaklarının da bulunduğu büyük bir üs var.
04:30Bir de hareket sahasına haritadan bakarsak Ermenistan hava sahasını kullanmıyor uçağımız.
04:38Doğrudan Azerbaycan hava sahası, sonra Gürcistan hava sahasından Türk hava sahasına girecekti.
04:44Rota buradan da muhtemelen Kayseri'ye gidecekti.
04:48Taşıdığı personelin de komando olduğunu biz cumartesi günkü törenlerde gördük.
04:54Komandolarımız vardı orada resmi geçitti. Onlar geçtiler.
04:59Tabii 92 kişilik burada da yazılmış zaten uçağın yolcu kapasitesine atıfta bulunarak.
05:06Hep de söyleyelim henüz tam açıklanmadı elbette yani resmi açıklamaları bekliyor.
05:10Evet ama şu an Savunma Bakanlığımızın açıklaması 20 personel diyor.
05:15Bu uçağın 10 tane mürettebatı var.
05:19Yani orada daimi personeli.
05:20Peki biraz da teknik özellik olarak bize bu uçağı anlatabilir misiniz?
05:26Şimdi bir kere kaç yaşında bu uçak?
05:30Yani bizde 1960'lardan itibaren var bu uçaklar.
05:34Yani şu ankinin özelliğini de söyleyemiyorum.
05:37Yani kaçta envantere girdi bilemiyorum ama biz 1958-60'larda kullandığımdan bugüne kadar kullandığımız uçaklar bunlar.
05:45Ve ilk değil yani bunlar Amerikan üretimi, Lockheed Martin'in ürettiği C-130 nakliye uçakları.
05:53Biz bundan şu anda yanılmıyorsam elimizde 12 veya 13 tane vardı.
05:58Peki Sayın Dalkran'a da ben sormak isterim tam bu noktada.
06:01Sayın Dalkran şimdi uçakların yaşı önemli midir?
06:06Çünkü eski bir uçak öyle değil mi?
06:10Eski bir uçaksa bunun bakımları nasıl yapılıyor?
06:15Bu uçağın özellikleri neler?
06:17Bununla ilgili siz bize ne anlatabilirsiniz?
06:19Evet Dalkan Hanım şimdi uçaklar mutlaka uçuştan önce bütün kontrolleri yapılan uçuşa çıkar.
06:29Uçakların da yaşı önemli değildir.
06:33Yani şöyle değildir.
06:35Ne zamana kadar?
06:36Uçakların uçuş ömrünü tamamlayıncaya kadar kullanılmaya devam eder.
06:42Bir tek burada istisnası her bir parçası mutlaka zamanı geldiğinde değiştirilir.
06:51Örnek olarak söyleyelim motoru 2500 saatli uçuş sonrasında değiştirilir.
06:59Her ara dönemlerde bakımları yapılır.
07:02Belli uçuş saatlerinde.
07:03Örnek olarak da söyleyelim bu tabi her uçağın motor tipine göre değişir.
07:09Diğer bir şeyde...
07:11Yani şunu mu anlamalıyız?
07:12Uçak eski de olsa bu yıllara göre, gelişen teknolojiye göre uçaklar modifiye edilebilir.
07:18Ve günümüze uyumlu hale getirilebilir öyle mi?
07:22Evet doğrudur.
07:24Uçak bütün parçaları kullanılma ömrüne, uçuş saatine veya zamana bağlı olarak parçaları değiştirilir.
07:35Örnek olarak lastikleri diyelim değiştirilmesi gerekiyorsa bir lastiğin kullanılmasından dolayı aşınması kontrol edilir.
07:44Bir de takıldığı zaman dikkate alınarak o tekerleklerdeki lastiklerdeki çatlamalar vesaire gibi hususlar dikkate alınarak zamanı geçtiğinde yine o lastikler değiştirilir.
07:58Yine uçak gövdesiyle ilgili olan bütün parçalar eğer maden ömrü dolayısıyla değiştirilmesi gerekiyorsa, parça parça da olsa değiştirilerek uçağın devamlı uçuşa hazır olması sağlanır.
08:16Burada şu şekilde bir durum olabilir.
08:21Personelin üzerindeki veya malzemelerin içerisinde taşınan herhangi bir yükten bunun içerisinde plate'lerle malzeme yüklenir.
08:33O plate'lerle malzeme yüklendiğinde onun içerisinde sonmuş olan ve basınç nedeniyle yükseğe çıktığında patlayabilecek bir malzeme olabilir.
08:45Yine bir sert biraz önce söylediğimiz gibi o havadaki türbülans dolayısıyla içerideki malzemelerden herhangi birisinin bir şekilde kendi içerisinde çarpması dolayısıyla...
09:02Ama türbülans ihtimalini siz düşük görüyorsunuz öyle değil mi?
09:05Çünkü ne dediniz?
09:06Orayı da biraz anlatır mısınız?
09:07Yani böyle bir yolculuğa çıkılmadan önce tüm hava koşulları önceden incelenip çalışılıyor öyle değil mi?
09:14Ama sürpriz koşullar oluşulabiliyor mu?
09:16Yani havanın dönmesi tırnak içinde gibi bir durum söz konusu olabiliyor mu mesela tahminlerin dışında durumlar?
09:23Şimdi bizim buna clear air turbulence dediğimiz açık hava türbülansı dediğimiz bir hava olayı vardır.
09:33Normalde bu açık hava türbülansı böyle havalarda olabilir.
09:39Yani açık havada olur.
09:41O hava sıcaklığı yani o saatler itibariyle hava sıcaklığının fazla olduğu zamanlarda farklı yerlerde özellikle dağ sisilelerinin olduğu yerlerde farklı hava akımları oluşur.
09:58Şimdi burada tabii uçağın içerisinde biraz önce söylediğim gibi patlama diye ifade ettik ancak diğer bir ihtimal şu olabilir bu tür uçaklarda içerisindeki malzemelerin çok iyi tespit edilmesi gerekiyor.
10:16Bu uçakların içerisinde yaklaşık 5-6 metre bir boşluk var.
10:23Dolayısıyla bunun içerisindeki malzemelerden herhangi birisinin işte türbülans nedeniyle çok iyi tabitlenmemesi, bağlanmaması durumunda
10:34o zaman bu bağlanmamış serbest malzemenin o türbülans nedeniyle aşağı yukarı çarpmasıyla uçağın gövdesinin hasar görmesini özellikle kuyruk bölümünden yani o bölümden koptuğunu gördüğümüzde
10:54ben bir videodan gördüğüm şekliyle bunu ifade ediyorum kuyruk ayrı parti olarak düşüyor çünkü.
11:02Dolayısıyla biraz önce söylediğim o patlamanın dışında yani içeriden bir patlamanın dışında içerideki plate dediğimiz malzemelerin bağlanması gerekiyor.
11:12Çok iyi bir şekilde bağlanması gerekiyor.
11:15Bu türbülans esnasında o platelerden herhangi birisinin veya diğer malzemelerin çok iyi bağlanmaması durumunda aşağı ve yukarı çarpmasıyla gövdenin hasar görmesine ve böyle bir parçalanmaya sebep olabilir.
11:32Yani patlama dışında içerideki o serbest malzemenin de çarpması yani uçağın gövdesine içeriden çarpması nedeniyle de bir parçalanmaya sebep olabilir.
11:46İçeride tabii çok yani uçağın parçalanmasına sebep olabilecek patlama.
11:52Yani bir örnek olarak söyleyelim herhangi bir içerisindeki ters kendi bu durumlarda silah ve personel ayrı ayrı bulundurulur.
12:03Ancak böyle bir durumda silahın herhangi birisinin bir yanlışlıkla patlaması durumu söz konusu olduğunda ancak fark birden fazla bölgeden hasar görmesiyle ancak içeriden bir şey olabilir.
12:19Tabii patlamanın gövdeye hasar vermesi o büyük uçaklar yukarıdaki basınç dolayısıyla bu uçaklar basınçları da belli bir üst seviyede kontrolü.
12:33Dolayısıyla bunun dışında dışarıdan bir etki durumu söz konusu olabilir mi?
12:40Dışarıdan bir etki durumu söz konusu olacaksa tünür bölgelerinde Azerbaycan ve Gürcistan sınırına yakın bölgede uçağın Gence'deki bir havalanından kalktığı gibi bir bilgi var.
12:53Hangi havalanı olduğunu bilmiyorum.
12:55O Gürcistan sınırına yakın bir bölgeden kalkmış olma ihtimali ve içerisinde 20 kişilik bir personelden bahsedilince normalde bu uçaklarda pilot ve seyri seferciler bulunur subay olarak.
13:10Bunlar 4 kişidir genelde bir de teknisyen az subaylar olur.
13:17Bunlar da 3 veya 4 kişi olur.
13:20Genel 8 kişinin muhtemelen mürettebat.
13:24Onun dışındaki diğer personelin de taşınan diğer kişiler, malzemelerle bağlantılı taşınan kişiler olduğunu değerlendirebiliriz.
13:33Yani burada dışarıdan bir şey sınır bölgesinden geçerken hava savunma sistemlerinden bir tanesinin gayri ihtiyari ateşlenmiş olması.
13:46Çünkü tanınmayan bir uçak gibi bir otomatik ateşleme ile bir durumla karşılaşma durumu olabilir.
13:53Bu ihtimallere bakmak lazım.
13:55Uçağın yani motorlarında bir patlama bu uçaklar pervavili uçaklar.
14:01Ne demek termofili uçaklar?
14:03Pervaneli.
14:05Yani bunlar jet motorlu ancak pervaneli uçaklar.
14:10Yani bunların motorların dışında diğer havayolları uçaklarından farklı olarak bunların hava türbüneleri pervaneler vasıtasıyla uçağın uçuşsuz kalanıyor.
14:24Yine jet motorudur ama turbo dediğimiz motorlar var bu uçaklarda.
14:30İki tane.
14:30C-130'larda daha farklı 4 motorlu olan uçaklar var.
14:37Peki Sayın Keleş şimdi kara kutu var mı bu tip uçaklarda?
14:44Kara kutunun bulunması için varsa ne kadar bir süre gerekiyor?
14:48O mu aydınlatacak?
14:49Ne olacak?
14:51Tam tespitin yapılabilmesi için nasıl verilere ulaşılması gerekiyor?
14:55Doğrusu bu uçağın teknik detaylarında kara kutu var mı yok mu onu bilmiyorum ama hava araçlarının çoğunluğunda var yani kara kutu oluyor.
15:05Yolcu uçaklarında özellikle oluyor mu?
15:06Buyurun Sayın Dalkıran.
15:09Kara kutu var bu uçaklar aslında baktığımız zaman hava yollarındaki ve Türk silahlı kuvvetlerindeki seri sefer donanımı olarak en ileri uçaklardan sayılabilir.
15:25Evet buyurun.
15:27Geçmişte başka uçaklar da kullandık. Bir ara İspanya yapımı kasalar vardı.
15:34Onlar düştü. Birkaç kez düşenlerini ben hatırlıyorum. 2000'li yılların başında da düşen olmuştu.
15:39Ama şu anda kasaları çok görmüyoruz. Daha ziyade bu C-130'lar kullanılıyor.
15:46Kara kutular tabii onun bir çözümlemesi lazım.
15:49Biraz evvel ihtimaller üzerinde Kazım hocamız da anlatıyor.
15:59Ben de aklıma tabii insanın aklına birçok şeyler geliyor.
16:03Biz yine de resmi söyleme açıklamaları takip edeceğiz ama sabotaj ihtimali olabilir mi diye de insanın aklına başka bir ihtimal de geliyor.
16:14Yani bunu henüz daha ortada bir şey yokken söylemek biraz riskli olduğu olarak gördüğüm için aklıma sabotaj ihtimali bir kenarda tutuyorum onu.
16:27Ama İsrail'in o bölgeye olan yakın ilgisini de unutmuyorum.
16:32İsrail'e o bölgeye çok yakın duran bir yapı.
16:37O nedenle bu ihtimal olabilir mi çok zayıf ama her ihtimalle dikkate alınacak.
Yorumlar