- 5 months ago
Cadangan sekat Roblox, melindungi anak atau mencengkam kebebasan digital?
Larangan total atau pendidikan literasi digital yang lebih bijak dan berkesan?
Siapa sebenarnya harus bertanggungjawab melindungi generasi muda di ruang siber — kerajaan, penyedia platform atau ibu bapa?
Dialog Tiga Penjuru, Khamis 8.30 malam.
Larangan total atau pendidikan literasi digital yang lebih bijak dan berkesan?
Siapa sebenarnya harus bertanggungjawab melindungi generasi muda di ruang siber — kerajaan, penyedia platform atau ibu bapa?
Dialog Tiga Penjuru, Khamis 8.30 malam.
Category
🗞
NewsTranscript
00:00:00Sampai jumpa di video selanjutnya
00:00:30Sampai jumpa di video selanjutnya
00:01:00Sampai jumpa di video selanjutnya
00:01:29Sampai jumpa di video selanjutnya
00:01:59Sampai jumpa di video selanjutnya
00:02:01Sampai jumpa di video selanjutnya
00:02:03Sampai jumpa di video selanjutnya
00:02:35Sampai jumpa di video selanjutnya
00:02:37Terima kasih
00:07:09Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:11Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:13Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:15Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:17Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:19Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:21Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:23Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:25Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:27Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:29Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:31Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:33Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:35Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:37Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:39Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:41Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:43Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:45Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:47Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:49Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:51Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:53Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:55Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:57Sampai jumpa di video selanjutnya
00:07:59Sampai jumpa di video selanjutnya
00:08:01Sampai jumpa di video selanjutnya
00:08:03dulu kepada Kasturi. Ini berkaitan
00:08:06dengan apa yang berlaku. Saya memberi contoh
00:08:07di Korea Selatan. Ada pernah
00:08:09melaksanakan shutdown law contohnya
00:08:11untuk hadkan waktu bermain
00:08:13secara online game. Tetapi akhirnya
00:08:15dibatalkan kerana ia tidak berkesan
00:08:18adakah Kasturi melihat
00:08:19pengharaman itu adalah
00:08:21satu-satunya solusi yang kita ada
00:08:23untuk pastikan bahawa anak kita
00:08:25tidak lalai, tidak leka dan
00:08:27juga tidak terperangkap dengan online
00:08:30game ini.
00:08:31Terima kasih Ehsan
00:08:33kepada rakan-rakan panelist
00:08:35Prof. Rosmin, Cik Siraj, pada
00:08:37Astro Awani. Terima kasih di atas
00:08:39peluang untuk kami mengupas
00:08:41isu yang hangat sekarang ini.
00:08:43Pada pandangan saya, isu
00:08:45ini ada dua cabang. Satu
00:08:47adalah tempoh
00:08:49masa kanak-kanak menggunakan
00:08:51internet
00:08:53ataupun menggunakan peranti
00:08:55versus apa yang mereka
00:08:57gunakan peranti itu
00:08:59untuk bermain
00:09:01atau untuk belajar atau beronline
00:09:03research, kajian dan sebagainya.
00:09:05So, dalam isu contoh Korea Selatan ini
00:09:09ia adalah berdasarkan tempoh
00:09:11masa yang di yang kanak-kanak
00:09:13menggunakan alat-alat peranti ini.
00:09:16Maksudnya, masa yang mereka
00:09:18gunakan dalam talian
00:09:20dan ini berdasarkan apa yang mereka
00:09:24kalau mereka menggunakan masa tersebut
00:09:26untuk bermain, maka apa permainan tersebut.
00:09:28Tapi, secara dasarnya saya menyokong
00:09:31perlu had masa
00:09:33untuk kanak-kanak menggunakan peranti
00:09:36walaupun untuk pembelajaran
00:09:38sebab masa pandemik
00:09:39banyak pembelajaran
00:09:40adalah atas dalam talian.
00:09:43Dan saya rasa
00:09:43trend tersebut terbawa-bawa
00:09:46ke zaman ini
00:09:47apabila banyak pembelajaran
00:09:49sedang dibuat face-to-face
00:09:52tetapi masih ada lagi
00:09:54kanak-kanak yang terikut-ikut.
00:09:57Dan saya rasa zaman ini juga
00:09:58ramai ibu bapa merasakan
00:10:00bila kita
00:10:02peranti diberikan kepada
00:10:04anak-anak kita, maka
00:10:05mereka gunakan masa itu untuk
00:10:07tidak berlari kesana kemari
00:10:09atau terdedah kepada bahaya yang lain.
00:10:11So, dia sebelah dengan ibu
00:10:13dalam pantauan
00:10:14iaitu dalam
00:10:15penglihatan ibu bapa
00:10:18tetapi
00:10:18ibu bapa sendiri tidak tahu
00:10:20apa yang mereka bermain
00:10:21dalam talian.
00:10:24Contoh dalam Roblox ini
00:10:25kalau kita lihat dalam satu kenyataan
00:10:28yang dikeluarkan oleh Roblox
00:10:29permainan mereka
00:10:30dibentuk untuk
00:10:32kanak-kanak
00:10:33untuk mereka mengasah kreativiti
00:10:35inovasi, STEM dan sebagainya
00:10:37tetapi mereka sendiri
00:10:39nyatakan bahawa perlu
00:10:40parental control
00:10:41kawalan ibu bapa
00:10:43So, soalan pokoknya adalah
00:10:45sekiranya permainan ini
00:10:47digubat atau diwujudkan
00:10:49atau digubal untuk kanak-kanak
00:10:50kanak-kanak iaitu
00:10:5218 tahun dan ke bawah
00:10:53dan untuk
00:10:54untuk Malaysia
00:10:55mungkin Malaysian context
00:10:56kita lihat dari
00:10:57umur 6 tahun dan ke atas
00:10:587, 8, 10 dan sebagainya
00:11:00let's say until 13 years old
00:11:02kalau permainan
00:11:04kanak-kanak itu
00:11:04perlukan parental control
00:11:06maksudnya
00:11:07ia bukanlah
00:11:08permainan untuk
00:11:09kanak-kanak
00:11:10because children's games
00:11:12don't need
00:11:12parental control
00:11:13it is already
00:11:14controlled by the
00:11:15creator
00:11:16yang
00:11:17yang bikin
00:11:18yang buat
00:11:19yang bentuk mereka
00:11:20cipta permainan itu
00:11:21sudah mengambil
00:11:22kira semua
00:11:23aspek keselamatan
00:11:26untuk kanak-kanak tersebut
00:11:28bila wujud
00:11:29macam contoh Netflix
00:11:30dia ada parental control
00:11:31tapi Netflix bukan
00:11:32hanya semata-mata
00:11:33untuk kanak-kanak
00:11:34dia punya clientele
00:11:36adalah dewasa
00:11:37so kita balik
00:11:38pada persoalan
00:11:39you don't need
00:11:41ini bukan untuk
00:11:42menuding jari
00:11:43kepada sesiapa
00:11:44in fact
00:11:45kita kena
00:11:45tuding jari
00:11:46kepada diri kita
00:11:47pertama
00:11:48first
00:11:48apa tanggungjawab
00:11:50kita sebagai
00:11:50consumer
00:11:51sebagai ibu bapa
00:11:52penghad
00:11:56masa untuk
00:11:57kanak-kanak
00:11:58menggunakan peranti
00:11:58sebab saya ada
00:11:59dua anak buah
00:12:00dan saya dah
00:12:01beritahu
00:12:02adik saya
00:12:02tolong
00:12:03delete game
00:12:04Roblox
00:12:05dalam
00:12:05peranti mereka
00:12:07walaupun mereka
00:12:08ini banyak
00:12:09protes dan
00:12:10tentangan yang hebat
00:12:11daripada
00:12:11generasi
00:12:12alpha kita
00:12:14tetapi
00:12:15kita perlu
00:12:15mengambil
00:12:16keputusan
00:12:17yang baik
00:12:18untuk mereka
00:12:19mereka ini
00:12:20kanak-kanak
00:12:21mereka ada
00:12:22hak juga
00:12:22untuk
00:12:23berkomunikasi
00:12:25ataupun
00:12:26menggunakan hak
00:12:27mereka dalam
00:12:27talian
00:12:28tetapi
00:12:29talian ini
00:12:30dunianya
00:12:31tanpa
00:12:31batas
00:12:32tanpa
00:12:32sempadan
00:12:33online
00:12:34virtually
00:12:36no border
00:12:36so we
00:12:37must
00:12:38create the
00:12:38border
00:12:38for our
00:12:39children
00:12:39so
00:12:40pandangan saya
00:12:40masa yang
00:12:42mereka gunakan
00:12:43dalam talian itu
00:12:44dan
00:12:45sometimes
00:12:45there's
00:12:46macam
00:12:46Prof katakan
00:12:46agresif
00:12:47behavior
00:12:47when you
00:12:48take away
00:12:48the peranti
00:12:49when you
00:12:50hardkan
00:12:50masa
00:12:50so all
00:12:51this
00:12:51goes into
00:12:52the
00:12:52psychology
00:12:53of the
00:12:53child
00:12:54dia punya
00:12:54security
00:12:55dia rasa
00:12:55macam
00:12:55mungkin
00:12:56gaming world
00:12:57itu
00:12:57satu
00:12:57bentuk
00:12:58keselamatan
00:12:58security
00:12:59kita ambil
00:13:00benda itu
00:13:00dia macam
00:13:01dia rasa
00:13:01tergugat
00:13:03dia rasa
00:13:04very open
00:13:05and to
00:13:06attack
00:13:06so that's
00:13:07that's my
00:13:08point
00:13:08saya tertarik
00:13:10bila
00:13:10Kasturi
00:13:11cakap berkaitan
00:13:12dengan tuding jari
00:13:13nanti saya nak
00:13:14tanya Prof
00:13:14kita perlu tak
00:13:15tuding jari
00:13:15kepada sesiapa
00:13:16kalau ibu bapa
00:13:17salah
00:13:17kita kena cakap
00:13:18ibu bapa
00:13:18salah
00:13:19atau kalau
00:13:19penyedia
00:13:20perkhidmatan
00:13:20itu salah
00:13:21maksudnya
00:13:22kita kena
00:13:22buat sesuatu
00:13:23dengan tindakan
00:13:23dan sebagainya
00:13:24ini kita
00:13:25bincangkan
00:13:25seketika nanti
00:13:26tapi
00:13:26Siraj
00:13:27ini penting
00:13:29kita berdepan
00:13:30dengan dunia
00:13:31gaming
00:13:31ataupun dunia game
00:13:32ini bukan baru
00:13:33tetapi
00:13:34online ini
00:13:35selepas
00:13:35ledakan
00:13:36teknologi
00:13:37dan juga
00:13:37sistem maklumat
00:13:38online
00:13:39dan sebagainya
00:13:40ia menjadi
00:13:40ledakan
00:13:41baru
00:13:41apabila ia
00:13:42lebih meluas
00:13:43dan terbuka
00:13:44kepada sesiapa
00:13:45sahaja
00:13:46untuk
00:13:46melanggan
00:13:47ataupun
00:13:48bermain game
00:13:48dan sebagainya
00:13:49tetapi
00:13:50UNICEF juga
00:13:51menekankan bahawa
00:13:52hak kanak-kanak
00:13:53untuk akses
00:13:53kepada teknologi
00:13:54dan juga
00:13:55maklumat
00:13:55pengharaman
00:13:56menyeluruh
00:13:57mungkin bercanggah
00:13:58dengan prinsip
00:13:59digital
00:14:00yang dimahukan
00:14:01apa pandangan
00:14:02Siraj
00:14:03mengenai
00:14:04situasi
00:14:04dan juga
00:14:05keadaan ini
00:14:05walaupun saya
00:14:06mengharapkan
00:14:06mungkin
00:14:07Siraj
00:14:08tidak bersetuju
00:14:10dengan pengharaman
00:14:11ok
00:14:12terima kasih
00:14:12saudara
00:14:13yang saya
00:14:14hormati
00:14:15Prof. Rozmi
00:14:16dan juga
00:14:16Puan Kasturi
00:14:18ok
00:14:19saya akan
00:14:20ulang
00:14:21kenyataan
00:14:22setiap
00:14:23masa
00:14:23setiap kali
00:14:24saya akan
00:14:24bagi pandangan
00:14:25berkenaan isu
00:14:26keselamatan
00:14:26tentang
00:14:26penggunaan
00:14:27digital
00:14:27semua
00:14:29di Malaysia
00:14:29ini
00:14:29setakat
00:14:30hari ini
00:14:31tidak ada
00:14:32guru yang
00:14:32mengajar kita
00:14:33menggunakan
00:14:33internet
00:14:34baik
00:14:34anak kita
00:14:35baik
00:14:36mak ayah
00:14:36kita
00:14:36saya yakin
00:14:37Prof pun
00:14:38mungkin boleh
00:14:38bertanya
00:14:40dengan ini
00:14:40dan saya yakin
00:14:41Puan Kasturi
00:14:41boleh bertanya
00:14:42dengan diri sendiri
00:14:42siapa yang
00:14:43mengajar kita
00:14:44menggunakan
00:14:44internet
00:14:45jadi internet
00:14:46hari ini
00:14:46dibangunkan
00:14:47oleh pembangun
00:14:48pakar ICT
00:14:49sebagai contohnya
00:14:50yang membangunkan
00:14:50dan juga
00:14:51mereka yang
00:14:52dalam bidang
00:14:53komunikasi
00:14:53dan dia
00:14:54menjadi
00:14:55asas
00:14:55dan dasar
00:14:56kepada
00:14:56hampir
00:14:57kesemua
00:14:58perkara
00:14:59dalam dunia
00:15:00pada hari ini
00:15:01that's why
00:15:01kita panggil
00:15:02dunia digital
00:15:03dan akarnya
00:15:05adalah
00:15:05internet
00:15:06jadi
00:15:07subjek
00:15:07berkaitan
00:15:08tentang
00:15:08kanak-kanak
00:15:09yang nak
00:15:10dididik
00:15:11tentang
00:15:11dipanggil
00:15:13celik
00:15:13digital itu
00:15:14adalah penggalakan
00:15:15bukan hanya
00:15:16di peringkat
00:15:17dasar kerajaan
00:15:18kita
00:15:19bahkan di peringkat
00:15:20antarabangsa
00:15:21seperti
00:15:21UNICEF
00:15:22AXS
00:15:22untuk dapatkan
00:15:23maklumat
00:15:24tapi untuk
00:15:24mendapatkan
00:15:25maklumat ini
00:15:25untuk menggunakan
00:15:27infrastruktur itu
00:15:29apa-apa
00:15:30kepenggunaan
00:15:31sepatutnya
00:15:31perlu didasari
00:15:32dengan pendidikan
00:15:33seperti contoh
00:15:34penggunaan
00:15:35kenderaan
00:15:35di atas jalan
00:15:36kita tengok
00:15:37mekanisme
00:15:37dasarnya
00:15:38penguatkuasaannya
00:15:39cukup cantik
00:15:40daripada
00:15:41adanya JPJ
00:15:42sampai adanya
00:15:43polis trafik
00:15:44sampai adanya
00:15:45JKJR
00:15:45sebagai contoh
00:15:46ada MIROS
00:15:47mereka
00:15:48mengkaji
00:15:49melaksanakan
00:15:50dan memastikan
00:15:51semua pengguna
00:15:52mengikut aturan
00:15:53dan didasari
00:15:54dengan ilmu
00:15:55di sekolah
00:15:56memandu
00:15:57wajib
00:15:57maknanya
00:15:58kalau kesalahan
00:15:59memandu
00:15:59akan dilihat
00:16:00disebabkan
00:16:01adakah dia tak
00:16:02pergi ke sekolah
00:16:03mandu
00:16:03ataupun
00:16:04sebab
00:16:05dia dah pergi
00:16:06sekolah mandu
00:16:06tapi sebab
00:16:07perangai dia
00:16:08sikap dia
00:16:09jadi dalam konteks
00:16:10permainan
00:16:11dalam talian
00:16:12dasarnya
00:16:13adakah
00:16:13anak-anak hari ini
00:16:15dibekalkan dengan
00:16:16ilmu yang cukup
00:16:17bermain dalam
00:16:18permainan
00:16:18itu persoalan pertama
00:16:19persoalan kedua
00:16:20adakah ibu bapa
00:16:21yang nak
00:16:21menjaga mereka ini
00:16:23juga dibekalkan
00:16:24dengan ilmu yang
00:16:25konsensus
00:16:26ada kesatuan
00:16:28kesepakatan
00:16:28yang ibu bapa
00:16:29memang tahu
00:16:30ilmu itu
00:16:30jadi
00:16:31hari ini
00:16:32kita tengok
00:16:33platform Roblox
00:16:34yang bermula
00:16:35tahun 2006
00:16:36dan tahun
00:16:372025
00:16:37jumlah
00:16:38permain
00:16:39aktif
00:16:40hariannya
00:16:41lebih 100 juta
00:16:42bila online
00:16:44maknanya kesaling
00:16:44hubungannya itu
00:16:45merentas padan
00:16:46bukan hanya
00:16:47di Malaysia
00:16:48kalau saya di
00:16:48Putrajaya ini
00:16:49bukan hanya
00:16:50dengan orang Putrajaya
00:16:51saya boleh berkomunikasi
00:16:52dengan orang di US
00:16:52jadi bila
00:16:53perkongsian
00:16:54melalui
00:16:55dalam talian
00:16:56yang merentas padan
00:16:57jadi apa saja
00:16:58komunikasi terbentuk
00:16:59dalam platform
00:17:00berkenaan
00:17:01beyond measure
00:17:03maknanya
00:17:04sikap budaya
00:17:05daripada
00:17:05barat macam mana
00:17:06daripada
00:17:07timur macam mana
00:17:08jadi pertembungan itu
00:17:10memberikan persoalan
00:17:11adakah itu sebagai
00:17:13galakan
00:17:14untuk
00:17:15anak-anak ini
00:17:15menimba
00:17:16informasi
00:17:17dan berkonsi
00:17:18pandangan
00:17:19jadi ada
00:17:20nantijahnya
00:17:20apabila
00:17:21kelompok-kelompok
00:17:22yang
00:17:23toksik
00:17:23mula memasuki
00:17:25dalam platform ini
00:17:25berkongsi
00:17:27ataupun
00:17:28membawa agenda-agenda
00:17:29yang tidak baik
00:17:30akhirnya
00:17:30mempengaruhi
00:17:31anak-anak ini
00:17:32dan
00:17:33itu yang
00:17:34kita bincangkan
00:17:35hari ini
00:17:36tentang
00:17:36dia
00:17:37sehingga tak
00:17:38mengganggu-gugat
00:17:39soal keselamatan
00:17:41bukan hanya
00:17:41akal
00:17:42bahkan ke tahap
00:17:43fizikal
00:17:43seperti yang berlaku
00:17:44di Johor
00:17:45baru-baru ini
00:17:46terkait tentang
00:17:47platform Roblox
00:17:48jadi
00:17:49kalau nak tengok
00:17:50kepada platform
00:17:51seperti
00:17:52Puan Kasuri
00:17:53sebut tadi
00:17:53memang dia ada
00:17:54disclaimer
00:17:55memang dia ada
00:17:56jelas
00:17:57menyatakan
00:17:58platform ini
00:17:58memang berisiko
00:17:59maknanya
00:18:00pembangun platform itu
00:18:01sendiri
00:18:01memang jelas
00:18:02faham bahawa
00:18:02platform mereka
00:18:03berisiko
00:18:04disalahguna
00:18:05oleh pihak-pihak
00:18:06tertentu
00:18:06sehingga mendatangkan
00:18:07mudarat kepada
00:18:08anak-anak
00:18:08that's why
00:18:09dia beri
00:18:10perhatian kepada
00:18:11ibu bapa
00:18:11supaya
00:18:12dapat
00:18:13pengesahan
00:18:13ibu bapa
00:18:14untuk anak-anak
00:18:14boleh bermain
00:18:15jadi
00:18:16cuma adakah
00:18:17kita
00:18:18contoh di Malaysia
00:18:19ini
00:18:19cukup catna
00:18:20soal ini
00:18:20adakah dibekalkan
00:18:21pengetahuan itu
00:18:22that's why
00:18:23apabila
00:18:24masalah ini
00:18:26meningkat
00:18:28ke tahap
00:18:29perlu
00:18:29mengambil
00:18:31perhatian
00:18:31ataupun
00:18:32tindakan
00:18:32serius
00:18:33dari pihak kerajaan
00:18:34maka
00:18:35pihak kerajaan
00:18:37perlulah
00:18:37betegas
00:18:38sebab
00:18:38kadar
00:18:39dipanggil
00:18:41risiko
00:18:42yang terbentuk
00:18:43pada hari ini
00:18:43berapakah nilai
00:18:44angkanya kita
00:18:45tidak ada
00:18:46adakah hanya
00:18:46bersandar pada
00:18:47satu kes
00:18:48di Johor itu
00:18:49terus kita
00:18:50boleh rangkumkan
00:18:51siapakah yang
00:18:52membangunkan
00:18:52kajian
00:18:53konkret
00:18:54soal
00:18:55nilai-nilai
00:18:55yang patut
00:18:56kita bahaskan
00:18:57di pinggat kajian
00:18:58akademik
00:18:58mungkin Prof. Rozmi
00:18:59ada angka berkenaan
00:19:00ataupun
00:19:01tidak ada
00:19:01mungkin boleh
00:19:02diberikan
00:19:03keutamaan
00:19:04pada pihak
00:19:04akademik
00:19:05menyediakan
00:19:06kerangka
00:19:06yang
00:19:07konkret
00:19:08supaya ia dapat
00:19:09dibahas dengan
00:19:10dengan deliti
00:19:10berkonsepkan
00:19:11tempatan
00:19:12tidak bersandarkan
00:19:13hanya pada
00:19:13data-data
00:19:14daripada
00:19:14WHO
00:19:15ataupun
00:19:15UNICEF
00:19:16tetapi
00:19:16daripada
00:19:17data tempatan
00:19:17untuk kita
00:19:18buat
00:19:19keputusan
00:19:19yang
00:19:20tepat
00:19:20sebab
00:19:21permainan
00:19:21dan talian
00:19:22ini bukan
00:19:22hanya isu
00:19:23di Roblox
00:19:23ada banyak
00:19:24platform
00:19:24permainan
00:19:25talian
00:19:25lain
00:19:26yang memang
00:19:27secara
00:19:28langsung
00:19:28contohnya
00:19:29di China
00:19:29dia telah
00:19:30pun
00:19:30mengeluarkan
00:19:31senarai
00:19:31permainan
00:19:32talian yang
00:19:33dilarang
00:19:34di China
00:19:34termasuk
00:19:35GTA
00:19:36sebagai contoh
00:19:36Grand Theft Auto
00:19:37saya pun
00:19:38pemain game
00:19:39saya yakin
00:19:39siapa lahir tahun
00:19:401980-an
00:19:41adalah pemain game
00:19:42beza dulu
00:19:43dengan sekarang
00:19:43adalah
00:19:44dalam talian
00:19:45konteks
00:19:45dalam talian
00:19:46dulu adanya
00:19:47contohnya
00:19:47gaming
00:19:47counter strike
00:19:48tembak-tembak
00:19:49ada sebagainya
00:19:49kita bermain
00:19:51tetapi
00:19:51ruang itu
00:19:52ada limitasi
00:19:53masa
00:19:53faktonya
00:19:54adalah
00:19:55facility
00:19:55facility
00:19:56untuk bermain itu
00:19:57tidak ada di tangan
00:19:59tetapi
00:19:59kita perlu
00:20:00access
00:20:00komputer
00:20:01PC
00:20:02dan nak
00:20:02bermain dengan
00:20:03kawan-kawan
00:20:03lain
00:20:04kerana ada
00:20:04rangkaian
00:20:04lain
00:20:05sebagai contoh
00:20:05jadi
00:20:06keterhadapan itu
00:20:07membuatkan kita
00:20:08ada ruang
00:20:09untuk kita
00:20:10berbuat perkara lain
00:20:11anak-anak hari ini
00:20:12berbezanya adalah
00:20:13mereka
00:20:14ketagihan
00:20:15gadget
00:20:16dan
00:20:17ketagihan gadget
00:20:18itu pula
00:20:18ditambah dengan
00:20:19ketagihan
00:20:20terhadap
00:20:21permainan
00:20:22dalam talian
00:20:22so ada dua jenis
00:20:23ketagihan
00:20:24tagih pegang
00:20:25phone itu
00:20:25dan ketagihan
00:20:26untuk bermain
00:20:27dalam talian
00:20:28jadi
00:20:28saya memang
00:20:29tak setuju
00:20:30kalau diharamkan
00:20:32kalau
00:20:33tidak ada
00:20:35satu data
00:20:36konkret
00:20:36tempatan
00:20:37maknanya
00:20:37pihak kerajaan
00:20:38perlu
00:20:39sediakan
00:20:40kerangka
00:20:41ataupun
00:20:41perlu memberikan
00:20:42arahan
00:20:43mandat kepada
00:20:43pihak akademik
00:20:44membuat
00:20:45kajian segera
00:20:46berkaitan isu ini
00:20:47sebab isu ini
00:20:48bukan baru
00:20:48sebenarnya
00:20:49perlu
00:20:50diketengahkan
00:20:51dan perlu
00:20:51dijadikan
00:20:52perbincangan
00:20:52awam
00:20:53sebelum
00:20:53membuat
00:20:54sebarang
00:20:54keputusan
00:20:55saya rasa
00:20:56Encik Siraj pun
00:20:57pernah main
00:20:58street fighter
00:20:58dulu
00:20:59untuk game
00:21:01tetapi
00:21:02dalam masa yang sama
00:21:03kita mengambil
00:21:04poin besar
00:21:05daripada apa yang
00:21:05Encik Siraj
00:21:06nyatakan
00:21:06berkaitan dengan
00:21:07pendidikan
00:21:07dan pengetahuan
00:21:08kajian
00:21:08dan konflik
00:21:09dan sebagainya
00:21:10bukan kita
00:21:11membuat
00:21:11pengharaman
00:21:12melulu
00:21:12dan sebagainya
00:21:13sebab
00:21:14ini juga
00:21:15membentuk
00:21:16satu
00:21:16inovasi
00:21:18dan juga
00:21:18tindakan
00:21:19berasaskan
00:21:20teknologi
00:21:20untuk diambil
00:21:21peluang oleh
00:21:22rakyat Malaysia
00:21:22dan juga
00:21:23masyarakat
00:21:23khususnya
00:21:24tetapi
00:21:24berdasarkan
00:21:25daripada apa
00:21:25yang Kasturi
00:21:26dan juga
00:21:26Siraj
00:21:27nyatakan
00:21:27tadi
00:21:27saya nak
00:21:28bertanya
00:21:28kepada Prof
00:21:29sebenarnya
00:21:29apa
00:21:30kepincangan
00:21:31yang akan
00:21:31berlaku
00:21:32pada generasi
00:21:33hari ini
00:21:34sekiranya
00:21:34tidak lagi
00:21:36bermain
00:21:36di padang
00:21:37bola sepak
00:21:37contohnya
00:21:38tidak lagi
00:21:39berenang
00:21:39di kolam
00:21:40atau tidak lagi
00:21:41mendaki
00:21:41di gunung
00:21:42secara
00:21:43fizikalnya
00:21:44tetapi
00:21:44hanya
00:21:45berasaskan
00:21:45maya
00:21:46semata-mata
00:21:46apa
00:21:47tekanan
00:21:48psikologi
00:21:49ataupun
00:21:50kepincangan
00:21:52persekitaran
00:21:53yang mungkin
00:21:53berlaku
00:21:53terhadap
00:21:54generasi
00:21:55hari ini
00:21:55berkenaan dengan
00:21:57soalan itu
00:21:58saya rasa
00:21:59saudara
00:21:59Hassan
00:22:00saudara
00:22:00Siras
00:22:01mungkin boleh
00:22:02flashback
00:22:02balik
00:22:03dunia kita
00:22:05masa dahulu
00:22:06saya ingat
00:22:08dulu yang kita
00:22:08masa dahulu
00:22:09balik sekolah
00:22:10kita
00:22:11akan
00:22:12mengaji
00:22:13Quran
00:22:13kemudian
00:22:15kita akan
00:22:15bermain
00:22:16sama ada
00:22:17pergi main
00:22:17bola
00:22:18pergi
00:22:19main
00:22:20plastik borong
00:22:21macam-macam
00:22:22benda nak
00:22:22balik
00:22:23jam
00:22:24berapa
00:22:25jam 6
00:22:26maghrib
00:22:26kalau balik
00:22:28lambat
00:22:28kena rotan
00:22:29jadi itu
00:22:30situasi
00:22:30kita zaman dahulu
00:22:32jadi kita
00:22:33punya
00:22:33social interaction
00:22:34kita adalah
00:22:35pelbagai
00:22:36maknanya kita
00:22:38akan berjumpa
00:22:39dengan orang
00:22:39kita akan
00:22:40berinteraksi
00:22:41dengan manusia
00:22:42kemudian kita
00:22:43akan belajar
00:22:43new skill
00:22:44contohnya
00:22:45kalau tanya
00:22:46budak-budak
00:22:46sekarang
00:22:47dia pandai
00:22:47tak panjat
00:22:48pokok kelapa
00:22:49panjat
00:22:50pokok rambutan
00:22:51infat
00:22:53anak saya
00:22:53pokok padi pun
00:22:54dia tak kenal
00:22:55saya
00:22:57bawa ke
00:22:59Langkawi
00:22:59inilah
00:23:00dia pokok padi
00:23:01dia kata
00:23:01pokok padi
00:23:02iyalah
00:23:03ini yang
00:23:04kamu makan
00:23:04maknanya
00:23:06dia orang tak
00:23:06kenal bahawa
00:23:07beras itu
00:23:07nasi itu
00:23:09adalah daripada
00:23:09padi
00:23:10jadi
00:23:10kita lihat
00:23:11sini
00:23:11kepincangan
00:23:12itu
00:23:13jelas
00:23:13bahawa
00:23:14apabila ada
00:23:15elemen
00:23:15social isolation
00:23:16kata tadi
00:23:17keterasingan
00:23:18sosial
00:23:18dalam dunia
00:23:19alam maya
00:23:20maka memang
00:23:20dia jadi
00:23:21rosak
00:23:21maknanya
00:23:22tidak ada
00:23:22connection kan
00:23:24maknanya
00:23:25dia
00:23:25misalkan kata
00:23:26dia duduk
00:23:27bilik atas kan
00:23:28main game
00:23:29dalam bilik
00:23:30dia di atas
00:23:31kemudian kita
00:23:31ok
00:23:32turun makan nasi
00:23:33dia akan makan nasi
00:23:34kemudian dia akan
00:23:34naik balik
00:23:35main game
00:23:35jadi
00:23:36dia very limited
00:23:37dari segi
00:23:38social interaction
00:23:39maknanya
00:23:39connecting dia tu
00:23:40connecting dia
00:23:42adalah sangat limited
00:23:43mungkin dengan
00:23:43ibu bapa
00:23:44itu pun
00:23:45dalam
00:23:45dalam jumlah
00:23:46yang terhad
00:23:47sekali-sekala
00:23:48dan
00:23:49most of the time
00:23:50dia akan
00:23:51berinteraksi
00:23:52dalam talian
00:23:53jadi apa
00:23:54jadi kalau
00:23:55begini
00:23:55jadi kita
00:23:56bayangkan
00:23:56masa depan
00:23:57mereka adalah
00:23:59future leader
00:24:00mereka dalam
00:24:01masa depan
00:24:02mereka akan
00:24:03menjadi
00:24:03pemimpin
00:24:04jadi kalau
00:24:04pemimpin yang
00:24:05tidak ada
00:24:06social connection
00:24:07macam mana
00:24:08dia tidak
00:24:09pandai
00:24:10berinteraksi
00:24:11macam mana
00:24:11contohnya
00:24:12kalau orang
00:24:12datang ke rumah
00:24:13dia tak tahu
00:24:14macam mana
00:24:15kita nak buat
00:24:16kita kena
00:24:17kita kena
00:24:18ajar
00:24:18tapi zaman
00:24:19kita dulu
00:24:19daripada kecil
00:24:20kita dah
00:24:20diajar
00:24:21kalau orang
00:24:22datang ke rumah
00:24:23kena buat
00:24:24pergi salam
00:24:25tunduk
00:24:25budak-budak
00:24:26sekarang
00:24:27dia tak
00:24:27tak ada
00:24:28masa
00:24:28untuk
00:24:29diajar
00:24:29sebab
00:24:30terlalu
00:24:31banyak
00:24:32masa
00:24:33addiction
00:24:34itu kepada
00:24:34benda-benda yang
00:24:35begini
00:24:35jadi apabila
00:24:36tidak ada rangkaian
00:24:37susu bayangkan
00:24:38dalam
00:24:38psikologi kan
00:24:39ada kajian
00:24:41mengatakan
00:24:42orang yang
00:24:43banyak terlibat
00:24:44dalam aktiviti-aktiviti
00:24:45kita kena sebagai
00:24:46game
00:24:47ataupun
00:24:48sosial media ni
00:24:49dia ada masalah
00:24:50kita panggil sebagai
00:24:51apa nama
00:24:53self confidence
00:24:54dia akan jadi kurang
00:24:56apa nama
00:24:58extrovert
00:24:59tidak ada
00:25:00elemen introvert
00:25:01ni ada
00:25:01extrovert ni maknanya
00:25:02personality kita suka
00:25:03bergaul
00:25:04kita pandai bercakap
00:25:05kalau ada orang
00:25:07macam mana kita
00:25:07nak mulakan percakapan
00:25:09dialog
00:25:09kalau situasi sedih
00:25:11macam mana kita nak
00:25:12baca fikiran
00:25:12jadi semua ni
00:25:13tidak ada
00:25:14kalau kita
00:25:14berada dalam
00:25:15dunia alam-alam maya
00:25:16sebab kita hanya
00:25:17bertaksi dengan
00:25:18very limited
00:25:19social element
00:25:20jadi kalau
00:25:21kajian menunjukkan
00:25:23bahawa orang yang
00:25:24sentiasa terdedah
00:25:25dengan ketagihan ni
00:25:26adalah persifat
00:25:28introvert
00:25:29maknanya introvert ni
00:25:31dia tak confident
00:25:32untuk persosial
00:25:33dia tak boleh
00:25:34nak memahami
00:25:35sosial
00:25:36jadi macam mana
00:25:36adakah ini
00:25:37pemimpin yang akan
00:25:38kita lahirkan
00:25:39itu belum disentuh lagi
00:25:40tentang akademiknya
00:25:41kan
00:25:42budak-budak sekarang ni
00:25:43dia semua
00:25:45kadang-kadang
00:25:46tak mau baca buku
00:25:47memang tak mau
00:25:47baca buku
00:25:48saya pun tengok
00:25:49dia balik sekolah
00:25:52dan dia tengok
00:25:53paling-paling
00:25:54pun tidak tengok
00:25:54TV
00:25:55jadi tidak pernah
00:25:56baca buku
00:25:57hanya bergantung
00:25:58kepada
00:25:58masa yang pada
00:25:59dia sekolah
00:26:00jadi apa akan
00:26:00jadi pada
00:26:01remaja-remaja
00:26:02kita nanti
00:26:02mereka akan
00:26:03masuk universiti
00:26:04yang masuk
00:26:05universiti pula
00:26:05terlibat pula
00:26:06dengan
00:26:06elemen
00:26:07AI
00:26:08ini saya sedang
00:26:09sekarang ni
00:26:10saya clash
00:26:10dengan
00:26:11kebanyakan pelajar
00:26:12bila kita
00:26:13bagi assignment
00:26:14mereka terlibat
00:26:14dengan AI
00:26:15pula
00:26:15ada elemen
00:26:17plagiarism
00:26:18ada meniru
00:26:20plagiar
00:26:21macam-macam
00:26:21jadi
00:26:22bayangkan
00:26:23generasi yang terlibat
00:26:24daripada awal
00:26:25dengan game
00:26:25masuk universiti
00:26:27pula terlibat
00:26:27dengan AI
00:26:28menipu
00:26:29itu
00:26:29fakta
00:26:30meniru
00:26:32esay orang lain
00:26:33jadi apa
00:26:34jadi
00:26:35mereka akan
00:26:35jadi pemimpin
00:26:36mereka akan
00:26:37jadi pemimpin
00:26:37masa depan
00:26:38ini yang saya
00:26:39bimbang
00:26:39saya sangat bimbang
00:26:40dari segi aspek
00:26:41jadi
00:26:42kalau ditanya
00:26:43tentang data
00:26:44tadi
00:26:44Tuan Sirat
00:26:46kaitkan data
00:26:47memang sudah banyak
00:26:48data
00:26:48berkenaan dengan
00:26:49mental health
00:26:50status kesehatan mental
00:26:51dikaitkan dengan
00:26:53apa ni
00:26:54ketagihan internet
00:26:56ketagihan
00:26:56memang sudah banyak
00:26:57data
00:26:57daripada KKM
00:26:58daripada universiti
00:26:59memang kalau saya
00:27:00compile kan
00:27:01sudah beratus-ratus
00:27:02kajian
00:27:03yang memang
00:27:04sudah terbukti
00:27:05bahawa memang
00:27:05we have to do something
00:27:06now
00:27:07the data
00:27:09is there
00:27:09data base
00:27:10sudah ada
00:27:10so now
00:27:11up to the government
00:27:12nak enact
00:27:13a new
00:27:13law ke pembina
00:27:14sebab
00:27:15kalau nak
00:27:15I
00:27:16tomorrow
00:27:17I can give you
00:27:18the data
00:27:18it's an issue
00:27:20so sekarang ni
00:27:21kita nak
00:27:21atau tidak nak
00:27:22itu sahaja
00:27:23ya
00:27:23nanti kita dah tanya
00:27:24Siraj
00:27:25mungkin
00:27:26bila
00:27:27Prof
00:27:28berkatakan
00:27:29sebegitu
00:27:30kadang-kadang
00:27:31kita kena
00:27:32melihat
00:27:32dan juga
00:27:33menilai
00:27:33mungkin
00:27:34isu-isu
00:27:35berkaitan dengan
00:27:36kebaikan teknologi
00:27:37internet
00:27:38dan juga
00:27:39online ini
00:27:40lebih besar
00:27:41sekiranya kita tahu
00:27:43guideline dan juga
00:27:44cara tindakan dan sebagainya
00:27:45tetapi sebelum itu
00:27:46Kak Sturi
00:27:47kajian kalau kita boleh lihat
00:27:49menunjukkan kawalan
00:27:51ibu bapa
00:27:51yang aktif
00:27:53dan juga pendidikan
00:27:54literasi digital
00:27:55lebih berkesan
00:27:56daripada
00:27:57sekatan teknikal
00:27:58semata-mata
00:27:59adakah
00:28:00Kak Sturi melihat
00:28:02ini juga
00:28:03antara
00:28:04langkah yang perlu
00:28:05bila kita
00:28:06tak nak menunding
00:28:07jari kepada
00:28:07sesiapa
00:28:08tetapi
00:28:08akhirnya
00:28:09ibu bapa
00:28:10yang berada
00:28:11paling lama
00:28:12dengan anak-anak itu
00:28:13perlu mengambil
00:28:14peranan
00:28:14dan juga
00:28:15maklumat
00:28:16penting
00:28:17untuk pastikan
00:28:17anak-anak
00:28:18tidak terus
00:28:19leka dan juga
00:28:19lalai
00:28:20terima kasih
00:28:21di atas soalan saya
00:28:23saya rasa sebelum
00:28:24saya jawab
00:28:25soalan tersebut
00:28:26mungkin saya
00:28:27tak kongsi
00:28:27kenyataan media
00:28:30daripada
00:28:30YB Gobin
00:28:32Menteri Digital
00:28:33modul
00:28:34Etika Cyber
00:28:35Nasional
00:28:36di sekolah
00:28:36seluruh negara
00:28:37akan dilancarkan
00:28:38tahun depan
00:28:39bulan Januari
00:28:40so I think
00:28:42ini adalah
00:28:43pendekatan
00:28:43yang proaktif
00:28:44yang
00:28:46saya rasa
00:28:46melangkah kehadapan
00:28:48untuk
00:28:48sebagai tanggungjawab
00:28:51Kementerian
00:28:52bersama dengan
00:28:52Kementerian Pendidikan
00:28:53dalam memastikan
00:28:55ada
00:28:56tata kelola
00:28:58ada garis panduan
00:28:59ada modul
00:29:00untuk digunakan
00:29:01oleh sekolah
00:29:02sebab seperti yang
00:29:03Cik Siraj katakan
00:29:04tadi saya sangat
00:29:05tertarik
00:29:05poin
00:29:06dimanakah pendidikan
00:29:08cyber kita
00:29:09actually I never
00:29:11thought about it
00:29:11it's a very good
00:29:12point
00:29:13kita just macam
00:29:14thrown into
00:29:15the deep end
00:29:16okeylah
00:29:17lantaklah
00:29:17macam lemas
00:29:19ke berenang
00:29:19ke
00:29:20ikut
00:29:21rasa lidah
00:29:23masing-masing
00:29:23kan so
00:29:24saya rasa
00:29:25tindakan
00:29:26ataupun
00:29:26usaha daripada
00:29:28Kementerian Digital
00:29:29ini
00:29:29yang menyentuh
00:29:31kefasihan digital
00:29:32etika digital
00:29:33kesihatan dan
00:29:34kesejahteraan digital
00:29:35perdagangan digital
00:29:37privacy dan
00:29:38keselamatan digital
00:29:39dan hak
00:29:39dan juga tanggungjawab
00:29:41digital
00:29:42adalah
00:29:43sebahagian daripada
00:29:44usaha
00:29:45kerajaan
00:29:46keseluruhan
00:29:47untuk
00:29:48membuka ruang
00:29:49at least
00:29:50mewujudkan
00:29:51satu modul
00:29:52I think
00:29:53kedua adalah
00:29:54perhaps
00:29:56pendirian
00:29:58kerajaan
00:29:58sebab saya
00:29:59saya baca
00:30:00kenyataan daripada
00:30:01YB Nancy Syukri
00:30:02Menteri Pembangunan
00:30:03Wanita
00:30:04Keluarga dan
00:30:05Masyarakat
00:30:05menyatakan
00:30:06Malaysia menunggu
00:30:08keputusan daripada
00:30:09Australia
00:30:09mengenai
00:30:10penghadahan
00:30:11umur
00:30:1216 tahun
00:30:13untuk pengguna
00:30:14permainan
00:30:15Roblox
00:30:15saya fokus
00:30:16Roblox
00:30:16sebab
00:30:16dia adalah
00:30:18pada pandangan saya
00:30:19gejala
00:30:20musibah
00:30:23permainan
00:30:25dalam talian
00:30:25untuk kanak-kanak
00:30:27tapi kita
00:30:28kena lihat
00:30:29struktur yang
00:30:30sedia ada
00:30:31di Australia
00:30:32pada masa ini
00:30:32Australia merupakan
00:30:34satu-satunya
00:30:35negara yang
00:30:35paling maju
00:30:36dalam keselamatan
00:30:38dalam talian
00:30:39untuk kanak-kanak
00:30:40they are the
00:30:41leading nation
00:30:42jadi
00:30:42kalau kita
00:30:43belum ada
00:30:44struktur yang
00:30:45mereka ada
00:30:45atau peruntukan
00:30:46undang-undang
00:30:47ataupun
00:30:47implementasi
00:30:49atau pendekatan
00:30:50terhadap mungkin
00:30:51laporan yang diberikan
00:30:52sistem sokongan
00:30:53untuk ibu bapa
00:30:55PDRM
00:30:57di Malaysia
00:30:58ada unit
00:30:59sendiri
00:30:59kalau kita
00:31:01tak ada
00:31:01sistem seperti ini
00:31:02dan saya rasa
00:31:03pandangan saya
00:31:05adalah dalam
00:31:06contoh untuk
00:31:07permainan
00:31:07Roblox
00:31:07adalah untuk
00:31:08mengharamkan
00:31:09ia buat
00:31:09kementara waktu
00:31:10kita
00:31:11buat
00:31:11rundingan
00:31:12bersama dengan
00:31:13semua
00:31:13stakeholder
00:31:14bahagian
00:31:15akademia
00:31:16seperti
00:31:17Prof Rosmi
00:31:18bahagian
00:31:19NGO
00:31:20sokongan
00:31:21seperti
00:31:22Tuan Siraj
00:31:23para media
00:31:25seperti
00:31:26Tuan Ehsan
00:31:27dengan
00:31:29ketua-ketua
00:31:31agama-agama
00:31:32yang mewakili
00:31:33semua agama
00:31:34di negara juga
00:31:35your places of worship
00:31:37and religious leaders
00:31:38parents
00:31:39stakeholders
00:31:39even children
00:31:40also untuk
00:31:41mendapat pandangan
00:31:42daripada mereka
00:31:43saya rasa
00:31:45sebelum kita ada
00:31:46struktur seperti ini
00:31:47sekiranya
00:31:48ibu bapa sendiri
00:31:50mengambil
00:31:50langkah
00:31:52untuk
00:31:53menghadkan
00:31:54masa
00:31:54ataupun
00:31:55mengeluarkan
00:31:55peranti ini
00:31:56peranti
00:31:57yang ibu bapa
00:31:58berikan pada
00:31:59anak-anak
00:31:59bukan
00:32:00hanya satu
00:32:01peranti sahaja
00:32:02yang anak-anak itu
00:32:03akan pegang
00:32:03kalau dia pergi
00:32:04sekolah
00:32:05kawan dia ada
00:32:06kalau dia pergi
00:32:06tuisyen
00:32:07kawan dia ada
00:32:07kalau dia pergi
00:32:08untuk program-program
00:32:10sosial
00:32:10sama ada
00:32:11untuk bersukan
00:32:12atau beriadah
00:32:13kalau sepupu
00:32:14mereka ada
00:32:15kawan mereka ada
00:32:16they will also
00:32:17use it
00:32:18and mereka
00:32:18akan rasa
00:32:21macam mana
00:32:22mereka nak gunakan
00:32:23peranti itu
00:32:23so they will try
00:32:24to think of
00:32:24different ways
00:32:25daripada
00:32:26totally removing
00:32:28the gadget
00:32:28from their hands
00:32:30so saya rasa
00:32:30dalam isu
00:32:31jangan kita lupa
00:32:33ini bukan
00:32:33sahaja isu
00:32:35penglibatan
00:32:37kanak-kanak dalam
00:32:38permainan dalam talian
00:32:39tetapi untuk
00:32:39contoh Roblox
00:32:40ia telah menjadi
00:32:41sarang lubuk
00:32:43penjenayah
00:32:44seksual
00:32:44kanak-kanak
00:32:45sekurang-kurangnya
00:32:47enam atau tujuh
00:32:48negeri di
00:32:49Amerika Syarikat
00:32:50sedang menyaman
00:32:51menyaman Roblox
00:32:53di atas tuduhan
00:32:54mereka tidak
00:32:55lakukan
00:32:56secukupnya
00:32:57untuk menjaga
00:32:58keselamatan
00:32:58anak-anak yang
00:32:59terdedah kepada
00:33:00dewasa yang masuk
00:33:01ke dalam platform
00:33:02permainan
00:33:03kanak-kanak Roblox
00:33:04dan telah
00:33:05mengantun
00:33:05anak-anak mereka
00:33:06saya sendiri
00:33:07saya download
00:33:08app Roblox
00:33:09saya create account
00:33:10dan saya dah masuk
00:33:11dan saya tengok
00:33:12permainan yang
00:33:135 plus
00:33:145 dan ke atas
00:33:16yang ada
00:33:17spesifikasi
00:33:20kematangan
00:33:21iaitu
00:33:21keganasan yang
00:33:23mild violence
00:33:25and
00:33:25repeated violence
00:33:27dan game itu
00:33:28menunjukkan
00:33:29satu animasi
00:33:30yang pegang
00:33:31macam pedang
00:33:32dan pedang itu
00:33:33seolah-olah ada darah
00:33:34ada kesan merah
00:33:36adakah itu
00:33:37permainan untuk
00:33:385 plus and above
00:33:39this is what I saw
00:33:41apabila saya masuk
00:33:42dalam Roblox
00:33:43dan saya rasa game itu
00:33:44pun bukan senang
00:33:45nak main
00:33:45dan bila saya masuk
00:33:46dalam channel
00:33:47community mereka
00:33:48dan saya lihat
00:33:49perbualan itu
00:33:50mereka bercakap
00:33:51mengenai perkara
00:33:53pembunuhan
00:33:54mayat
00:33:55orang mati
00:33:57dan dia ada
00:33:57trend untuk
00:33:58mengumpul
00:33:59pembunuh
00:33:59ini satu game
00:34:00saja
00:34:00yang saya lihat
00:34:02jadi
00:34:02saya rasa
00:34:04saya bersimpati
00:34:05dengan ibu bapa
00:34:05yang memang
00:34:06tidak tahu
00:34:07sebab
00:34:07saya sebagai
00:34:08seorang yang
00:34:09saya
00:34:10millennium
00:34:11gen millennium
00:34:13pun tak faham
00:34:14macam mana nak
00:34:15main game ini
00:34:15kesian kepada
00:34:17ibu bapa
00:34:17yang ingat
00:34:18sebab Roblox
00:34:19dia punya
00:34:19promosi Roblox
00:34:22adalah permainan
00:34:22kanak-kanak
00:34:23it doesn't say
00:34:24it's an adult game
00:34:25but there are
00:34:26adults in it
00:34:27and they know
00:34:28so
00:34:28pity the parents
00:34:29who think
00:34:30Roblox is a
00:34:31children's game
00:34:31jadi mereka download
00:34:32saya juga terbaca
00:34:34ada juga guru
00:34:35yang
00:34:36menawarkan
00:34:37hadiah Roblox
00:34:40ataupun
00:34:40kupon
00:34:41ataupun
00:34:41unit
00:34:42kepada pelajar
00:34:44Robux
00:34:45kepada pelajar
00:34:46yang dapat
00:34:46keputusan yang
00:34:47baik dalam
00:34:47pop quiz
00:34:48saya sendiri
00:34:49nampak benda itu
00:34:50dalam tiktok
00:34:51beberapa
00:34:52bulan yang lalu
00:34:53jadi saya rasa
00:34:54kesedaran
00:34:54isu Roblox ini
00:34:56bukan semata-mata
00:34:57anak kita
00:34:58membazir
00:35:00masa
00:35:01permainan
00:35:02dalam talian
00:35:02ataupun
00:35:03mereka ada
00:35:04elemen
00:35:05keganasan
00:35:05but let's not forget
00:35:06it's also
00:35:07sexual predators
00:35:09playground
00:35:09itu yang saya
00:35:10bila saya terbaca
00:35:12itu saya terus
00:35:13pastikan
00:35:14mana-mana
00:35:15peranti yang
00:35:16anak buah saya
00:35:17ada akses
00:35:18langsung tak ada
00:35:19permainan Roblox
00:35:20ya
00:35:20saya faham
00:35:22bila
00:35:22Kasturi cakap
00:35:24bukan senang nak
00:35:25main game ni
00:35:25sebab saya tengok
00:35:26anak saya
00:35:26minggu tiga tahun
00:35:27lebih ada satu game
00:35:28terus saya kata
00:35:28macam mana dia boleh
00:35:29pandai main game
00:35:30macam ni
00:35:30tidak diajar
00:35:31dan sebagainya
00:35:32dan itu adalah
00:35:33reality
00:35:34yang berlaku hari ini
00:35:35ya kan
00:35:36I think this is what
00:35:37Prof Rosmi katakan tadi
00:35:38anak tu
00:35:39sangat bijak pandai
00:35:40kecerdasan
00:35:41minda dia memang
00:35:42level yang berbeza
00:35:44daripada mungkin
00:35:45saya rasa zaman kita
00:35:45mereka tangkap
00:35:48dengan cepat
00:35:49tak perlu ada
00:35:50garis panduan pun
00:35:52dia masuk game tu
00:35:53dia dah tahu
00:35:54dah macam mana
00:35:54nak main
00:35:55I think that's what
00:35:55Prof mentioned just now
00:35:57wah
00:35:57ini sangat penting
00:36:14bila Kasturi
00:36:14bercakap berkaitan dengan
00:36:16sistem dan sebagainya
00:36:17ada waktu
00:36:18dan juga perlu
00:36:19kita membuat
00:36:20pengharaman
00:36:21dan kajian lanjut
00:36:21untuk memastikan
00:36:22bahawa kita tidak
00:36:23terus terleka
00:36:24dengan permainan
00:36:25online dan sebagainya
00:36:26tetapi Saudara Siraj
00:36:28ini yang kita kata
00:36:29bila wujudnya
00:36:30satu skam
00:36:31ataupun skamer
00:36:32dah dapat tangkap
00:36:34akan wujud
00:36:34dua tiga skamer
00:36:35yang lain
00:36:36begitu juga dengan game
00:36:37apabila kita mengharamkan
00:36:39satu game
00:36:39akan wujud pula
00:36:40dua tiga
00:36:41empat lima game
00:36:42yang lain
00:36:42yang mungkin dalam
00:36:43unsur yang sama
00:36:44ataupun dalam
00:36:45satu landasan
00:36:46yang sama
00:36:47cuma permainan
00:36:48sahaja berbeza
00:36:49apa isunya
00:36:50kalau dekat China
00:36:51contohnya
00:36:51kawalan ketat
00:36:52yang diberikan
00:36:54untuk game
00:36:55online
00:36:56tetapi akhirnya
00:36:57alternatifnya adalah
00:36:58mereka langgan VPN
00:37:00untuk cari game
00:37:01luar negara
00:37:02yang lain
00:37:02itu yang dibuat
00:37:03oleh kanak-kanak
00:37:04dan juga remaja
00:37:05di China
00:37:06sebagai contoh
00:37:07jadi apa penyelesaian
00:37:08yang perlu dilakukan
00:37:09adakah setiap kali
00:37:10kes kita kena haramkan
00:37:11setiap kali kes
00:37:12kita kena haramkan
00:37:13Siraj
00:37:14kalau ikut ke
00:37:16penguatkuasaan
00:37:18penggunaan
00:37:19platform dalam talian
00:37:20yang baru ini
00:37:21baru-baru ini
00:37:22kerajaan kita dah
00:37:23perwujudkan
00:37:23online safety act
00:37:24sebagai contoh
00:37:25kemudian
00:37:26sebelumnya
00:37:27ada pelesenan
00:37:28media sosial
00:37:28di bawah
00:37:30MCMC
00:37:31internet itu sendiri
00:37:33bukan lagi
00:37:34satu subjek
00:37:36dia dah jadi
00:37:37multi komponen
00:37:38yang mendatangkan
00:37:39keperbagaian
00:37:40terhadap
00:37:41kehidupan
00:37:42seharian kita
00:37:42dan setiap
00:37:43aplikasi itu
00:37:44bukan datang
00:37:44dengan satu dasar
00:37:46dia datang
00:37:46dengan banyak
00:37:47punca kuasa
00:37:48contohnya
00:37:48platform media
00:37:50sosial
00:37:50TikTok
00:37:51dia sebahagiannya
00:37:53diselia oleh
00:37:54PR MCMC
00:37:55sebahagiannya lagi
00:37:56dia selia oleh
00:37:57Kementerian Perdagangan
00:37:58Dalam Negeri
00:37:59dan Kuasa Hari Hidup
00:38:00ada dua
00:38:01dan ada dasarnya
00:38:02juga terkait tentang
00:38:03akta perlindungan
00:38:04kanak-kanak
00:38:05ada juga akta
00:38:06melibatkan
00:38:06kalau menyentuh
00:38:07soal agama
00:38:08dia dah menyentuh
00:38:09soal akta
00:38:10yang kait
00:38:10tentang agama
00:38:11sebagai contoh
00:38:12jadi
00:38:12satu platform
00:38:13sahaja
00:38:14di dalam
00:38:14internet itu
00:38:15dah mewakili
00:38:16banyak
00:38:17pucu kuasa
00:38:17apatah lagi
00:38:18gila kita sebut
00:38:19tentang permainan
00:38:20dalam talian
00:38:20seperti Roblox ini
00:38:22dalamnya
00:38:23soal
00:38:25melibatkan
00:38:26kewangan ada
00:38:27soal melibatkan
00:38:28komunikasi
00:38:28seperti media sosial
00:38:29ada
00:38:30soal
00:38:31mereka
00:38:32menggerakkan
00:38:34apa nama ni
00:38:34pembetukan
00:38:36ruang dunia
00:38:37masing-masing
00:38:38itu pun
00:38:38ada
00:38:39jadi
00:38:40ada banyak
00:38:40komponen-komponen
00:38:41itu yang
00:38:42mendatangkan
00:38:43isu
00:38:44keselamatan
00:38:45contoh
00:38:45melibatkan
00:38:46kewangan itu
00:38:46tadi
00:38:47sudah pasti
00:38:47akan ada
00:38:48dipanggil
00:38:49predator ni
00:38:50looking forward
00:38:51to scam
00:38:52dan ramai pun
00:38:53sebenarnya
00:38:53kanak-kanak yang main
00:38:54Roblox account
00:38:54dia kena hack
00:38:55dan dicuri
00:38:56tersebabkan
00:38:58account mereka itu
00:38:59mungkin ada banyak
00:38:59dan kes yang berlaku
00:39:00di Johor itu
00:39:01antaranya
00:39:01disebabkan adalah
00:39:03ketidakpuasan hati
00:39:04seperti yang dilaporkan
00:39:05oleh pihak polis
00:39:06ketidakpuasan hati
00:39:07si pelaku itu kerana adik dia
00:39:09merosakkan handphone
00:39:10dan mempunyai ganjaran
00:39:11bernilai
00:39:12sejuta
00:39:14Robux
00:39:14poin
00:39:15dekat dalam
00:39:15phone itu tadi
00:39:16mengakibatkan dia
00:39:17membuat tindakan
00:39:18di luar kewarasan itu
00:39:20dan
00:39:21saya
00:39:21saya tertarik dengan
00:39:22China
00:39:23dalam
00:39:23menyelia
00:39:25mengelola soal
00:39:26kepenggunaan internet ni
00:39:27agak jauh ke hadapan
00:39:29mereka berfikir
00:39:29seperti mereka mengharampan
00:39:31platform media sosial
00:39:32dalam negara mereka
00:39:33kita rasa
00:39:33dia seperti
00:39:35sebuah negara
00:39:36pemintaan
00:39:37yang autokratik
00:39:38yang
00:39:38tidak memberi kebebasan
00:39:40tapi hari ni
00:39:41berapa banyak negara
00:39:42demokrasi
00:39:43yang sedang pening
00:39:44membincangkan isu-isu
00:39:44yang terbangkit
00:39:45disebabkan platform
00:39:46yang datang
00:39:47daripada luar negara
00:39:48jadi ada banyak
00:39:50dasar-dasar yang saya lihat
00:39:51agak menjangkau masa
00:39:52dan mereka dapat
00:39:53mengesan
00:39:54isu itu
00:39:55dan membuat
00:39:56intervensi awal
00:39:57sebelum
00:39:58rakyat negara mereka
00:40:00bergantung kepada
00:40:01platform berkenaan
00:40:02jadi isu VPN
00:40:03sebenarnya
00:40:03akan wujud
00:40:05sekiranya mereka
00:40:05dah mula bergantung
00:40:07dengan sesebuah platform
00:40:08kalau seseorang itu
00:40:09tidak pernah tahu
00:40:10platform itu apa
00:40:11macam saudara
00:40:12Hassan cakap tadi
00:40:13tak pernah main
00:40:14Roblox
00:40:14dia tak ada rasa
00:40:15keperluan
00:40:16yang rasa keperluan
00:40:18bila dia ketageh
00:40:19kalau dia tak ketageh
00:40:20dia tak rasa
00:40:21platform itu
00:40:22satu keperluan pun
00:40:23dan permainan
00:40:24dan talian ini
00:40:25adalah pilihan
00:40:26dia bukannya
00:40:27satu benda yang
00:40:28asas
00:40:29mesti kena ada
00:40:30kan
00:40:31even media sosial pun
00:40:32kita boleh pilih
00:40:33sebenarnya
00:40:33kita nak ada
00:40:34Facebook je
00:40:35tak nak ada
00:40:35TikTok
00:40:36it's up to us
00:40:36dan dia bukan
00:40:37satu kewajipan
00:40:38tak ada TikTok
00:40:39maksudnya kita ni
00:40:40jumut
00:40:41ketinggalan zaman
00:40:42dan sebagainya
00:40:42tidak
00:40:43bahkan ada yang
00:40:44ada yang
00:40:45kenalan saya
00:40:46sahabat-sahabat
00:40:46yang tak ada
00:40:47platform media sosial
00:40:48langsung pun
00:40:48ada
00:40:49generasi yang
00:40:50yang bukanlah
00:40:51generasi baby boomers
00:40:52generasi millennials
00:40:53yang sama
00:40:53jadi
00:40:54kita nak tengok
00:40:56dekat sini
00:40:56bahawa
00:40:57kalau dalam
00:40:58dasar negara kita
00:40:59intervensi itu
00:41:00melibatkan teknologi
00:41:02perlulah di peringkat awal
00:41:03kita ambil
00:41:04catna soal
00:41:05Australia
00:41:05agak kehadapan
00:41:06tentang
00:41:07akta-akta
00:41:08keselamatan
00:41:09bahkan MCMC
00:41:10itu sendiri
00:41:11dibina
00:41:12dengan merujuk
00:41:13negara Australia
00:41:14cara mereka
00:41:15membuat
00:41:15dan adalah MCMC
00:41:17di negara kita
00:41:17hari ini
00:41:18tetapi kita
00:41:19kena tengok juga
00:41:20hari ini
00:41:21keperluan
00:41:22undang-undang
00:41:23yang
00:41:24tidak merujuk
00:41:25kepada luar
00:41:25tetapi merujuk
00:41:26kepada
00:41:27budaya
00:41:28lokal itu sendiri
00:41:29seperti China
00:41:30kalau dia mengambil
00:41:31kira pandangan
00:41:32negara lain
00:41:32untuk dia
00:41:33membuat keputusan
00:41:34dia tak buat
00:41:35keputusan hari ini
00:41:35yang kita tengok
00:41:36kita mengikut contoh
00:41:37pula seperti yang
00:41:38dilakukan di China
00:41:38jadi
00:41:39di negara kita ini
00:41:40keunikannya adalah
00:41:41sosio budaya
00:41:42itu yang unik
00:41:44dan diterjemahkan
00:41:45dalam platform
00:41:45digital
00:41:46sebab antara
00:41:47ancaman dalam platform
00:41:49game
00:41:50adalah isu budaya
00:41:51contohnya
00:41:52bahasa digunapakai
00:41:54kan kita
00:41:54mak ayah ini
00:41:55nak anak cakap
00:41:56elok
00:41:56tak mencara
00:41:57dalam platform Roblox
00:41:58itu jangan cakap
00:41:59apa yang tak ada
00:42:00segala jenis
00:42:00bahasa ada
00:42:01kemudian dari sudut
00:42:03perilaku mereka ini
00:42:04ok berinovasi
00:42:05bagus dah
00:42:05tapi dia berinovasi
00:42:07create character 3D itu
00:42:08wanita bogel
00:42:10pula
00:42:10contoh
00:42:10jadi kita ni
00:42:12anak-anak dan budaya
00:42:13kita
00:42:13baik Melayu
00:42:14China India
00:42:15di negara kita ini
00:42:15kita tidak meraihkan
00:42:17budaya pornografi
00:42:18sebagai contoh
00:42:19di dalam
00:42:19konteks komunikasi kita
00:42:21apa agama dan bangsa pun
00:42:23dalam negara kita
00:42:24tidak agak meraihkan
00:42:25walaupun di negara barat
00:42:26ada yang
00:42:27melibatkan contohnya
00:42:28kissing action
00:42:30bagi dia biasa
00:42:31di negara kita
00:42:32agak
00:42:32kekok
00:42:33dan
00:42:34dan janggal
00:42:35untuk melihat
00:42:35perkara itu
00:42:36kerana pengaruh itu
00:42:37dilihat tidak baik
00:42:38dengan budaya kita
00:42:39that's why isu
00:42:41penggunaan digital ni
00:42:42hari ni
00:42:43saya tengok
00:42:44saya tengok
00:42:45aspek pendidikan
00:42:46termasuk dasar pendidikan
00:42:48digital negara
00:42:48ni untuk makluman
00:42:49kepada orang politik lah
00:42:51dasar pendidikan
00:42:52digital negara
00:42:52tidak meletakkan
00:42:54teras keselamatan
00:42:55di dalam dasar mereka
00:42:56that's why
00:42:57pelaksanaan dasar
00:42:58pendidikan digital negara
00:42:59dilihat tempang
00:43:00dasar dilancarkan
00:43:022023
00:43:03bukan
00:43:04tahun
00:43:042012
00:43:052023
00:43:06maksudnya
00:43:07baru sangat lagi
00:43:08dan sangat
00:43:09kita mana dah consider
00:43:10post-covid
00:43:11it means that
00:43:12pembuat dasar
00:43:13melibatkan pendidikan
00:43:14saya setuju
00:43:15apabila Menteri
00:43:17Gobind
00:43:17akan melancarkan
00:43:19modul
00:43:20tapi
00:43:20sejauh
00:43:21bagaimana
00:43:21dilaksanakan
00:43:22kerana dasar
00:43:23di Kementerian Pendidikan
00:43:24adalah
00:43:24di bawah
00:43:26Kementerian Pendidikan
00:43:26modul
00:43:27dah dibuat oleh
00:43:28pihak contohnya
00:43:29Cyber Security Malaysia
00:43:30modul
00:43:31Keibu Bapaan Cyber
00:43:32dibuat oleh
00:43:33Cyber Security Malaysia
00:43:33bertahun-tahun yang lalu
00:43:35bersama dengan
00:43:36Naksa
00:43:36kemudian
00:43:37mereka dah pun
00:43:38membuat
00:43:38pre-engagement
00:43:39dengan
00:43:39Kementerian Pendidikan
00:43:41ini
00:43:41sekian lama
00:43:41kenapa hari ini
00:43:43kita dah lihat
00:43:44ratusan
00:43:45dan banyak
00:43:45uncounted
00:43:46problem
00:43:47seorang penggunaan
00:43:47internet ini
00:43:48dalam keadaan
00:43:49dasar kerajaan
00:43:50nak menggalakkan
00:43:50digital
00:43:51kita dah tahu
00:43:52problem statement
00:43:53tetapi kita masih
00:43:54tak selesaikan isu
00:43:55paling pokok adalah
00:43:56paling akal adalah
00:43:57pendidikan
00:43:58wajibkan
00:44:00pendidikan itu
00:44:01pendidikan
00:44:02literasi digital
00:44:03is a compulsory
00:44:04sebab
00:44:05kita kena tahu
00:44:07kalau nak harapkan
00:44:08pendidikan
00:44:09tidak formal
00:44:10ibu bapa
00:44:11pun tidak ada
00:44:12pendidikan
00:44:12tidak formal
00:44:13dan kita
00:44:15mengharapkan
00:44:15pendidikan formal
00:44:16itu berlaku
00:44:17di sekolah
00:44:17supaya
00:44:18masyarakat seluruh
00:44:19dalam negara kita
00:44:20mendapat titik
00:44:21mula
00:44:21untuk lihat
00:44:23mana anak
00:44:24balik sekolah
00:44:24cakap
00:44:25mak ayah
00:44:25tadi belajar
00:44:26tentang literasi
00:44:27digital
00:44:27belajar apa
00:44:28ada mak ayah
00:44:29yang akan cakap
00:44:29dia tak tahu pun
00:44:30ilmu itu
00:44:30it means that
00:44:31bukan maksudnya
00:44:32anak mengajar bapak
00:44:33tetapi mak ayah
00:44:35akan boleh
00:44:35sandarkan
00:44:36modul berkenaan
00:44:37untuk dia jadi
00:44:39catna tentang
00:44:40bagaimana nak
00:44:41mengenyalia soal
00:44:42keselamatan
00:44:42dalam talian itu
00:44:43tadi
00:44:43ini mungkin
00:44:45Encik Siraj
00:44:46boleh dimasukkan
00:44:47dalam
00:44:47kurikulum
00:44:48pembangunan
00:44:48karakter pendidikan
00:44:492027
00:44:50mungkin ini adalah
00:44:52satu langkah
00:44:53dalam sistem pendidikan
00:44:54yang perlu kita lihat
00:44:55Prof
00:44:56kita bercakap
00:44:57berkaitan dengan
00:44:57realiti dan juga
00:44:58fantasi
00:44:58ada mungkin dalam
00:44:59kalangan
00:45:00anak-anak
00:45:00tidak
00:45:01tak mampu
00:45:02nak membezakan
00:45:03realitinya
00:45:04kehidupannya
00:45:05seperti ini
00:45:06tetapi di alam
00:45:07fantasi
00:45:07ketika di alam
00:45:08maya itu
00:45:08berbeza
00:45:09kalau ada
00:45:10berlaku
00:45:10pembunuhan
00:45:11tikaman
00:45:12akhirnya
00:45:13watak
00:45:13ataupun
00:45:14karakter
00:45:16dalam game itu
00:45:17mungkin boleh hidup
00:45:17balik dan sebagainya
00:45:18dia berbeza
00:45:19dengan situasi
00:45:20dan juga
00:45:20realiti yang berlaku
00:45:21macam mana kita nak
00:45:23gunakan teknologi
00:45:24online game ini
00:45:25dengan baik
00:45:25supaya hidup kita ini
00:45:27mudah
00:45:27tetapi indah
00:45:28dan akhirnya
00:45:29tidak punah
00:45:30Prof
00:45:30terima kasih
00:45:33sangat menarik
00:45:34kita kena lihat
00:45:37dari perspektif
00:45:38pemikiran
00:45:38kanak-kanak
00:45:39jadi
00:45:40kita lihat
00:45:41pemain-pemain
00:45:43industri
00:45:44berkaitan dengan
00:45:45game ini
00:45:45sebenarnya
00:45:46saya tak perhatikan
00:45:47sama ada mereka
00:45:47belajar psikologi
00:45:48ataupun
00:45:49mereka
00:45:49memanipulasikan
00:45:51psikologi
00:45:53faham tak
00:45:53maksudnya
00:45:54mereka tahu bahawa
00:45:55kanak-kanak kecil ini
00:45:56suka kepada
00:45:57benda-benda yang
00:45:57tak logik
00:45:58benda-benda yang
00:46:00tak maksud akal
00:46:01contohnya kan
00:46:02superman
00:46:03dia anak saya
00:46:05masa dia umur 3 tahun
00:46:06dia nak terbang
00:46:06Superman
00:46:07dia nak terjun
00:46:09daripada tingkat
00:46:09tingkat 2
00:46:10nak terjun ke bawah
00:46:11pakai baju yang ada
00:46:12sayap tu
00:46:13jadi maknanya
00:46:14dia pemikiran dia
00:46:15seperti realistik
00:46:16apa yang dia nampak
00:46:17dalam game tu
00:46:18maknanya
00:46:19itu adalah betul
00:46:19sebab dia nak terbang
00:46:21dia nak terjun itu
00:46:22sebab dia ingat
00:46:23itu adalah real
00:46:24begitu juga dengan
00:46:25tikam dan sebagainya
00:46:26dia ingat
00:46:26benda tu adalah realistik
00:46:28disebabkan kalau kita
00:46:29lihat kanak-kanak
00:46:30kalau dia pergi ke
00:46:31kedai supermarket
00:46:33dia akan cari toys
00:46:35yang dia selalu lihat
00:46:36kan
00:46:37contoh
00:46:37kalau kanak-kanak itu
00:46:39selalu melihat game
00:46:41yang berkaitan dengan
00:46:41lomba kereta
00:46:42maka dia akan pergi
00:46:44ke kedai
00:46:45restoran
00:46:45akan cari kereta
00:46:46right
00:46:46kalau dia suka
00:46:48melihat benda-benda yang
00:46:49macam
00:46:49kainan seperti
00:46:50pistol
00:46:51tembak
00:46:51parang
00:46:53pedang
00:46:54dia akan pergi cari
00:46:55pedang
00:46:56parang
00:46:56yang berbahaya
00:46:57sebab
00:46:57itulah dunia dia
00:46:59right
00:46:59yang ini saya katakan
00:47:00dari psikologi
00:47:01kanak-kanak itu
00:47:02telah dimanipulasikan
00:47:03oleh
00:47:04pemain-pemain ini
00:47:07sebab dia tahu
00:47:08dalam dunia ini
00:47:09populasi kanak-kanak
00:47:10yang paling ramai
00:47:11berapa juta
00:47:12macam Tuan Syirat
00:47:13sebut tadi
00:47:13berapa juta pengguna
00:47:15jadi kalau
00:47:16populasi kanak-kanak
00:47:18sahaja
00:47:19agaknya berapa
00:47:19bilion
00:47:20dalam dunia ini
00:47:21bayangkan
00:47:22berapa keuntungan
00:47:23dia dapat
00:47:24kan
00:47:24sebab kanak-kanak ini
00:47:25kita tak
00:47:26kalau kanak-kanak
00:47:27minta
00:47:28kita jarang tolak
00:47:29kan
00:47:29nak beli tu
00:47:30nak beli ni
00:47:31kita jangan tolak
00:47:32sebab anak-anak kecil
00:47:33kita layan
00:47:33aje lah
00:47:34jadi semakin
00:47:35kita layan
00:47:35semakin banyak
00:47:36keuntungan
00:47:37yang akan
00:47:38diperolehi oleh
00:47:39pihak-pihak ini
00:47:40right
00:47:40itu yang pertama
00:47:41kemudian saya nak
00:47:42melihat pula
00:47:43dari konteks
00:47:43kita nak mendidik
00:47:44masyarakat kan
00:47:45misalnya kita nak
00:47:47pergi faham
00:47:48kepada
00:47:49apa ni
00:47:50pembuat
00:47:51pembuat game ni
00:47:52kita panggil apa
00:47:53orang yang mereka
00:47:54bentuk
00:47:55mencipta game ni
00:47:56saya nak
00:47:56suka nak sebut bahawa
00:47:57nak beri kesedaran
00:47:59mereka tidak
00:48:00mengkaji psikologi
00:48:01mereka tidak
00:48:02mengkaji manusia
00:48:03kami mengkaji manusia
00:48:04right
00:48:05ok
00:48:05apa berlaku
00:48:07apabila kita
00:48:08terlibat dalam
00:48:09aktiviti-aktiviti
00:48:11seperti
00:48:11menonton
00:48:13filem
00:48:14ganas
00:48:14ataupun
00:48:15beraksi ganas
00:48:16seperti mana
00:48:17diarahkan oleh
00:48:18game itu
00:48:19yang pertama sekali
00:48:20menurut
00:48:21kajian psikologi
00:48:22dia ada kesan
00:48:23priming
00:48:24iaitu
00:48:25akan tersimpan
00:48:27dalam otak
00:48:27dalam minda
00:48:28kita bahawa
00:48:29benda itu
00:48:30adalah baik
00:48:31itu yang pertama
00:48:32jadi bila
00:48:33benda itu
00:48:34berulang-ulang
00:48:35kali kita lihat
00:48:36contohnya
00:48:37kita lihat
00:48:38kes kejadian
00:48:39bunuh atau
00:48:40petembak orang
00:48:40berpuluh-puluh
00:48:42kali
00:48:42dan disimpan
00:48:43dalam minda
00:48:44kita dalam
00:48:45jangka yang
00:48:45masa yang lama
00:48:46so
00:48:47lama kelamaan
00:48:48mengikut kajian
00:48:49benda itu
00:48:49sudah tidak
00:48:50jadi
00:48:51benda yang
00:48:52apa
00:48:53serius
00:48:53maknanya
00:48:54benda yang
00:48:55biasa sajalah
00:48:56bunuh orang itu
00:48:57alamat
00:48:57biasa sajalah
00:48:58bunuh orang
00:48:59sepatutnya
00:49:00benda itu
00:49:01menjadi
00:49:01eh ini tak boleh
00:49:02bunuh orang ini
00:49:03tak boleh
00:49:04tapi
00:49:04sebab terlalu
00:49:05lama terlibat
00:49:06dengan aktiviti tersebut
00:49:08maka dia ada
00:49:08kesan priming
00:49:09kalau contohnya
00:49:11kalau kita
00:49:11buat analogi mudah
00:49:12kan
00:49:13dulu kita guna
00:49:14kamera
00:49:15guna apa
00:49:15guna film kan
00:49:16nampak
00:49:17kan
00:49:18jadi kalau kita
00:49:19nak ambil gambar dulu
00:49:20kita panggil apa
00:49:21tangkap gambar
00:49:22tangkap gambar kan
00:49:23jadi kita nampak
00:49:24dalam film itu
00:49:25gambar terjelas kan
00:49:26jadi kalau
00:49:28dulu dia kena letak
00:49:29betul-betul
00:49:30kamera itu
00:49:30supaya tidak bergegar
00:49:31supaya dia betul
00:49:32dapat fokus
00:49:33jadi kita dapat
00:49:34kesan priming yang jelas
00:49:35jadi itu
00:49:37itu juga lah
00:49:37yang saya nak sebut
00:49:38di sini
00:49:38gila kita terlibat
00:49:40dalam game yang ganas
00:49:41menonton film ganas
00:49:43jadi
00:49:43seperti itulah
00:49:44wujud dalam minda
00:49:45dia akan telkat
00:49:47bila dia
00:49:48berhadapan dengan
00:49:49situasi
00:49:50yang realistik
00:49:51dalam kehidupan
00:49:52yang real
00:49:53maka dia akan
00:49:54bawa balik yang
00:49:55dia gambarkan tadi
00:49:56maknanya
00:49:56ok kalau
00:49:57awak gaduh
00:49:58awak mesti
00:49:59ambil senjata
00:50:00buat sesuatu
00:50:02kalau awak tak
00:50:03berhenti
00:50:03ikut pada game tadi
00:50:04priming tadi
00:50:05ini kena buat
00:50:06jadi itu
00:50:07dia impact
00:50:08jangka panjang
00:50:09dia adalah
00:50:10dia lama-lama
00:50:11akan menjadi
00:50:12satu habit
00:50:13itu yang kita katakan
00:50:14dia akan
00:50:15translate
00:50:16habit itu
00:50:17apabila dalam
00:50:19keadaan terdesak
00:50:21dan saya
00:50:21lihat banyak
00:50:22kes
00:50:22daripada kajian-kajian
00:50:24yang kami buat
00:50:25di universiti ini
00:50:26banyak kes
00:50:26menunjukkan bahawa
00:50:27ada
00:50:27elemen-elemen
00:50:29terpanggil sebagai
00:50:31transformasi kan
00:50:33daripada apa
00:50:34yang terkandung
00:50:35dalam minda itu
00:50:36di
00:50:36translatekan
00:50:37menjadi
00:50:38aktiviti
00:50:39tingkat laku
00:50:40tingkat laku
00:50:41yang boleh
00:50:42dipuaskan
00:50:44kendak hati
00:50:46dia kan
00:50:46maknanya
00:50:46dengan begitu
00:50:47dia rasa puas hati
00:50:48sebab
00:50:48telah diajar
00:50:49sekian lama
00:50:51oleh game
00:50:51ataupun
00:50:52elemen-elemen
00:50:53yang negatif
00:50:54ini dah yang
00:50:55tidak di
00:50:55yang tidak
00:50:56diketahui oleh
00:50:57pihak
00:50:58saya kena didik
00:50:59mereka
00:50:59bahawa
00:51:00otak manusia ini
00:51:01dia unique
00:51:02dia tidak
00:51:02dia tidak seperti
00:51:03anjing
00:51:04kalau anjing itu
00:51:05dia
00:51:05dia lebih
00:51:06kepada bau
00:51:07contohnya kan
00:51:08kita ajak
00:51:09anjing
00:51:09dia
00:51:10nak mengesan
00:51:12perompak
00:51:12jadi dia ambil
00:51:13baju
00:51:13suspek
00:51:14dengan bau
00:51:15warna
00:51:15bau baju
00:51:16dengan bau
00:51:17badan itu
00:51:17dia boleh detect
00:51:19bayangkan
00:51:20hebatnya anjing
00:51:21boleh detect
00:51:21sampai begitu
00:51:22tapi anjing
00:51:23dia tidak ada
00:51:24priming
00:51:24dalam otak
00:51:25dia
00:51:25kan
00:51:26dia hanya
00:51:27kuat dari segi
00:51:28hidung
00:51:28tapi manusia
00:51:29dia otak
00:51:30dia kuat
00:51:30dia boleh
00:51:31meresap
00:51:31segala benda
00:51:32yang dia nampak
00:51:33dan dia boleh
00:51:34translate
00:51:35kan benda itu
00:51:36terjemahkan
00:51:37dalam realiti
00:51:38kehidupan
00:51:38ini yang bahaya
00:51:39yang perlu diketahui
00:51:40oleh pihak
00:51:41pembuat game
00:51:41inilah
00:51:42yang kita
00:51:42concern
00:51:43kita sangat
00:51:44risau
00:51:45apabila
00:51:46ada elemen
00:51:46mereka
00:51:48cuba
00:51:48translate
00:51:49apa yang
00:51:50dia belajar
00:51:51ke dalam
00:51:52dunia yang
00:51:53nyata
00:51:53itu yang bahaya
00:51:54baik
00:51:54saya tanya kepada
00:51:55produser saya
00:51:56boleh tak selanjutkan
00:51:57perbincangan ini lagi
00:51:58katanya tak boleh
00:51:58tapi saya ada kurang
00:51:59daripada 6 minit
00:52:00saya mungkin buka
00:52:01kedua
00:52:02dalam tempoh ini
00:52:04kepada
00:52:04Kasturi
00:52:05dan juga
00:52:06Siraj
00:52:08akhirnya
00:52:09kita bercakap
00:52:10berkaitan dengan
00:52:10dasar yang
00:52:11inklusif
00:52:11Siraj menyebut
00:52:12berkaitan dengan
00:52:13asas pokok
00:52:14akarnya adalah
00:52:16pendidikan
00:52:17itu adalah isu
00:52:18yang sangat penting
00:52:18akhirnya kita nak
00:52:20melihat kepada
00:52:20satu sistem
00:52:22yang baik
00:52:22agar
00:52:23perkembangan
00:52:24generasi ini
00:52:26bergerak selari
00:52:27dengan teknologi
00:52:28yang akhirnya
00:52:29membuka kepada
00:52:30nilai-nilai
00:52:31insan dan juga
00:52:32tamadun manusia
00:52:33kita bergerak
00:52:34berdasarkan
00:52:34tamadun
00:52:35dan kita
00:52:36memahami
00:52:36berkaitan dengan
00:52:37tamadun
00:52:37dan supaya
00:52:38kita tidak
00:52:39ketinggalan
00:52:40berbanding
00:52:40dengan
00:52:42dengan
00:52:42dengaran lain
00:52:43contohnya
00:52:43Kasturi
00:52:44akhirnya apa yang
00:52:45perlu kita
00:52:45faham dan juga
00:52:46kita lakukan
00:52:47supaya tidak ada
00:52:48lagi kes-kes
00:52:49yang boleh
00:52:50menyayat hati kita
00:52:52yang membuatkan
00:52:53kita menangis
00:52:54disebabkan
00:52:55isu-isu
00:52:55seperti ini
00:52:56terima kasih
00:52:57Ehsan
00:52:58saya rasa
00:52:59ia ada
00:53:00pelbagai cabang
00:53:02satu adalah
00:53:03dan mungkin
00:53:04jawapan daripada
00:53:05Cik Siras juga
00:53:06pendidikan
00:53:06saya percaya
00:53:08ia bermula
00:53:09dengan pendidikan
00:53:10pendidikan di rumah
00:53:11dengan nilai-nilai
00:53:13yang kita
00:53:14contohnya
00:53:16generasi kita
00:53:17yang telah
00:53:18membesar
00:53:18dengan nilai-nilai
00:53:19yang mungkin
00:53:19berbeza dengan
00:53:20generasi hari ini
00:53:22pendidikan di sekolah
00:53:24secara
00:53:24keseluruhan
00:53:25pendidikan
00:53:27berteraskan
00:53:28buku
00:53:29data
00:53:30dan juga
00:53:31pendidikan
00:53:32berteraskan
00:53:33mungkin
00:53:35peribadi
00:53:37your personality
00:53:37untuk memberi
00:53:40keberanian
00:53:41untuk memberikan
00:53:43confidence
00:53:43keyakinan
00:53:45kepada
00:53:45kanak-kanak
00:53:46pada masa yang sama
00:53:48penguatkuasaan
00:53:49undang-undang
00:53:50and also
00:53:52of course
00:53:53hari ini
00:53:54saya selalu
00:53:54lihat
00:53:55bila ada
00:53:56laporan media
00:53:56ia menyatakan
00:53:57banyak inilah
00:53:59kes-kes
00:54:00yang telah
00:54:00dibuat kepada
00:54:01dilaporkan
00:54:02kepada polis
00:54:03kes
00:54:04skam
00:54:04atas talian
00:54:05kanak-kanak
00:54:07di
00:54:07terima
00:54:08terima kasih
00:54:10be
00:54:10you know
00:54:11threaten
00:54:11online
00:54:12ataupun
00:54:13jenaih
00:54:14seksual
00:54:14kanak-kanak
00:54:15dalam talian
00:54:16dan sebagainya
00:54:16or even
00:54:17violent behavior
00:54:18online
00:54:18but we don't know
00:54:20masalahnya adalah
00:54:21kadar pendakwaan
00:54:24dan juga
00:54:25kadar sabitan
00:54:26that is
00:54:27that is also
00:54:28another issue
00:54:29di negara
00:54:30kita sebab
00:54:30kita selalu
00:54:32lihat
00:54:32banyak
00:54:33kes yang
00:54:33dibawa ke
00:54:34mahkamah
00:54:34mungkin tidak
00:54:35cukup bukti
00:54:36ataupun
00:54:36tempur masa yang
00:54:37panjang
00:54:37untuk
00:54:38menyiasat
00:54:39and then
00:54:40there is no
00:54:41numbers to show
00:54:41that this is the
00:54:42conviction rate
00:54:43maksudnya
00:54:44orang yang
00:54:44terlibat dalam
00:54:45jenaih ini
00:54:46akan rasa
00:54:47mereka boleh
00:54:47terlepas
00:54:48sama juga
00:54:48dengan syarikat-syarikat
00:54:49yang terlibat
00:54:50ICT yang terlibat
00:54:51dengan permainan
00:54:52kanak-kanak
00:54:52dan sebagainya
00:54:53contoh Roblox
00:54:54dan pandangan
00:54:55saya pengharaman
00:54:56sementara
00:54:56untuk Roblox ni
00:54:57adalah kerana
00:54:58impact Roblox
00:55:00berbanding
00:55:01dengan permainan
00:55:02lain tu
00:55:02berbeza
00:55:03I think the
00:55:04leading game
00:55:05in this country
00:55:06and if not
00:55:06the world
00:55:07adalah Roblox
00:55:08yang tak sama
00:55:09dengan Tetris
00:55:09yang kita main dulu
00:55:10ataupun
00:55:11solitaire
00:55:11yang kita main dulu
00:55:12game ini semua
00:55:14mungkin Gen Z
00:55:15atau Gen Alpha
00:55:15pun tak tahu
00:55:16game Tetris
00:55:17dan sebagainya
00:55:18so I think
00:55:19it's multi level
00:55:21and saya rasa
00:55:22ada tanggungjawab
00:55:22untuk wakil rakyat
00:55:25juga
00:55:25untuk memastikan
00:55:27sebab kita adalah
00:55:28pelindung
00:55:29kastodian untuk
00:55:30kanak-kanak
00:55:30kita adalah pelindung
00:55:31untuk kanak-kanak
00:55:32mereka tidak dapat
00:55:33membuat keputusan
00:55:34mereka sendiri
00:55:35maka kita adalah
00:55:36pelindung untuk mereka
00:55:37dan hak-hak mereka
00:55:39kita harus
00:55:41menjaga hak-hak
00:55:42tersebut
00:55:42so I think
00:55:44we have to come back
00:55:45to the root
00:55:45issue that
00:55:46we are the custodians
00:55:47of the children
00:55:48protectors
00:55:48and the defenders
00:55:49of the children
00:55:50dan kita harus
00:55:51berfikir
00:55:51we must give
00:55:52what is best
00:55:53good and safe
00:55:54untuk kanak-kanak
00:55:56dulu kalau kita main
00:55:58tetris ataupun
00:55:58solitaire
00:55:59lama pun kena marahkan
00:56:00dengan mak ayah
00:56:01tapi itu
00:56:02itu realitinya
00:56:03walaupun ia
00:56:04tidak adalah
00:56:05pengaruh besar
00:56:06untuk membuat
00:56:07sesuatu dan sebagainya
00:56:08dan akhir sekali
00:56:09Siraj
00:56:09ini kepentingan besar
00:56:11kita bergerak
00:56:12selari dengan
00:56:12tamadun
00:56:13teknologi
00:56:14dan juga atas
00:56:14dasar ini
00:56:15kita juga perlu
00:56:16sedar bahawa
00:56:17segala yang berlaku ini
00:56:19mungkin ada
00:56:20ada sebab
00:56:21dan ada
00:56:21ada puncanya
00:56:22mungkin game online
00:56:24antara salah satu
00:56:25sebab yang
00:56:26memungkinkan
00:56:27generasi kita
00:56:28mungkin malap
00:56:29nanti disebabkan
00:56:31oleh ketidakpastian
00:56:33yang jelas
00:56:33oleh apa yang
00:56:34mereka lakukan
00:56:35hari ini
00:56:35saya ada
00:56:37tiga
00:56:37saya ada
00:56:38tiga generasi
00:56:39anak-anak
00:56:40war saya
00:56:40gen 3
00:56:42anak sulung
00:56:43nombor 2
00:56:433
00:56:44anak gen alpha
00:56:45dan nombor 3
00:56:46nombor 4
00:56:47dan insyaAllah
00:56:48tahun depan
00:56:49bakal lahirnya
00:56:50anak gen beta
00:56:51insyaAllah
00:56:525 anak saya
00:56:53jadi saya
00:56:54saya sama
00:56:56macam Prof Rosmi
00:56:57mematikan
00:56:58konteks
00:56:59kanak-kanak
00:57:00di dalam rumah
00:57:00sendiri
00:57:01dan saya
00:57:03bersependapat
00:57:05dengan
00:57:05Pak Kasturi
00:57:06pengharaman
00:57:08sementara itu
00:57:09adalah tindakan
00:57:09paling wajar
00:57:10buat masa ini
00:57:11sehingga
00:57:12kerajaan dapat
00:57:13mengadakan
00:57:14rundingan
00:57:14dan mendapat
00:57:16input
00:57:16input yang
00:57:17konkret
00:57:18tentang platform
00:57:19ini
00:57:20dan mekanisme
00:57:21pelaksanaan
00:57:22yang lebih jelas
00:57:23sebab
00:57:24bila
00:57:25kalau
00:57:25blog
00:57:26Roblox sekarang
00:57:26pun
00:57:27dia tidaklah
00:57:27ke tahap
00:57:28boleh tergugat
00:57:30soal kehidupan
00:57:31seharian
00:57:31dan saya yakin
00:57:33sebagai saya pun
00:57:34mak ayah yang
00:57:35catna isu ini
00:57:35platform Roblox
00:57:37memang saya
00:57:37dah diharamkan lah
00:57:38buat house ruling
00:57:39saya adalah diharamkan
00:57:40dalam rumah saya
00:57:41kan
00:57:41dan
00:57:42termasuklah
00:57:43YouTube pun
00:57:43diharamkan semua
00:57:44smart TV
00:57:45dalam rumah saya
00:57:46tak dibenarkan
00:57:47sehinggalah
00:57:49dan saya rasa
00:57:50waktu sesuai pun
00:57:51mungkin dia dah
00:57:51habis 18 tahun
00:57:52jadi saya
00:57:53saya
00:57:53saya mengharapkan
00:57:55kerajaan
00:57:56bertindak tegas
00:57:57sebab bila kita
00:57:58tegas
00:57:58negara kita tegas
00:58:00dalam bab ini
00:58:00dunia akan
00:58:03melihat
00:58:03ketegasan itu
00:58:04dan pihak-pihak
00:58:05yang menyediakan
00:58:06perkhidmatan ini
00:58:07akan
00:58:08tidak semudah
00:58:09itulah
00:58:09nak
00:58:10eksploitasi
00:58:11pengguna
00:58:12ataupun mengambil
00:58:13kesempatan
00:58:14daripada
00:58:14ketidak
00:58:15tegasan itu tadi
00:58:16dan tidak salah
00:58:17untuk tegas
00:58:18dalam isu ini
00:58:19dan
00:58:19kalau disenaraikanlah
00:58:21masalah
00:58:21masalah yang wujud
00:58:22dalam platform
00:58:23online gaming
00:58:25saja
00:58:25tidak sosial media
00:58:26online gaming
00:58:26saja
00:58:27ikut senaraian saya
00:58:28dia lebih 15
00:58:29isu
00:58:30utama
00:58:31baik cyber bully
00:58:32baik isu pedofil
00:58:33baik isu
00:58:34banyak sangat
00:58:35lebih 15
00:58:36can you imagine
00:58:3815 real problem
00:58:40that can cause
00:58:41memberi masalah
00:58:42ketahap
00:58:43nyawa
00:58:43anak-anak
00:58:44tidak diambil
00:58:45tegas
00:58:46tidak diberikan
00:58:47keputusan
00:58:47segera
00:58:48maknanya itu
00:58:48menunjukkan
00:58:50ketidaktegasan
00:58:51jadi kerajaan
00:58:52ada
00:58:52atanya
00:58:53ada kuasanya
00:58:54ambillah
00:58:55tindakan tegas
00:58:55saya setuju
00:58:56dengan Puan Kasturi
00:58:57buat paharaman
00:58:58segera
00:59:00buat sementara
00:59:01sehingga
00:59:02satu rundingan
00:59:03jelas
00:59:03dan kerajaan
00:59:05buat tetapan
00:59:05supaya semua orang
00:59:06dapat
00:59:07ambil maklum
00:59:08tentang apa yang
00:59:09diputuskan
00:59:10ini sangat jelas
00:59:12bila ketiga-tiga
00:59:13panel kita
00:59:13berpandangan
00:59:14yang cakap
00:59:15cukup besar
00:59:15dan cukup
00:59:16memberi
00:59:18satu aspek
00:59:18yang sangat
00:59:19dalam
00:59:19terutamanya
00:59:20berkaitan dengan
00:59:21apa yang berlaku
00:59:22hari ini
00:59:23dan juga
00:59:23tindakan
00:59:23mungkin dari sudut
00:59:24psikologi
00:59:25dari sudut
00:59:26dasar
00:59:26pendidikan
00:59:26dan sebagainya
00:59:27terima kasih
00:59:28Kasturi
00:59:28terima kasih
00:59:29terima kasih
00:59:30Prof.
00:59:30Dr.
00:59:30Razmi Ismail
00:59:31terima kasih
00:59:32Sirat Jalil
00:59:32atas kesudian anda
00:59:34berdiskusi selama
00:59:35satu jam ini
00:59:36dalam Dialog 3
00:59:37punjuru
00:59:37apapun
00:59:38perkara
00:59:39dan juga
00:59:40situasi yang kita
00:59:41lihat
00:59:41mungkin di skrin
00:59:42ataupun di layar
00:59:43telefon
00:59:44minda
00:59:45kanak-kanak
00:59:46mungkin terikat
00:59:47dan pada dunia
00:59:48palsu itu
00:59:48bersinarlah
00:59:49satu benda
00:59:50yang tanpa
00:59:51batas mungkin
00:59:52biar larangan ini
00:59:53menjadi tembok
00:59:54kasih kita
00:59:55sebagai rakyat
00:59:57dan juga
00:59:57masyarakat
00:59:58dan ini perisai
00:59:59yang mungkin
01:00:00melindung masa depan mereka
01:00:01saya Sanahaya
01:00:02sekian Dialog 3
01:00:03punjuru
01:00:03Assalamualaikum
01:00:04dan jumpa lagi
Comments